{"id":109420,"date":"2019-04-25T12:22:23","date_gmt":"2019-04-25T11:22:23","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/totipotencja-i-mikrorna-badania-dr-anny-wojcik\/"},"modified":"2019-11-05T11:10:46","modified_gmt":"2019-11-05T10:10:46","slug":"totipotencja-i-mikrorna-badania-dr-anny-wojcik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/totipotencja-i-mikrorna-badania-dr-anny-wojcik\/","title":{"rendered":"Totipotencja i mikroRNA. Badania dr Anny W\u00f3jcik"},"content":{"rendered":"

Kalendarz \u015bwi\u0105t szczeg\u00f3lnych z Uniwersytetem \u015al\u0105skim<\/a><\/p>\n

Wielu z nas, widz\u0105c interesuj\u0105c\u0105 ro\u015blin\u0119, odcina li\u015b\u0107 czy fragment korzenia w celu wyhodowania r\u00f3wnie pi\u0119knego okazu u siebie w domu. Jak to si\u0119 dzieje, \u017ce ju\u017c niewielki fragment wystarczy, aby otrzyma\u0107 now\u0105 ro\u015blin\u0119? Odpowiedzialne za to s\u0105 m.in. cz\u0105steczki mikroRNA, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 przedmiotem bada\u0144 dr Anny W\u00f3jcik<\/a> z Katedry Genetyki Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n

\n

\"Kobieta
\nDr Anna W\u00f3jcik, genetyk Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, 
\notrzyma\u0142a Polsk\u0105 Nagrod\u0119 Inteligentnego Rozwoju 2019 w kategorii naukowiec przysz\u0142o\u015bci
\nfot. Sekcja Prasowa U\u015a
\n <\/p>\n

W ka\u017cdej cz\u0119\u015bci ro\u015bliny, w ka\u017cdej jej kom\u00f3rce zapisana jest informacja w postaci kodu DNA dotycz\u0105ca budowy ca\u0142ego organizmu. Na okre\u015blonym etapie rozwoju kom\u00f3rka \u201ewycisza\u201d pewne fragmenty kodu i korzysta tylko z tych, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 jej, jak by\u0107 np. li\u015bciem. Biolodzy, odrywaj\u0105c ten li\u015b\u0107 i wprowadzaj\u0105c go do kultury in vitro w odpowiednich warunkach, sprawiaj\u0105, \u017ce ta sama kom\u00f3rka wraca do swego stanu pierwotnego i ze wzgl\u0119du na zdolno\u015b\u0107 do r\u00f3\u017cnicowania, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 elementem tkanki innego typu. Zdolno\u015b\u0107 kom\u00f3rek do r\u00f3\u017cnicowania si\u0119 nazwano totipotencj\u0105.<\/p>\n

Idealnym przyk\u0142adem totipotencji jest somatyczna embriogeneza \u2013 proces, w wyniku kt\u00f3rego z kom\u00f3rek somatycznych czyli np. korzenia mo\u017cna otrzyma\u0107 zarodki bez procesu zap\u0142odnienia, a z nich now\u0105 ro\u015blin\u0119. To w\u0142a\u015bnie analiza somatycznej embriogenezy sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnym celem bada\u0144 dr Anny W\u00f3jcik.<\/p>\n

\u2013 Kluczowe pytanie brzmi zatem, jakie mechanizmy genetyczne sprawiaj\u0105, \u017ce ro\u015blina w okre\u015blonych warunkach zaczyna si\u0119 regenerowa\u0107. Innymi s\u0142owy, co powoduje, \u017ce kom\u00f3rki, kt\u00f3re na pewnym etapie rozwoju sta\u0142y si\u0119 kom\u00f3rkami korzenia, nagle zn\u00f3w mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnicowa\u0107 na przyk\u0142ad w kom\u00f3rki li\u015bcia \u2013 pyta naukowiec.<\/p>\n

Gdy genetyk rozpoczyna\u0142a swoje badania, by\u0142o ju\u017c wiadomo, \u017ce cz\u0105steczki mikroRNA bior\u0105 udzia\u0142 w regulowaniu czynnik\u00f3w transkrypcyjnych b\u0119d\u0105cymi jednym z g\u0142\u00f3wnych regulator\u00f3w procesu somatycznej embriogenezy. Badanie owych zale\u017cno\u015bci sta\u0142o si\u0119 przedmiotem jej rozprawy doktorskiej. Na podstawie otrzymanych wynik\u00f3w udowodni\u0142a, \u017ce cz\u0105steczki mikroRNA160 i mikroRNA166, bior\u0105 udzia\u0142 w indukcji analizowanego procesu. Dr Anna W\u00f3jcik zaobserwowa\u0142a, \u017ce zaburzenie dzia\u0142ania tych cz\u0105steczek w ro\u015blinie, powoduje spontanicznie pojawianie si\u0119 na powierzchni li\u015bci, zarodk\u00f3w somatycznych, bez udzia\u0142u czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych. To by\u0142 sygna\u0142 \u015bwiadcz\u0105cy o kluczowej roli mikroRNA w indukcji regeneracji ro\u015blin poprzez kontrol\u0119 somatycznej embriogenezy.<\/p>\n

Aby kontynuowa\u0107 badania, dr Anna W\u00f3jcik stworzy\u0142a nowe narz\u0119dzie badawcze pozwalaj\u0105ce wykry\u0107 miejsce aktywno\u015bci interesuj\u0105cych j\u0105 mikroRNA w organizmie ro\u015blinnym. Do tej pory mo\u017cna by\u0142o zaobserwowa\u0107 jedynie, co si\u0119 dzieje z ro\u015blin\u0105, gdy zaburzone zostaje dzia\u0142anie badanej cz\u0105steczki. Dzi\u0119ki pracy dr Anny W\u00f3jcik oraz \u015brodkom otrzymanym z Narodowego Centrum Nauki naukowcy zyskali mo\u017cliwo\u015b\u0107 sprawdzenia, w kt\u00f3rych dok\u0142adnie kom\u00f3rkach badana cz\u0105steczka jest aktywna, a w kt\u00f3rych nie. MikroRNA danego typu wyst\u0119puj\u0105 bowiem w ca\u0142ej ro\u015blinie, lecz ich dzia\u0142anie mo\u017ce by\u0107 ograniczone jedynie do okre\u015blonych tkanek.<\/p>\n

W celu uzyskania nowego narz\u0119dzia dr Anna W\u00f3jcik utworzy\u0142a sensorowe linie transgeniczne.<\/p>\n

\u2013 Wyobra\u017amy sobie konstrukcj\u0119 sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. Na pocz\u0105tku jest sekwencja startowa \u2013 promotor wybranego genu, do kt\u00f3rego przy\u0142\u0105cza si\u0119 maszyneria odpowiedzialna za proces transkrypcji. Kolejna sekwencja rozpoznawalna jest przez wybrany typ mikroRNA, np. przez mikroRNA166. Na ko\u0144cu znajduje si\u0119 sekwencja koduj\u0105ca bia\u0142ko zielonej fluorescencji. Taka tr\u00f3jelementowa konstrukcja zostaje wprowadzona do wszystkich kom\u00f3rek organizmu ro\u015bliny, w pewnych tkankach jednak mikroRNA166 b\u0119dzie aktywne, w innych nie \u2013 m\u00f3wi genetyk.<\/p>\n

Je\u015bli zatem w kom\u00f3rkach li\u015bcia badane mikroRNA nie jest aktywne, w\u00f3wczas ca\u0142a sekwencja konstruktu przechodzi proces transkrypcji i translacji, efekt b\u0119dzie mo\u017cna zobaczy\u0107 pod mikroskopem fluorescencyjnym. Je\u015bli natomiast ten sam typ mikroRNA b\u0119dzie aktywny np. w kom\u00f3rkach korzenia, wtedy konstrukt w obr\u0119bie drugiego cz\u0142onu zostaje przeci\u0119ty przez mikroRNA i nie powstanie bia\u0142ko zielonej fluorescencji. Na tej podstawie, obserwuj\u0105c wyst\u0119powanie b\u0105d\u017a nie wyst\u0119powanie emisji zielonego \u015bwiat\u0142a, mo\u017cna stwierdzi\u0107, czy w danej tkance mikroRNA jest aktywne, czy te\u017c nie.<\/p>\n

\u2013 Dlaczego w jednych tkankach si\u0119 uaktywnia, a w innych nie, to pozostaje tajemnic\u0105. P\u00f3ki co wiemy jedynie, \u017ce aktywno\u015b\u0107 cz\u0105stek zale\u017cy od rodzaju mikroRNA, gatunku ro\u015bliny, etapu jej rozwoju, a tak\u017ce zmiany warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych ona funkcjonuje \u2013 m\u00f3wi naukowiec. Poznanie roli mikroRNA mo\u017ce w przysz\u0142o\u015bci okaza\u0107 si\u0119 przydatne do tworzenia nowych odmian ro\u015blin agronomicznie istotnych, takich jak j\u0119czmie\u0144, ry\u017c, kukurydza czy pszenica.<\/p>\n

Za opracowanie nowego narz\u0119dzia w biologii molekularnej dr Anna W\u00f3jcik otrzyma\u0142a Polsk\u0105 Nagrod\u0119 Inteligentnego Rozwoju 2019 w kategorii naukowiec przysz\u0142o\u015bci. \u2013 Prowadz\u0119 badania podstawowe s\u0142u\u017c\u0105ce przede wszystkim zdobywaniu nowej wiedzy. Tym bardziej ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce zosta\u0142y docenione w\u0142a\u015bnie w takim konkursie \u2013 przyznaje laureatka nagrody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kalendarz \u015bwi\u0105t szczeg\u00f3lnych z Uniwersytetem \u015al\u0105skim<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109420"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109420"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109420\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}