{"id":109540,"date":"2018-12-31T10:49:06","date_gmt":"2018-12-31T09:49:06","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/przyzwolenie-na-zachowania-korupcyjne-rodzi-sie-prawie-niezauwazalnie-rozmowa-z-dr-hab-agnieszka-turska-kawa\/"},"modified":"2019-11-05T11:17:26","modified_gmt":"2019-11-05T10:17:26","slug":"przyzwolenie-na-zachowania-korupcyjne-rodzi-sie-prawie-niezauwazalnie-rozmowa-z-dr-hab-agnieszka-turska-kawa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/przyzwolenie-na-zachowania-korupcyjne-rodzi-sie-prawie-niezauwazalnie-rozmowa-z-dr-hab-agnieszka-turska-kawa\/","title":{"rendered":"Przyzwolenie na zachowania korupcyjne rodzi si\u0119 prawie niezauwa\u017calnie. Rozmowa z dr hab. Agnieszk\u0105 Tursk\u0105-Kaw\u0105"},"content":{"rendered":"

Laureaci<\/a><\/p>\n

Co jaki\u015b czas w mediach pojawiaj\u0105 si\u0119 informacje, w tytu\u0142ach kt\u00f3rych s\u0105siaduj\u0105 ze sob\u0105 dwa s\u0142owa: afera i korupcja. Im wy\u017csze stanowisko osoby podejrzanej o przekroczenie uprawnie\u0144, tym silniejszy medialny odd\u017awi\u0119k wiadomo\u015bci. Korupcja najcz\u0119\u015bciej kojarzy si\u0119 jednak z wr\u0119czaniem \u0142ap\u00f3wki, tymczasem jest to o wiele bardziej skomplikowany proces, z kt\u00f3rym nie wystarczy walczy\u0107 jedynie przy u\u017cyciu prawnych \u015brodk\u00f3w. Istotniejsza jest bowiem zmiana \u015bwiadomo\u015bci polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, o czym przekonuje dr hab. Agnieszka Turska-Kawa<\/a> z Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych<\/a> Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, prezes Fundacji Akademickiej IPSO ORDO<\/a> promuj\u0105cej postawy antykorupcyjne.<\/p>\n

\n

\"Dr
\nDr hab. Agnieszka Turska-Kawa z Zak\u0142adu Bada\u0144 nad Zachowaniami Politycznymi Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, zast\u0119pca dyrektora Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa U\u015a, zast\u0119pca kierownika Centrum Badawczego Polityki Publicznej i Problem\u00f3w Regulacyjnych, prezes Fundacji Akademickiej IPSO ORDO
\nfot. Sekcja Prasowa U\u015a
\n <\/p>\n

Poziom wiedzy urz\u0119dnik\u00f3w w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim na temat zachowa\u0144 korupcyjnych jest dosy\u0107 niski \u2013 tak wynika z przeprowadzonych przez fundacj\u0119 IPSO ORDO bada\u0144, w kt\u00f3rych udzia\u0142 bra\u0142a dr hab. Agnieszka Turska-Kawa. W ramach projektu naukowcy badali m.in. deklaratywn\u0105 akceptacj\u0119 korupcji. \u2013 Oczywi\u015bcie niemal\u017ce ka\u017cdy uczestnik badania wyra\u017ca\u0142 kategoryczny brak przyzwolenia na takie zachowania, je\u015bli nazwiemy je bardzo og\u00f3lnie \u2013 korupcj\u0105. Kiedy jednak opiszemy poszczeg\u00f3lne dzia\u0142ania, podamy konkretne przyk\u0142ady, w\u00f3wczas \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 r\u00f3\u017cni si\u0119 nieco od przekona\u0144 \u2013 m\u00f3wi dr hab. Agnieszka Turska-Kawa. \u2013 Sprawdzali\u015bmy tak\u017ce, czy respondenci wiedz\u0105, jakie s\u0105 formy korupcji. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce brakuje im cz\u0119sto \u015bwiadomo\u015bci, i\u017c niekt\u00f3re zachowania mog\u0105 nosi\u0107 znamiona korupcji \u2013 dodaje.<\/p>\n

Zjawisko to dotyka wielu przestrzeni publicznych i przejawia si\u0119 w najr\u00f3\u017cniejszych formach. Dopuszczaj\u0105 si\u0119 korupcji lekarze przyjmuj\u0105cy \u0142ap\u00f3wki za przyspieszenie leczenia czy urz\u0119dnicy \u2013 w zamian za szybsze rozpatrzenie danej sprawy. Do tego grona nale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c osoby dopuszczaj\u0105ce si\u0119 nepotyzmu b\u0105d\u017a faworyzuj\u0105ce kogo\u015b w zamian za otrzymane korzy\u015bci, \u201eprzekupuj\u0105cy\u201d w sporcie czy wreszcie politycy domagaj\u0105cy si\u0119 zmiany przepis\u00f3w korzystnej dla \u201ezaprzyja\u017anionych\u201d firm.<\/p>\n

Korupcj\u0105 nazwiemy zatem ka\u017cde nadu\u017cycie publicznych stanowisk lub pozycji s\u0142u\u017c\u0105ce uzyskaniu prywatnych korzy\u015bci, bez wzgl\u0119du na to, komu te korzy\u015bci przys\u0142uguj\u0105.<\/p>\n

\n

Oskar\u017conym o korupcj\u0119 mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno piastuj\u0105cy wysokie stanowisko urz\u0119dnik oferuj\u0105cy przychylne rozwi\u0105zanie danej sprawy za otrzymanie okre\u015blonej korzy\u015bci maj\u0105tkowej, jak i pracownik najni\u017cszego szczebla korzystaj\u0105cy z samochodu s\u0142u\u017cbowego w celu zrobienia prywatnych zakup\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u2013 Wymienione przyk\u0142ady pokazuj\u0105, z jak szerokim zjawiskiem mamy do czynienia. A to jest dopiero wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. Zachowanie korupcyjne stosunkowo \u0142atwo mo\u017cna rozpozna\u0107. Je\u015bli kto\u015b powie: masz 100 z\u0142, za\u0142atw mi pok\u00f3j w akademiku, od razu dopatrzymy si\u0119 tam nadu\u017cycia. Wielu z nas nie zdaje sobie jednak sprawy, \u017ce korupcja to d\u0142ugotrwa\u0142y proces, kt\u00f3ry w nas zachodzi \u2013 najpierw wyznaczania, a potem przekraczania granic \u2013 wyja\u015bnia politolog z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Przy sprawach wi\u0119kszej rangi bardzo trudno podej\u015b\u0107 i po prostu przekona\u0107 kogo\u015b do nieetycznego zachowania. Zwykle odbywa si\u0119 to etapowo, pierwszym krokiem jest zdobycie zaufania osoby, od kt\u00f3rej oczekiwa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie okre\u015blonych dzia\u0142a\u0144. Tworzy si\u0119 wi\u0119\u017a sprzyjaj\u0105ca stopniowemu zmniejszaniu dystansu, co przebiega praktycznie niezauwa\u017calnie. Konkretna propozycja przychodzi du\u017co p\u00f3\u017aniej, gdy odmowa i wycofanie si\u0119 b\u0105d\u017a zmiana charakteru relacji staj\u0105 si\u0119 ju\u017c bardzo trudne.<\/p>\n

\u2013 Znaj\u0105c te mechanizmy, wiemy, jak wa\u017cne jest przekazywanie wiedzy pracownikom instytucji nara\u017conych na wyst\u0119powanie r\u00f3\u017cnego rodzaju nadu\u017cy\u0107. Jedn\u0105 z form s\u0105 szkolenia antykorupcyjne, podczas kt\u00f3rych mo\u017cemy nauczy\u0107 nie tylko rozpoznawania tego typu zachowa\u0144, lecz r\u00f3wnie\u017c skutecznej obrony przed nimi \u2013 wyja\u015bnia dr hab. Agnieszka Turska-Kawa. \u2013 Podkre\u015bl\u0119 raz jeszcze, najwa\u017cniejsze jest, aby zrozumie\u0107, \u017ce korupcja to zjawisko wielopoziomowe, kt\u00f3re trzeba odpowiednio wcze\u015bnie dostrzec, aby m\u00f3c zareagowa\u0107 \u2013 dodaje. Takie zaj\u0119cia, przygotowane we wsp\u00f3\u0142pracy z prawnikami i psychologami, s\u0105 ju\u017c prowadzone dla os\u00f3b pracuj\u0105cych w samorz\u0105dzie terytorialnym, s\u0142u\u017cbie zdrowia, urz\u0119dach skarbowych czy klubach sportowych.<\/p>\n

Innym problemem jest brak \u015bwiadomo\u015bci, \u017ce pewne zachowania nosz\u0105 znamiona korupcji, co z kolei rodzi spo\u0142eczne przyzwolenie na nie. Jak wyja\u015bnia politolog z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, przeprowadzone przez fundacj\u0119 IPSO ORDO badania pokaza\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce o ile respondenci nie akceptuj\u0105 na przyk\u0142ad nepotyzmu w innych instytucjach i urz\u0119dach, o tyle w tych, w kt\u00f3rych pracuj\u0105, mogliby, m\u00f3wi\u0105c potocznie, przymkn\u0105\u0107 oko na pewne zachowania. \u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce ten schemat my\u015blenia jest nam dobrze znany: je\u015bli s\u0142yszymy, \u017ce w innej sp\u00f3\u0142ce wysokie stanowisko otrzyma\u0142a, powiedzmy, siostra dyrektora tej sp\u00f3\u0142ki, pot\u0119piliby\u015bmy takie zachowanie. Gdyby jednak kto\u015b nam bliski, na przyk\u0142ad brat, szuka\u0142 pracy, zapewne pomogliby\u015bmy mu znale\u017a\u0107 zatrudnienie w urz\u0119dzie, w kt\u00f3rym pracujemy \u2013 komentuje dr hab. Agnieszka Turska-Kawa. Co wi\u0119cej, odmowa \u201epomocy\u201d nios\u0105cej znamiona korupcji wi\u0105za\u0142aby si\u0119 prawdopodobnie z negatywn\u0105 reakcj\u0105 i rozlu\u017anieniem wi\u0119zi. Brat by si\u0119 obrazi\u0142. \u2013 Maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 tych mechanizm\u00f3w, chcieliby\u015bmy \u017cy\u0107 w spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym ju\u017c wystosowanie takiej pro\u015bby jest uznane za moralnie z\u0142e. Oznacza to nie tylko, \u017ce b\u0119dziemy potrafili odm\u00f3wi\u0107, lecz przede wszystkim, \u017ce \u00f3w brat w og\u00f3le si\u0119 do nas z tak\u0105 pro\u015bb\u0105 nie zwr\u00f3ci \u2013 wyja\u015bnia naukowiec.<\/p>\n

Wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c gradacja nieetycznych zachowa\u0144. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas odm\u00f3wi\u0142aby, gdyby kto\u015b zaproponowa\u0142 nam jawne z\u0142amanie prawa, nosz\u0105ce w\u0142a\u015bnie cechy korupcji, np. przyj\u0119cie wysokiej kwoty pieni\u0119\u017cnej w zamian za pokierowanie procedur\u0105 przetargow\u0105 w okre\u015blonym kierunku. \u2013 Za\u0142\u00f3\u017cmy jednak, \u017ce przez d\u0142u\u017cszy czas zgadzamy si\u0119 na przyjmowanie drobnych upomink\u00f3w za za\u0142atwienie niewielkich spraw, a z czasem nieco wi\u0119kszych, tak, by r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi nie by\u0142a odczuwalna. W\u00f3wczas powy\u017csza propozycja pada ju\u017c na zdecydowanie podatniejszy grunt, a znaczna kwota b\u0119dzie wydawa\u0142a si\u0119 mniejsza. St\u0105d ka\u017cde nieetyczne zachowanie \u2013 nawet w granicach prawa \u2013 powinno ju\u017c u pracodawcy, jak i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w zapali\u0107 czerwon\u0105 alarmow\u0105 lampk\u0119. Co wi\u0119cej, obserwowanie i ciche przyzwolenie na takie post\u0119powanie pozwala racjonalizowa\u0107 podobne zachowania \u2013 \u201eskoro on mo\u017ce, to dlaczego nie ja?\u201d \u2013 t\u0142umaczy dr hab. Agnieszka Tusrka-Kawa.<\/p>\n

Jasne wskazanie zachowa\u0144 korupcyjnych i jednocze\u015bnie kszta\u0142towanie odpowiednich wobec nich postaw spo\u0142ecznych utrudnia r\u00f3wnie\u017c brak wyra\u017anej granicy mi\u0119dzy \u0142ap\u00f3wk\u0105 a tak zwan\u0105 \u201ewdzi\u0119czno\u015bci\u0105\u201d. Je\u015bli zostawiamy lekarzowi kwiaty czy czekoladki \u2013 prezent ma\u0142ej warto\u015bci jako form\u0119 podzi\u0119kowania po przeprowadzonym wzorowo leczeniu, zachowanie takie nie b\u0119dzie korupcj\u0105 z prawnego punktu widzenia, cho\u0107 etycznie jest w\u0105tpliwe. Je\u015bli jednak wiemy, \u017ce lekarz ten oczekuje od pacjenta okre\u015blonych upomink\u00f3w w zamian za wykonywanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w, b\u0105d\u017a tak wr\u0119czony prezent wymusza zbudowanie okre\u015blonej relacji pacjent \u2013 lekarz w przysz\u0142o\u015bci, w\u00f3wczas pacjent wr\u0119cza korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105, a lekarz przyjmuje \u0142ap\u00f3wk\u0119. I nie ma znaczenia, czy s\u0105 to artyku\u0142y spo\u017cywcze, markowy alkohol, kwota 500 z\u0142, czy firmowy zegarek. \u2013 Pami\u0119tajmy jednak o tym, \u017ce rozmawiamy o relacjach mi\u0119dzyludzkich. Je\u015bli burmistrz od mieszka\u0144c\u00f3w pewnej dzielnicy otrzyma drobny upominek jako dow\u00f3d wdzi\u0119czno\u015bci ju\u017c po sprawnym za\u0142atwieniu jakiej\u015b sprawy, to czy w przysz\u0142o\u015bci, nawet pod\u015bwiadomie, nie b\u0119dzie o tym pami\u0119ta\u0142?<\/p>\n

\n

Czy naprawd\u0119 mamy wynagradza\u0107 kogo\u015b za to, \u017ce wykona\u0142 dobrze swoj\u0105 prac\u0119 albo zwyczajnie by\u0142 dla nas mi\u0142y? Tak w\u0142a\u015bnie rodzi si\u0119 przyzwolenie na zachowania korupcyjne, ma\u0142ymi krokami, prawie niezauwa\u017calnie.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Dlatego podstaw\u0105 dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 doprowadzi\u0107 do zmiany \u015bwiadomo\u015bci jest konsekwencja: nie daj\u0119 i nie przyjmuj\u0119, uprzejmie odmawiaj\u0105c \u2013 podkre\u015bla dr hab. Agnieszka Turska-Kawa.<\/p>\n

Nie bez powodu pomys\u0142odawcy utworzenia akademickiej fundacji nadali jej nazw\u0119 IPSO ORDO, co znaczy \u201eporz\u0105dek od podstaw\u201d. Wierz\u0105 bowiem, \u017ce edukacja z czasem przyniesie o wiele lepsze efekty ni\u017c zaostrzanie regulacji prawnych dotycz\u0105cych korupcji.<\/p>\n

mk<\/em><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Laureaci<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109540"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109540"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109540\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109540"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109540"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109540"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}