{"id":109535,"date":"2019-01-04T17:21:23","date_gmt":"2019-01-04T16:21:23","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/a-gdy-nie-bedzie-juz-ludzi-rozmowa-z-dr-krzysztofem-szopa-z-wydzialu-nauk-o-ziemi\/"},"modified":"2019-11-05T11:17:26","modified_gmt":"2019-11-05T10:17:26","slug":"a-gdy-nie-bedzie-juz-ludzi-rozmowa-z-dr-krzysztofem-szopa-z-wydzialu-nauk-o-ziemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/a-gdy-nie-bedzie-juz-ludzi-rozmowa-z-dr-krzysztofem-szopa-z-wydzialu-nauk-o-ziemi\/","title":{"rendered":"A gdy nie b\u0119dzie ju\u017c ludzi\u2026 Rozmowa z dr. Krzysztofem Szop\u0105 z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi"},"content":{"rendered":"

Laureaci<\/a><\/p>\n

Istniej\u0105 takie dyscypliny naukowe, z perspektywy kt\u00f3rych dzie\u0144, rok, a nawet tysi\u0105ce lat nie maj\u0105 wi\u0119kszego znaczenia. Jedn\u0105 z nich jest petrografia, nauka o w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, powstawaniu i wyst\u0119powaniu ska\u0142 wok\u00f3\u0142 nas. \u2013 Aby dany obiekt m\u00f3g\u0142 mnie zainteresowa\u0107 naukowo, musi mie\u0107 co najmniej sto tysi\u0119cy lat, a najlepiej powy\u017cej kilku milion\u00f3w lat. Dopiero w\u00f3wczas mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o prawdziwej geologii \u2013 m\u00f3wi dr Krzysztof Szopa<\/a> z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi<\/a>, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 m.in. datowaniem ska\u0142. Takie spojrzenie wp\u0142ywa tak\u017ce na indywidualne postrzeganie czasu. \u2013 Je\u015bli mam gorszy dzie\u0144, przypominam sobie, \u017ce z geologicznego punktu widzenia nie tylko ten dzie\u0144, lecz i ca\u0142e nasze \u017cycia nie maj\u0105 \u017cadnego znaczenia. Absolutnie \u017cadnego \u2013 dodaje.<\/p>\n

\n

\"Zdj\u0119cie
\nDr Krzysztof Szopa z Katedry Geochemii, Mineralogii i Petrografii U\u015a jest laureatem stypendium przyznawanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego m\u0142odym, wybitnym naukowcom
\nfot. Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz
\n <\/p>\n

W geochronologii naukowcy operuj\u0105 nieco inn\u0105 skal\u0105 czasow\u0105. Badaj\u0105 materia\u0142y licz\u0105ce nieraz dziesi\u0105tki, setki milion\u00f3w, a nawet miliardy lat. Chocia\u017c trudno sobie wyobrazi\u0107 takie czasowe odleg\u0142o\u015bci, istnieje wiele metod pozwalaj\u0105cych je oblicza\u0107. Co jednak oznacza, \u017ce dana skamienia\u0142o\u015b\u0107 ma dwie\u015bcie milion\u00f3w lat? Albo \u017ce sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 milion\u00f3w lat temu w Ziemi\u0119 uderzy\u0142 meteoryt? Jak wyja\u015bnia dr Krzysztof Szopa, w tych dw\u00f3ch pytaniach ukryte s\u0105 r\u00f3\u017cne poj\u0119cia, pozwalaj\u0105ce odpowiedzie\u0107 na inne pytania. Okre\u015blaj\u0105c wiek ska\u0142y, m\u00f3wi si\u0119 tak naprawd\u0119 o datowaniu proces\u00f3w, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do jej powstania. W przypadku skamienia\u0142o\u015bci odnosimy si\u0119 do interwa\u0142u czasowego (w okre\u015blonym zasi\u0119gu przestrzennym) wyst\u0119powania danego organizmu. Oczywi\u015bcie, w tym rozumowaniu nie uwzgl\u0119dniamy d\u0142ugo\u015bci \u017cycia samego osobnika, kt\u00f3re nie ma znaczenia w skali geologicznej. Drugi przyk\u0142ad odnosi si\u0119 do konkretnego zdarzenia. Uderzenie meteorytu, to najs\u0142ynniejsze, nast\u0105pi\u0142o jakiego\u015b okre\u015blonego dnia, o okre\u015blonej godzinie. I chocia\u017c nie da si\u0119 tego wyliczy\u0107 z dok\u0142adno\u015bci\u0105 rz\u0119du jednego roku, dla naukowc\u00f3w istotne jest, \u017ce dosz\u0142o do niego sze\u015b\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 milion\u00f3w lat temu w Zatoce Meksyka\u0144skiej na prze\u0142omie kredy i paleogenu. Z perspektywy tak du\u017cego interwa\u0142u czasowego liczonego w dziesi\u0105tkach milion\u00f3w lat jest to bardzo precyzyjny wynik.<\/p>\n

\u2013 Wiele os\u00f3b zastanawia si\u0119, dlaczego badamy tak odleg\u0142e w historii Ziemi procesy geologiczne. W ludzkiej naturze drzemie ciekawo\u015b\u0107. Ja na przyk\u0142ad chcia\u0142bym wiedzie\u0107, jak wygl\u0105da\u0142a nasza planeta u zarania dziej\u00f3w\u2026 Na pocz\u0105tku przypomina\u0142a pewnie ostatni kr\u0105g piek\u0142a Dantego, pe\u0142na p\u0142omieni i p\u0142ynnych ska\u0142, z czasem stygn\u0105cych i stanowi\u0105cych podstaw\u0119 pod tworz\u0105ce si\u0119 kontynenty \u2013 opowiada \u017cartobliwie petrolog. \u2013 Zachodz\u0105ce procesy geologiczne w przesz\u0142o\u015bci niewiele r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych, kt\u00f3re obserwujemy dzisiaj. Dna oceaniczne nadal si\u0119 rozszerzaj\u0105, kontynenty ci\u0105gle s\u0105 w ruchu, a my, ludzie, wydajemy si\u0119 jedynie kr\u00f3tkim epizodem w tej dynamicznej historii. Dzi\u0119ki zdobytej wiedzy mo\u017cemy si\u0119 sporo dowiedzie\u0107 o tym, jak zmienia\u0142a, zmienia i b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0107 nasza planeta \u2013 dodaje.<\/p>\n

Obecnie wykonuje si\u0119 matematyczne modele pozwalaj\u0105ce zobrazowa\u0107 prawdopodobny wygl\u0105d Ziemi w okre\u015blonym przedziale czasowym z uwzgl\u0119dnieniem r\u00f3\u017cnych scenariuszy wydarze\u0144. Taki obraz poka\u017ce na przyk\u0142ad, jaki mo\u017ce by\u0107 rozk\u0142ad kontynent\u00f3w. Ju\u017c dzi\u015b naukowcy przewiduj\u0105, \u017ce za oko\u0142o pi\u0119\u0107 milion\u00f3w lat dojdzie z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem do zderzenia Afryki z Europ\u0105, w wyniku czego dojdzie do zamkni\u0119cia Cie\u015bniny Gibraltarskiej, Morze \u015ar\u00f3dziemne najpierw stanie si\u0119 s\u0142onym jeziorem, potem ca\u0142kiem wyschnie, pozostawiaj\u0105c po sobie z\u0142o\u017ca soli i innych osad\u00f3w, podobnie jak to mia\u0142o miejsce chocia\u017cby w Wieliczce ponad trzyna\u015bcie milion\u00f3w lat temu. Kilkaset milion\u00f3w lat p\u00f3\u017aniej powstanie te\u017c nowy superkontynent w wyniku zderzenia wszystkich kontynent\u00f3w, kt\u00f3ry b\u0119dzie otoczony przez wszechocean. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowego kontynentu pokryta b\u0119dzie pustyni\u0105, na zachodnim jego kra\u0144cu rozwija\u0107 si\u0119 b\u0119dzie las. \u2013 Oczywi\u015bcie s\u0105 to tylko prognozy, ale wysoce prawdopodobne. Czy b\u0119dzie wtedy jeszcze \u017cycie na Ziemi? Czy b\u0119dzie w takiej formie jak\u0105 znamy teraz? Tego nie wiemy. Skoro dzi\u015b bada\u0107 mo\u017cemy przesz\u0142o\u015b\u0107 geologiczn\u0105 jeszcze sprzed pojawienia si\u0119 Homo sapiens, nic nie stoi na przeszkodzie, by dyskutowa\u0107 o rzeczywisto\u015bci bez ludzko\u015bci, a mo\u017ce z wieloma innymi nowymi gatunkami, albo\u2026 inn\u0105 form\u0105 energii \u2013 komentuje naukowiec z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. \u2013 Nie mo\u017cemy te\u017c wykluczy\u0107 innych zdarze\u0144, takich jak uderzenie meteorytu lub wzmo\u017cona aktywno\u015b\u0107 wulkaniczna, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105 na wygl\u0105d naszej planety. Do takich prognoz wykorzysta\u0107 mo\u017cna w\u0142a\u015bnie wspomniane wcze\u015bniej modelowanie numeryczne \u2013 dodaje.<\/p>\n

Badania geologiczne nie s\u0142u\u017c\u0105 jednak jedynie zaspokajaniu naukowej ciekawo\u015bci czy budowaniu mo\u017cliwych scenariuszy przysz\u0142o\u015bci dla naszej planety. Opr\u00f3cz bada\u0144 podstawowych, w Katedrze Geochemii, Mineralogii i Petrografii, z kt\u00f3r\u0105 zwi\u0105zany jest dr Krzysztof Szopa, prowadzone s\u0105 analizy dla sektora przemys\u0142owego. Wsp\u00f3lnie z dr hab. Aleksandr\u0105 Gaw\u0119d\u0105 oraz dr. Rafa\u0142em Warchulskim badaj\u0105 m.in., czy powstaj\u0105ce w przemy\u015ble materia\u0142y odpadowe, takie jak \u017cu\u017cle albo popio\u0142y, mog\u0105 by\u0107 wt\u00f3rnie zagospodarowane na przyk\u0142ad w budownictwie lub jako inny u\u017cyteczny materia\u0142.<\/p>\n

Wa\u017cny aspekt dzia\u0142alno\u015bci naukowej geologa to tak\u017ce popularyzacja nauki. \u2013 Spotkania, szczeg\u00f3lnie z m\u0142odymi lud\u017ami, s\u0105 inspiruj\u0105ce. Na samym tylko wydziale w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat w prowadzonych przeze mnie zaj\u0119ciach udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o oko\u0142o dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy os\u00f3b. To niezwyk\u0142e do\u015bwiadczenie \u2013 m\u00f3wi dr Krzysztof Szopa. \u2013 Wsp\u00f3\u0142organizuj\u0119 te\u017c prelekcje oraz warsztaty, pokazuj\u0105c uczestnikom zar\u00f3wno cz\u0119\u015b\u0107 w\u0142asnej kolekcji minera\u0142\u00f3w, jak i materia\u0142y wydzia\u0142owego muzeum \u2013 istne cuda natury. W ten spos\u00f3b mog\u0119 r\u00f3wnie\u017c dzieli\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 i rozbudza\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 o otaczaj\u0105cym nas \u015bwiecie \u2013 podsumowuje naukowiec.<\/p>\n

mk<\/em><\/a><\/p>\n

\n

Dr Krzysztof Szopa<\/strong> \u2013 adiunkt w Katedrze Geochemii, Mineralogii i Petrografii Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach. Geolog zainteresowany petrogenez\u0105 ska\u0142 magmowych i metamorficznych. Dodatkowo zajmuje si\u0119 produktami metamorfizmu szokowego powsta\u0142ymi przy udziale obiekt\u00f3w pochodzenia pozaziemskich. W ci\u0105gu 7 lat pracy naukowej opublikowa\u0142 22 artyku\u0142y z tzw. listy filadelfijskiej i 32 spoza niej. Ma na swoim koncie 130 cytowa\u0144 przy jednoczesnym indeksie Hirsha 7. Bra\u0142 udzia\u0142 w licznych wymianach mi\u0119dzynarodowych w ramach m.in. CEEPUS (S\u0142owacja, Albania, Irlandia). Ponadto pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika w grancie finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki. Obecnie uczestniczy jako wykonawca w trzech projektach naukowych.<\/p>\n

Dysertacja doktorska dr. Krzysztofa Szopy zosta\u0142a w 2013 roku wybrana najlepsz\u0105 prac\u0105 doktorsk\u0105 przez Polskie Towarzystwo Mineralogiczne. Naukowiec jest tak\u017ce laureatem: Nagrody Naukowej PolarKNOW 2014, nagr\u00f3d zespo\u0142owych i indywidualnych rektora U\u015a (w latach: 2015, 2016, 2017 oraz 2018), wyr\u00f3\u017cnienia w konkursie ministra \u015brodowiska \u2013 Nagroda \u201eGEOLOGIA 2017\u201d w kategorii dorobek m\u0142odego naukowca oraz stypendium Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego dla wybitnych, m\u0142odych naukowc\u00f3w (2018). W 2017 roku wypromowa\u0142 (jako promotor pomocniczy) dw\u00f3ch doktor\u00f3w. Jest autorem dw\u00f3ch album\u00f3w popularyzuj\u0105cych Muzeum Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi U\u015a oraz podr\u0119cznika dla nauczycieli Chemia kolorowa. Zbi\u00f3r do\u015bwiadcze\u0144 chemicznych<\/em> przeznaczony dla lekcji pokazowych. Mi\u0142o\u015bnik fotografii minera\u0142\u00f3w i fan Gwiezdnych Wojen<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Laureaci<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109535"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109535"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109535\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}