Fragmenty tworzyw sztucznych i metali, okruchy szk\u0142a, a nawet bursztynu \u2013 to przyk\u0142adowe zanieczyszczenia, kt\u00f3re mgr Zbigniew Jelonek, doktorant z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, znalaz\u0142 w pr\u00f3bkach w\u0119gla drzewnego i brykietu z w\u0119gla drzewnego \u2013 popularnych paliwach do grilla. Obecno\u015b\u0107 tego typu substancji jest szczeg\u00f3lnie niepo\u017c\u0105dana m.in. ze wzgl\u0119du na zwi\u0105zki muta- i kancerogenne, kt\u00f3re powstaj\u0105 w wyniku spalania i osiadaj\u0105 na grillowanej \u017cywno\u015bci, a nast\u0119pnie, wraz z ni\u0105, dostaj\u0105 si\u0119 do organizmu cz\u0142owieka.
\n <\/p>\n
<\/p>\n
![\"Naukowiec](\"https:\/\/us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/imported_files\/0b617e2c7b557d714c0e2a16b0751f77__ajs1500-1_fot_julia_agnieszka_szymala-2.jpg\")
\nMgr Zbigniew Jelonek realizuje doktorat wdro\u017ceniowy na Wydziale Nauk o Ziemi U\u015a
\nfot. Julia Agnieszka Szymala <\/p>\n
Naukowiec postanowi\u0142 okre\u015bli\u0107 ilo\u015b\u0107 i rodzaj zanieczyszcze\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w dost\u0119pnych na polskim rynku paliwach sta\u0142ych do grilla, a tak\u017ce por\u00f3wna\u0107 wyniki z deklarowanymi przez producent\u00f3w zawarto\u015bciami w\u0119gla organicznego w produktach. Mgr Zbigniew Jelonek opracuje tak\u017ce standardy szybkiej identyfikacji niepo\u017c\u0105danych dodatk\u00f3w, aby zoptymalizowa\u0107 proces produkcji tych paliw i dostosowa\u0107 go do obowi\u0105zuj\u0105cych norm.
\n <\/p>\n
![\"Dwie](\"https:\/\/us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/imported_files\/8974e758b2f48d45c9eedc01cf9a16ce_obraz1.jpg\")
\nTworzywo sztuczne i metal znalezione w brykiecie z w\u0119gla drzewnego zakupionym w jednym z supermarket\u00f3w
\nfot. Zbigniew Jelonek<\/p>\n
\u2013 Dotychczasowe wyniki bada\u0144 w\u0119gli drzewnych i brykietu z w\u0119gla drzewnego do grilla nie nastrajaj\u0105 optymistycznie. W zwi\u0105zku z wyst\u0119puj\u0105cymi w analizowanych produktach niebezpiecznymi zwi\u0105zkami najbezpieczniej jest korzysta\u0107 z grilla elektrycznego lub gazowego. A je\u015bli ju\u017c decydujemy si\u0119 na zakup sta\u0142ych paliw grillowych, wybierajmy te, kt\u00f3re maj\u0105 certyfikat jako\u015bci \u2013 radzi naukowiec.<\/p>\n
Paliwa grillowe s\u0105 wykorzystywane do obr\u00f3bki \u017cywno\u015bci, w zwi\u0105zku z tym w celu oceny ich jako\u015bci opracowana zosta\u0142a norma PN-EN 1860-2. Zgodnie z wytycznymi w tego typu paliwach maksymalna zawarto\u015b\u0107 zanieczyszcze\u0144 nie powinna przekracza\u0107 1%. \u2013 Niepo\u017c\u0105dane dodatki to przede wszystkim: w\u0119gle kopalne, ropa naftowa, koks, szk\u0142o, \u017cu\u017cel, rdza, szk\u0142o, metale czy tworzywa sztuczne \u2013 wylicza mgr Zbigniew Jelonek. Je\u015bli produkt spe\u0142nia kryteria normy, w\u00f3wczas mo\u017ce otrzyma\u0107 certyfikat.<\/p>\n
Jak wyja\u015bnia autor bada\u0144, pr\u00f3bki do analizy zosta\u0142y pozyskane z w\u0119gla drzewnego oraz brykietu z w\u0119gla drzewnego od wiod\u0105cych producent\u00f3w i dystrybutor\u00f3w tych produkt\u00f3w w Polsce. \u2013 W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142y si\u0119 paliwa grillowe pochodz\u0105ce z czternastu wojew\u00f3dztw, zakupili\u015bmy tak\u017ce kilka opakowa\u0144 drog\u0105 internetow\u0105, wybieraj\u0105c produkty pozbawione oznacze\u0144, opis\u00f3w, podanego producenta, a tak\u017ce towar dost\u0119pny w sieciach handlowych i supermarketach \u2013 dodaje.<\/p>\n
Pozyskane pr\u00f3bki zosta\u0142y nast\u0119pnie odpowiednio przygotowane do obserwacji mikroskopowych. Mgr Zbigniew Jelonek podda\u0142 analizie petrograficznej 62 sztuki preparat\u00f3w oraz 10 sztuk popio\u0142\u00f3w. Badania wykaza\u0142y, \u017ce poziom zanieczyszcze\u0144 w emitowanych gazach podczas spalania zale\u017cy od zawarto\u015bci biomasy nieprzetworzonej termicznie w tych produktach oraz niepo\u017c\u0105danych dodatk\u00f3w mineralnych, organicznych i ropopochodnych.<\/p>\n
Analizy zanieczyszczonych w\u0119gli i brykietu potwierdzi\u0142y wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 wielopier\u015bcieniowych w\u0119glowodor\u00f3w aromatycznych oraz szczeg\u00f3lnie niebezpiecznych, kancerogennych benzopiren\u00f3w i benzoperylenu.<\/p>\n
Otrzymane wyniki bada\u0144 komentuje dr hab. Monika Fabia\u0144ska z Katedry Geochemii, Mineralogii i Petrografii U\u015a. \u2013 Niew\u0105tpliwie warto by\u0142oby r\u00f3wnie\u017c zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce zidentyfikowane wielopier\u015bcieniowe w\u0119glowodory aromatyczne, wyst\u0119puj\u0105ce w paliwach grillowych i brykiecie stanowi\u0105 zaledwie niewielki procent obecnych w nich szkodliwych substancji, takich jak zwi\u0105zki fenolowe czy aromatyczne pochodne aminowe \u2013 m\u00f3wi promotor naukowa rozprawy doktorskiej. \u2013 Podczas procesu grillowania substancje te mog\u0105 przedostawa\u0107 si\u0119 do produkt\u00f3w lub by\u0107 wch\u0142aniane bezpo\u015brednio przez drogi oddechowe przez osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w pobli\u017cu grilla. Warto tak\u017ce pami\u0119ta\u0107 o znacznych ilo\u015bciach gaz\u00f3w obecnych w spalinach z paliw grillowych, w tym tlenku w\u0119gla \u2013 dodaje.<\/p>\n
Zdarza si\u0119, \u017ce deklarowana przez producenta ilo\u015b\u0107 w\u0119gla r\u00f3\u017cni si\u0119 w badanych pr\u00f3bach od ilo\u015bci rzeczywistej. \u2013 Rozbie\u017cno\u015bci s\u0105 znacz\u0105ce. W niekt\u00f3rych przypadkach wynosi\u0142y a\u017c 15%, a wagow\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 uzupe\u0142nia\u0107 mog\u0105 np. piasek lub inne zanieczyszczenia \u2013 m\u00f3wi naukowiec.<\/p>\n
Z przeprowadzonych bada\u0144 wynika ponadto, \u017ce istotny jest region, z kt\u00f3rego pozyskuje si\u0119 surowce do produkcji paliw grillowych. Dotyczy to przede wszystkim nadmiernego wyst\u0119powania pierwiastk\u00f3w ci\u0119\u017ckich i \u015bladowych w niekt\u00f3rych w\u0119glach drzewnych i brykiecie.<\/p>\n
\u2013 Analizy b\u0119d\u0105 kontynuowane, jednak ju\u017c dzi\u015b wiemy, \u017ce konieczne jest wprowadzenie dodatkowych kontroli tego typu paliw na poziomie ich produkcji, a tak\u017ce przed wprowadzeniem ich na rynek \u2013 m\u00f3wi doktorant. W ramach przygotowywanej rozprawy doktorskiej naukowiec opracowa\u0142 ju\u017c szybk\u0105, prost\u0105 i tani\u0105 metod\u0119 identyfikacji r\u00f3\u017cnego rodzaju zanieczyszcze\u0144. \u2013 Planujemy szkolenia adresowane do pracownik\u00f3w firm produkuj\u0105cych paliwa do grilla, aby tego typu kontrole mog\u0142y by\u0107 przeprowadzone ju\u017c w przedsi\u0119biorstwach \u2013 dodaje.<\/p>\n
Zaimplementowanie opracowanych rozwi\u0105za\u0144 planowane jest w firmie BG-Project Barbara G\u0105sior oraz w deklaruj\u0105cych wsp\u00f3\u0142prac\u0119 zak\u0142adach produkuj\u0105cych paliwa grillowe.<\/p>\n
Materia\u0142 filmowy przygotowany przez TV U\u015a:<\/p>\n<\/p>\n
\n
Zbigniew Jelonek jest pracownikiem firmy BG Project, w kt\u00f3rej odpowiada za wykonywanie analiz mikroskopowych paliw sta\u0142ych. Od 2017 roku realizuje na Wydziale Nauk o Ziemi doktorat wdro\u017ceniowy, kt\u00f3rego celem jest badanie zanieczyszcze\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w w\u0119glu drzewnym oraz brykiecie z w\u0119gla drzewnego.<\/p>\n
Rozprawa doktorska przygotowywana jest pod kierunkiem promotora naukowego \u2013 dr hab. Moniki Fabia\u0144skiej z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi oraz opiekuna przemys\u0142owego \u2013 mgr Barbary G\u0105sior reprezentuj\u0105cej firm\u0119 BG Project.<\/p>\n
Otrzymane dotychczas wyniki zosta\u0142y zaprezentowane w kilkunastu artyku\u0142ach naukowych i kilku artyku\u0142ach popularnonaukowych. Ponadto przygotowane zosta\u0142y dwa zg\u0142oszenia patentowe.<\/p>\n
Projekt \u201eDoktorat wdro\u017ceniowy\u201d, zainicjowany przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego, umo\u017cliwia nawi\u0105zywanie efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy \u015brodowiskiem naukowym a \u015brodowiskiem spo\u0142eczno-gospodarczym, prowadzonej w ramach studi\u00f3w doktoranckich. Szerzej na temat doktorat\u00f3w wdro\u017ceniowych realizowanych w ramach I edycji konkursu na Wydziale Nauk o Ziemi mo\u017cna przeczyta\u0107 na stronie: www.us.edu.pl<\/a>.<\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"