{"id":109979,"date":"2018-02-15T12:42:15","date_gmt":"2018-02-15T11:42:15","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/moda-na-proaktywnosc-badania-dr-katarzyny-slebarskiej-z-wydzialu-pedagogiki-i-psychologii-us\/"},"modified":"2019-11-05T11:11:06","modified_gmt":"2019-11-05T10:11:06","slug":"moda-na-proaktywnosc-badania-dr-katarzyny-slebarskiej-z-wydzialu-pedagogiki-i-psychologii-us","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/moda-na-proaktywnosc-badania-dr-katarzyny-slebarskiej-z-wydzialu-pedagogiki-i-psychologii-us\/","title":{"rendered":"Moda na proaktywno\u015b\u0107. Badania dr Katarzyny \u015alebarskiej z Wydzia\u0142u Pedagogiki i Psychologii U\u015a"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Jeszcze do niedawna oczekiwano od nowo zatrudnionej osoby, aby dostosowa\u0142a si\u0119 do obowi\u0105zuj\u0105cego, tradycyjnego modelu pracy. Obecnie od pracownika coraz cz\u0119\u015bciej wymaga si\u0119 proaktywno\u015bci, co wi\u0119cej, r\u00f3wnie\u017c pracodawcy kusz\u0105 kandydat\u00f3w wizj\u0105 pracy w proaktywnym zespole. Dr Katarzyna \u015alebarska<\/a> z Zak\u0142adu Psychologii Og\u00f3lnej wyja\u015bnia, co tak naprawd\u0119 oznacza ten termin i czy dobrze jest mie\u0107 w grupie proaktywnych pracownik\u00f3w.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"Dr
\nDr Katarzyna \u015alebarska z Wydzia\u0142u Pedagogiki i Psychologii U\u015a
\nzajmuje si\u0119 problematyk\u0105 braku pracy oraz reintegracji zawodowej
\nFot. Sekcja Prasowa U\u015a<\/p>\n

Wyobra\u017amy sobie, \u017ce w jednej firmie pracuj\u0105 koledzy \u2013 pan Jan oraz pan Micha\u0142. Obaj s\u0105 \u015bwietnymi pracownikami, pierwszego z nich cechuje jednak postawa proaktywna, drugiego \u2013 reaktywna. Pan Jan nieustannie podnosi swoje kompetencje, bierze udzia\u0142 w szkoleniach, doskonali umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowe, \u015bledzi zmiany w swojej bran\u017cy czy prowadzi profil na portalu specjalizuj\u0105cym si\u0119 w kontaktach zawodowo-biznesowych, nie zaniedbuj\u0105c przy tym swoich obowi\u0105zk\u00f3w. Pan Micha\u0142 koncentruje si\u0119 tymczasem na wykonywaniu ich obowi\u0105zk\u00f3w. Pewnego dnia pracownicy firmy dowiaduj\u0105 si\u0119 o planowanej redukcji etat\u00f3w. Pan Micha\u0142 powtarza: \u201ejako\u015b to b\u0119dzie, mo\u017ce mnie nie zwolni\u0105\u201d. Je\u015bli pozostanie w firmie, nic si\u0119 nie zmieni, je\u017celi jednak znajdzie si\u0119 w grupie os\u00f3b zwolnionych, skorzysta z us\u0142ug urz\u0119du pracy i rozpocznie dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu znalezienie nowego zatrudniania. Zmianom tym towarzyszy\u0107 b\u0119d\u0105 jednak negatywne emocje, takie jak silny stres. Pan Jan natomiast przeanalizuje swoje umiej\u0119tno\u015bci czy sie\u0107 kontakt\u00f3w, oceni, jakie s\u0105 jego szanse pozostania w tej firmie i podejmie dzia\u0142ania, kt\u00f3re zwi\u0119ksz\u0105 prawdopodobie\u0144stwo utrzymania stanowiska pracy. Zbuduje te\u017c odpowiednie zaplecze, dzi\u0119ki kt\u00f3remu znajdzie now\u0105 posad\u0119 w przypadku utraty pracy.<\/p>\n

\u2013 Opisana historia by\u0107 mo\u017ce w nieco przerysowany spos\u00f3b ujmuje r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy postaw\u0105 proaktywn\u0105 a reaktywn\u0105, pozwala jednak zrozumie\u0107, o jakich cechach rozmawiamy \u2013 t\u0142umaczy dr Katarzyna \u015alebarska. \u2013 M\u00f3wi\u0105c najpro\u015bciej, postawa reaktywna zak\u0142ada podejmowanie dzia\u0142ania w momencie, gdy co\u015b ju\u017c si\u0119 dzieje w naszym otoczeniu, natomiast postawa proaktywna polega na przewidywaniu r\u00f3\u017cnych scenariuszy i opracowywaniu plan\u00f3w na wypadek zdarzenia A, B, C itd. \u2013 dodaje.
\n <\/p>\n

\"R\u0119ka
\nOsoba proaktywna przewiduje r\u00f3\u017cne scenariusze wydarze\u0144 i pr\u00f3buje si\u0119 do nich przygotowa\u0107, opracowuj\u0105c plany i analizuj\u0105c swoje zasoby
\nFot. pixabay.com<\/a><\/p>\n

Spodziewaj\u0105c si\u0119 zatem r\u00f3\u017cnych wydarze\u0144 w \u017cyciu rodzinnym czy zawodowym, osoba proaktywna nie postrzega zmiany jako krzywdy czy straty, lecz jako wyzwanie, kt\u00f3re poszerza do\u015bwiadczenie, wiedz\u0119 lub zdolno\u015bci, innymi s\u0142owy w\u0142asne zasoby. Jak wyja\u015bnia naukowiec, nie chodzi zatem o bagatelizowanie danej sytuacji. Mo\u017cna mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce b\u0119dzie to trudne, wa\u017cne zadanie, i jednocze\u015bnie chcie\u0107 si\u0119 z nim zmierzy\u0107. \u2013 Dzi\u0119ki temu otrzymujemy informacj\u0119, czego jeszcze powinni\u015bmy si\u0119 nauczy\u0107, jakie kompetencje zdoby\u0107, w jaki spos\u00f3b reagowa\u0107, aby w przysz\u0142o\u015bci podobne zmiany by\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142em np. mniejszego stresu. Mamy szans\u0119 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 jeszcze bardziej, d\u0105\u017c\u0105c do samorealizacji \u2013 m\u00f3wi psycholog.<\/p>\n

Dr Katarzyna \u015alebarska zajmuje si\u0119 badaniem zagadnie\u0144 zwi\u0105zanych z poszukiwaniem pracy. G\u0142\u00f3wnym przedmiotem jej naukowych zainteresowa\u0144 jest problem bezrobocia. Realizuj\u0105c projekt pt. \u201eProaktywne radzenie sobie z adaptacj\u0105 do nowego miejsca pracy w sytuacji ponownego zatrudnienia\u201d, ocenia\u0142a m.in., czy proaktywne dzia\u0142ania maj\u0105 wp\u0142yw na efektywne szukanie zatrudnienia i lepsze radzenie sobie w nowym miejscu pracy oraz czy proaktywno\u015bci mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107.<\/p>\n

W ramach projektu przeprowadzone zosta\u0142y dwa badania: pierwsze, metod\u0105 przekrojow\u0105 w grupie os\u00f3b bezrobotnych, drugie \u2013 d\u0142ugoterminowe w\u015br\u00f3d os\u00f3b nowo zatrudnionych, przeprowadzone w momencie obj\u0119cia stanowiska oraz po up\u0142ywie kolejno trzech oraz sze\u015bciu miesi\u0119cy. Dodatkowo ci respondenci zostali podzieleni na grupy interwencyjn\u0105 i kontroln\u0105.<\/p>\n

Aby sprawdzi\u0107, czy proaktywnej postawy mo\u017cna si\u0119 nauczy\u0107 i czy pozwala ona lepiej radzi\u0107 sobie z wyzwaniami, cz\u0142onkowie grupy interwencyjnej otrzymali specjalnie opracowan\u0105 broszur\u0119 informacyjn\u0105 z treningiem proaktywnego radzenia sobie. \u2013 Podczas sta\u017cu realizowanego w Wolnym Uniwersytecie Berli\u0144skim uczy\u0142am si\u0119 w grupie profesora Ralfa Schwarzera, jak przeprowadza\u0107 podobne interwencje. Interesowa\u0142o mnie, czy prosty przekaz mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 na zmian\u0119 postawy badanych os\u00f3b \u2013 m\u00f3wi dr Katarzyna \u015alebarska. Opracowana broszura zawiera\u0142a podstawowe informacje na temat proaktywno\u015bci oraz kilka zada\u0144, o wykonanie kt\u00f3rych respondenci zostali poproszeni. Nast\u0119pnie cz\u0142onkowie obu grup, interwencyjnej i kontrolnej, wype\u0142niali te same kwestionariusze pyta\u0144 w kolejnych odst\u0119pach czasu, a por\u00f3wnanie wynik\u00f3w pozwoli\u0142o stwierdzi\u0107, czy i w jaki spos\u00f3b trenowanie postawy proaktywnej mog\u0142o przyczyni\u0107 si\u0119 do efektywniejszego funkcjonowania w pracy.
\n <\/p>\n

\"Na
\nCz\u0142owiek proaktywny nie postrzega trudnych, \u017cyciowych sytuacji w kategoriach krzywdy lub pora\u017cki, lecz wyzwania. Analizuje swoj\u0105 wiedz\u0119 i do\u015bwiadczenie, a tak\u017ce sprawdza, czego jeszcze powinien si\u0119 nauczy\u0107 i jak reagowa\u0107 w przysz\u0142o\u015bci.
\nFot. pixabay.com<\/a>
\n <\/p>\n

Jak t\u0142umaczy psycholog, po pierwsze badania pokaza\u0142y, \u017ce ju\u017c zwyk\u0142a broszura informacyjna podnosi poziom proaktywnego radzenia sobie w grupie interwencyjnej. Po drugie, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce osoby proaktywne lepiej odnajduj\u0105 si\u0119 w sytuacjach, kt\u00f3re przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b okre\u015blane s\u0105 jako trudne. Nowi pracownicy przechodz\u0105 tak zwany proces socjalizacji organizacyjnej, innymi s\u0142owy s\u0105 uczone zachowa\u0144 charakterystycznych dla miejsca zatrudnienia, powinny w zwi\u0105zku z tym rozpozna\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 w zespole, obowi\u0105zki, prawa itd. Przyjmuje si\u0119, \u017ce ten proces trwa oko\u0142o roku. W tym czasie nowo zatrudniony zdecyduje, czy pozostanie na swoim stanowisku, czy te\u017c b\u0119dzie szuka\u0142 nowej pracy. \u2013 Musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce proces, o kt\u00f3rym m\u00f3wimy, jest niezwykle czaso-, koszto- i energoch\u0142onny zar\u00f3wno dla pracownika, jak i dla jego pracodawcy. Co wi\u0119cej, rezygnacja z pracy ze wzgl\u0119du na problemy adaptacyjne mo\u017ce by\u0107 postrzegana przez osob\u0119 zatrudnion\u0105 w kategoriach osobistej pora\u017cki, staj\u0105c si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em stresu. Zazwyczaj wi\u0119c ka\u017cdej ze stron zale\u017cy na d\u0105\u017ceniu do poczucia satysfakcji ze wsp\u00f3\u0142pracy. Trening proaktywno\u015bci jest jednym z narz\u0119dzi pomagaj\u0105cych osi\u0105gn\u0105\u0107 ten cel \u2013 podkre\u015bla psycholog.<\/p>\n

Autorka bada\u0144 zwraca ponadto uwag\u0119, \u017ce pracodawcy coraz cz\u0119\u015bciej szukaj\u0105 proaktywnych kandydat\u00f3w na dane stanowisko i oferuj\u0105 zatrudnienie w proaktywnej grupie. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce zakres obowi\u0105zk\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci rozwoju w firmie powinny by\u0107 dostosowane do potrzeb takiego kandydata. Oznacza to m.in., \u017ce musi on zna\u0107 realne mo\u017cliwo\u015bci rozwoju, powinien m\u00f3c aktywnie anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w projekty czy mie\u0107 poczucie wp\u0142ywu na to, co dzieje si\u0119 w jego otoczeniu. Je\u015bli pracodawca mu tego nie zagwarantuje, osoba proaktywnie radz\u0105ca sobie z sytuacj\u0105 b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0107\u2026 do zmiany pracy. \u2013 Proaktywno\u015b\u0107 to modne s\u0142owo, cz\u0119sto widzimy je w og\u0142oszeniach o prac\u0119 \u2013 stwierdza autorka bada\u0144 i dodaje, \u017ce zar\u00f3wno postawa proaktywna, jak i reaktywna maj\u0105 zalety i wady. \u2013 S\u0105 takie sytuacje, w kt\u00f3rych strategia reaktywnego radzenia sobie okazuje si\u0119 skuteczniejsza. Osoby proaktywne z kolei mog\u0105 by\u0107 postrzegane w grupie jako narzekaj\u0105ce czy roszczeniowe i w zwi\u0105zku z tym niezbyt lubiane, poniewa\u017c wskazuj\u0105 to, co ich zdaniem nale\u017cy zmieni\u0107, poprawi\u0107, udoskonali\u0107. Widz\u0105 dalsze cele i potencjalne przeszkody, co mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em niezrozumienia, dlatego my\u015bl\u0119, \u017ce warto wiedzie\u0107, co tak naprawd\u0119 oznacza ten termin \u2013 podsumowuje psycholog.<\/p>\n

Wyniki bada\u0144 zrealizowanych przez dr Katarzyn\u0119 \u015alebarsk\u0105 zosta\u0142y opublikowane w ksi\u0105\u017cce pt. \u201eDroga do pracy. Proaktywne radzenie sobie a poszukiwanie zatrudnienia i adaptacja do nowego miejsca pracy\u201d, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 2017 roku nak\u0142adem Wydawnictwa Uniwersytetu \u015al\u0105skiego<\/a>.<\/p>\n

Badania przeprowadzone w\u015br\u00f3d os\u00f3b nowo zatrudnionych by\u0142y finansowane ze \u015brodk\u00f3w Narodowego Centrum Nauki (NCN) przyznanych na podstawie decyzji nr DEC-2013\/10\/M\/HS6\/00550 w ramach projektu \u201eProaktywne radzenie sobie z adaptacj\u0105 do nowego miejsca pracy w sytuacji ponownego zatrudnienia\u201d. Ponadto analizy te, a tak\u017ce badania w\u015br\u00f3d os\u00f3b bezrobotnych, by\u0142y cz\u0119\u015bciowo finansowane przez Niemieck\u0105 Central\u0119 Wymiany Akademickiej (DAAD) w ramach stypendium na pobyt badawczy przyznanego autorce w 2011 i 2015 roku.<\/p>\n

Autor: Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/a><\/p>\n

\n

Dr Katarzyna \u015alebarska<\/strong> \u2013 adiunkt w Instytucie Psychologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Laureatka I nagrody Ministra Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej w konkursie na najlepsze prace doktorskie (2010) i trzykrotna stypendystka DAAD. Wsp\u00f3\u0142pracuje z o\u015brodkami naukowymi w Berlinie i Norymberdze. Jej zainteresowania dotycz\u0105 problematyki braku pracy oraz reintegracji zawodowej. Kierownik grant\u00f3w NCN: \u201eReintegracja zawodowa \u2013 sposoby radzenia sobie z psychospo\u0142ecznymi kosztami ponownego zatrudnienia\u201d oraz \u201eProaktywne radzenie sobie z adaptacj\u0105 do nowego miejsca pracy w sytuacji ponownego zatrudnienia\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109979"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109979\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}