| Daniel Raczy\u0144ski<\/span>|<\/span><\/p>\n Kamera nie jest tylko urz\u0105dzeniem rejestruj\u0105cym rzeczywisto\u015b\u0107. To wsp\u00f3\u0142uczestnik, \u015bwiadek, graj\u0105cy razem z aktorem. Ich relacja bywa napi\u0119ta, pe\u0142na emocji, ale w\u0142a\u015bnie z tego napi\u0119cia rodzi si\u0119 prawda ekranu. Wsp\u00f3\u0142praca autora zdj\u0119\u0107 z aktorem to nie tylko kwestia techniczna, taka jak ustawienie kadru czy ostro\u015bci. Jest to rozmowa, w kt\u00f3rej kamera staje si\u0119 przed\u0142u\u017ceniem emocji. Jako absolwent Szko\u0142y Filmowej im. Krzysztofa Kie\u015blowskiego w\u00a0Katowicach mia\u0142em okazj\u0119 obserwowa\u0107, jak aktorzy reaguj\u0105 na obecno\u015b\u0107 kamery. Jedni j\u0105 ignoruj\u0105, inni z ni\u0105 rozmawiaj\u0105. I w\u0142a\u015bnie ta rozmowa, to subtelne porozumienie pomi\u0119dzy cia\u0142em a obiektywem, stanowi najpi\u0119kniejszy aspekt pracy autora zdj\u0119\u0107 i operatora kamery (\u201eszwenkiera\u201d).\u00a0<\/span><\/p>\n Wielu pocz\u0105tkuj\u0105cych operator\u00f3w traktuje kamer\u0119 jako narz\u0119dzie, kt\u00f3rym mo\u017cna \u201ez\u0142apa\u0107\u201d aktora. Tymczasem kluczem jest uwa\u017cno\u015b\u0107. Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce kamera nie powinna polowa\u0107, tylko wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107. W\u0142a\u015bnie dlatego tak wa\u017cne jest, by operator zna\u0142 emocjonalny rytm sceny. Podczas zdj\u0119\u0107 do mojego filmu dyplomowego <\/span>Nie ma mnie<\/span><\/i> zrozumia\u0142em, \u017ce prawdziwe porozumienie z aktorem zaczyna si\u0119 w momencie, gdy kamera zaczyna reagowa\u0107 na jego emocje. Kiedy Piotr G\u0142owacki, Andrzej Grabowski oraz Pawe\u0142 Kempa grali w moim filmie, odkry\u0142em, \u017ce decyzja o tym, jak blisko kamera znajdzie si\u0119 aktora, decyduje o\u00a0charakterze ca\u0142ej sceny. W zbli\u017ceniu ka\u017cde dr\u017cenie powieki nabiera znaczenia, natomiast szeroki plan pozwala oddycha\u0107 przestrzeni. Operator musi rozumie\u0107, \u017ce fizyczna odleg\u0142o\u015b\u0107 przek\u0142ada si\u0119 na emocjonaln\u0105 intensywno\u015b\u0107. Wielcy autorzy zdj\u0119\u0107, jak Jerzy W\u00f3jcik czy \u0141ukasz \u017bal, ucz\u0105 nas, \u017ce kamera mo\u017ce by\u0107 partnerem w intymno\u015bci. Nie chodzi o to, by\u00a0\u201ewej\u015b\u0107\u201d aktorowi w twarz, ale by znale\u017a\u0107 si\u0119 tam, gdzie emocja jest najbardziej prawdziwa. Czasami to dos\u0142ownie kilka centymetr\u00f3w r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy uj\u0119ciem, kt\u00f3re \u201egra\u201d, a\u00a0tym, kt\u00f3re pozostaje tylko zapisem.\u00a0<\/span><\/p>\n Ruch kamery to j\u0119zyk emocji. Statyczne uj\u0119cie mo\u017ce budowa\u0107 napi\u0119cie, ruch \u2013 otwiera\u0107 przestrze\u0144 dla uczu\u0107 i interpretacji. Uwa\u017cam, \u017ce najwa\u017cniejszym jest, by ruch mia\u0142 sens psychologiczny. Wsp\u00f3\u0142praca z aktorem zaczyna si\u0119 tam, gdzie operator przestaje by\u0107 \u201etechnikiem\u201d, a staje si\u0119 partnerem w choreografii emocji. Re\u017cyser mo\u017ce zaplanowa\u0107 ka\u017cdy ruch kamery, ale realia zawsze weryfikuj\u0105 te plany. Aktor, kt\u00f3ry wchodzi w emocj\u0119, potrafi zaskoczy\u0107 nawet najbardziej przygotowany zesp\u00f3\u0142 techniczny. Dlatego tak wa\u017cna jest elastyczno\u015b\u0107. Kamera powinna by\u0107 gotowa na improwizacj\u0119. W przypadku niekt\u00f3rych film\u00f3w fabularnych, a w wi\u0119kszo\u015bci film\u00f3w dokumentalnych \u2013 nie ma mo\u017cliwo\u015bci dok\u0142adnego zaplanowania ka\u017cdego ruchu i szwenku. Wtedy umiej\u0119tno\u015b\u0107 ws\u0142uchania si\u0119 w \u201erytm sceny\u201d wydaje si\u0119 kluczowa i w\u0142a\u015bnie ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 pozwala operatorowi kamery wej\u015b\u0107 na wy\u017cszy poziom. W filmie dokumentalnym <\/span>Czas na bunt<\/span><\/i>, mia\u0142em do czynienia z wielkimi t\u0142umami oraz nieprzewidywaln\u0105 bohaterk\u0105 \u2013 Ani\u0105. W trakcie kr\u0119cenia protest\u00f3w w ka\u017cdej chwili mog\u0142em zosta\u0107 zaatakowany gazem pieprzowym. Pomimo tego uda\u0142o mi si\u0119 z\u0142apa\u0107 wsp\u00f3lny rytm z Ani\u0105. Bez s\u0142\u00f3w komunikowali\u015bmy si\u0119 i dbali\u015bmy o swoje bezpiecze\u0144stwo w\u00a0niebezpiecznym t\u0142umie, w\u015br\u00f3d protestuj\u0105cych i policji.\u00a0<\/span><\/p>\n W kinie prawda zawsze wygrywa z precyzj\u0105. Operator decyduje, czy kamera jest neutralnym obserwatorem, czy mo\u017ce wchodzi w emocjonalny sojusz z bohaterem. Podczas pracy z aktorem trzeba zrozumie\u0107 jego wra\u017cliwo\u015b\u0107. Niekt\u00f3rzy wol\u0105, gdy kamera jest blisko, inni potrzebuj\u0105 dystansu, by zachowa\u0107 prywatno\u015b\u0107 emocji. Rol\u0105 operatora jest stworzy\u0107 warunki, w kt\u00f3rych aktor mo\u017ce by\u0107 szczery, nie czu\u0107 si\u0119 oceniany. Dlatego wra\u017cliwo\u015b\u0107 psychologiczna autora zdj\u0119\u0107 jest r\u00f3wnie wa\u017cna jak jego techniczne umiej\u0119tno\u015bci. Kamera nie mo\u017ce by\u0107 okiem krytyka \u2013 musi by\u0107 okiem zaufanego \u015bwiadka.\u00a0 Po zako\u0144czeniu uj\u0119cia, to\u00a0w\u0142a\u015bnie osoba fizycznie operuj\u0105ca kamer\u0105 cz\u0119sto jest pierwszym punktem odniesienia dla aktora. Aktor oczywi\u015bcie s\u0142ucha re\u017cysera, jednak poczucie bezpiecze\u0144stwa i aprobaty daje mu dobra relacja z operatorem kamery. Jest to niepisana linia wsp\u00f3\u0142pracy, kt\u00f3ra w\u00a0wypowiedzianych s\u0142owach zazwyczaj ko\u0144czy si\u0119 na uwagach technicznych pokroju: \u201eprosz\u0119 przesun\u0105\u0107 si\u0119 o jeden centymetr w lewo\u201d. Ostatecznie jednak operator i aktor wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 ze sob\u0105 poprzez zapewnianie, \u017ce ka\u017cdy z nich wykonuje swoj\u0105 prac\u0119 dobrze, przez co zdejmuj\u0105 z siebie wzajemn\u0105 presj\u0119.<\/span><\/p>\n Nowoczesna technologia kusi perfekcj\u0105 \u2013 g\u0142adko\u015bci\u0105 obrazu, p\u0142ynno\u015bci\u0105 ruchu, rozdzielczo\u015bci\u0105. Ale kamera, kt\u00f3ra pokazuje wszystko, cz\u0119sto nie pokazuje niczego. Perfekcja mo\u017ce zabi\u0107 emocj\u0119. Czasem warto pozwoli\u0107 obrazowi si\u0119 \u201epomyli\u0107\u201d \u2013 niech z\u0142apie oddech, niech ostro\u015b\u0107 ucieknie w momencie \u0142zy, niech drgnie z nerwowo\u015bci. Nietrafione \u201eszwenki\u201d, sp\u00f3\u017aniony ruch kamery, potkni\u0119cie czasem po prostu pasuj\u0105 w scenie. W filmie Ida \u0141ukasza \u017bala i Ryszarda Lenczewskiego wiele kadr\u00f3w wydaje si\u0119 \u201eniepoprawnych\u201d \u2013 g\u0142owy bohater\u00f3w s\u0105 przesuni\u0119te ku dolnej kraw\u0119dzi kadru. Ale to w\u0142a\u015bnie ta \u015bwiadomie asymetryczna kompozycja m\u00f3wi o ich emocjonalnym ci\u0119\u017carze. Kamera nie pokazuje \u015bwiata takiego, jakim jest, lecz takiego, jakim bohater go odczuwa. To sedno pracy operatora: s\u0142ucha\u0107 emocji, a nie tylko technologii.\u00a0<\/span><\/p>\n Fundament wsp\u00f3\u0142pracy aktora i autora zdj\u0119\u0107 tworzy si\u0119 na planie, gdy kamera i aktor zaczynaj\u0105 oddycha\u0107 tym samym rytmem. Kiedy kamera staje si\u0119 partnerem, a nie tylko narz\u0119dziem, film nabiera \u017cycia. Obraz przestaje by\u0107 zapisem \u2013 staje si\u0119 prze\u017cyciem. I w\u0142a\u015bnie w tej niewidzialnej relacji, w tym cichym porozumieniu mi\u0119dzy cia\u0142em aktora a okiem kamery, rodzi si\u0119 magia kina.\u00a0<\/span><\/p>\n Bibliografia\u00a0<\/span><\/p>\n Je\u015bli chcesz dowiedzie\u0107 si\u0119 wi\u0119cej, napisz na maila bka@us.edu.pl<\/em><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n Daniel Raczy\u0144ski \u2013 Absolwent Realizacji Obrazu Filmowego, Telewizyjnego i Fotografii w Szkole Filmowej im. Krzysztofa Kie\u015blowskiego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach. Cz\u0142onek Akademickiego Klubu Realizator\u00f3w Filmowych AKRF FOSA, Bydgoskiej Kroniki Filmowej BKF, absolwent Przedszkola filmowego w Szkole Wajdy. Autor zdj\u0119\u0107 i re\u017cyser film\u00f3w kr\u00f3tkometra\u017cowych i teledysk\u00f3w. Laureat\u00a0 Stypendium Artystycznego Marsza\u0142ka Wojew\u00f3dztwa Kujawsko-Pomorskiego. Laureat nagrody za najlepszy kr\u00f3tkometra\u017cowy film dokumentalny na festiwalu M\u0142odzi i Film w Koszalinie, nagrody za najlepsze zdj\u0119cia do filmu kr\u00f3tkometra\u017cowego na Festiwalu Polskich Film\u00f3w Fabularnych, nagrody im. Jana Machulskiego pod patronatem autor\u00f3w zdj\u0119\u0107 PSC. Nominowany do nagrody im. Jana Machulskiego w kategorii najlepszy scenariusz oraz dwukrotnie nominowany w kategorii najlepsze zdj\u0119cia. Otrzyma\u0142 Srebrn\u0105 Kijank\u0119 na 32. mi\u0119dzynarodowym festiwalu autor\u00f3w zdj\u0119\u0107 filmowych EnergaCAMERIMAGE w Toruniu. <\/span><\/p>\n \u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n [vc_row][vc_column width=”2\/3″][vc_separator][\/vc_column][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n\n
Daniel Raczy\u0144ski<\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/absolwent\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/Bez-kategorii\/403473696_333212479355474_5270213591129696822_n-600x600.jpg\")
Daniel Raczy\u0144ski| fot. archiwum prywatne<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"