{"id":109715,"date":"2018-07-16T14:01:28","date_gmt":"2018-07-16T13:01:28","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/narzedzie-sluzace-do-inwentaryzacji-nielesnych-siedlisk-przyrodniczych-natura-2000\/"},"modified":"2019-11-05T11:17:40","modified_gmt":"2019-11-05T10:17:40","slug":"narzedzie-sluzace-do-inwentaryzacji-nielesnych-siedlisk-przyrodniczych-natura-2000","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/narzedzie-sluzace-do-inwentaryzacji-nielesnych-siedlisk-przyrodniczych-natura-2000\/","title":{"rendered":"Narz\u0119dzie s\u0142u\u017c\u0105ce do inwentaryzacji niele\u015bnych siedlisk przyrodniczych Natura 2000"},"content":{"rendered":"

Nadrz\u0119dnym celem ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 w 2018 roku projektu HabitARS by\u0142o zbudowanie narz\u0119dzia s\u0142u\u017c\u0105cego do inwentaryzacji niele\u015bnych siedlisk przyrodniczych Natura 2000 oraz umo\u017cliwiaj\u0105cego prowadzenie monitoringu zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na funkcjonowanie i zachowanie owych siedlisk. Z tak zgromadzonych danych oraz z opracowanej metodologii b\u0119d\u0105 mogli korzysta\u0107 m.in. pracownicy administracji publicznej dzia\u0142aj\u0105cej w ochronie \u015brodowiska, inwestorzy, kt\u00f3rzy zobowi\u0105zani s\u0105 do przeprowadzania inwentaryzacji przyrodniczych, czy wreszcie cz\u0142onkowie stowarzysze\u0144 i naukowcy prowadz\u0105cy badania i dzia\u0142ania, kt\u00f3rych celem jest ochrona i przywr\u00f3cenie stanu naturalnego danego obszaru.<\/p>\n

\n

Projekt HabitARS<\/h3>\n

Zesp\u00f3\u0142 pracuj\u0105cy w ramach projektu HabitARS tworzy\u0142o 81 os\u00f3b, w tym eksperci z zakresu botaniki, teledetekcji, lotnictwa, hydrologii i kartografii, kt\u00f3rzy korzystali z zaplecza badawczego i technicznego, w tym z samolot\u00f3w i sensor\u00f3w pomiarowych. Tak stworzony zesp\u00f3\u0142 gromadzi\u0142 dane na dw\u00f3ch poziomach, \u0142\u0105cz\u0105c lotnicze i naziemne metody badawcze.<\/p>\n

\u2013 Wybrali\u015bmy obszary modelowe, kt\u00f3re mia\u0142y nam s\u0142u\u017cy\u0107 do realizacji cel\u00f3w projektu. Tak naprawd\u0119 testowali\u015bmy wymienione metody, traktuj\u0105c je jako narz\u0119dzie wspomagaj\u0105ce tradycyjne badania terenowe prowadzone przez naukowc\u00f3w\u2013 m\u00f3wi prof. Barbara Tokarska-Guzik<\/a>, kierownik Katedry Botaniki i Ochrony Przyrody na Wydziale Biologii i Ochrony \u015arodowiska<\/a>, cz\u0142onek zespo\u0142u projektowego. \u2013 Chodzi\u0142o przede wszystkim o gromadzenie danych o zasobach przyrodniczych, przy czym my w tym projekcie skoncentrowali\u015bmy si\u0119 na niele\u015bnych siedliskach Natura 2000 \u2013 dodaje.
\n <\/p>\n

\"Zdj\u0119cie
\nProf. dr hab. Barbara Tokarska-Guzik koordynuje prace zespo\u0142u ze strony Uniwersytetu
\n\u015al\u0105skiego w projekcie HabitARS
\nFot. archiwum prof. Barbary Tokarskiej-Guzik
\n <\/p>\n

Cz\u0142onkowie zespo\u0142u projektowego postanowili zatem sprawdzi\u0107, na ile wybrane metody mog\u0142yby by\u0107 u\u017cyte do szeroko rozumianego monitorowania siedlisk na du\u017cych obszarach, co w przypadku stosowania wy\u0142\u0105cznie metod naziemnych jest dosy\u0107 skomplikowane, czaso- i kosztoch\u0142onne. Efektem prac docelowo mia\u0142yby by\u0107 tak\u017ce mapy ro\u015blinno\u015bci pokazuj\u0105ce zasi\u0119g terytorialny okre\u015blonego siedliska przyrodniczego oraz zasi\u0119gi wybranych gatunk\u00f3w ro\u015blin rosn\u0105cych na danym obszarze.<\/p>\n

Lotnicze metody badawcze<\/h3>\n

Dane, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142y do opracowania narz\u0119dzia inwentaryzacji niele\u015bnych siedlisk przyrodniczych Natura 2000, gromadzone by\u0142y m.in. przy u\u017cyciu metod teledetekcyjnych z pu\u0142apu lotniczego. W ramach projektu zbudowany zosta\u0142 prototyp konstrukcji w postaci platformy teledetekcyjnej umo\u017cliwiaj\u0105cej zbieranie informacji jednocze\u015bnie z wielu sensor\u00f3w umieszczonych na pok\u0142adzie samolotu. Metody te pozwoli\u0142y uzyska\u0107 m.in. chmur\u0119 punkt\u00f3w, na podstawie kt\u00f3rej naukowcy wnioskowali o wysoko\u015bci, pionowej strukturze oraz zag\u0119szczeniu ro\u015blin tworz\u0105cych badane niele\u015bne siedliska przyrodnicze. Ponadto wykorzystywane sensory dostarczy\u0142y danych z zakresu w\u0142a\u015bciwo\u015bci biofizycznych tych ro\u015blin, a wi\u0119c ich struktury kom\u00f3rkowej, kondycji, zawarto\u015bci wody czy rodzaju barwnik\u00f3w ro\u015blinnych. Dodatkowo wykorzystane kamery fotoobrazuj\u0105ce pozwoli\u0142y uzyska\u0107 ortofotomap\u0119 badanego obszaru ilustruj\u0105c\u0105 topografi\u0119 i sposoby u\u017cytkowania terenu.<\/p>\n

Dane z pu\u0142apu lotniczego pozyskiwane by\u0142y trzykrotnie w sezonie wegetacyjnym w ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch lat trwania projektu na 37. obszarach badawczych o \u0142\u0105cznej powierzchni oko\u0142o 600 km2. \u2013 Dob\u00f3r odpowiedniej pory roku i dnia, podczas kt\u00f3rych dokonywano pomiar\u00f3w, m\u00f3g\u0142 okaza\u0107 si\u0119 kluczowy dla ich jako\u015bci. Badania prowadzone by\u0142y wobec tego w okresie pe\u0142nego rozwoju zbiorowiska ro\u015blinnego, w odpowiednich warunkach pogodowych, przede wszystkim przy niewielkim zachmurzeniu, aby na obrazie nie by\u0142o zbyt wielu cieni utrudniaj\u0105cych interpretacj\u0119 obrazu \u2013 t\u0142umaczy prof. Barbara Tokarska- -Guzik.<\/p>\n

\u2013 Musimy r\u00f3wnie\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z tych obszar\u00f3w ma charakter u\u017cytkowy, w zwi\u0105zku z czym nale\u017ca\u0142o zd\u0105\u017cy\u0107 zebra\u0107 niezb\u0119dne dane chocia\u017cby przed koszeniem, w wyniku kt\u00f3rego tracili\u015bmy najwa\u017cniejsze informacje. Zadanie nie by\u0142o wi\u0119c \u0142atwe \u2013 dodaje.<\/p>\n

Naziemne metody badawcze<\/h3>\n

W tym samym czasie r\u00f3wnolegle prowadzone by\u0142y badania terenowe przez botanik\u00f3w, kt\u00f3rzy zbierali du\u017ce pr\u00f3by punkt\u00f3w referencyjnych dla obszar\u00f3w badawczych. Te informacje s\u0142u\u017cy\u0142y nast\u0119pnie do opracowania danych zgromadzonych przy wykorzystaniu metod lotniczych i teledetekcyjnych.<\/p>\n

\u2013 Razem z botanikami z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego oraz Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego w Falentach lokalizowali\u015bmy wybrane siedliska i zak\u0142adali\u015bmy tam poligony badawcze, a nast\u0119pnie opisywali\u015bmy ich sk\u0142ad ro\u015blinny. To spore wyzwanie, poniewa\u017c zgromadzonego materia\u0142u by\u0142o bardzo du\u017co. Tak zebrane informacje pos\u0142u\u017cy\u0142y nast\u0119pnie jako poligony treningowe i walidacyjne do por\u00f3wna\u0144 z danymi otrzymanymi z pozosta\u0142ych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 m\u00f3wi prof. Barbara Tokarska-Guzik.
\n <\/p>\n

\"Gromadzenie
\nGromadzenie danych botanicznych podczas bada\u0144 terenowych w ramach projektu HabitARS
\nFot. prof. Barbara Tokarska-Guzik
\n <\/p>\n

Opracowywanie narz\u0119dzia s\u0142u\u017c\u0105cego do inwentaryzacji i monitorowania niele\u015bnych siedlisk opiera\u0142o si\u0119 zatem na \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy naukowcami i pracownikami kieruj\u0105cej projektem firmy MGGP Aero.<\/p>\n

\u2013 Naszym zadaniem by\u0142o w pewnym sensie \u201enauczenie\u201d system\u00f3w, jak maj\u0105 rozpoznawa\u0107 typy siedlisk czy poszczeg\u00f3lne gatunki ro\u015blin. Zastanawiali\u015bmy si\u0119 w gronie specjalist\u00f3w mi\u0119dzy innymi nad rozmieszczeniem i liczb\u0105 poligon\u00f3w badawczych, z kt\u00f3rych pobierane by\u0142y pr\u00f3by do dalszych analiz. Chcieli\u015bmy mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce zgromadzone dane b\u0119d\u0105 wystarczaj\u0105ce do budowania algorytm\u00f3w rozpoznaj\u0105cych typy i sk\u0142ad siedlisk \u2013 m\u00f3wi kierownik Katedry Botaniki i Ochrony Przyrody U\u015a.<\/p>\n

Realizatorzy projektu badali \u0142\u0105ki, murawy, wrzosowiska i torfowiska. Wyb\u00f3r by\u0142 nieprzypadkowy, chcieli bowiem sprawdzi\u0107, czy zastosowane metody, szczeg\u00f3lnie lotnicze, s\u0105 na tyle czu\u0142e, \u017ce mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do identyfikacji i monitorowania tak r\u00f3\u017cnorodnych i specyficznych siedlisk przyrodniczych.<\/p>\n

Jednym z wi\u0119kszych wyzwa\u0144 dla botanik\u00f3w by\u0142a pr\u00f3ba wyznaczenia warunk\u00f3w brzegowych odr\u00f3\u017cniaj\u0105cych owe niele\u015bne siedliska od pozosta\u0142ych typ\u00f3w obszar\u00f3w. Innymi s\u0142owy, musieli wskaza\u0107 te atrybuty, kt\u00f3re okaza\u0142yby si\u0119 konieczne do jednoznacznego zidentyfikowania r\u00f3\u017cnych zbiorowisk ro\u015blinnych. Jak wyja\u015bnia cz\u0142onkini zespo\u0142u, najtrudniejsze okaza\u0142y si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem \u0142\u0105ki z uwagi na sw\u0105 ro\u015blinn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, \u0142atwiejsze do identyfikacji by\u0142y natomiast wrzosowiska czy murawy ciep\u0142olubne.<\/p>\n

Monitorowanie zagro\u017ce\u0144<\/h3>\n

Kolejnym zadaniem realizowanym w ramach projektu HabitARS by\u0142a ocena zagro\u017cenia badanych siedlisk. Jednym z nich jest sukcesja drzew i krzew\u00f3w, szczeg\u00f3lnie dotycz\u0105ca obszar\u00f3w zlokalizowanych w umiarkowanej strefie klimatycznej. Wiod\u0105cym wykonawc\u0105 tej cz\u0119\u015bci projektu by\u0142a Politechnika Warszawska.<\/p>\n

Drugim zagro\u017ceniem s\u0105 przesuszenia dotykaj\u0105ce g\u0142\u00f3wnie torfowiska, co z kolei badali naukowcy ze Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.<\/p>\n

Wreszcie trzecie niebezpiecze\u0144stwo zanikania cennych siedlisk wi\u0105\u017ce si\u0119 z rozprzestrzenianiem si\u0119 inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych i rodzimych ekspansywnych ro\u015blin, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej obj\u0119tych ochron\u0105 obszar\u00f3w. T\u0119 tematyk\u0119 podj\u0119li botanicy z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego pracuj\u0105cy pod kierunkiem prof. Barbary Tokarskiej-Guzik.<\/p>\n

Opracowanie skutecznych metod skaningu przestrzeni pod k\u0105tem wyst\u0119powania i zasi\u0119gu gatunk\u00f3w inwazyjnych z pewno\u015bci\u0105 pozwoli\u0142oby w miar\u0119 szybko zidentyfikowa\u0107 tego typu zagro\u017cenia, oceni\u0107 ich stopie\u0144 oraz, najlepiej we wczesnym stadium zaobserwowanych proces\u00f3w, podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu skuteczn\u0105 ochron\u0119 wybranych obszar\u00f3w.<\/p>\n

\u2013 Moje zainteresowania naukowe dotycz\u0105 gatunk\u00f3w inwazyjnych, w zwi\u0105zku z czym bez zastanowienia zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w badania prowadzone w ramach projektu HabitARS. Mam nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki efektom pracy konsorcjum mo\u017cna b\u0119dzie dokona\u0107 szybkiej inwentaryzacji i monitorowania obszar\u00f3w zaj\u0119tych przez gatunki inwazyjne i ekspansywne, a co za tym idzie, r\u00f3wnie\u017c podejmowa\u0107 skuteczne dzia\u0142ania ochronne \u2013 m\u00f3wi naukowiec.<\/p>\n

Na podstawie tak uzyskanych informacji mo\u017cliwe stanie si\u0119 ponadto oszacowanie koszt\u00f3w dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu spowolnienie lub ca\u0142kowite zahamowanie procesu rozprzestrzeniania si\u0119 niepo\u017c\u0105danych ro\u015blin, takich jak naw\u0142o\u0107, barszcz Sosnowskiego czy czeremcha ameryka\u0144ska. Je\u015bli tego typu badania z wykorzystaniem opracowanej metody b\u0119d\u0105 stosowane cyklicznie, z czasem pozwol\u0105 obrazowa\u0107 proces rozprzestrzeniania si\u0119 gatunk\u00f3w inwazyjnych w uj\u0119ciu dynamicznym. Na tej podstawie naukowcy oceni\u0105 nie tylko zmieniaj\u0105cy si\u0119 zakres ich wyst\u0119powania, lecz tak\u017ce tempo i kierunki rozprzestrzeniania si\u0119.<\/p>\n

\u2013 Jest to zatem niezwykle interesuj\u0105ce narz\u0119dzie, znacznie u\u0142atwiaj\u0105ce prowadzenie monitoringu obszar\u00f3w cennych przyrodniczo i maj\u0105ce wiele r\u00f3\u017cnych zastosowa\u0144. Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce ma ono charakter pomocniczy i nie wyeliminuje konieczno\u015bci prowadzenia tradycyjnych bada\u0144 terenowych przez naukowc\u00f3w reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne dziedziny naukowe, w tym botanik\u00f3w, ekolog\u00f3w, hydrolog\u00f3w czy kartograf\u00f3w \u2013 przekonuje prof. Barbara Tokarska-Guzik.<\/p>\n

\n

Projekt pn. \u201eInnowacyjne podej\u015bcie wspieraj\u0105ce monitoring niele\u015bnych siedlisk przyrodniczych Natura z wykorzystaniem metod teledetekcyjnych, HabitARS\u201d wsp\u00f3\u0142finansowany jest ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Centrum Bada\u0144 i Rozwoju. Konsorcjum tworz\u0105 pracownicy firmy MGGP Aero (lider projektu), Uniwersytet\u00f3w: \u015al\u0105skiego, \u0141\u00f3dzkiego, Warszawskiego oraz Politechniki Warszawskiej, a tak\u017ce Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie oraz Instytutu Technologiczno-Przyrodniczego.<\/p>\n

Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/em><\/p>\n

Artyku\u0142 pt. \u201eGdy botanicy wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z lotnikami\u201d ukaza\u0142 si\u0119 w \u201eGazecie Uniwersyteckiej U\u015a\u201d nr 10 (260) lipiec\u2013wrzesie\u0144 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nadrz\u0119dnym celem ko\u0144cz\u0105cego si\u0119 w 2018 roku projektu HabitARS by\u0142o zbudowanie narz\u0119dzia s\u0142u\u017c\u0105cego do inwentaryzacji niele\u015bnych siedlisk przyrodniczych Natura 2000 oraz umo\u017cliwiaj\u0105cego prowadzenie monitoringu zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na funkcjonowanie i zachowanie owych siedlisk. Z tak zgromadzonych danych oraz z opracowanej metodologii b\u0119d\u0105 mogli korzysta\u0107 m.in. […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109715"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109715"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109715\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109715"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109715"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}