{"id":110219,"date":"2017-07-18T12:04:05","date_gmt":"2017-07-18T11:04:05","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/badania-na-temat-pielgrzymek-slaskich-do-ziemi-swietej\/"},"modified":"2019-11-05T11:18:23","modified_gmt":"2019-11-05T10:18:23","slug":"badania-na-temat-pielgrzymek-slaskich-do-ziemi-swietej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/badania-na-temat-pielgrzymek-slaskich-do-ziemi-swietej\/","title":{"rendered":"Badania na temat pielgrzymek \u015bl\u0105skich do Ziemi \u015awi\u0119tej"},"content":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017ce do miejsc \u015bwi\u0119tych podejmowane z pobudek religijnych nale\u017c\u0105 do praktyk, kt\u00f3rych tradycja si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci. Nie tylko historycy, ale i hagiografowie, historycy ko\u015bcio\u0142a, kulturoznawcy, antropolodzy, filozofowie, socjolodzy i specjali\u015bci geografii turyzmu zajmowali si\u0119 tym zagadnieniem od wiek\u00f3w, czego dowodzi bogata literatura naukowa na ten temat. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tak liczne i dog\u0142\u0119bne opracowania nie pozostawiaj\u0105 obszar\u00f3w niezbadanych. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce brakuje monografii na temat pielgrzymek \u015al\u0105zak\u00f3w do Ziemi \u015awi\u0119tej i to w\u0142a\u015bnie one sta\u0142y si\u0119 celem badawczym ks. prof. zw. dr. hab. Jerzego Myszora<\/a>, kierownika Katedry Teologii Patrystycznej i Historii Ko\u015bcio\u0142a Wydzia\u0142u Teologicznego<\/a> U\u015a, kt\u00f3ry skoncentrowa\u0142 swoj\u0105 uwag\u0119 szczeg\u00f3lnie na latach 1840\u20131914, dostrzegaj\u0105c w tym okresie znacz\u0105cy wzrost pielgrzymuj\u0105cych do Grobu Pa\u0144skiego.
\n <\/p>\n

\"Ks.
\nKs. prof. zw. dr hab. Jerzy Myszor w Ziemi \u015awi\u0119tej
\nFot. Zbiory prywatne
\n <\/p>\n

Efektem \u017cmudnych poszukiwa\u0144 i bada\u0144 ks. prof. Jerzego Myszora jest publikacja pt. Pielgrzymki \u015bl\u0105skie do Ziemi \u015awi\u0119tej w latach 1840\u20131914. Studia i materia\u0142y<\/em> (Katowice 2017). Om\u00f3wione w pracy podr\u00f3\u017ce \u015al\u0105zak\u00f3w do Ziemi \u015awi\u0119tej osadzone s\u0105 w obszernym kontek\u015bcie spo\u0142eczno-politycznym, zar\u00f3wno \u00f3wczesnej Palestyny, jak i \u015al\u0105ska. Wiele uwagi autor po\u015bwi\u0119ci\u0142 tak\u017ce pielgrzymce jako fenomenowi spo\u0142ecznemu i religijnemu. W ksi\u0105\u017cce mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 r\u00f3wnie\u017c tradycyjne trasy p\u0105tnicze i wszelkie \u015blady polskie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci \u015bl\u0105skie, w Ziemi \u015awi\u0119tej. Ca\u0142o\u015b\u0107 zamykaj\u0105 dog\u0142\u0119bne rozwa\u017cania na temat wp\u0142ywu pielgrzymek na pobo\u017cno\u015b\u0107 XIX i XX wieku.<\/p>\n

Podstawowe pytanie, kt\u00f3re zwykle towarzyszy naukowcowi, czyli dlaczego<\/em>, nakierowane by\u0142o na trzy zasadnicze obszary. Pierwszy raz pojawi\u0142o si\u0119 podczas lektury opracowa\u0144 historyk\u00f3w i pastoralist\u00f3w, kt\u00f3rzy zajmuj\u0105c si\u0119 pielgrzymkami, sprowadzaj\u0105 cz\u0119sto ten temat do swoistych anegdot, opowie\u015bci o tzw. \u015bpiewokach, drodze, pie\u015bniach, natomiast z socjologicznej czy teologicznej perspektywy traktowali je z pewn\u0105 doz\u0105 lekcewa\u017cenia. Zrozumia\u0142e wi\u0119c z punku widzenia badacza by\u0142o znalezienie odpowiedzi na pytanie: sk\u0105d taka deprecjacja pielgrzymowania? Kolejne pytanie wzbudzi\u0142 ogromny wzrost popularno\u015bci pielgrzymek do Ziemi \u015awi\u0119tej w po\u0142owie XIX wieku, trzeci \u2013 dotyczy\u0142 pobo\u017cno\u015bci pasyjnej, zw\u0142aszcza nabo\u017ce\u0144stwa drogi krzy\u017cowej, kt\u00f3ra zago\u015bci\u0142a w ko\u015bcio\u0142ach katolickich od ko\u0144ca XVIII wieku.<\/p>\n

\u2013 Zada\u0142em sobie pytanie \u2013 wspomina ksi\u0105dz profesor \u2013 czy istnieje jaki\u015b zwi\u0105zek mi\u0119dzy pielgrzymkami do Ziemi \u015awi\u0119tej w XIX wieku a \u017cywio\u0142owym wr\u0119cz rozwojem r\u00f3\u017cnych przejaw\u00f3w kultu m\u0119ki Pa\u0144skiej w ludowej pobo\u017cno\u015bci.<\/p>\n

Do podj\u0119cia tematu sk\u0142oni\u0142a naukowca tak\u017ce niezwyk\u0142a lektura diariuszy z pielgrzymek z pocz\u0105tk\u00f3w XX wieku.<\/p>\n

\u2013 Trafi\u0142em na publikacje J\u00f3zefa Goja \u2013 kontynuuje badacz. \u2013 To dzienniki podr\u00f3\u017cy do miejsc \u015bwi\u0119tych nawi\u0105zuj\u0105ce form\u0105 do istniej\u0105cej ju\u017c literatury podr\u00f3\u017cniczej, s\u0105 one jednak wyj\u0105tkowo cennym \u015bwiadectwem poziomu wyrobienia kulturalnego i religijnego prostego ch\u0142opa, wyra\u017caj\u0105cego swe wra\u017cenia bardzo szczerze i dlatego autentycznie. J\u00f3zef Goj z Brzezinki pisa\u0142, jak potrafi\u0142, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 j\u0119zykiem polskim w postaci gwarowej \u2013 \u015bl\u0105skiej. Lektura okaza\u0142a si\u0119 znakomit\u0105 inspiracj\u0105, zwa\u017cywszy, \u017ce diariuszy na \u015al\u0105sku z tego okresu zachowa\u0142o si\u0119 niewiele \u2013 stwierdza ks. profesor.<\/p>\n

Pocz\u0105tkowy etap bada\u0144 polega\u0142 na \u017cmudnych poszukiwaniach, cz\u0119sto na wyczucie. Nale\u017ca\u0142o wpierw prze\u015bledzi\u0107 drogi pielgrzym\u00f3w, pocz\u0105wszy od Bogumina, gdzie krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 szlaki kolejowe na \u015al\u0105sku z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie, przez Wiede\u0144, Triest do Jaffy, czyli najwa\u017cniejszego portu na ziemi palesty\u0144skiej b\u0119d\u0105cej bram\u0105 do Jerozolimy. Nale\u017ca\u0142o ustali\u0107 nie tylko, kim jest statystyczny pielgrzym, ale i jego personalia, miejsce pochodzenia, zaw\u00f3d, odwiedzane sanktuaria. Dotarcie do istniej\u0105cych spis\u00f3w wymaga\u0142o wr\u0119cz benedykty\u0144skiej cierpliwo\u015bci i niezb\u0119dnej w pracy naukowca intuicji. Klasyfikacja podr\u00f3\u017cuj\u0105cych do Ziemi \u015awi\u0119tej odbywa\u0142a si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w hospicjach, w kt\u00f3rych si\u0119 zatrzymywali, na podstawie j\u0119zyka, jakim si\u0119 pos\u0142ugiwali. W przypadku p\u0105tnik\u00f3w przybywaj\u0105cych ze \u015al\u0105ska nie by\u0142o problemu, je\u015bli rejestruj\u0105cym franciszkaninem by\u0142 Polak, m\u00f3g\u0142 on bowiem szczeg\u00f3\u0142owo wypyta\u0107 o miejsce, sk\u0105d przybywa\u0142 pielgrzym. Sytuacja komplikowa\u0142a si\u0119, kiedy zapisu dokonywa\u0142 Francuz, Anglik, W\u0142och czy Hiszpan \u2013 w\u00f3wczas podstawowym kryterium stawa\u0142 si\u0119 paszport lub inny dokument to\u017csamo\u015bci, wtedy \u2013 bez wzgl\u0119du na u\u017cywany j\u0119zyk \u2013 \u015al\u0105zaka zapisywano w rubryce: katolik z Prus.<\/p>\n

\u2013 W Jerozolimie w archiwum kustodii wykona\u0142em tysi\u0105ce fotokopii, kt\u00f3re przez wiele miesi\u0119cy (praca nad ksi\u0105\u017ck\u0105 trwa\u0142a ponad trzy lata) skrupulatnie przegl\u0105da\u0142em i analizowa\u0142em. Na drodze tych poszukiwa\u0144, rzecz oczywista dla historyka Ko\u015bcio\u0142a na \u015al\u0105sku, musia\u0142em spotka\u0107 si\u0119 z wybitnym franciszkaninem, jakim by\u0142 w tym czasie ojciec W\u0142adys\u0142aw Schneider.
\n <\/p>\n

\"List
\nList z Ziemi \u015awi\u0119tej do rodziny Augusta Pogorzelskiego z 1907 roku
\nFot. Zbiory prywatne
\n <\/p>\n

W pracy ks. profesora J. Myszora o. W\u0142adys\u0142aw, pierwszy zakonnik, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 prac\u0119 (w latach 1875\u20131887) w Ziemi \u015awi\u0119tej, zajmuje szczeg\u00f3lne miejsce. By\u0142 on za\u0142o\u017cycielem na \u015al\u0105sku Towarzystwa Bo\u017cego Grobu \u2013 filii kolo\u0144skiego czasopisma \u201eDas heilige Land\u201d. Wybudowa\u0142 w Emaus schronisko dla \u015bl\u0105skich pielgrzym\u00f3w, przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania w Jerozolimie hospicjum dla pielgrzym\u00f3w niemieckich (przy Bramie Damasce\u0144skiej), podj\u0105\u0142 budow\u0119 niemieckiej szko\u0142y w Aleksandrii, wspomaga\u0142 powstaj\u0105ce plac\u00f3wki si\u00f3str boromeuszek, kolejno w Aleksandrii, Jerozolimie i Hajfie. Po powrocie na \u015al\u0105sk pomaga\u0142 i uczestniczy\u0142 w projektowaniu kalwarii w Piekarach \u015al\u0105skich, by\u0142 tak\u017ce organizatorem Muzeum Biblijnego w klasztorze na G\u00f3rze \u015bw. Anny.<\/p>\n

\u2013 Ojciec W\u0142adys\u0142aw Schneider jest kluczem do zrozumienia obecno\u015bci \u015al\u0105zak\u00f3w w Ziemi \u015awi\u0119tej \u2013 t\u0142umaczy naukowiec.<\/p>\n

Otwarcie imperium osma\u0144skiego na \u015bwiat zachodni, gwa\u0142towny rozw\u00f3j kolei \u017celaznej i floty statk\u00f3w pasa\u017cerskich Lloyda nie tylko u\u0142atwia\u0142y podr\u00f3\u017c do Jerozolimy, ale przede wszystkim zach\u0119ca\u0142y do niej. Radykalna zmiana stosunk\u00f3w politycznych w imperium osma\u0144skim w latach 30. XIX wieku spowodowa\u0142a, \u017ce Bliski Wsch\u00f3d przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w centrum intensywnej gry politycznej. Toczyli j\u0105 Austriacy, Francuzi, Rosjanie, Anglicy i po 1870 roku r\u00f3wnie\u017c Niemcy. Pretekstem by\u0142o prawo do opieki nad miejscami \u015bwi\u0119tymi, a celem g\u0142\u00f3wnym \u2013 wojskowa, polityczna i gospodarcza obecno\u015b\u0107 w tym kluczowym dla \u015bwiata miejscu.<\/p>\n

Zdominowana przez \u017cywio\u0142 muzu\u0142ma\u0144ski Palestyna sta\u0142a si\u0119 celem osadnictwa. Pobo\u017cni \u017bydzi przybywali z pobudek religijnych, by u kresu \u017cycia z\u0142o\u017cy\u0107 swe ko\u015bci w Dolinie Jozafata. Dzi\u0119ki olbrzymim dotacjom brytyjskiego magnata i filantropa Mosesa Montefiore od po\u0142owy XIX wieku do Jerozolimy zacz\u0119\u0142a dociera\u0107 fala \u017cydowskich osadnik\u00f3w, a poza murami Jerozolimy powstawa\u0142a coraz liczniejsza kolonia \u017cydowska. W drugiej po\u0142owie XIX wieku pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c motywowane religijnie plany osadnicze, zw\u0142aszcza protestant\u00f3w niemieckich. Liczono, \u017ce uda si\u0119 nawr\u00f3ci\u0107 na chrze\u015bcija\u0144stwo przybywaj\u0105cych \u017byd\u00f3w, co w zamy\u015ble utopijnych templariuszy mia\u0142o by\u0107 znakiem czas\u00f3w ostatecznych, oznaczaj\u0105cych powt\u00f3rne przyj\u015bcie Jezusa i wype\u0142nienie si\u0119 przepowiedni o nadej\u015bciu Kr\u00f3lestwa Bo\u017cego. Najbardziej spektakularnym owocem osadnictwa templariuszy z Wirtembergii by\u0142y osiedla w Palestynie licz\u0105ce w sumie kilka tysi\u0119cy osadnik\u00f3w. Mimo hucznych zapowiedzi ostatecznie jednak na wyjazd do Palestyny zdecydowa\u0142o si\u0119 niewielu; w 1910 roku kolonia niemieckich osadnik\u00f3w w Hajfie liczy\u0142a ok. 700 os\u00f3b, podobne, cho\u0107 mniej liczne, powstawa\u0142y w Jaffie, Saronie i Jerozolimie. Do osadnictwa w Palestynie przygotowywali si\u0119 tak\u017ce Amerykanie, Francuzi, Niemcy, Brytyjczycy.<\/p>\n

\u2013 Jedn\u0105 z grup kolonizuj\u0105cych Palestyn\u0119 mieli by\u0107 tak\u017ce \u015al\u0105zacy \u2013 wyja\u015bnia ks. profesor. \u2013 Ojciec W\u0142adys\u0142aw, widz\u0105c przeludnione wioski na Opolszczy\u017anie zacz\u0105\u0142 \u015bci\u0105ga\u0107 do Emaus szukaj\u0105cych pracy rzemie\u015blnik\u00f3w ze \u015al\u0105ska, tworz\u0105c tam zal\u0105\u017cek kolonii \u015bl\u0105skiej \u2013 to by\u0142 kolejny trop poszukiwa\u0144 badacza.<\/p>\n

Pierwszy \u015blad \u015al\u0105zaka (bez nazwiska) w Jerozolimie odnotowa\u0142 w latach 30. XIX wieku znany szwajcarski lekarz, a zarazem badacz dialektu, ewangelik Tytus Tobler, kt\u00f3ry w\u00f3wczas pracowa\u0142 i prowadzi\u0142 badania w Palestynie. Napotkany przez niego \u015al\u0105zak usi\u0142owa\u0142 wymusi\u0107 na lekarzu poparcie w hospicjum franciszka\u0144skim w Jerozolimie, gdzie nie chciano go ponownie wpu\u015bci\u0107. Obowi\u0105zywa\u0142a bowiem tam zasada: ka\u017cdy pielgrzym m\u00f3g\u0142 skorzysta\u0107 z darmowego kilkunastodniowego pobytu w hospicjum prowadzonym przez franciszkan\u00f3w, ale tylko raz w \u017cyciu. Dlatego bracia sporz\u0105dzali skrupulatne spisy, dzi\u015b nieocenione dla badaczy \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy.<\/p>\n

O napotkanym \u015al\u0105zaku Tytus Tobler pisa\u0142: to jest jeden z ostatnich prawdziwych pielgrzym\u00f3w! Kompletny abnegat, z jakim\u015b workiem na plecach, kt\u00f3ry przeszed\u0142 piechot\u0105 p\u00f3\u0142 Europy do Triestu, nast\u0119pnie dotar\u0142 do Syrii, a z Syrii do Jerozolimy; poszed\u0142 na pielgrzymk\u0119, aby podzi\u0119kowa\u0107 za dwukrotne uratowanie \u017cycia. Motyw ten by\u0142 bardzo autentyczny, kierowa\u0142a si\u0119 nim wi\u0119kszo\u015b\u0107 p\u0105tnik\u00f3w; niczego nie widzieli w trakcie drogi, nie znali nazw miast, kt\u00f3re mijali, liczy\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie cel \u2013 Jerozolima. Podobnie J\u00f3zef Goj, kt\u00f3ry peregrynowa\u0142 do Lourdes, Rzymu, Santiago de Compostela, Loretto, czterokrotnie do Ziemi \u015awi\u0119tej \u2013 pisa\u0142 o swoich pielgrzymkach wy\u0142\u0105cznie w kategoriach religijnych, nie znajdziemy w jego diariuszach z podr\u00f3\u017cy ani jednej refleksji, kt\u00f3ra wskazywa\u0142aby na to, \u017ce podczas podr\u00f3\u017cy czu\u0142 si\u0119 turyst\u0105.<\/p>\n

\u2013 Ta kategoria pielgrzym\u00f3w motywowanych religijnie trwa\u0142a i prawdopodobnie trwa po dzie\u0144 dzisiejszy mimo zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w zewn\u0119trznych, kt\u00f3re s\u0105 w stanie zmieni\u0107 p\u0105tnika w turyst\u0119 \u2013 podsumowuje ks. profesor. \u2013 Pielgrzym wie, \u017ce decyduje si\u0119 na trud, a nawet niebezpiecze\u0144stwo \u015bmierci. Niekt\u00f3rzy wi\u0119c zabierali ze sob\u0105 str\u00f3j do trumny, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 ich ostatnia ziemska w\u0119dr\u00f3wka. Ci, kt\u00f3rzy decyduj\u0105 si\u0119 na pielgrzymowanie, w trudzie podr\u00f3\u017cy nie szukaj\u0105 \u017cadnych u\u0142atwie\u0144. Dla nich pielgrzymka jest metafor\u0105 \u017cycia \u2013 w znoju, w trudzie zmierzaj\u0105 do celu. Kiedy pielgrzym przemienia si\u0119 w turyst\u0119? Gdy zaczyna szuka\u0107 udogodnie\u0144, nie hospicj\u00f3w, lecz hoteli, wy\u017cszego standardu us\u0142ug, a na trasie podr\u00f3\u017cy w sanktuarium dostrzega pami\u0105tki historii i zabytki sztuki, a nie \u015blad obecno\u015bci Bo\u017cej.<\/p>\n

\u2013 Zgadzam si\u0119 z pogl\u0105dem, \u017ce pielgrzymka jest metafor\u0105 drogi ludzkiego \u017cycia. Niezale\u017cnie od religii jest ona wkodowana w nasze DNA. W przypadku chrze\u015bcija\u0144stwa jest to droga, na kt\u00f3rej miejsca \u015bwi\u0119te zawieraj\u0105 w sobie element spotkania z sacrum <\/em>i profanum<\/em>, gdzie mo\u017cna dotkn\u0105\u0107 obecno\u015bci Bo\u017cej. Uwa\u017cam wi\u0119c, \u017ce ko\u015bcio\u0142y mog\u0105 pustosze\u0107, ale ten sam cz\u0142owiek, kt\u00f3ry nie widzi swego miejsca w parafialnym ko\u015bciele, dotkni\u0119ty jakim\u015b wewn\u0119trznym impulsem w pewnym momencie \u017cycia spakuje plecak i p\u00f3jdzie na pielgrzymk\u0119. To archetyp niezniszczalny \u2013 ko\u0144czy ks. prof. Jerzy Myszor.<\/p>\n

Maria Sztuka<\/em><\/p>\n

\n

Artyku\u0142 pt. \u201ePielgrzymki \u2013 archetyp niezniszczalny\u201d ukaza\u0142 si\u0119 w \u201eGazecie Uniwersyteckiej U\u015a\u201d nr 10 (250) lipiec\u2013wrzesie\u0144 2017.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podr\u00f3\u017ce do miejsc \u015bwi\u0119tych podejmowane z pobudek religijnych nale\u017c\u0105 do praktyk, kt\u00f3rych tradycja si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci. Nie tylko historycy, ale i hagiografowie, historycy ko\u015bcio\u0142a, kulturoznawcy, antropolodzy, filozofowie, socjolodzy i specjali\u015bci geografii turyzmu zajmowali si\u0119 tym zagadnieniem od wiek\u00f3w, czego dowodzi bogata literatura naukowa na ten temat. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce tak liczne i dog\u0142\u0119bne opracowania nie pozostawiaj\u0105 obszar\u00f3w niezbadanych. […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110219"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110219\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}