Naukowcy z Instytutu Chemii<\/a> Uniwersytetu \u015al\u0105skiego specjalizuj\u0105 si\u0119 m.in. w tworzeniu nanokatalizator\u00f3w wykorzystywanych w r\u00f3\u017cnych, zar\u00f3wno organicznych, jak i nieorganicznych reakcjach chemicznych. Spektrum ich zastosowa\u0144 jest szerokie. Tak zwane katalizatory deNOx mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w procesach oczyszczania powietrza z zanieczyszcze\u0144 \u2013 na przyk\u0142ad w instalacjach energetycznych spalarni odpad\u00f3w czy elektrociep\u0142owniach do usuwania szkodliwych tlenk\u00f3w azotu z gaz\u00f3w odlotowych, b\u0119d\u0105cych ubocznym skutkiem produkcji energii elektrycznej lub cieplnej. Inne katalizatory z kolei znajduj\u0105 zastosowanie w procesach przetwarzania amoniaku, kt\u00f3ry jest potencjalnym \u017ar\u00f3d\u0142em bezodpadowej energii.<\/p>\n Kolejna grupa nanokatalizator\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana do prowadzenia reakcji syntezy zwi\u0105zk\u00f3w o potencjalnym dzia\u0142aniu antynowotworowym, przeciwgrzybicznym i przeciwbakteryjnym, wykorzystywanych w bran\u017cy farmaceutycznej. Jeden z takich katalizator\u00f3w zosta\u0142 w\u0142a\u015bnie obj\u0119ty ochron\u0105 patentow\u0105.<\/p>\n Jak wyja\u015bnia dr Piotr Bartczak z Zak\u0142adu Chemii Organicznej<\/a> U\u015a, wsp\u00f3\u0142autor rozwi\u0105zania, nanokatalizator ten zosta\u0142 opracowany z my\u015bl\u0105 o przeprowadzaniu reakcji sprz\u0119gania Sonogashiry, kt\u00f3rej nazwa pochodzi od nazwiska jej wsp\u00f3\u0142odkrywcy \u2013 chemika japo\u0144skiego pochodzenia Kenkichiego Sonogashiry. \u2013 Wielu badaczy j\u0105 przeprowadza, jest dosy\u0107 popularna. Polega na \u0142\u0105czeniu dw\u00f3ch zwi\u0105zk\u00f3w w \u015brodowisku zasadowym: terminalnych alkin\u00f3w z halogenkami arylowymi lub winylowymi. Mi\u0119dzy cz\u0105stkami w\u0119gla, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w wymienionych zwi\u0105zkach, w wyniku sprz\u0119gania powstaje nowe wi\u0105zanie w\u0119giel-w\u0119giel. To w\u0142a\u015bnie przy tworzeniu owego wi\u0105zania mog\u0105 by\u0107 stosowane r\u00f3\u017cne katalizatory, w tym nasz opatentowany nanokatalizator Pd\/Cu \u2013 t\u0142umaczy naukowiec.<\/p>\n Nanokatalizator Pd\/Cu ma posta\u0107 proszku i otrzymywany jest metod\u0105 transferow\u0105 w wyniku naniesienia nanopalladu na no\u015bnik w postaci miedzi elektrolitycznej o odpowiedniej wielko\u015bci ziaren. Charakteryzuje si\u0119 wysokimi wydajno\u015bciami prowadzonych z jego u\u017cyciem reakcji sprz\u0119gania oraz stosunkowo niskim kosztem produkcji ze wzgl\u0119du na dost\u0119pno\u015b\u0107 u\u017cytych materia\u0142\u00f3w i niewielk\u0105 zawarto\u015b\u0107 metalu szlachetnego, jakim jest pallad. Mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wielokrotnie wykorzystywany do przeprowadzania reakcji.<\/p>\n Zwi\u0105zki chemiczne zawieraj\u0105ce w swojej strukturze wi\u0105zania potr\u00f3jne, a powstaj\u0105ce mi\u0119dzy innymi w wyniku sprz\u0119gania Sonogashiry s\u0105 obecnie przedmiotem wielu bada\u0144. Ostatnie 8 lat przynosi\u0142o rocznie kilkana\u015bcie tysi\u0119cy artyku\u0142\u00f3w w czasopismach naukowych. Znanych jest p\u00f3\u0142 miliona takich zwi\u0105zk\u00f3w, przy czym sto tysi\u0119cy by\u0142o obiektem bada\u0144 ich aktywno\u015bci biologicznej. \u2013 Takie zwi\u0105zki wykazuj\u0105 na przyk\u0142ad dzia\u0142anie przeciwnowotworowe, przeciwgrzybiczne czy przeciwbakteryjne. Mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c wykorzystywane w diagnostyce do bada\u0144 histopatologicznych, w zwi\u0105zku z czym s\u0105 ciekawym obiektem dla bran\u017cy farmaceutycznej. \u2013 m\u00f3wi dr Piotr Bartczak. Jak dodaje, zwykle podczas przeprowadzania takich reakcji w produkcie wyst\u0119powa\u0142a jednak zbyt du\u017ca ilo\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w toksycznych, w tym przypadku miedzi. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przy zastosowaniu opracowanego przez naukowc\u00f3w z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego nanokatalizatora w \u0142atwy i tani spos\u00f3b mo\u017cna usun\u0105\u0107 pozosta\u0142o\u015bci pierwiastka, dzi\u0119ki czemu otrzymany produkt jest czystszy.<\/p>\n \u2013 Nie tworzymy zatem nowych reakcji, lecz dzi\u0119ki zastosowaniu opatentowanego produktu, jakim jest nanokatalizator Pd\/Cu, znane reakcje mo\u017cemy prowadzi\u0107 w spos\u00f3b bardziej wydajny, generuj\u0105c mniejsze ilo\u015bci zanieczyszcze\u0144. Zaproponowane przez nasz zesp\u00f3\u0142 rozwi\u0105zanie z pewno\u015bci\u0105 zainteresuje wszystkich naukowc\u00f3w, kt\u00f3rzy w swoich badaniach stosuj\u0105 reakcj\u0119 sprz\u0119gania Sonogashiry lub poszukuj\u0105 nowych zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych posiadaj\u0105cych w swojej strukturze wi\u0105zania potr\u00f3jne \u2013 komentuje chemik z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n Autorami wynalazku s\u0105: dr Piotr Bartczak<\/a>, prodziekan Wydzia\u0142u Matematyki, Fizyki i Chemii ds. kierunku matematyka prof. zw. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski<\/a>, dr in\u017c. Mateusz Korzec<\/a> oraz dr Maciej Kapkowski<\/a>.<\/p>\n <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Patenty Uniwersytetu \u015al\u0105skiego<\/a><\/p>\n […]<\/p>\n
\n![\"Trzej](\"https:\/\/us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/imported_files\/57f7367710ee832532afc6f997f39255_img_7864_5.jpg\")
\nNa zdj\u0119ciu (od lewej): prof. zw. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski, dr Piotr Bartczak oraz dr in\u017c. Mateusz Korzec
\nfot. Sekcja Prasowa U\u015a<\/em><\/p>\n