{"id":109788,"date":"2018-05-25T13:01:54","date_gmt":"2018-05-25T12:01:54","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/slow-kilka-o-ksiedze-rodzaju-rozmowa-z-ks-dr-maciejem-basiukiem-z-wydzialu-teologicznego\/"},"modified":"2019-11-05T11:17:44","modified_gmt":"2019-11-05T10:17:44","slug":"slow-kilka-o-ksiedze-rodzaju-rozmowa-z-ks-dr-maciejem-basiukiem-z-wydzialu-teologicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/slow-kilka-o-ksiedze-rodzaju-rozmowa-z-ks-dr-maciejem-basiukiem-z-wydzialu-teologicznego\/","title":{"rendered":"S\u0142\u00f3w kilka o \u201eKsi\u0119dze Rodzaju\u201d. Rozmowa z ks. dr. Maciejem Basiukiem z Wydzia\u0142u Teologicznego"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

\u201eNa pocz\u0105tku B\u00f3g stworzy\u0142 niebo i ziemi\u0119…\u201d \u2013 prawdopodobnie ka\u017cda osoba z naszego kr\u0119gu kulturowego zna pocz\u0105tek Ksi\u0119gi Rodzaju<\/em>. Czy wiemy jednak, jaki owoc zerwa\u0142a Ewa z drzewa zakazanego, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci raju znajdowa\u0142o si\u0119 drzewo \u017cycia i czy zgodnie z opowie\u015bci\u0105 kobieta zosta\u0142a stworzona z \u017cebra pierwszego m\u0119\u017cczyzny? O tym, co ciekawego mo\u017cna jeszcze odkry\u0107, czytaj\u0105c pierwsz\u0105 ksi\u0119g\u0119 Biblii<\/em>, a tak\u017ce o trudno\u015bciach interpretacyjnych wynikaj\u0105cych m.in. ze specyfiki j\u0119zyka hebrajskiego oraz literacko\u015bci biblijnych tekst\u00f3w opowiada ks. dr Maciej Basiuk<\/a> z Katedry Teologii Biblijnej Starego i Nowego Testamentu.<\/p>\n

\n

\"Ks.
\nKs. dr Maciej Basiuk z Wydzia\u0142u Teologicznego zajmuje sie badaniem ksi\u0105g Starego Testamentu<\/em>, a zw\u0142aszcza zawartych w nich tekst\u00f3w narracyjnych
\nFot. Julia Agnieszka Szymala
\n <\/p>\n

Dr Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz:<\/strong> Kiedy czytamy Ksi\u0119g\u0119 Rodzaju<\/em>, mo\u017cemy tam dostrzec m.in. wiele interesuj\u0105cych antropologicznych opowie\u015bci \u2013 o stworzeniu cz\u0142owieka, starotestamentowych obrz\u0119dach czy kszta\u0142towaniu si\u0119 relacji mi\u0119dzy lud\u017ami, a tak\u017ce mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem i Bogiem. Tekst ten wype\u0142niony jest opowie\u015bciami, kt\u00f3re na sta\u0142e znalaz\u0142y tak\u017ce swoje miejsce w kulturze, r\u00f3wnie\u017c popularnej\u2026<\/p>\n

Ks. dr Maciej Basiuk:<\/strong> Prowadz\u0105c badania nad Ksi\u0119g\u0105 Rodzaju<\/em>, mo\u017cna dostrzec w niej kszta\u0142towanie si\u0119 pewnych przewodnich my\u015bli, kt\u00f3re powracaj\u0105 b\u0105d\u017a s\u0105 rozwijane w dalszych tekstach Biblii<\/em>. Jednym z takich w\u0105tk\u00f3w, obecnych te\u017c w kulturze popularnej, jest opis stworzenia \u015bwiata. Pismo \u015awi\u0119te<\/em> nie zawiera odpowiedzi na pytanie, jak to si\u0119 dok\u0142adnie sta\u0142o, natomiast bardzo wyra\u017anie wskazuje, kto tego dokona\u0142 \u2013 B\u00f3g. W tym kontek\u015bcie warto wspomnie\u0107 o rozpowszechnionej hipotezie creatio ex nihilo<\/em>, kt\u00f3ra tak naprawd\u0119 na kartach Biblii<\/em> pojawia si\u0119 bardzo p\u00f3\u017ano, bo dopiero w Drugiej Ksi\u0119dze Machabejskiej<\/em>. Jako wynik zetkni\u0119cia si\u0119 z my\u015bl\u0105 greck\u0105 pojawia si\u0119 stwierdzenie, \u017ce \u015bwiat i cz\u0142owiek zostali stworzeni z niczego. Wcze\u015bniej w ksi\u0119gach dydaktycznych temat stworzenia by\u0142 ukazywany jako przejaw dzia\u0142ania Bo\u017cej m\u0105dro\u015bci. Natomiast starotestamentowi prorocy w swoim nauczaniu zmierzali bardziej ku kwestii odnowienia ca\u0142ej rzeczywisto\u015bci. Pisali o nowej Jerozolimie jako radykalnej przemianie istniej\u0105cej rzeczywisto\u015bci ska\u017conej przez grzech. Ten motyw powraca tak\u017ce w Apokalipsie \u015bw. Jana<\/em>, stanowi\u0105c swoist\u0105 klamr\u0119 konstrukcyjn\u0105 ca\u0142o\u015bci w uj\u0119ciu stworzenie \u2013 odnowienie\/nowe stworzenie.<\/p>\n

MK: <\/strong>Pary stworzenie \u2013 odnowienie oraz stworzenie \u2013 nowe stworzenie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak w swoim znaczeniu, odnosz\u0105 si\u0119 bowiem do r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w dzia\u0142a\u0144. Z czego wynika taka nie\u015bcis\u0142o\u015b\u0107?<\/p>\n

MB: <\/strong>Z jednej strony rozmawiamy o proroctwach, a zatem o czym\u015b, co wymyka si\u0119 prostym rozwi\u0105zaniom. W ich wype\u0142nianiu si\u0119 mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3\u017cne etapy po\u015brednie, mimo \u017ce ostateczne wype\u0142nienie si\u0119 nie zawsze jeszcze nast\u0105pi\u0142o. Z drugiej strony powinni\u015bmy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 wieloznaczno\u015b\u0107 s\u0142\u00f3w zapisanych w tek\u015bcie oryginalnym Biblii<\/em>. Aby je lepiej zrozumie\u0107, nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 specyfik\u0119 j\u0119zyk\u00f3w biblijnych, w tym przypadku g\u0142\u00f3wnie j\u0119zyka hebrajskiego.<\/p>\n

MK: <\/strong>Co powinni\u015bmy zatem wiedzie\u0107?<\/p>\n

MB: <\/strong>J\u0119zyk hebrajski w wydaniu starotestamentowym jest ubo\u017cszy leksykalnie, w por\u00f3wnaniu chocia\u017cby do j\u0119zyka greckiego. W zwi\u0105zku z tym czasami trudno jest uchwyci\u0107 pewne znaczeniowe niuanse. S\u0142ownictwo w j\u0119zyku hebrajskim bazuje na tzw. rdzeniu, kt\u00f3ry stanowi\u0105 zazwyczaj trzy sp\u00f3\u0142g\u0142oski. W ten spos\u00f3b zostaje wyznaczony pewien obszar znaczeniowy, kt\u00f3ry mo\u017ce si\u0119 odnosi\u0107 do jakiej\u015b bardzo konkretnej rzeczywisto\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce mie\u0107 bardzo szeroki zakres. Jako przyk\u0142ad niech pos\u0142u\u017cy rdze\u0144 sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 ze sp\u00f3\u0142g\u0142osek: resz, het i mem. W zakres znaczeniowy tego rdzenia wchodzi m.in. s\u0142owo \u201era\u1e25\u01cem\u00eem\u201d oznaczaj\u0105ce mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0142osiern\u0105 oraz \u201ere\u1e25em\u201d, czyli \u0142ono matki, a tak\u017ce przymiotnik \u201era\u1e25\u00fbm\u201d \u2013 mi\u0142osierny, rodzicielski. S\u0105 takie rdzenie, kt\u00f3rych znaczenie opisywane jest w s\u0142ownikach hebrajsko-polskich na kilku stronach. Poza tym przy lekturze tych tekst\u00f3w trzeba r\u00f3wnie\u017c uwzgl\u0119dnia\u0107 ich charakter literacki, s\u0105 przecie\u017c napisane w stylu u\u017cywanym przez danego autora, kt\u00f3ry pos\u0142uguje si\u0119 sobie znanymi technikami, aby jak najlepiej przekaza\u0107 zamierzon\u0105 my\u015bl.<\/p>\n

MK:<\/strong> W kt\u00f3rej z opowie\u015bci biblijnych struktura tekstu mo\u017ce nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 dodatkowe znaczenia?<\/p>\n

MB: <\/strong>Takim przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 opowiadanie o potopie. Przyzwyczaili\u015bmy si\u0119, \u017ce zazwyczaj puenta opowie\u015bci znajduje si\u0119 na ko\u0144cu tekstu i w tym przypadku rzeczywi\u015bcie historia ko\u0144czy si\u0119 zawarciem przymierza, zgodnie z kt\u00f3rym B\u00f3g deklaruje, \u017ce ju\u017c nigdy nie b\u0119dzie potopu niszcz\u0105cego ca\u0142\u0105 ziemi\u0119. Mo\u017cemy jednak w tym tek\u015bcie \u2013 na podstawie pojawiaj\u0105cych si\u0119 informacji o up\u0142ywaj\u0105cej liczbie dni \u2013 odkry\u0107 te\u017c pewn\u0105 struktur\u0119, kt\u00f3ra wskazuje, jako logiczny \u201e\u015brodek\u201d i zarazem centraln\u0105 my\u015bl tego opowiadania, dwa pierwsze wersety \u00f3smego rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju<\/em>. Jest w nich zawarta informacja o powodzie zako\u0144czenia potopu, kt\u00f3rym by\u0142 fakt, \u017ce B\u00f3g wspomnia\u0142 na obietnic\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 Noemu. St\u0105d mo\u017cna wskaza\u0107 jako przes\u0142anie tego tekstu prawd\u0119 o tym, \u017ce B\u00f3g pami\u0119ta o obietnicach, jakie sk\u0142ada ludziom.<\/p>\n

MK: <\/strong>Zapewne wiele trudno\u015bci interpretacyjnych wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce z innym sposobem postrzegania rzeczywisto\u015bci przez cz\u0142owieka starotestamentowego\u2026<\/p>\n

MB: <\/strong>Mo\u017cna by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na wiele takich r\u00f3\u017cnic. Wspomn\u0119 o jednej z nich. Antropologia starotestamentowa zak\u0142ada jedno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, co oznacza, \u017ce nie ma tam podzia\u0142u na ducha i cia\u0142o. Najpro\u015bciej to mo\u017cna przestawi\u0107 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: cz\u0142owiek nie tyle \u201ema cia\u0142o\u201d, ile \u201ejest cia\u0142em\u201d. Nam raczej trudno jest zrozumie\u0107 taki obraz ze wzgl\u0119du na kulturowe i wielowiekowe zakorzenienie w grecko-rzymskim my\u015bleniu, kt\u00f3re uczy nas, \u017ce cz\u0142owiek sk\u0142ada si\u0119 co najmniej z cia\u0142a i duszy mog\u0105cych sta\u0107 wobec siebie w opozycji. Dlatego czytaj\u0105c i interpretuj\u0105c teksty biblijne, trzeba spr\u00f3bowa\u0107 zapomnie\u0107 o znanych nam kategoriach, a to nie jest \u0142atwe…<\/p>\n

MK:<\/strong> Ten rodzaj jedno\u015bci nie odnosi si\u0119 jednak do p\u0142ci\u2026<\/p>\n

MB:<\/strong> W 27. wersecie pierwszego rozdzia\u0142u Ksi\u0119gi Rodzaju<\/em> czytamy: \u201eStworzy\u0142 wi\u0119c B\u00f3g cz\u0142owieka na sw\u00f3j obraz, na obraz Bo\u017cy go stworzy\u0142: stworzy\u0142 m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119\u201d. Stworzy\u0142 zatem cz\u0142owieka, jednostk\u0119, co \u015bwiadczy\u0107 mo\u017ce nie tyle o jedno\u015bci, ile o r\u00f3wno\u015bci kobiety i m\u0119\u017cczyzny. Drugi opis stworzenia cz\u0142owieka zawarty w 2. rozdziale Ksi\u0119gi Rodzaju<\/em> sugeruje, \u017ce najpierw zosta\u0142 stworzony m\u0119\u017cczyzna \u2013 istota \u017cywa, potem zwierz\u0119ta \u2013 tak\u017ce istoty \u017cywe. Pomimo tej, wydawa\u0142oby si\u0119, identyczno\u015bci pojawia si\u0119 informacja, \u017ce w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t nie znalaz\u0142o si\u0119 \u017cadne, kt\u00f3re mog\u0142oby by\u0107 partnerem dla m\u0119\u017cczyzny, z kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by wej\u015b\u0107 w relacj\u0119. Wtedy B\u00f3g wyj\u0105\u0142 jedno z \u017ceber Adama i, co wa\u017cne, zbudowa\u0142 z niego Ew\u0119. Prosz\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nie ma tam s\u0142owa \u201estworzy\u0142\u201d. Wyra\u017anie jest powiedziane, \u017ce B\u00f3g j\u0105 zbudowa\u0142, a wi\u0119c jej stworzenie mo\u017cemy w pewnym sensie odnie\u015b\u0107 w czasie do stworzenia m\u0119\u017cczyzny. Na ten wymiar jedno\u015bci wskazuj\u0105 te\u017c s\u0142owa Adama: \u201eTa dopiero jest ko\u015bci\u0105 z moich ko\u015bci i cia\u0142em z mego cia\u0142a!\u201d. Zawarta jest w nich po raz kolejny prawda o r\u00f3wno\u015bci mimo r\u00f3\u017cnicy p\u0142ci. Bardzo dobrze oddaje to r\u00f3wnie\u017c gra s\u0142\u00f3w pojawiaj\u0105ca si\u0119 w j\u0119zyku hebrajskim, w kt\u00f3rym \u201eisz\u201d oznacza m\u0119\u017cczyzn\u0119, a \u201eiszsza\u201d \u2013 kobiet\u0119.<\/p>\n

MK: <\/strong>Wiele w\u0105tk\u00f3w biblijnych przenikn\u0119\u0142o do kultury popularnej. Powr\u00f3t do tekstu \u017ar\u00f3d\u0142owego odkrywa nasze kulturowe przyzwyczajenia. Na przyk\u0142ad drzewem poznania dobra i z\u0142a wed\u0142ug tradycji europejskiej by\u0142a jab\u0142o\u0144, w judaistycznej \u2013 figowiec albo winny krzew. Tymczasem w Ksi\u0119dze Rodzaju<\/em> nie ma informacji, jaki to by\u0142 rodzaj ro\u015bliny\u2026<\/p>\n

MB:<\/strong> W Biblii <\/em>jest mowa o owocu. Na egzaminach cz\u0119sto zadajemy to pytanie studentom (\u015bmiech<\/em>). Podobnie jest z innymi w\u0105tkami. Wiemy na przyk\u0142ad, \u017ce w centrum raju znajdowa\u0142o si\u0119 drzewo \u017cycia, natomiast nie ma wzmianki o tym, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015bci ros\u0142o drzewo poznania dobra i z\u0142a, nie ma tam te\u017c fragment\u00f3w o upadku anio\u0142\u00f3w. Znajdziemy w niej natomiast wiele cennych informacji pokazuj\u0105cych, jak wygl\u0105da\u0142a relacja pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi postaciami biblijnymi a Bogiem. Dlatego my\u015bl\u0119, \u017ce warto wraca\u0107 do niej, by j\u0105 odkrywa\u0107 dla siebie na nowo.<\/p>\n

MK:<\/strong> W swoich badaniach zajmuje si\u0119 ksi\u0105dz doktor tak\u017ce tematyk\u0105 grobu i obrz\u0119d\u00f3w pogrzebowych w pierwszej ksi\u0119dze Biblii<\/em>. Sk\u0105d akurat takie zainteresowania?<\/p>\n

MB:<\/strong> Poniewa\u017c s\u0105 to bardzo \u201e\u017cyciowe\u201d tematy\u2026<\/p>\n

MK:<\/strong> Hmm\u2026<\/p>\n

MB:<\/strong> Przecie\u017c zar\u00f3wno obrz\u0119dami pogrzebowymi, jak i przygotowywaniem grobu zajmuj\u0105 si\u0119 \u017cywi, nie umarli\u2026 Ciekawe jest m.in. to, \u017ce w\u0105tki te mo\u017cna dostrzec ju\u017c w Ksi\u0119dze Rodzaju<\/em>. Pierwsza wzmianka pojawia si\u0119 w historii Abrahama, kt\u00f3ry kupi\u0142 pole, aby m\u00f3c tam pochowa\u0107 swoj\u0105 \u017con\u0119. Zada\u0142 sobie zreszt\u0105 sporo trudu, poniewa\u017c upiera\u0142 si\u0119, by naby\u0107 t\u0119 ziemi\u0119, w kt\u00f3rej spoczn\u0105 prochy Sary. On sam po \u015bmierci zosta\u0142 obok niej pogrzebany. Nast\u0119pnie pochowano tam Izaaka i jego \u017con\u0119 Rebek\u0119 oraz Jakuba, kt\u00f3ry umar\u0142 wprawdzie w Egipcie, lecz jego cia\u0142o w uroczystej procesji zosta\u0142o przetransportowane do miejsca spoczynku Abrahama i Izaaka, znajduj\u0105cego si\u0119 wedle tradycji w Hebronie. Zatem trzech patriarch\u00f3w oraz trzy z czterech \u017con zgodnie z tekstem Ksi\u0119gi Rodzaju<\/em> zosta\u0142o pochowanych w rodzinnym grobowcu.<\/p>\n

MK:<\/strong> Kt\u00f3ra z \u017con nie do\u015bwiadczy\u0142a tego zaszczytu?<\/p>\n

MB:<\/strong> Jakub swoj\u0105 umi\u0142owan\u0105 \u017con\u0119 Rachel\u0119 pochowa\u0142 podczas jednej z w\u0119dr\u00f3wek w Betlejem w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 30\u201340 km od Hebronu. Nie by\u0142 to du\u017cy dystans. Skoro odbywa\u0142y si\u0119 procesje a\u017c z Egiptu z prochami zmar\u0142ego, nie by\u0142o raczej przeciwskaza\u0144, by i cia\u0142o Racheli spocz\u0119\u0142o w rodzinnym grobowcu. Musia\u0142y by\u0107 zatem inne przes\u0142anki. Wiemy, \u017ce z Jakubem zosta\u0142a pochowana jego pierwsza \u017cona Lea. By\u0107 mo\u017ce jest to uk\u0142on w stron\u0119 monogamii. Jestem w trakcie zapoznawania si\u0119 z komentarzami na ten temat, z pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0119 szuka\u0142 r\u00f3wnie\u017c innych mo\u017cliwych interpretacji. Mo\u017cemy si\u0119 tak\u017ce zastanawia\u0107, na ile chrze\u015bcija\u0144stwo przej\u0119\u0142o potem praktyk\u0119 chowania zmar\u0142ych w grobach rodzinnych, co praktykowane jest do dzi\u015b…<\/p>\n

MK: <\/strong>Jakie jeszcze interesuj\u0105ce w\u0105tki pojawiaj\u0105 si\u0119 w Starym Testamencie<\/em> w kontek\u015bcie grobu i obrz\u0119d\u00f3w pogrzebowych?<\/p>\n

MB:<\/strong> Z pewno\u015bci\u0105 jednym z ciekawszych zagadnie\u0144, chocia\u017c pojawiaj\u0105cym si\u0119 w Ksi\u0119dze Wyj\u015bcia<\/em>, jest gr\u00f3b Moj\u017cesza, a raczej brak jakiejkolwiek informacji o miejscu jego poch\u00f3wku. Wiemy z tekst\u00f3w, \u017ce by\u0142 on po \u015bmierci przez miesi\u0105c op\u0142akiwany przez Izraelit\u00f3w. Ca\u0142y lud zebra\u0142 si\u0119, by uczestniczy\u0107 w obrz\u0119dach pogrzebowych \u2013 jeszcze przed wej\u015bciem do Ziemi Obiecanej. Tymczasem dowiadujemy si\u0119, \u017ce nikt po dzi\u015b dzie\u0144 nie wie, gdzie Moj\u017cesz zosta\u0142 pochowany! Co si\u0119 wydarzy\u0142o? Czy\u017cby Izraelici do\u015bwiadczyli zbiorowej amnezji? Teologiczna interpretacja wi\u0105\u017ce ten w\u0105tek ze znakiem pustego grobu Chrystusa. Inn\u0105 ciekaw\u0105 kwesti\u0105 w tym kontek\u015bcie mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce w Starym Testamencie<\/em> spotykamy dwie osoby, kt\u00f3re, \u017cyj\u0105c w wielkiej przyja\u017ani z Bogiem, do\u015bwiadczy\u0142y wniebowzi\u0119cia: Henoch, syn Jereda oraz prorok Eliasz, a wi\u0119c ich grob\u00f3w r\u00f3wnie\u017c nie ma.<\/p>\n

MK: <\/strong>Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n

Fragmenty Starego Testamentu<\/em> pochodz\u0105 z IV wydania Biblii Tysi\u0105clecia<\/em> (Wydawnictwo Pallotinum, 2003 rok).<\/p>\n

\n

Ks. dr Maciej Basiuk<\/strong> jest adiunktem w Katedrze Teologii Biblijnej Starego i Nowego Testamentu Wydzia\u0142u Teologicznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach. Jego zainteresowania naukowe koncentruj\u0105 si\u0119 na ksi\u0119gach Starego Testamentu, a zw\u0142aszcza na zawartych w nich tekstach narracyjnych. Poza tym szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca tekstom biblijnym odnosz\u0105cym si\u0119 do problematyki zwi\u0105zanej z ma\u0142\u017ce\u0144stwem i rodzin\u0105.<\/p>\n

Aktualnie ks. dr Maciej Basiuk prowadzi prace badawcze w ramach grantu NCN zatytu\u0142owanego: \u201ePogrzeb i gr\u00f3b w tradycjach o patriarchach zawartych w Ksi\u0119dze Rodzaju. Status quaestionis\u201d.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109788"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109788"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109788\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}