{"id":107916,"date":"2017-11-14T17:47:48","date_gmt":"2017-11-14T16:47:48","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/event\/konferencja-pt-semantyka-rasy-w-kulturze-polskiej-1800-1939\/"},"modified":"2019-11-05T11:11:09","modified_gmt":"2019-11-05T10:11:09","slug":"konferencja-pt-semantyka-rasy-w-kulturze-polskiej-1800-1939","status":"publish","type":"event","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/event\/konferencja-pt-semantyka-rasy-w-kulturze-polskiej-1800-1939\/","title":{"rendered":"Konferencja pt. \u201eSemantyka \u00bbrasy\u00ab\u201d w kulturze polskiej (1800\u20131939)\u201d"},"content":{"rendered":"

15 i 16 listopada 2017 roku na Wydziale Filologicznym <\/a>w Katowicach odbywa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie zorganizowana przez Instytut Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego i Zak\u0142ad Historii Literatury Poromantycznej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach konferencja naukowa pt. \u201eSemantyka \u00bbrasy\u00ab\u201d w kulturze polskiej (1800\u20131939)\u201d.<\/p>\n

Wydarzenie ma na celu ustalenie znacze\u0144, jakie kategoria ta przybiera\u0142a w omawianym okresie w trzech obszarach dyskursywnych: literaturze pi\u0119knej, publicystyce i dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych dyscyplinach naukowych, kt\u00f3re si\u0119 ni\u0105 w\u00f3wczas pos\u0142ugiwa\u0142y \u2013 antropologii i przyrodoznawstwie. Zaproponowane ramy chronologiczne umo\u017cliwi\u0105 prze\u015bledzenie funkcjonowania nowoczesnych sposob\u00f3w rozumienia poj\u0119cia \u201erasy\u201d w perspektywie Braudelowskiego \u201ed\u0142ugiego trwania\u201d: od p\u00f3\u017anoo\u015bwieceniowej biologii do dyskurs\u00f3w naukowych i spo\u0142eczno-politycznych okresu dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego.<\/p>\n

Na ziemiach polskich pod zaborami kategoria ta jako modus my\u015blenia o kulturowej odmienno\u015bci, wik\u0142a\u0142a si\u0119, z jednej strony, w opozycje, konstruowane przez \u015bwiat Zachodu w celach polityczno-gospodarczych i wspierane przez dyskurs wiedzy, szczeg\u00f3lnie przez radykalne nurty ewolucjonizmu w naukach spo\u0142ecznych. Z drugiej strony, na\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 ono na wcze\u015bniejsz\u0105 historycznie narracj\u0119 naturalizuj\u0105c\u0105 nier\u00f3wno\u015bci spo\u0142eczne: ideologi\u0119 sarmatyzmu z jej przekonaniem o odr\u0119bno\u015bci etnicznej szlachty i ch\u0142opstwa (mit wojowniczych Sarmat\u00f3w, ch\u0142opi jako potomkowie Chama). St\u0105d polskie funkcjonalizacje tego poj\u0119cia r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych, kt\u00f3re wykszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w obr\u0119bie zachodniej episteme, a zapo\u017cyczone od nich matryce konceptualne s\u0142u\u017cy\u0142y tworzeniu wewn\u0105trzspo\u0142ecznych, partykularnych stratyfikacji (np. w\u0142o\u015bcianie jako odpowiednik \u201edzikich\u201d) lub okre\u015blaniu to\u017csamo\u015bci zbiorowej (np. \u201ePolacy jako Indianie\u201d Ludwika Powidaja lub \u201e\u017bydzi jako Indianie\u201d Aleksandra \u015awi\u0119tochowskiego). Kolejny problem stanowi stopniowe, zauwa\u017calne od lat 90. XIX wieku, zaw\u0142aszczanie kategorii \u201erasy\u201d przez dyskurs nacjonalistyczny, gdzie pe\u0142ni\u0142a ona funkcj\u0119 integruj\u0105c\u0105. Ta specyficzno\u015b\u0107 znacze\u0144 \u201erasy\u201d w kulturze polskiej, powstaj\u0105ca na styku tego, co og\u00f3lnoeuropejskie i tego, co swoi\u015bcie polskie, mimo licznych pr\u00f3b uj\u0119cia zagadnie\u0144 cz\u0105stkowych, nie zosta\u0142a w polskiej humanistyce om\u00f3wiona w spos\u00f3b syntetyczny i jednolity metodologicznie.<\/p>\n

Kolejnym celem konferencji b\u0119dzie stworzenie przestrzeni dyskusji dla przedstawicieli r\u00f3\u017cnych dyscyplin humanistycznych (filolodzy, kulturoznawcy, historycy idei, socjologowie), co, jak mamy nadziej\u0119, pozwoli wypracowa\u0107 transdyscyplinarne narz\u0119dzia do analizy znacze\u0144 \u201erasy\u201d, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 stworzenie mapy polskich wyobra\u017ce\u0144 etnicznych w okresie od pozytywizmu do dwudziestolecia. W ten spos\u00f3b chcieliby\u015bmy si\u0119 przyczyni\u0107 do lepszego zrozumienia partykularno\u015bci oraz uniwersalizmu kultury polskiej.<\/p>\n

Semioza dyskursu \u201erasy\u201d w poszczeg\u00f3lnych tekstach obejmowa\u0142a znaczenia, tworzone w procesie wielocz\u0142onowych przekodowa\u0144 pomi\u0119dzy zr\u00f3\u017cnicowanymi systemami kulturowymi. Dlatego poj\u0119ciow\u0105 ram\u0119 dzia\u0142a\u0144 analitycznych, zaproponowan\u0105 uczestnikom konferencji,  b\u0119d\u0105 wyznacza\u0107 takie nadrz\u0119dne terminy, jak: \u201ewz\u00f3r kulturowy\u201d (ameryka\u0144ski konfiguracjonizm), dyskurs w rozumieniu Foucaulta, \u201espo\u0142eczna historia wyobra\u017ani\u201d (Clifford Geertz), poststrukturalistyczna \u201ereprezentacja\u201d i \u201emimikra\u201d (Bhabha).<\/p>\n

W\u015br\u00f3d poruszanych podczas spotkania zagadnie\u0144 znajd\u0105 si\u0119 zatem m.in. nast\u0119puj\u0105ce kwestie:<\/p>\n