{"id":109685,"date":"2018-08-14T11:22:31","date_gmt":"2018-08-14T10:22:31","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/dlaczego-ciagle-tam-wracamy-40-lat-wypraw-polarnych-uniwersytetu-slaskiego\/"},"modified":"2019-11-05T11:17:39","modified_gmt":"2019-11-05T10:17:39","slug":"dlaczego-ciagle-tam-wracamy-40-lat-wypraw-polarnych-uniwersytetu-slaskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/dlaczego-ciagle-tam-wracamy-40-lat-wypraw-polarnych-uniwersytetu-slaskiego\/","title":{"rendered":"Dlaczego ci\u0105gle tam wracamy? 40 lat wypraw polarnych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego"},"content":{"rendered":"

W roku obchod\u00f3w jubileuszu 50-lecia Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przypada r\u00f3wnie\u017c 40. rocznica zorganizowania pierwszej samodzielnej wyprawy polarnej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Badania rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w lipcu 1978 roku na Spitsbergenie w Arktyce.<\/p>\n

W pe\u0142ni wyposa\u017cona baza, z dwoma du\u017cymi namiotami, zosta\u0142a zlokalizowana nad brzegiem Zatoki G\u0119si (norw. Gaashamna<\/em>) na po\u0142udniu fiordu Hornsund. W programie by\u0142y badania meteorologiczne i hydrologiczne zjawisk krasowych, kartowanie lodowc\u00f3w oraz poznanie dynamiki stok\u00f3w g\u00f3r polarnych. Czteroosobowa grupa badawcza dysponowa\u0142a nowoczesnym, jak na tamten czas, sprz\u0119tem terenowym oraz unikatow\u0105 aparatur\u0105 do bada\u0144 hydrochemicznych i hydrologicznych oraz standardow\u0105 stacj\u0105 meteorologiczn\u0105. Kartowanie pobliskich lodowc\u00f3w i stok\u00f3w g\u00f3rskich prowadzono precyzyjn\u0105 metod\u0105 fotogrametrii naziemnej, kt\u00f3ra w p\u00f3\u017aniejszych latach sta\u0142a si\u0119 specjalno\u015bci\u0105 i wizyt\u00f3wk\u0105 U\u015a w Arktyce. W ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy prowadzono systematyczne obserwacje, dokonano pomiar\u00f3w fotogrametrycznych du\u017cego terenu, odkryto kilka jaski\u0144, rozpoznano zwi\u0105zki lodowc\u00f3w ze zjawiskami krasowymi. W\u0142adze norweskie, w uznaniu efekt\u00f3w ekspedycji, zaakceptowa\u0142y nadane dwie nazwy geograficzne, kt\u00f3re widniej\u0105 na oficjalnych mapach archipelagu Svalbard: Silesiabreen \u2013 ma\u0142y lodowiec dop\u0142ywowy do Lodowca G\u0119si oraz s\u0105siedni szczyt g\u00f3rski Silesiafjellet (\u015al\u0105ska G\u00f3ra \u2013 670 m n.p.m.). W wyprawie uczestniczyli: kierownik dr Jacek Jania \u2013 geomorfolog, dr Andrzej Kami\u0144ski \u2013 meteorolog, mgr in\u017c. Andrzej Kozik \u2013 speleolog i mgr Jan Leszkiewicz \u2013 hydrolog.<\/p>\n

\"Baza<\/p>\n

Baza pierwszej wyprawy Uniwersytetu \u015al\u0105skiego na Spitsbergen w 1978 roku. Widoczne namioty, chata traperska oraz stacja meteorologiczna. Badawcze zdj\u0119cie fotogrametryczne stoku masywu Wurmbrandegga \u2013 na drugim planie. Fot. prof. Jacek Jania <\/p>\n

Wyprawa korzysta\u0142a ze wsparcia logistycznego (transport statkami z i do Polski) ekspedycji Instytutu Geoficzyki PAN, pracuj\u0105cej na p\u00f3\u0142nocnym brzegu Hornsundu. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce inicjatorem \u015bl\u0105skich bada\u0144 polarnych by\u0142 \u015bp. profesor Marian Pulina. Wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142 on (wraz z dr. Jackiem Jani\u0105) nowatorski w skali \u015bwiatowej program naukowy tej i wielu nast\u0119pnych ekspedycji. Dzi\u0119ki jego staraniom rok wcze\u015bniej (1977) dwaj m\u0142odzi badacze z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi U\u015a \u2013 mgr Jan Leszkiewicz i mgr Jerzy Wach wzi\u0119li udzia\u0142 w szczeci\u0144skiej ekspedycji do fiordu Van Keulen, rozpoczynaj\u0105c histori\u0119 bada\u0144 polarnych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n

Obecnie na uczelni pr\u0119\u017cnie dzia\u0142a Centrum Studi\u00f3w Polarnych<\/a> \u2013 Krajowy Naukowy O\u015brodek Wiod\u0105cy (KNOW). Obszar bada\u0144 prowadzonych przez kilkunastoosobowy zesp\u00f3\u0142 naukowy z U\u015a oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych instytut\u00f3w PAN: Instytutu Geofizyki i Instytutu Oceanologii obejmuje wiele region\u00f3w Svalbardu. G\u0142\u00f3wnym obiektem systematycznych obserwacji i pomiar\u00f3w badaczy ze \u015al\u0105ska jest Lodowiec Hansa (Hansbreen), po\u0142o\u017cony w pobli\u017cu Polskiej Stacji Polarnej na p\u00f3\u0142nocnym brzegu fiordu Hornsund. Bywa on niekiedy przezywany \u201eLodowcem Hanysa\u201d. Nale\u017cy do najlepiej zbadanych lodowc\u00f3w Arktyki.<\/p>\n

\"Widok<\/a><\/p>\n

Widok na fiord Hornsund z p\u00f3\u0142nocy. Tr\u00f3jk\u0105tem zaznaczono lokalizacj\u0119 bazy wyprawy U\u015a z 1978 roku. Na pierwszym planie Lodowiec Hansa. Fot. prof. Jacek Jania, lipiec 1999. <\/p>\n

W kwietniu i maju 2018 roku badacze ze \u015al\u0105ska prowadzili intensywne badania po\u0142udniowego Spitsbergenu. Kolejna wyprawa, kierowana przez prof. Jacka Jani\u0119, wyruszy 15 sierpnia. W jej sk\u0142ad wchodz\u0105: mgr in\u017c. Mateusz Czapla \u2013 geodeta, doktorant z Katedry Geomorfologii, mgr Dominika Ba\u0142dys \u2013 geograf, dyplomatka kierunku in\u017cynieria zagro\u017ce\u0144 \u015brodowiska oraz Paulina Waleczek \u2013 magistrantka specjalizuj\u0105ca si\u0119 w ilo\u015bciowych badaniach glacjologicznych. Korzystaj\u0105c z najnowocze\u015bniejszych metod badawczych (skaning, drony, automatyczne kamery cyfrowe, rejestratory wielu innych parametr\u00f3w \u015brodowiskowych) zesp\u00f3\u0142 koncentrowa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 na badaniach reakcji Lodowca Hansa i jego otoczenia na intensywne ocieplanie klimatu. Zaplanowane s\u0105 tak\u017ce ponowne obserwacje w rejonie ekspedycji z 1978 roku, w tym na Gaasbreen i Silesiabreen.<\/p>\n

Mo\u017cna by zapyta\u0107, dlaczego ci\u0105gle i systematycznie organizowane s\u0105 kolejne wyprawy do badanych przez tyle lat region\u00f3w Arktyki? Ot\u00f3\u017c, aby lepiej pozna\u0107 i zrozumie\u0107 mechanizmy globalnych zmian klimatu, trzeba dok\u0142adnie obserwowa\u0107 obszary polarne. Ocieplanie klimatu Spitsbergenu jest prawie trzy razy intensywniejsze ni\u017c \u015al\u0105ska i Polski (wzrost \u015bredniej rocznej temperatury powietrza o 1,1o<\/sup>C na 10 lat w Hornsundzie, a \u201etylko\u201d o 0,4o<\/sup>C\/dekad\u0119 w Katowicach). Reakcje wra\u017cliwego \u015brodowiska naturalnego na wy\u017csze temperatury powietrza s\u0105 wyra\u017aniejsze i wyprzedzaj\u0105 zmiany w naszych szeroko\u015bciach geograficznych. Dok\u0142adne studia tych zmian u\u0142atwiaj\u0105 prognozowanie skutk\u00f3w globalnego ocieplenia.<\/p>\n

\"Lodowiec<\/p>\n

Lodowiec Hansa, kt\u00f3ry uchodzi do fiordu Hornsund, jest jednym z najlepiej zbadanych lodowc\u00f3w Arktyki
\nFot. prof. Jacek Jania<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W roku obchod\u00f3w jubileuszu 50-lecia Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przypada r\u00f3wnie\u017c 40. rocznica zorganizowania pierwszej samodzielnej wyprawy polarnej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Badania rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w lipcu 1978 roku na Spitsbergenie w Arktyce.<\/p>\n

W pe\u0142ni wyposa\u017cona baza, z dwoma du\u017cymi namiotami, zosta\u0142a zlokalizowana nad brzegiem Zatoki G\u0119si (norw. Gaashamna<\/em>) na po\u0142udniu fiordu Hornsund. W programie by\u0142y badania meteorologiczne i hydrologiczne zjawisk krasowych, kartowanie lodowc\u00f3w oraz poznanie dynamiki stok\u00f3w g\u00f3r polarnych. Czteroosobowa grupa badawcza dysponowa\u0142a nowoczesnym, jak na tamten czas, sprz\u0119tem terenowym oraz unikatow\u0105 aparatur\u0105 do bada\u0144 hydrochemicznych i hydrologicznych oraz standardow\u0105 stacj\u0105 meteorologiczn\u0105. […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109685"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109685\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}