{"id":110160,"date":"2017-09-20T12:02:13","date_gmt":"2017-09-20T11:02:13","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/ci-pragmatyczni-bizantynczycy\/"},"modified":"2019-11-05T11:11:11","modified_gmt":"2019-11-05T10:11:11","slug":"ci-pragmatyczni-bizantynczycy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/ci-pragmatyczni-bizantynczycy\/","title":{"rendered":"Ci pragmatyczni Bizanty\u0144czycy"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Jaki by\u0142 mieszkaniec XII-wiecznego Konstantynopola? To zazwyczaj dobrze wykszta\u0142cony chrze\u015bcijanin znaj\u0105cy staro\u017cytn\u0105 literatur\u0119 greck\u0105 i ni\u0105 zafascynowany. M\u00f3wi\u0142 po grecku i mia\u0142 te\u017c greckie poczucie humoru. Gdy chcia\u0142 kogo\u015b obrazi\u0107, nazywa\u0142 go pijanym m\u0119\u017cczyzn\u0105 bez brody. Nie zna\u0142 \u0142aciny, bo jej nie potrzebowa\u0142, a mimo to nazywa\u0142 siebie Rzymianinem. Sprzeczno\u015bci te dobrze oddaje s\u0142owo \u201e\u03c1\u03c9\u03bc\u03b9\u03bf\u03c3\u03cd\u03bd\u03b7\u201d oznaczaj\u0105ce zarazem \u201erzymsko\u015b\u0107\u201d i \u201egrecko\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

O tym, dlaczego Bizancjum mo\u017ce by\u0107 fascynuj\u0105ce, opowiada dr hab. prof. U\u015a Przemys\u0142aw Marciniak<\/a> z Wydzia\u0142u Filologicznego<\/a> Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, kierownik projektu pt. \u201eHistoria intelektualna dwunastowiecznego Bizancjum \u2013 przej\u0119cie i przekszta\u0142cenie literatury antycznej\u201d.<\/p>\n

\n

\"Dr
\nDr hab. prof. U\u015a Przemys\u0142aw Marciniak, kierownik Centrum Bada\u0144 nad Literatur\u0105 i Recepcj\u0105 Bizancjum oraz kierownik Katedry Filologii Klasycznej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego
\nFot. Sekcja Prasowa U\u015a
\n <\/p>\n

Dr Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz:<\/strong> XII-wieczni Bizanty\u0144czycy to\u2026<\/p>\n

Dr hab. prof. U\u015a Przemys\u0142aw Marciniak:<\/strong> \u2026chrze\u015bcija\u0144skie spo\u0142ecze\u0144stwo m\u00f3wi\u0105cych po grecku Rzymian, kt\u00f3re \u017cywo zainteresowa\u0142o si\u0119 kulturow\u0105 spu\u015bcizn\u0105 antycznej Grecji, chocia\u017c zawsze mia\u0142o do niej stosunek ambiwalentny ze wzgl\u0119du na jej  poga\u0144ski charakter.<\/p>\n

MK: <\/strong>Je\u015bli Bizanty\u0144czycy czuli si\u0119 Rzymianami i tak si\u0119 okre\u015blali, dlaczego tak bardzo interesowa\u0142a ich antyczna literatura grecka?<\/p>\n

PM:<\/strong> By\u0107 mo\u017ce to, co teraz powiem, zabrzmi nieprawdopodobnie, ale Bizanty\u0144czycy praktycznie nie znali \u0142aciny. Czuli si\u0119 politycznymi spadkobiercami staro\u017cytnego Rzymu, ale w przestrzeni kultury, w tym r\u00f3wnie\u017c literatury, bli\u017csza im by\u0142a spu\u015bcizna staro\u017cytnej Grecji. Co wi\u0119cej, nie powa\u017cali \u0142aciny do tego stopnia, \u017ce w li\u015bcie do papie\u017ca Miko\u0142aja I cesarz Micha\u0142 III \u2013 znany w historiografii jako Pijak \u2013 nazwa\u0142 j\u0105 j\u0119zykiem barbarzy\u0144skim. Bizanty\u0144czycy byli pragmatyczni. W okresach silniejszych napi\u0119\u0107 z Rzymem potrafili zmienia\u0107 kody kulturowe stosownie do aktualnie odpowiadaj\u0105cej im orientacji politycznej.<\/p>\n

MK:<\/strong> A gdyby nazwa\u0107 ich Grekami?<\/p>\n

PM:<\/strong> Przez wiele wiek\u00f3w okre\u015blenie \u201eGrek\u201d (\u201eGraikos\u201d) lub \u201eHellen\u201d mia\u0142o negatywne znaczenie, \u201eHellen\u201d by\u0142 synonimen poganina, a my rozmawiamy przecie\u017c o spo\u0142ecze\u0144stwie chrze\u015bcija\u0144skim. Z czasem jednak zmieni\u0142o si\u0119 znaczenie tych s\u0142\u00f3w i w wyniku nag\u0142ego oraz intensywnego zainteresowania literatur\u0105 helle\u0144sk\u0105 u\u017cywali ich, by podkre\u015bli\u0107 z dum\u0105 swe greckie powinowactwo.<\/p>\n

MK:<\/strong> Szczeg\u00f3lnie silne zainteresowanie literatur\u0105 starogreck\u0105 przypada w\u0142a\u015bnie na okres XII-wiecznego Bizancjum. Dlaczego akurat wtedy sta\u0142a si\u0119 tak bardzo popularna?<\/p>\n

PM:<\/strong> Jest to jeden z fenomen\u00f3w w dziejach Cesarstwa Rzymskiego. XII wiek to czas ekonomicznego odrodzenia tej cz\u0119\u015bci Imperium, kt\u00f3ra pod rz\u0105dami dynastii Komnen\u00f3w osi\u0105gn\u0119\u0142a niezwykle wysoki poziom rozwoju gospodarczego. Ros\u0142a populacja, o\u017cywi\u0142 si\u0119 handel. Okres rozkwitu sprzyja\u0142 migracjom, do Konstantynopola przybywali wykszta\u0142ceni ludzie szukaj\u0105cy zatrudnienia. XII-wieczne Bizancjum to chyba jedyne miejsce w historii \u015bwiata, w kt\u00f3rym bycie filologiem klasycznym gwarantowa\u0142o prac\u0119 i ca\u0142kiem przyzwoite dochody. Specjali\u015bci zatrudniani byli przede wszystkim w cesarskiej administracji, gdzie pos\u0142ugiwano si\u0119 j\u0119zykiem starogreckim. To tak, jakby\u015bmy w polskich urz\u0119dach mieli pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 j\u0119zykiem z czas\u00f3w Jana Kochanowskiego. Potrzebni byli zatem wykszta\u0142ceni pracownicy t\u0142umacz\u0105cy i opracowuj\u0105cy dokumenty. W\u00f3wczas by\u0142o ich tak wielu, \u017ce cz\u0119sto musieli ze sob\u0105 konkurowa\u0107, by zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 patron\u00f3w.<\/p>\n

MK:<\/strong> Do tego s\u0142u\u017cy\u0142a im literatura antyczna?<\/p>\n

PM:<\/strong> Jeden z \u017cyj\u0105cych w XII wieku nauczycieli pisa\u0142, \u017ce w jego czasach w Konstantynopolu retor\u00f3w by\u0142o niczym kr\u00f3lik\u00f3w. Zarzuca\u0142 swoim kolegom, \u017ce rabowali groby staro\u017cytnych, a co zapo\u017cyczyli, to przedstawiali jako swoje. Zanim jednak porozmawiamy o kopiowaniu, musimy zrozumie\u0107, \u017ce Bizanty\u0144czycy musieli si\u0119 najpierw nauczy\u0107 starogreckiego. Czytali zatem greckie tragedie nie po to, by uczy\u0107 si\u0119 moralno\u015bci (przekonanie, \u017ce tragedie greckie ucz\u0105 moralno\u015bci jest tak naprawd\u0119 nowo\u017cytn\u0105 projekcj\u0105), lecz by pozna\u0107 j\u0119zyk. W zwi\u0105zku z tym nie dziwi komentarz zapisany gdzie\u015b w odniesieniu do pism rzymskiego satyryka Lukiana z Samosat \u2013 \u015bwietny styl, tre\u015b\u0107 pozbawiona sensu. Bizanty\u0144czycy uczyli si\u0119 jednak nie tylko j\u0119zyka, lecz r\u00f3wnie\u017c sposobu pisania tekst\u00f3w w oparciu o helle\u0144sk\u0105 literatur\u0119. W tym sensie wykorzystywali staro\u017cytn\u0105 form\u0119, \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z bizanty\u0144sk\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 g\u0142\u00f3wnie po to, jak ju\u017c wspomina\u0142em, aby skutecznie przyci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 patron\u00f3w.
\n <\/p>\n

\"Fragment
\nFragment \u201eDialog\u00f3w\u201d Lukiana z Samosat \u2013 manuskrypt z X wieku (Harley MS 5694). \u0179r\u00f3d\u0142o: British Library<\/a>. Domena publiczna.
\n <\/p>\n

MK:<\/strong> Czy ka\u017cdy temat Bizanty\u0144czycy potrafili uczyni\u0107 sobie wsp\u00f3\u0142czesnym?<\/p>\n

PM:<\/strong> Korzystali z wielu staro\u017cytnych topos\u00f3w w\u0142a\u015bciwie z nielicznymi wyj\u0105tkami. Pirat, kt\u00f3ry zakocha\u0142 si\u0119 w ch\u0142opcu? Do tego tematu Bizanty\u0144czyk nie si\u0119gn\u0105\u0142by. Nie zapominajmy, \u017ce by\u0142o to spo\u0142ecze\u0144stwo chrze\u015bcija\u0144skie.<\/p>\n

MK:<\/strong> Je\u017celi zatem mieszka\u0144cy Konstantynopola \u0142\u0105czyli staro\u017cytn\u0105 form\u0119, wplataj\u0105c w ni\u0105 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 im rzeczywisto\u015b\u0107, czy mo\u017cna na podstawie zachowanych tekst\u00f3w odtworzy\u0107 realia XII-wiecznego Bizancjum?<\/p>\n

PM:<\/strong> Odpowied\u017a na pytanie, kt\u00f3r\u0119dy biegnie granica mi\u0119dzy rzeczywisto\u015bciami \u2013 staro\u017cytn\u0105 i bizanty\u0144sk\u0105 \u2013 jest niezwykle trudna. Obie splataj\u0105 si\u0119 silnie w tekstach, kt\u00f3re powsta\u0142y prawie dziesi\u0119\u0107 wiek\u00f3w temu. W jednym z romans\u00f3w Teodora Prodromosa opisany jest cz\u0142owiek pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 b\u0142azna, kt\u00f3ry udaje, \u017ce pope\u0142nia samob\u00f3jstwo. Mamy zatem opis typowego zachowania mim\u00f3w na dworze cesarskim uj\u0119ty w form\u0119 tekst\u00f3w Lukiana. Nie mo\u017cemy wi\u0119c m\u00f3wi\u0107 o prostym zwierciadle \u015bwiata. Jest to raczej bizanty\u0144ska rzeczywisto\u015b\u0107 ubrana w staro\u017cytne szaty.<\/p>\n

MK:<\/strong> Potwierdza to tak\u017ce tytu\u0142 projektu naukowego, kt\u00f3rym kieruje Pan Profesor. Mowa o przej\u0119ciu i przekszta\u0142ceniu literatury antycznej w tw\u00f3rczo\u015bci XII-wiecznych bizanty\u0144skich pisarzy\u2026<\/p>\n

PM:<\/strong> Kopiowanie tekst\u00f3w staro\u017cytnych mog\u0142o si\u0119 odbywa\u0107 na poziomie zdobywania edukacji, gdy uczyli si\u0119 j\u0119zyka starogreckiego. Jednak potem, ze wzgl\u0119du na konkurencj\u0119, o kt\u00f3rej ju\u017c wspomina\u0142em, pr\u00f3bowali tworzy\u0107 co\u015b nowego. Zachowa\u0142 si\u0119 dwunastowieczny anonimowy tekst  satyryczny pt. \u201eTimarion\u201d, w kt\u00f3rym otrzymujemy opis targu \u015bw. Demetriusza organizowanego w Salonikach. Jest to jedyny zachowany materia\u0142 dokumentuj\u0105cy ten targ. Jeden z badaczy odkry\u0142, \u017ce opis jest wzorowany na podobnym fragmencie z powie\u015bci Heliodora Etiopika. Zn\u00f3w aktualne pozostaje pytanie, gdzie ko\u0144cz\u0105 si\u0119 zapo\u017cyczenia, a w kt\u00f3rym miejscu zaczyna si\u0119 opis rzeczywi\u015bcie istniej\u0105cego w\u00f3wczas targu. I, nade wszystko, czy taki targ w og\u00f3le si\u0119 odbywa\u0142, skoro \u201eTimarion\u201d jest jedynym tekstem, kt\u00f3ry przynosi jego opis. Anonimowy autor prowadzi\u0142 gr\u0119 z czytelnikiem.<\/p>\n

Co wi\u0119cej, pozornie pochlebne opisy mog\u0142y okaza\u0107 si\u0119 tak naprawd\u0119 o\u015bmieszaj\u0105ce, co dodatkowo komplikuje prace filolog\u00f3w. Oto przyk\u0142ad: Prokopiusz z Cezarei pisz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie pochwalne teksty na temat cesarza Justyniana jest r\u00f3wnie\u017c autorem najwi\u0119kszego plotkarskiego dzie\u0142a wczesnego Bizancjum, kt\u00f3re konwencjonalnie nazywamy  \u201e\u1f08\u03bd\u03ad\u03ba\u03b4\u03bf\u03c4\u03b1\u201d (\u201eAnekdota\u201d, a zatem dos\u0142ownie: niepublikowane), w kt\u00f3rym ods\u0142ania\u0142 inn\u0105 twarz cesarza i jego \u017cony Teodory, opisuj\u0105c ich zbrodnie oraz intrygi \u2013 cz\u0119sto nie wprost. Ale na zawoalowan\u0105 krytyk\u0119 pozwala\u0142 sobie tak\u017ce w tekstach bardziej oficjalnych. W jednym z fragment\u00f3w innego dzie\u0142a Prokopiusz wspomnia\u0142 cesarza Justyniana, kt\u00f3ry w czasie powstania Nika postanowi\u0142 opu\u015bci\u0107 Konstantynopol. Cesarzowa Teodora, namawiaj\u0105c go do pozostania, stwierdzi\u0142a, \u017ce purpura cesarska jest najwspanialszym ca\u0142unem. Cytowa\u0142a opini\u0119 staro\u017cytnego greckiego tyrana, co stawia jej wypowied\u017a w zupe\u0142nie innym \u015bwietle. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni czytelnicy nie mieli problemu z rozszyfrowaniem w\u0142a\u015bciwego sensu tego tekstu. My musimy w\u0142o\u017cy\u0107 w jego rozumienie znacznie wi\u0119cej wysi\u0142ku\u2026<\/p>\n

MK:<\/strong> Badacze literatury bizanty\u0144skiej przypominaj\u0105 zatem archeolog\u00f3w. Pracuj\u0105 na dawnych tre\u015bciach ubranych w jeszcze dawniejsz\u0105 form\u0119. Rzeczywi\u015bcie mo\u017cna zgubi\u0107 trop\u2026<\/p>\n

PM:<\/strong> Bizantynistyka ma wymiar mi\u0119dzynarodowy. Musimy si\u0119 konsultowa\u0107 z innymi badaczami, co zreszt\u0105 czynimy z przyjemno\u015bci\u0105, by wymienia\u0107 si\u0119 wiedz\u0105 i spostrze\u017ceniami, a tak\u017ce weryfikowa\u0107 kolejne odkrycia i pomys\u0142y. Badamy teksty, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do naszych czas\u00f3w. Niewiele z nich zosta\u0142o wydanych, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 dost\u0119pna jest w manuskryptach. Interesuj\u0105 nas nie tylko teksty literackie (w takim sensie, jak my je dzisiaj definiujemy), czytamy \u017ar\u00f3d\u0142a \u201eu\u017cytkowe\u201d, takie jak scholia, czyli komentarze do staro\u017cytnych tekst\u00f3w, kroniki lub historiografie. Zn\u00f3w te r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy tekstami literackimi i u\u017cytkowymi s\u0105 mocno zatarte. Na przyk\u0142ad Jan Tzetzes, XII-wieczny gramatyk, napisa\u0142 w ramach scholi\u00f3w poemat satyryczny.
\n <\/p>\n

\"Fragment
\nFragment \u201eList\u00f3w anonimowego profesora”, w kt\u00f3rym nauczyciel narzeka\u0142 m.in. na swoj\u0105 pensj\u0119 i student\u00f3w. Manuskrypt z X wieku (Add MS 36749). \u0179r\u00f3d\u0142o: British Library<\/a>. Domena publiczna.
\n <\/p>\n

Niejednokrotnie odkrywamy zapiski, kt\u00f3re nas zaskakuj\u0105. Wspomnia\u0142em na pocz\u0105tku, \u017ce Bizanty\u0144czycy nie znali \u0142aciny. Jest takie dzie\u0142o o tytule \u201eKsi\u0119ga Suda\u201d \u2013 leksykon bizanty\u0144ski z X wieku, w kt\u00f3rym znajdziemy has\u0142a odnosz\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy innymi do staro\u017cytnych rzymskich osobisto\u015bci \u2013 z licznymi b\u0142\u0119dami. Mylone s\u0105 imiona cesarzy, historie im przypisywane itd.<\/p>\n

MK:<\/strong> Sk\u0105d takie b\u0142\u0119dy?<\/p>\n

PM:<\/strong> Autorzy bazowali na greckich tekstach opisuj\u0105cych czasy staro\u017cytnego Rzymu. Gdyby czytali po \u0142acinie, mogliby odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do bardziej wiarygodnych \u017ar\u00f3de\u0142. \u0141acina nie by\u0142a im jednak do niczego potrzebna. To by\u0142o praktycznie my\u015bl\u0105ce spo\u0142ecze\u0144stwo, o czym ju\u017c wspomina\u0142em. Jeszcze w czasach trwania Cesarstwa Rzymskiego jedna jego cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a bardziej \u0142aci\u0144ska, a druga \u2013 greckoj\u0119zyczna.<\/p>\n

MK:<\/strong> Stosunek do cesarstwa zachodniego wida\u0107 zapewne r\u00f3wnie\u017c w ich tekstach\u2026<\/p>\n

PM:<\/strong> To prawda. Teodor Prodromos napisa\u0142 mi\u0119dzy innymi \u201eWyprzeda\u017c \u017cywot\u00f3w\u201d b\u0119d\u0105c\u0105 przekszta\u0142ceniem czy te\u017c rodzajem kontynuacji tekstu Lukiana o tym samym tytule. W pierwowzorze Zeus wraz z Hermesem licytatorem prowadz\u0105 wyprzeda\u017c \u017cywot\u00f3w staro\u017cytnych filozof\u00f3w. Tysi\u0105c lat p\u00f3\u017aniej Teodor Prodromos kontynuuje wyprzeda\u017c, sprzedaj\u0105c najwa\u017cniejszych pisarzy staro\u017cytno\u015bci. Pod m\u0142otek posz\u0142y \u017cywoty Eurypidesa, Arystofanesa, Demostenesa, Homera, Hipokratesa i\u2026 pewnego rzymskiego prawnika Pomponiusza. Hermes licytator odpowiada\u0142 na pytania kupuj\u0105cych, kt\u00f3rzy, b\u0119d\u0105c przecie\u017c pragmatycznymi Bizanty\u0144czykami, najcz\u0119\u015bciej chcieli wiedzie\u0107, do czego mo\u017ce im si\u0119 przyda\u0107 dany pisarz. Eurypides pomo\u017ce op\u0142akiwa\u0107 zmar\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0119, retor Demostenes \u2013 sprzeda\u0107 wszystko ka\u017cdemu, Hipokrates podpowie, jak ukry\u0107 brak wiedzy medycznej, a Arystofanes? Do niczego si\u0119 nie przyda, poniewa\u017c za du\u017co przeklina. Chocia\u017c nie. W\u0142a\u015bnie do tego mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany. Je\u015bli Bizanty\u0144czycy zamierzali przeklina\u0107, cytowali fragmenty pochodz\u0105ce w\u0142a\u015bnie z tekst\u00f3w Arystofanesa. Pozosta\u0142 zatem rzymski prawnik Pomponiusz, kt\u00f3ry, jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bli\u0107, odpowiada\u0142 na pytania kupuj\u0105cych po \u0142acinie. T\u0142umaczem by\u0142 Hermes. Rozpoczyna si\u0119 jeden z moich ulubionych fragment\u00f3w, w kt\u00f3rym dochodzi do licznych nieporozumie\u0144 na tle j\u0119zykowym. S\u0142owa \u0142aci\u0144skie bowiem niejednokrotnie znacz\u0105 co innego w grece. Podam przyk\u0142ad. Pomponiusz zapytany, czym si\u0119 zajmuje, odpowiedzia\u0142: \u201elege\u201d, co po grecku znaczy dos\u0142ownie: \u201em\u00f3w\u201d, na co kupuj\u0105cy odpowiedzia\u0142: przecie\u017c m\u00f3wi\u0119. W\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas Hermes, kt\u00f3ry t\u0142umaczy\u0142 nieporozumienie. \u201eLege\u201d po \u0142acinie to oczywi\u015bcie odmieniona forma s\u0142owa \u201elex\u201d oznaczaj\u0105cego \u201eprawo\u201d. Prodromos podaje b\u0142\u0119dny przypadek, ale to ju\u017c wypadek przy pracy.<\/p>\n

MK:<\/strong> Przywo\u0142ane teksty \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce Bizanty\u0144czycy mieli poczucie humoru\u2026<\/p>\n

PM:<\/strong> Je\u015bli Bizanty\u0144czyk chcia\u0142 kogo\u015b obrazi\u0107, nazywa\u0142 go pijakiem lub obrzezanym. Zachowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jeden z bizanty\u0144skich poemat\u00f3w sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z pojedynczych s\u0142\u00f3w dwunastosylabowych, z kt\u00f3rych ka\u017cde jest obelg\u0105. Bardzo obra\u017aliwe by\u0142o jednak nazwanie kogo\u015b m\u0119\u017cczyzn\u0105\u2026 bez brody. Taki wygl\u0105d charakteryzowa\u0142 eunuch\u00f3w. Pod koniec istnienia Bizancjum powsta\u0142a \u201eMsza bezbrodego\u201d \u2013 jeden z bardziej nieprzyzwoitych utwor\u00f3w tamtego okresu. Na pewno greckie, fizjologiczno-erotyczne poczucie humoru by\u0142o im bliskie. Potrafili w towarzystwie opowiada\u0107 dowcipy, kt\u00f3re nas mog\u0142yby \u017cenowa\u0107. Zachowa\u0142 si\u0119 na przyk\u0142ad tekst obra\u017caj\u0105cy w ponad stu wersach dojrza\u0142\u0105 kobiet\u0119 pr\u00f3buj\u0105c\u0105 si\u0119 odm\u0142adza\u0107. W poemacie znalaz\u0142 si\u0119 opis jej \u017cycia, zosta\u0142a por\u00f3wnana mi\u0119dzy innymi do legowiska w\u0119gorzy lub portu, do kt\u00f3rego zawin\u0119\u0142o zbyt wiele statk\u00f3w. To tak\u017ce jest spu\u015bcizna staro\u017cytnych Grek\u00f3w. By\u0142a w XII-wiecznych Bizanty\u0144czykach intryguj\u0105ca sprzeczno\u015b\u0107. Badamy bowiem spo\u0142ecze\u0144stwo do g\u0142\u0119bi chrze\u015bcija\u0144skie zafascynowane jednocze\u015bnie poga\u0144sk\u0105 literatur\u0105.<\/p>\n

MK:<\/strong> Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/p>\n

\n

Dr hab. prof. U\u015a Przemys\u0142aw Marciniak jest kierownikiem Katedry Filologii Klasycznej<\/a> oraz Centrum Bada\u0144 nad Literatur\u0105 i Recepcj\u0105 Bizancjum<\/a>, pe\u0142ni funkcj\u0119 koordynatora Byzantine Reception Network, sieci naukowej finansowanej ze \u015brodk\u00f3w nagrody przyznanej przez Alexander von Humboldt Stiftung. Prof. Przemys\u0142aw Marciniak pracowa\u0142 i przebywa\u0142 na d\u0142ugoterminowych sta\u017cach badawczych w Belfa\u015bcie, Berlinie, Pary\u017cu, Uppsali, Waszyngtonie i Princeton. Jest pierwszym od ponad czterdziestu lat Polakiem, kt\u00f3rego tekst ukaza\u0142 si\u0119 w najbardziej presti\u017cowym czasopi\u015bmie bizantynistycznym \u201eDumbarton Oaks Papers\u201d wydawanym przez Harvard University Press.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Jaki by\u0142 mieszkaniec XII-wiecznego Konstantynopola? To zazwyczaj dobrze wykszta\u0142cony chrze\u015bcijanin znaj\u0105cy staro\u017cytn\u0105 literatur\u0119 greck\u0105 i ni\u0105 zafascynowany. M\u00f3wi\u0142 po grecku i mia\u0142 te\u017c greckie poczucie humoru. Gdy chcia\u0142 kogo\u015b obrazi\u0107, nazywa\u0142 go pijanym m\u0119\u017cczyzn\u0105 bez brody. Nie zna\u0142 \u0142aciny, bo jej nie potrzebowa\u0142, a mimo to nazywa\u0142 siebie Rzymianinem. Sprzeczno\u015bci te dobrze oddaje s\u0142owo \u201e\u03c1\u03c9\u03bc\u03b9\u03bf\u03c3\u03cd\u03bd\u03b7\u201d oznaczaj\u0105ce zarazem \u201erzymsko\u015b\u0107\u201d i \u201egrecko\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110160"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110160"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110160\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110160"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110160"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110160"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}