| Wojciech Gosek, Politologia, Mi\u0119dzynarodowe studia nauk politycznych i dyplomacji |<\/span><\/p>\n Sokrates jest postaci\u0105, kt\u00f3ra do dzisiaj jawi si\u0119 jako archetyp filozofa. Zasadniczo przez wszystkie wieki, do dnia dzisiejszego dostrzega si\u0119 w nim idea\u0142 filozofa, a w samym jego \u017cyciu i \u015bmierci doskona\u0142e wype\u0142nienie obowi\u0105zk\u00f3w my\u015bliciela mi\u0142uj\u0105cego m\u0105dro\u015b\u0107<\/span>. Sokratesa przede wszystkim zna si\u0119 przez pryzmat jego procesu; dostrzega si\u0119 w nim niemal bohatera, kt\u00f3ry poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 w imi\u0119 wiary w swoje nauki i swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Wypijaj\u0105c cykut\u0119, w wieku siedemdziesi\u0119ciu lat<\/span> mia\u0142 on sta\u0107 si\u0119 symbolem\u00a0 cz\u0142owieka gotowego do najwi\u0119kszego po\u015bwi\u0119cenia. Bardzo cz\u0119sto jednak sama posta\u0107 jest idealizowana.<\/span><\/p>\n G\u0142\u00f3wnym problemem, z jakim mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107, badaj\u0105c \u017cycie i filozofi\u0119 Sokratesa, jest fakt, \u017ce ten nie pozostawi\u0142 po sobie \u017cadnych pism. Znany nam Sokrates, to obraz zbudowany na podstawie przekaz\u00f3w na jego temat. G\u0142\u00f3wnie operuje si\u0119 tutaj pismami: Arystofanesa, Platona, Ksenofonta czy Arystotelesa<\/span>. Fakt, \u017ce nauka g\u0142oszona przez Sokratesa przekazywana by\u0142a w spos\u00f3b ustny, powoduje, \u017ce cz\u0119sto przekazy na jego temat s\u0105 r\u00f3\u017cne, a zawarte w nich\u00a0 nauki nierzadko si\u0119 wykluczaj\u0105<\/span>. Przyk\u0142adem tych\u017ce rozbie\u017cno\u015bci mo\u017ce by\u0107 pr\u00f3ba, jak\u0105 swego czasu podj\u0105\u0142 Ryszard Legutko, analizuj\u0105c pogl\u0105dy Sokratesa dotycz\u0105ce polityki. Na podstawie r\u00f3\u017cnych pism Legutko wyodr\u0119bni\u0142 a\u017c pi\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych postaw filozofa, kt\u00f3re stoj\u0105 w sprzeczno\u015bci wzgl\u0119dem siebie: ca\u0142kowita negacja polityki, krytyka polityki jako takiej, modyfikacja polityki, polityka jako misja, polityka jako m\u0105dro\u015b\u0107 kolektywna<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n O \u017cyciu Sokratesa mo\u017cemy przeczyta\u0107 w wielu pismach. Wszystkie zdaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zgodne co do opisu jego stylu nauczania. Sokrates lubi\u0142 spacerowa\u0107 po ulicach Aten oraz ucz\u0119szcza\u0107 na przyj\u0119cia, poniewa\u017c tam m\u00f3g\u0142 prowadzi\u0107 swoje dyskusje na tematy filozoficzne. Znany by\u0142 r\u00f3wnie\u017c z zaczepiania przechodni\u00f3w i zadawaniu im pyta\u0144, kt\u00f3re bardzo cz\u0119sto obna\u017ca\u0142y ma\u0142\u0105 wiedz\u0119 jego rozm\u00f3wc\u00f3w. Tom Morris, dawny wyk\u0142adowca na Uniwersytecie Notre Dame, pisa\u0142, \u017ce dla Sokratesa filozofia nie by\u0142a suchym, intelektualnym przedmiotem ani zabaw\u0105 dla pedant\u00f3w i badaczy, ale niezb\u0119dnym elementem \u017cycia<\/span>. Tej postawie da\u0142 on w ko\u0144cu wyraz podczas swojego procesu. Proces Sokratesa przykuwa uwag\u0119 szczeg\u00f3lnie.<\/span><\/p>\n Do dzisiaj zachowa\u0142y si\u0119 dwa przekazy dotycz\u0105ce jego procesu. Pierwszy z nich nale\u017cy do Platona i nosi tytu\u0142 \u201eObrona Sokratesa\u201d, drugi za\u015b jest autorstwa Ksenofonta i nosi dok\u0142adnie taki sam tytu\u0142. Warto zatem przyjrze\u0107 si\u0119 tym dw\u00f3m tekstom zaznaczaj\u0105c r\u00f3\u017cnice, jakie mi\u0119dzy nimi zachodz\u0105. Dla poprawno\u015bci jednak najpierw trzeba przybli\u017cy\u0107 pokr\u00f3tce te dwie postacie, kt\u00f3re przecie\u017c pisa\u0142y o tym samym wydarzeniu, ale z r\u00f3\u017cnej perspektywy czasowej.\u00a0<\/span><\/p>\n Platon by\u0142 uczniem Sokratesa. W wi\u0119kszo\u015bci jego dialog\u00f3w to w\u0142a\u015bnie on jest g\u0142\u00f3wnym bohaterem, w kt\u00f3rego usta Platon b\u0119dzie wk\u0142ada\u0142 w\u0142asne idee filozoficzne. Zasadniczo mo\u017cna wymieni\u0107 dwie kwestie, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 podwa\u017ca\u0142y historyczn\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 tych przekaz\u00f3w. Pierwsz\u0105 z nich jest fakt, \u017ce Platon gloryfikuje swojego mistrza, tworzy z niego herosa i przekszta\u0142ca w symbol. Drug\u0105 kwesti\u0105 jest wspomniane \u201eu\u017cywanie\u201d Sokratesa jako bohatera w dialogach, kt\u00f3ry przek\u0142ada niemal ca\u0142\u0105 doktryn\u0119 Platona<\/span>. Mimo tych dw\u00f3ch kwestii trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Platon bezpo\u015brednio przebywa\u0142 w otoczeniu Sokratesa, przez co wielce prawdopodobne jest, \u017ce zna\u0142 go dobrze. Dodatkowo istnieje pewna mo\u017cliwo\u015b\u0107 ustalenia kryterium podzia\u0142u dialog\u00f3w wedle linii aporii. Mimo to g\u0142\u00f3wnym problemem w czytaniu dialog\u00f3w plato\u0144skich jest trudno\u015b\u0107 z odr\u00f3\u017cnieniem i oddzieleniem tego co czysto sokratejskie, od tego co plato\u0144skie<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n \u00a0Ksenofont, drugi z autor\u00f3w najbardziej znany jest ze swego dzie\u0142a \u201eWspomnienia o Sokratesie\u201d. Wiadome jest, \u017ce podobnie jak Platon, zna\u0142 go osobi\u015bcie, z t\u0105 jednak r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce bardzo kr\u00f3tko s\u0142ucha\u0142 jego nauk. Kiedy spotyka\u0142 Sokratesa, by\u0142 m\u0142odym cz\u0142owiekiem, natomiast swoje pisma, wspominaj\u0105ce mistrza, sporz\u0105dzi\u0142 dopiero w staro\u015bci<\/span>. W jego przekazie Sokrates jest zupe\u0142nie inny ni\u017c ten plato\u0144ski. Warto zatem przyjrze\u0107 si\u0119 tym dw\u00f3m dzie\u0142om, wskazuj\u0105c na to, w jaki spos\u00f3b, mistrz filozof zosta\u0142 tam przedstawiony.\u00a0<\/span><\/p>\n Zachowuj\u0105c chronologi\u0119, najpierw wypada przeanalizowa\u0107 dzie\u0142o Platona. Rozpoczyna si\u0119 ono bezpo\u015brednio od przem\u00f3wienia Sokratesa, kt\u00f3ry czyni je przy pi\u0119ciuset s\u0119dziach. Dowiadujemy si\u0119 od niego, \u017ce przedmiotem sprawy jest oskar\u017cenie filozofa o bezbo\u017cno\u015b\u0107 i psucie m\u0142odzie\u017cy poprzez wyg\u0142aszanie swoich nauk. Sokrates rzecz jasna odrzuca wszystkie oskar\u017cenia, po kolei si\u0119 z nimi rozprawiwszy. Na zarzut o ateizm, ten odpowiada, \u017ce jest osob\u0105 uduchowion\u0105. Przywo\u0142uje swojego przyjaciela Chajrefonta, kt\u00f3ry to mia\u0142 uda\u0107 si\u0119 do wyroczni Delfickiej i tam zada\u0107 jej pytanie, czy istnieje kto\u015b m\u0105drzejszy od Sokratesa. Pytia mia\u0142a odpowiedzie\u0107, \u017ce nikogo takiego nie ma<\/span>. Tym sposobem, kiedy Sokrates tylko us\u0142ysza\u0142 o s\u0142owach wyroczni, zacz\u0105\u0142 sprawdza\u0107, czy s\u0105 one prawdziwe. W swojej obronie przytacza czasy, kiedy zacz\u0105\u0142 poszukiwa\u0107 kogo\u015b m\u0105drzejszego od samego siebie. Udawa\u0142 si\u0119 do polityk\u00f3w, do rzemie\u015blnik\u00f3w, do poet\u00f3w i wielu innych, ale wszyscy okazywali si\u0119 od niego mniej m\u0105drzejsi. Pytanie co Sokrates rozumie tutaj przez m\u0105dro\u015b\u0107. Filozof odpowiada, przytaczaj\u0105c swoje s\u0142awne \u201ewiem, \u017ce nic nie wiem\u201d, \u017ce prawdziwa m\u0105dro\u015b\u0107 to \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, czego cz\u0142owiek nie wie. Kiedy za\u015b odwiedza\u0142 wszystkich ludzi, okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce ka\u017cdy z nich \u017cy\u0142 w ob\u0142udzie, twierdz\u0105c, \u017ce zna si\u0119 na wielu rzeczach. Sokrates pr\u00f3buje udowodni\u0107 tym sposobem, \u017ce nie jest bezbo\u017cnikiem, bowiem za jego czynami stoi wiara w prawd\u0119 przekazu wyroczni delfickiej. Gdyby ten nie wierzy\u0142 w bog\u00f3w, najpro\u015bciej w \u015bwiecie po prostu nie przej\u0105\u0142by si\u0119 s\u0142owami Chajrefonta.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n Kiedy Sokrates rozprawia si\u0119 z oskar\u017ceniem, p\u0142ynnie przechodzi do drugiego zarzutu, wedle kt\u00f3rego ma by\u0107 odpowiedzialnym za psucie m\u0142odzie\u017cy. W mi\u0119dzyczasie zwraca si\u0119 bezpo\u015brednio do Meletosa, jednego ze swoich oskar\u017cycieli, pytaj\u0105c go o to, czy wsp\u00f3lnym celem wszystkich obywateli nie powinno by\u0107 to, aby m\u0142odzie\u017c naprawia\u0107. Meletos zgadza si\u0119 z tym pytaniem, a Sokrates prowadzi dalej wyw\u00f3d, u\u017cywaj\u0105c swojej metody elenktycznej, kt\u00f3ra powoduje, \u017ce Meletos bardzo szybko zosta\u0142 zap\u0119dzony w kozi r\u00f3g. Sokrates dowodzi, \u017ce \u017caden cz\u0142owiek nie mo\u017ce \u015bwiadomie d\u0105\u017cy\u0107 do deprawowania innej osoby ze swojego najbli\u017cszego otoczenia, poniewa\u017c ta, kiedy zostanie ju\u017c zdeprawowana, w ko\u0144cu zwr\u00f3ci\u0142aby si\u0119 przeciwko niemu. Filozof wskazuje, \u017ce w tym przypadku mo\u017ce w gr\u0119 wchodzi\u0107 jedynie nieumy\u015blne psucie, a takie za\u015b nale\u017cy zwalcza\u0107 nie s\u0105dem, lecz za pomoc\u0105 w\u0142asnych argument\u00f3w i osobnego nauczania<\/span>.<\/span><\/p>\n Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce praktycznie przez ca\u0142y czas, mi\u0119dzy obalaniem jednego i drugiego zarzutu, Sokrates przywo\u0142uje \u201eprawd\u0119\u201d i swoje stanowisko co do procesu. Twierdzi, chocia\u017cby, \u017ce b\u0119dzie m\u00f3wi\u0142 w taki spos\u00f3b, aby jak najbardziej nale\u017cycie przedstawi\u0107 swoje my\u015bli. Nie w spos\u00f3b taki jaki chcieliby tego s\u0119dziowie, ale w taki, jaki chce sam Sokrates. Wydaje si\u0119 by\u0107 to postawa, kt\u00f3ra pasuje do wyobra\u017cenia Sokratesa, jako nieugi\u0119tego filozofa, kt\u00f3ry nawet w takiej sytuacji nie zmienia swojego zdania ani nie udaje kogo\u015b, kim tak naprawd\u0119 nie jest. Jego postawa i podkre\u015blanie (ci\u0105gle) swojego stosunku do rzeczywisto\u015bci i idei tworzy nam obraz Sokratesa nieugi\u0119tego, wierz\u0105cego w swoje przekonania, cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zdolny jest do najwi\u0119kszego po\u015bwi\u0119cenia, ni\u017c do k\u0142amstwa, b\u0105d\u017a udawania kogo\u015b innego. Taki obraz bardzo pasuje do wcze\u015bniejszego opisu Sokratesa, przytoczonego z ksi\u0105\u017cki Morrisa.\u00a0<\/span><\/p>\n Dialog Plato\u0144ski sk\u0142ada si\u0119 zasadniczo z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. Pierwsza to obrona przed wyrokiem, druga za\u015b, to przemowa Sokratesa po wyg\u0142oszeniu wyroku skazuj\u0105cego go na \u015bmier\u0107. W drugiej cz\u0119\u015bci Sokrates nie zmienia swojej postawy, dalej dumnie przemawia do ca\u0142ego zgromadzenia, chocia\u017c ju\u017c wie, \u017ce s\u0105 to jego ostatnie chwile. W tej cz\u0119\u015bci pozwala sobie zakpi\u0107 z decyzji s\u0119dzi\u00f3w. Sokrates powiada, \u017ce nie powinni oni go skazywa\u0107 na \u015bmier\u0107, ale wr\u0119cz odwrotnie, powinny go Ateny utrzymywa\u0107 za jego dobroczynn\u0105 postaw\u0119 i dzia\u0142alno\u015b\u0107. Twierdzi nawet, \u017ce jest mu \u017cal tego miasta, poniewa\u017c wiele czasu minie, zanim tak wielka posta\u0107 (podobna do Sokratesa) pojawi si\u0119 w Atenach i tyle samo dobra b\u0119dzie tworzy\u0142a<\/span>. Na samym ko\u0144cu jego wypowiedzi padaj\u0105 s\u0142owa, kt\u00f3re jeszcze bardziej podkre\u015blaj\u0105 jego heroizm. Sam Sokrates m\u00f3wi: \u201eAle oto ju\u017c i czas odej\u015b\u0107; mnie na \u015bmier\u0107, wam do \u017cycia. Kto z nas idzie do tego, co lepsze, nie wie jasno nikt \u2014 chyba tylko B\u00f3g\u201d<\/span>. Zdaje si\u0119, \u017ce Platon w\u0142a\u015bnie tak chcia\u0142 przedstawi\u0107 swojego nauczyciela jako wielkiego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry nie boi si\u0119 nikogo i dumnie odchodzi z tego \u015bwiata. To jasny obraz filozofa, kt\u00f3ry praktycznie kreuje si\u0119 od pierwszych stron dialogu. Sokrates wedle tego przekazu skazany zostaje za niewinno\u015b\u0107 przez ludzi, kt\u00f3rym zawadza\u0142o jego publiczne wytykanie b\u0142\u0119d\u00f3w innym. Archetyp filozofa, krytycznie postrzegaj\u0105cego rzeczywisto\u015b\u0107, tworzy napi\u0119cie mi\u0119dzy nim a \u015bwiatem, a nast\u0119pnie p\u0142aci za to cen\u0119 najwi\u0119ksz\u0105<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n Inaczej zupe\u0142nie postaw\u0119 Sokratesa przedstawia Ksenofont. Ju\u017c na samym pocz\u0105tku zaznacza on, \u017ce przed samym wyg\u0142oszeniem mowy Sokrates wiedzia\u0142, i\u017c lepsza dla niego b\u0119dzie \u015bmier\u0107 ni\u017c wyrok uniewinniaj\u0105cy. Ksenofont stwierdza, \u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu wyzywaj\u0105ca duma, jaka pobrzmiewa\u0142a w jego s\u0142owach, nie znajduje w pe\u0142ni uzasadnienia<\/span>. Na pierwszych stronach Ksenofont przywo\u0142uje rozmow\u0119 Sokratesa z Hermogenesem, kt\u00f3ra odby\u0107 si\u0119 mia\u0142a przed samym procesem. W niej to nauczyciel Platona odpowiada na pytanie Hermogenesa, kt\u00f3ry to dziwi si\u0119, \u017ce mistrz nie przygotowa\u0142 sobie \u017cadnej obrony. Sokrates za\u015b odpowiada mu, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142 dwa razy, ale bogowie nie pozwolili mu tego uczyni\u0107. Twierdzi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce najlepsz\u0105 obron\u0105 jest jego \u017cycie, kt\u00f3re dowodzi, \u017ce \u017cadnego przest\u0119pstwa on nie dokona\u0142. Ma\u0142o tego Sokrates m\u00f3wi, \u017ce \u015bmier\u0107 w przypadku przegranej b\u0119dzie najlepszym rozwi\u0105zaniem. Jest ju\u017c starym cz\u0142owiekiem, cia\u0142o jego coraz gorzej pracuje i dlatego jest to najlepszy moment na odej\u015bcie; jego \u015bmier\u0107 bowiem ma wywo\u0142a\u0107 \u017cal i t\u0119sknot\u0119 za nim w\u015br\u00f3d innych. T\u0119sknota i \u017cal znowu nie pojawi\u0142yby si\u0119 gdyby zmar\u0142 \u015bmierci\u0105 naturaln\u0105, kiedy jego cia\u0142o by\u0142oby na tyle ju\u017c s\u0142abe, \u017ce nie m\u00f3g\u0142by sam \u017cy\u0107, ale ca\u0142y czas potrzebowa\u0142by pomocy\u00a0 innych. Ten fragment rzuca zupe\u0142nie inne \u015bwiat\u0142o na spraw\u0119, przedstawia Sokratesa jako wyrachowanego, kt\u00f3ry dobrze przekalkulowa\u0142 spraw\u0119. Je\u015bli teraz umrze, b\u0119d\u0105 go wspomina\u0142y pokolenia i mie\u0107 go b\u0119d\u0105 za wielkiego filozofa. \u015amier\u0107 zdaje si\u0119 by\u0107 dla niego bardzo wygodna, sam zreszt\u0105 m\u00f3wi, \u017ce \u015bmier\u0107 zadawana przez ate\u0144skie s\u0105dy nie nale\u017cy do nieprzyjemnych i bolesnych<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n Po tym wst\u0119pie Ksenofont przyst\u0119puje do opisania samego procesu, r\u00f3wnie\u017c skupiaj\u0105c si\u0119 wypowiedziach Sokratesa. Kolejn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, kt\u00f3ra rzuca si\u0119 od razu w oczu jest atmosfera na sali. W dialogu Platona s\u0119dziowie zachowywali raczej spok\u00f3j, przys\u0142uchuj\u0105c si\u0119 oskar\u017conemu. U Ksenofonta jest zgo\u0142a odmiennie. Tutaj s\u0119dziowie podnosz\u0105 krzyki, kiedy s\u0142ysz\u0105 z ust Sokratesa, \u017ce jest pobo\u017cny, czy wtedy kiedy m\u00f3wi o tym, \u017ce to bogowie bardziej go umi\u0142owali nich innych ludzi (tym t\u0142umaczy to, \u017ce g\u0142os boski pojawia si\u0119 w nim samym)<\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n Podobnie jak u Platona, Sokrates najpierw odpiera zarzuty dotycz\u0105cego jego bezbo\u017cno\u015bci, a nast\u0119pnie odnosi si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce swoim post\u0119powaniem psuje m\u0142odzie\u017c. Rozpoczynaj\u0105c rozwa\u017cania nad drugim zarzutem r\u00f3wnie\u017c wdaje si\u0119 w dyskusje z Meletosem. Tutaj jednak dialog ich jest zdecydowanie kr\u00f3tszy i to na nim Ksenofont ko\u0144czy pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 obrony (r\u00f3wnie\u017c jest ona podzielona jak u Platona). Nast\u0119pnie autor dzieli si\u0119 swoimi przemy\u015bleniami, ponownie zwracaj\u0105c uwag\u0119 na ton wypowiedzi, jaki przyj\u0105\u0142 Sokrates. Dodatkowo Ksenofont stwierdza, \u017ce \u201ezamierza\u0142em tylko wykaza\u0107, \u017ce Sokrates ca\u0142y sw\u00f3j wysi\u0142ek skoncentrowa\u0142 na tym, na czym najbardziej mu zale\u017ca\u0142o, a wi\u0119c na jasnym przeprowadzeniu dowodu, \u017ce ani wzgl\u0119dem bog\u00f3w nie by\u0142 bezbo\u017cny, ani wzgl\u0119dem ludzi niesprawiedliwy. Nie uwa\u017ca\u0142 natomiast, \u017ce warto b\u0142aga\u0107, aby nie skazano go na \u015bmier\u0107, przeciwnie, by\u0142 przekonany, \u017ce nadszed\u0142 ju\u017c czas, aby umar\u0142\u201d<\/span>.<\/span><\/p>\n Najwi\u0119ksz\u0105 bodaj r\u00f3\u017cnic\u0105 w tych dw\u00f3ch dzie\u0142ach s\u0105 momenty, w kt\u00f3rych Sokrates t\u0142umaczy znaczenie swojej \u015bmierci. U Platona jest widoczne podej\u015bcie, kt\u00f3re \u0142\u0105czy podej\u015bcie praktyczne, a nawet pragmatyczne z idealistycznym . Ma to wymiar filozoficzny, kt\u00f3rego prawie zupe\u0142nie brak w przek\u0142adzie Ksenofonta. U tego drugiego Sokrates patrzy na to tylko pragmatycznie, przez pryzmat pami\u0119ci i swojej chwa\u0142y. Na stwierdzenie jednego ze swoich uczni\u00f3w, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce jedyne czego \u017ca\u0142uje to tego, \u017ce Sokrates zosta\u0142 skazany niesprawiedliwie. Mistrz za\u015b s\u0142ysz\u0105c to z u\u015bmiechem na twarzy, odpowiada mu: \u201eJak\u017ce to, najdro\u017cszy Apollodorze? A ty by\u015b wola\u0142, \u017cebym zgin\u0105\u0142 sprawiedliwie<\/span>? To zdanie uderza, zdaje si\u0119 najbardziej i podkre\u015bla odmienn\u0105 postaw\u0119, jak\u0105 zaprezentowa\u0142 Ksenofont. Kt\u00f3ry przekaz jednak jest najwierniejszy? Kt\u00f3ry jest bli\u017cszy prawdziwemu Sokratesowi? Na pytanie zdaje si\u0119 pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 odpowiedzi. Jedyne co nam przychodzi zrobi\u0107 to przyj\u0105\u0107 te wizje Sokratesa, jakie mamy, tj. odmienne, czasami wykluczaj\u0105ce si\u0119, ale zawsze to jakie\u015b kawa\u0142ki historii wielkiego filozofa.\u00a0<\/span><\/p>\n Sokrates to bez w\u0105tpienia jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w, jaki kiedykolwiek chodzi\u0142 po ziemi. Nie b\u0119dzie chyba te\u017c nadu\u017cyciem stwierdzenie, \u017ce jest r\u00f3wnie wielki jak tajemniczy. Dwa dialogi, dotycz\u0105ce jego obrony, jeden Platona, drugi Ksenofonta, pokazuj\u0105 nam jakby dw\u00f3ch innych ludzi. Platon rysuje obraz herosa, kt\u00f3remu przy\u015bwiecaj\u0105 idea\u0142y i za te idea\u0142y (tylko w ich imi\u0119) got\u00f3w jest ponie\u015b\u0107 nawet \u015bmier\u0107. Ksenofont przedstawia starszego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3remu przysz\u0142o zap\u0142aci\u0107 \u017cyciem za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, ale tutaj nie jest on idealist\u0105, bardziej pragmatykiem. \u015amier\u0107, to dla niego chwa\u0142a i troch\u0119 wygoda, a nie jaki\u015b najwy\u017cszy idea\u0142 jak u Platona. Kt\u00f3ry obraz jest wierniejszy? Mo\u017ce powinna pomocna okaza\u0107 si\u0119 sp\u00f3jno\u015b\u0107 teorii z praktyk\u0105, przes\u0142anie i idee, kt\u00f3re wida\u0107 w pismach Platona?<\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n Bibliografia:<\/b><\/p>\n Horkheimer M., <\/span>Spo\u0142eczna funkcja filozofii, <\/span><\/i>Warszawa 1987<\/span><\/p>\n Ksenofont, <\/span>Pisma Sokratyczne, <\/span><\/i>Warszawa 1967<\/span><\/p>\n Legutko R., <\/span>Pi\u0119\u0107 wciele\u0144 Sokratesa, <\/span><\/i>\u201cIdee\u201d<\/span><\/p>\n Morris T., <\/span>Filozofia dla bystrzak\u00f3w, <\/span><\/i>Gliwice 2015<\/span><\/p>\n Platon, <\/span>Obrona Sokratesa, <\/span><\/i>K\u0119ty 2008<\/span><\/p>\n Reale G., <\/span>Historia filozofii staro\u017cytnej T 1, <\/span><\/i>Lublin 2012<\/span><\/p>\n Tatarkiewicz W., Historia filozofii T 1, <\/i>Warszawa 2021<\/span>.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Je\u015bli chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej, napisz na maila bka@us.edu.pl<\/em><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n Wojciech Gosek \u2014 ur. 9.11.1999 roku w Siemianowicach \u015al\u0105skich, absolwent Mi\u0119dzynarodowych Nauk Politycznych i Dyplomacji oraz Politologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach, lokalny aktywista, cz\u0142onek Stowarzyszenia Mieszka\u0144c\u00f3w Siemianowic, autor trzech powie\u015bci wydanych kolejno w 2016, 2018 i 2024 roku. Jego zainteresowania to filozofia, historia oraz polityka. Strona absolwenta: https:\/\/www.facebook.com\/skyrind Wojciech Gosek | fot. archiwum prywatne<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”2\/3″][vc_separator][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\nWojciech Gosek<\/h3>\n
\n<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n ![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/absolwent\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/Bez-kategorii\/WAG-599x600.jpg\")
<\/span><\/p>\n