{"id":109640,"date":"2018-10-01T13:02:58","date_gmt":"2018-10-01T12:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/co-przedstawialy-pierwsze-xix-wieczne-fotografie-rozmowa-z-prof-aleksandrem-zakowiczem\/"},"modified":"2019-11-05T11:10:57","modified_gmt":"2019-11-05T10:10:57","slug":"co-przedstawialy-pierwsze-xix-wieczne-fotografie-rozmowa-z-prof-aleksandrem-zakowiczem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/co-przedstawialy-pierwsze-xix-wieczne-fotografie-rozmowa-z-prof-aleksandrem-zakowiczem\/","title":{"rendered":"Co przedstawia\u0142y pierwsze XIX-wieczne fotografie? Rozmowa z prof. Aleksandrem \u017bakowiczem"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Na pocz\u0105tku stycznia 1839 roku francuski malarz Louis Jacques Mand\u00e9 Daguerre opatentowa\u0142 spos\u00f3b otrzymywania unikatowego obrazu nazwanego od jego nazwiska dagerotypem. Rz\u0105d Francji natychmiast wykupi\u0142 patent, aby uczyni\u0107 go w\u0142asno\u015bci\u0105 publiczn\u0105, a rok 1839 sta\u0142 si\u0119 symbolicznym pocz\u0105tkiem fotografii komercyjnej.<\/p>\n

O tym, co przedstawia\u0142y pierwsze fotografie i jak rozwija\u0142a si\u0119 bran\u017ca us\u0142ug fotograficznych opowiada dr hab. in\u017c. prof. U\u015a Aleksander \u017bakowicz<\/a> z Wydzia\u0142u Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kie\u015blowskiego<\/a> Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n

\n

\"Zdj\u0119cie
\nDr hab. in\u017c. prof. U\u015a Aleksander \u017bakowicz z Zak\u0142adu Realizacji Obrazu Telewizyjno-Filmowego
\nWydzia\u0142u Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kie\u015blowskiego
\nFot. Sekcja Prasowa U\u015a
\n <\/p>\n

Dagerotypia by\u0142a skomplikowanym procesem fotograficznym. Jak wyja\u015bnia prof. Aleksander \u017bakowicz, wypolerowan\u0105, srebrn\u0105 lub miedzian\u0105 p\u0142ytk\u0119 zanurzano w roztworze na przyk\u0142ad kwasu solnego, aby na jej powierzchni m\u00f3g\u0142 si\u0119 wytworzy\u0107 chlorek srebra. Nast\u0119pnie by\u0142a ona na\u015bwietlana i przek\u0142adana do pojemnika, w kt\u00f3rym osadza\u0142y si\u0119 opary rt\u0119ci umo\u017cliwiaj\u0105ce powstanie obrazu dagerotypowego dodatkowo utrwalanego w solach kwasu tiosiarkowego lub cyjanowodorowego.<\/p>\n

Dagerotypia mia\u0142a by\u0107 zreszt\u0105 dzie\u0142em przypadku. Zgodnie z legend\u0105 \u017cona Daguerre\u2019a, Louise Georgina Arrow-Smith, str\u0105ci\u0142a s\u0142oik, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142y si\u0119 chemikalia. Opary rt\u0119ci opad\u0142y na na\u015bwietlon\u0105 p\u0142ytk\u0119 do\u015bwiadczaln\u0105, dzi\u0119ki czemu widoczny tam obraz zyska\u0142 ostro\u015b\u0107.
\n <\/p>\n

\"Obraz
\nObraz wykonany z zastosowaniem dagerotypu, widziany jako negatyw
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: www.commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: CC BY-SA 3.0<\/a>
\n <\/p>\n

Jak m\u00f3wi prof. Aleksander \u017bakowicz, wynalazek Daguerre\u2019a szybko zyskiwa\u0142 popularno\u015b\u0107. W roku, w kt\u00f3rym zosta\u0142 opatentowany, dotar\u0142 m.in. do Lwowa. Pierwsi fotografowie byli oficerami wojska polskiego, kt\u00f3rzy po powstaniu listopadowym wyemigrowali do Francji, gdzie uczyli si\u0119 tak\u017ce dagerotypii. Powracali potem do Lwowa, a cz\u0119\u015b\u0107 z nich zak\u0142ada\u0142a tam pierwsze zak\u0142ady fotograficzne.<\/p>\n

\"Aparat
\nAparat do wykonywania dagerotyp\u00f3w z 1839 roku
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: www.commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: domena publiczna
\n <\/p>\n

\"Atelier<\/p>\n

 <\/p>\n

Na zdj\u0119ciu: atelier zak\u0142adu fotograficznego Stafhell&Kleingrothe w Medanie (Indonezja)
\n\u017br\u00f3d\u0142o: commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: CC BY-SA 3.0<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Pierwsze kamery pozwalaj\u0105ce wykona\u0107 zdj\u0119cia metod\u0105 dagerotypii mia\u0142y dosy\u0107 du\u017ce rozmiary, co determinowa\u0142o temat wykonywanych fotografii. Na pocz\u0105tku najpopularniejsze by\u0142y zdj\u0119cia portretowe. \u2013 Wykonywano je w specjalnie zaprojektowanym atelier fotograficznym. Fotograf mia\u0142 do dyspozycji odpowiednio skomponowane t\u0142o do zdj\u0119cia oraz liczne artefakty, takie jak: stoliki, fotele, kolumny, ksi\u0105\u017cki. Wystarczy\u0142o jedynie zmieni\u0107 dekoracj\u0119 i rekwizyty. Pr\u00f3cz tego atelier by\u0142o wyposa\u017cone w przeszklon\u0105 \u015bcian\u0119 od strony p\u00f3\u0142nocnej, co \u0142agodzi\u0142o ilo\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a wpadaj\u0105cego do wn\u0119trza \u2013 opowiada prof. Aleksander \u017bakowicz.<\/p>\n

\"Krzes\u0142o<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Na zdj\u0119ciu krzes\u0142o ze specjaln\u0105 podp\u00f3rk\u0105, na kt\u00f3rym pozowali modele do zdj\u0119\u0107
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: domena publiczna<\/p>\n

 <\/p>\n

Dagerotypia determinowa\u0142a zatem to, co i jak by\u0142o fotografowane. Czas na\u015bwietlania by\u0142 bardzo d\u0142ugi \u2013 trwa\u0142 nawet kilkana\u015bcie minut, co mia\u0142o kluczowe znaczenie z punktu widzenia modela. W zwi\u0105zku z tym stosowano r\u00f3\u017cne punkty podparcia, kt\u00f3re u\u0142atwia\u0142y ludziom pozowanie. Tak\u0105 funkcj\u0119 mog\u0142y pe\u0142ni\u0107 nie tylko fotele czy stoliki pozwalaj\u0105ce stabilizowa\u0107 pozycj\u0119, lecz r\u00f3wnie\u017c specjalnie zaprojektowane krzes\u0142a z podp\u00f3rk\u0105. \u2013 Ogl\u0105daj\u0105c dawne zdj\u0119cia, cz\u0119sto widzimy osoby, kt\u00f3re maj\u0105 podpart\u0105 g\u0142ow\u0119 czy te\u017c wygodnie siedz\u0105 w fotelach, opieraj\u0105c d\u0142onie na laskach lub blacie stolika. Nie by\u0142y to jedynie modne stylizacje, lecz praktyczne rozwi\u0105zania wynikaj\u0105ce z ogranicze\u0144 stosowanych w\u00f3wczas technologii \u2013 wyja\u015bnia naukowiec z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. \u2013 Ograniczeniem by\u0142 ponadto stosowany obiektyw. Rzadko kiedy uda\u0142o si\u0119 uchwyci\u0107 ca\u0142e cia\u0142o modela, nie m\u00f3wi\u0105c na przyk\u0142ad o postaci siedz\u0105cej na koniu. Pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 takich fotografii w pierwszej po\u0142owie XIX wieku \u2013 dodaje. Ze wzgl\u0119du na wielko\u015b\u0107 kamery i technologi\u0119 pierwsze zdj\u0119cia reporta\u017cowe wykonywano z okien kamienic. Na zapleczu przygotowywano specjalne warunki, w kt\u00f3rych przeprowadzany by\u0142 proces fotograficzny.<\/p>\n

Okres dagerotypii sko\u0144czy\u0142 si\u0119 pod koniec lat 50. XIX wieku. Jak m\u00f3wi prof. Aleksander \u017bakowicz, wyga\u015bni\u0119cie patentu na metod\u0119 negatywowo-pozytywow\u0105 Williama Foxa Talbota oraz wynalezienie techniki nanoszenia mokrego kolodionu na szklan\u0105 p\u0142yt\u0119 pozwoli\u0142o przemieszcza\u0107 si\u0119 fotografom z ca\u0142ym oprzyrz\u0105dowaniem, w tym z chemikaliami, przeno\u015bn\u0105 ciemni\u0105, kuwetami, karafkami i butelkami. W ten spos\u00f3b powstawa\u0142y terenowe pracownie fotograficzne, mo\u017cna by\u0142o wykonywa\u0107 r\u00f3wnie\u017c zdj\u0119cia reporta\u017cowe, a nawet lotnicze.
\n <\/p>\n

\"Studio
\nStudio fotograficzne Williama Foxa Talbota w Reading, 1846 rok
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: en.wikipedia.org<\/a>, licencja: domena publiczna
\n <\/p>\n

\"Grafika<\/p>\n

 <\/p>\n

Pierwsze zdj\u0119cia lotnicze Pary\u017ca wykona\u0142 w 1858 francuski fotograf i dziennikarz Nadar z balonu uwi\u0105zanego w pobli\u017cu \u0141uku Triumfalnego. Po lewej karykatura wykonana przez Honor\u00e9\u2019a Daumiera pt. \u201eNadar wynosz\u0105cy fotografi\u0119 na wy\u017cyny sztuki\u201d (ok. 1862 rok) prezentuj\u0105ca fotografa pracuj\u0105cego w terenie.
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: domena publiczna<\/p>\n

 <\/p>\n

Pomimo skomplikowanego oprzyrz\u0105dowania wynalazek cieszy\u0142 si\u0119 ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105. Powstawa\u0142o coraz wi\u0119cej zak\u0142ad\u00f3w fotograficznych, a mieszka\u0144cy miasta cz\u0119sto korzystali z ich us\u0142ug. \u2013 Ludzie ch\u0119tnie pozowali do zdj\u0119\u0107, dost\u0119pne og\u00f3\u0142owi sta\u0142y si\u0119 portrety. O ile za malowany portret nale\u017ca\u0142o zap\u0142aci\u0107 co najmniej 50 rubli, o tyle portretowe zdj\u0119cie mo\u017cna by\u0142o otrzyma\u0107 ju\u017c za 2 ruble \u2013 komentuje naukowiec. Fotografowane by\u0142y ma\u0142\u017ce\u0144stwa, rodziny z dzie\u0107mi, m\u0119\u017cczy\u017ani ubrani w stroje narodowe, kobiety w swoich najlepszych sukniach, cz\u0119sto z us\u0142ug fotograf\u00f3w korzystali r\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierze.
\n <\/p>\n

\"Karykatura
\nO popularno\u015bci fotografii \u015bwiadczy m.in. karykatura Th\u00e9odore\u2019aMaurisseta z 1839 roku prezentuj\u0105ca nieko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 kolejk\u0119 os\u00f3b pragn\u0105cych uwieczni\u0107 sw\u00f3j wizerunek w postaci dagerotypu. Zjawisko zosta\u0142o nazwane \u201eDagerotypomani\u0105\u201d
\n\u0179r\u00f3d\u0142o: commons.wikimedia.org<\/a>, licencja: domena publiczna
\n <\/p>\n

Fotografowie dysponowali tak\u017ce swoimi znakami firmowymi, dzi\u0119ki czemu zdj\u0119cia przestawa\u0142y by\u0107 anonimowe. \u2013 W\u0119drowni arty\u015bci i rzemie\u015blnicy zostawiali swoje piecz\u0105tki z przodu na dole zdj\u0119cia, z kolei w\u0142a\u015bciciele zak\u0142ad\u00f3w fotograficznych czasem opiecz\u0119towywali prz\u00f3d i ty\u0142 fotografii \u2013 m\u00f3wi prof. Aleksander \u017bakowicz. Nierzadko zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c autoportrety, zachowa\u0142o si\u0119 m.in. zdj\u0119cie z pocz\u0105tku XX wieku przedstawiaj\u0105ce jednego z najwa\u017cniejszych i najbardziej utalentowanych fotograf\u00f3w, urodzonego we Lwowie Henryka Mikolascha.<\/p>\n

\n

Te oraz inne ciekawostki zwi\u0105zane z pocz\u0105tkami fotografii we Lwowie s\u0105 tematem ksi\u0105\u017cki pt. \u201eDawna fotografia lwowska 1839\u20131939\u201d pod redakcj\u0105 naukow\u0105 prof. Aleksandra \u017bakowicza. Zosta\u0142y w niej opublikowane zar\u00f3wno pierwsze dagerotypy, jak i p\u00f3\u017aniejsze materia\u0142y fotograficzne wykonywane a\u017c do 1939 roku. Bogaty materia\u0142 ilustracyjny licz\u0105cy ponad 440 rzadkich zdj\u0119\u0107 pochodzi ze zbior\u00f3w prywatnych i muzealnych. Studium dziej\u00f3w dawnej fotografii na przestrzeni stu lat to spotkanie z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 kilkuset artyst\u00f3w i rzemie\u015blnik\u00f3w stosuj\u0105cych najr\u00f3\u017cniejsze fotograficzne techniki. W publikacji udost\u0119pnione zosta\u0142y portrety, zdj\u0119cia reporta\u017cowe, lwowskie pejza\u017ce miejskie czy martwa natura. Jest to zapis zmieniaj\u0105cej si\u0119 mody, tematyki, a tak\u017ce coraz wi\u0119kszych mo\u017cliwo\u015bci stosowanych technologii. Praca zbiorowa ukaza\u0142a si\u0119 w 2004 roku nak\u0142adem wydawnictwa \u201eCentrum Europy\u201d (Lw\u00f3w).<\/p>\n

Autor: Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Na pocz\u0105tku stycznia 1839 roku francuski malarz Louis Jacques Mand\u00e9 Daguerre opatentowa\u0142 spos\u00f3b otrzymywania unikatowego obrazu nazwanego od jego nazwiska dagerotypem. Rz\u0105d Francji natychmiast wykupi\u0142 patent, aby uczyni\u0107 go w\u0142asno\u015bci\u0105 publiczn\u0105, a rok 1839 sta\u0142 si\u0119 symbolicznym pocz\u0105tkiem fotografii komercyjnej.<\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109640"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109640"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109640\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}