{"id":110230,"date":"2017-07-12T09:17:17","date_gmt":"2017-07-12T08:17:17","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/dzieci-w-roli-badaczy\/"},"modified":"2019-11-05T11:18:23","modified_gmt":"2019-11-05T10:18:23","slug":"dzieci-w-roli-badaczy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/dzieci-w-roli-badaczy\/","title":{"rendered":"Dzieci w roli badaczy"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

W 2006 roku ukaza\u0142 si\u0119 raport ONZ pt. \u201eWorld report on violence against children\u201d opracowany przez brazylijskiego naukowca Paula S\u00e9rgia Pinheiro i dotycz\u0105cy przemocy doznawanej przez dzieci na ca\u0142ym \u015bwiecie. W opublikowanym materiale jednym z prze\u0142omowych rozwi\u0105za\u0144 by\u0142o uwzgl\u0119dnienie g\u0142osu dzieci, kt\u00f3re opowiada\u0142y o swoich, niejednokrotnie trudnych i skomplikowanych do\u015bwiadczeniach. Raport wzbudzi\u0142 g\u0142\u0119bokie zainteresowanie w \u015brodowisku naukowym, wp\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c m.in. na gwa\u0142towny wzrost liczby pa\u0144stw (w tym Polski) w kt\u00f3rych wprowadzono ca\u0142kowity zakaz stosowania kar cielesnych wobec dzieci. Ich g\u0142os sta\u0142 si\u0119 ponadto wa\u017cny i s\u0142yszalny w prowadzonych na \u015bwiecie badaniach psychologicznych i socjologicznych. O tym, dlaczego warto s\u0142ucha\u0107 najm\u0142odszych obywateli, opowiada dr hab. Ewa Jarosz<\/a> z Katedry Pedagogiki Spo\u0142ecznej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, spo\u0142eczny doradca Rzecznika Praw Dziecka.<\/p>\n

\n

\"Dr
\nDr hab. Ewa Jarosz z Katedry Pedagogiki Spo\u0142ecznej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, spo\u0142eczny doradca Rzecznika Praw Dziecka
\nFot. Julia Agnieszka Szymala
\n <\/p>\n

\"D\u0142o\u0144Dzieci coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105 w roli badaczy \u2013 aktywnych obserwator\u00f3w rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rzy wsp\u00f3lnie z naukowcami tworz\u0105 osobiste narracje, cenne z punktu widzenia prowadzonych analiz. Jak wyja\u015bnia pedagog dr hab. Ewa Jarosz, w mi\u0119dzynarodowej przestrzeni nauki coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 tego typu uj\u0119cia badawcze. Niestety, jak na razie do\u015b\u0107 rzadko w Polsce. \u2013 Prowadzenie analiz zgodnych z tzw. poszanowaniem podmiotowo\u015bci dzieci i realizacj\u0105 ich pe\u0142nej partycypacji spo\u0142ecznej polega nie tylko na przeprowadzaniu wywiad\u00f3w z nimi. One musz\u0105 by\u0107 \u015bwiadome przedmiotu, przebiegu oraz wynik\u00f3w prowadzonych bada\u0144, a tak\u017ce powinny zosta\u0107 aktywnymi wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcami projekt\u00f3w naukowych. Staj\u0105 si\u0119 wi\u0119c naszymi partnerami, a my chcemy w ten spos\u00f3b szanowa\u0107 ich podmiotowo\u015b\u0107 \u2013 wyja\u015bnia pedagog.<\/p>\n

Nie ma w tej perspektywie badawczej wskazanych granic wiekowych dziecka, ka\u017cde z nich bowiem jest traktowane indywidualnie, ze zrozumieniem dla jego rozwoju intelektualnego i psychospo\u0142ecznego oraz w\u0142asnej historii. \u2013 O\u015bmioletnie dziecko mo\u017ce mie\u0107 ju\u017c spory baga\u017c do\u015bwiadcze\u0144, z kt\u00f3rymi pr\u00f3buje sobie radzi\u0107. Wa\u017cne jest, jak postrzega dan\u0105 sytuacj\u0119, co czuje i jakie dzia\u0142ania podejmuje. Potrafi r\u00f3wnie\u017c o tych doznaniach opowiada\u0107 w spos\u00f3b odpowiedzialny i rzetelny \u2013 m\u00f3wi dr hab. Ewa Jarosz. To podej\u015bcie wpisuje si\u0119 w og\u00f3lniejsze analizy sytuacji dzieci dotycz\u0105ce ich subiektywnego dobrostanu (ang. child well-being<\/em>).<\/p>\n

\"DzieckoNaukowcy dopasowuj\u0105 na przyk\u0142ad spos\u00f3b badania do wieku dzieci b\u0119d\u0105cych uczestnikami realizowanych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest metoda Photovoice polegaj\u0105ca na samodzielnym tworzeniu i interpretowaniu fotografii przez uczestnik\u00f3w bada\u0144. Zdj\u0119cia staj\u0105 si\u0119 wyrazem codziennych do\u015bwiadcze\u0144 i obserwacji. Dzieci nie tylko decyduj\u0105, co b\u0119d\u0105 fotografowa\u0107, lecz tak\u017ce kt\u00f3rymi zdj\u0119ciami podziel\u0105 si\u0119 z pozosta\u0142ymi cz\u0142onkami grupy oraz koordynatorem projektu. Metoda Photovoice ugruntowuje zatem ich podmiotowo\u015b\u0107 i rozwija \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, a jej zasadniczym priorytetem jest wzmocnienie dzieci \/empowerment\/ oraz docelowo pozytywna zmiana spo\u0142eczna. Opowiadaj\u0105c o swoich pracach, uczestnicy rozmawiaj\u0105 bowiem o mo\u017cliwo\u015bci podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3rych celem mo\u017ce by\u0107 poprawa relacji czy sytuacji spo\u0142ecznych, a nawet rozwi\u0105zanie jakiego\u015b problemu spo\u0142ecznego lub wychowawczego<\/p>\n

\"figurkiStanowisko dzieci jest coraz mocniej s\u0142yszalne nie tylko w przestrzeni bada\u0144 spo\u0142ecznych. Obecnie dzieci szybciej dojrzewaj\u0105 spo\u0142ecznie, a nawet politycznie. Interesuj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto zagadnieniami, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza ich najbli\u017csze \u015brodowisko. Anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w prace na rzecz szerszej spo\u0142eczno\u015bci, bior\u0105c udzia\u0142 w m\u0142odzie\u017cowych radach miasta czy gmin, w obradach parlamentu m\u0142odzie\u017cy, ucz\u0119szczaj\u0105 na zaj\u0119cia prowadzone w ramach uniwersytetu dzieci czy uniwersytetu m\u0142odzie\u017cy oraz, co warto podkre\u015bli\u0107, w wolontariat na rzecz r\u00f3\u017cnych os\u00f3b i warto\u015bci. \u2013 Nie s\u0105 przymuszane do tego typu aktywno\u015bci. Dzieci i m\u0142odzie\u017c wykazuj\u0105 ch\u0119\u0107 dzia\u0142ania, a rol\u0105 doros\u0142ych jest pom\u00f3c im w realizacji wybranych zada\u0144 i utrzymywaniu zaanga\u017cowania. Mog\u0105 zatem zabra\u0107 g\u0142os w powa\u017cniejszych polityczno-spo\u0142ecznych kwestiach, musz\u0105 jednak czu\u0107, \u017ce s\u0105 traktowane powa\u017cnie \u2013 wyja\u015bnia dr hab. Ewa Jarosz. \u2013 W Polsce jest inicjatywa Parlamentu Dzieci i M\u0142odzie\u017cy, ma ona jednak charakter akcji organizowanej raz do roku, 1 czerwca. Taka propozycja jest niesatysfakcjonuj\u0105ca. Dzieci bardzo szybko wyczuwaj\u0105 fa\u0142sz i wiedz\u0105, kiedy dana inicjatywa staje si\u0119 tylko rodzajem niemaj\u0105cej faktycznego wp\u0142ywu na rzeczywisto\u015b\u0107 atrakcji \u2013 dodaje.<\/p>\n

\n

W naszym kraju klimat i tradycje wychowawcze wci\u0105\u017c utrudniaj\u0105 spojrzenie na dziecko jako na rzeczywistego partnera rozmowy i dzia\u0142ania.<\/p>\n<\/blockquote>\n

W wielu pa\u0144stwach \u015bwiata polityczne instytucje s\u0105 rzeczywi\u015bcie otwarte na decyzje podejmowane przez m\u0142odszych obywateli. Realizuj\u0105 tym samym idee demokracji, zgodnie z kt\u00f3rymi ka\u017cdy cz\u0142owiek ma prawo do wypowiedzi. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest Cypr, gdzie dzia\u0142a niezwykle silny parlament dzieci\u0119cy. Tak\u017ce w Izraelu powo\u0142ana zosta\u0142a komisja dzieci\u0119ca wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ca z tamtejszym parlamentem. \u2013 Prowadz\u0105c badania, mia\u0142am przyjemno\u015b\u0107 pozna\u0107 dzieci uczestnicz\u0105ce aktywnie we wspomnianych instytucjach. S\u0105 nad wyraz dojrza\u0142e i odpowiedzialne, a do tego wykazuj\u0105 obywatelskie podej\u015bcie przy pr\u00f3bie rozwi\u0105zywania wielu spo\u0142ecznych problem\u00f3w. Ta dojrza\u0142o\u015b\u0107 bywa zaskakuj\u0105ca i z pewno\u015bci\u0105 mog\u0142aby zawstydzi\u0107 niejednego doros\u0142ego cz\u0142owieka \u2013 m\u00f3wi pedagog z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Istnieje coraz wi\u0119cej organizacji pozarz\u0105dowych, kt\u00f3rych celem jest budzenie \u015bwiadomo\u015bci wa\u017cno\u015bci g\u0142osu najm\u0142odszych obywateli. Od lat dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzynarodowa organizacja Eurochild aktywnie upowszechniaj\u0105ca partycypacj\u0119 m\u0142odych ludzi na forum europejskim i w europejskich gremiach politycznych. M\u0142odzi ludzi z r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z przedstawicielami Rady Europy i w ten spos\u00f3b aktywnie upominaj\u0105 si\u0119 o r\u00f3\u017cnego rodzaju dzia\u0142ania i rozwi\u0105zania na rzecz swoich r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w.<\/p>\n

\"DwieW naszym kraju klimat i tradycje wychowawcze wci\u0105\u017c utrudniaj\u0105 spojrzenie na dziecko jako na rzeczywistego partnera rozmowy i dzia\u0142ania. Potwierdzi\u0142y to wyniki konkursu zorganizowanego w ramach obchod\u00f3w Roku Janusza Korczaka przez dr hab. Ew\u0119 Jarosz oraz rzecznika praw dziecka Marka Michalaka w 2012 roku. Uczestnicy przygotowywali esej inspirowany has\u0142em \u201eDzieci i ryby g\u0142osu nie maj\u0105\u201d. Jak si\u0119 okaza\u0142o, tylko nieliczne wypowiedzi by\u0142y zaprzeczeniem tej tezy. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieli\u0142a si\u0119 historiami pokazuj\u0105cymi, jak cz\u0119sto ich g\u0142os jest ignorowany przez doros\u0142ych. \u2013 Popatrzmy te\u017c na jeszcze jedn\u0105 kwesti\u0119 oceny doros\u0142ych przez dzieci. Zosta\u0107 skrytykowanym przez dziecko? W polskim spo\u0142ecze\u0144stwie wydaje si\u0119 to wci\u0105\u017c nie do pomy\u015blenia. A to przecie\u017c istotny wymiar spo\u0142ecznego uczestnictwa. My\u015bl\u0119, \u017ce musimy zacz\u0105\u0107 dzia\u0142a\u0107 na korzy\u015b\u0107 dzieci\u0119cej partycypacji i umo\u017cliwi\u0107 dzieciom wsp\u00f3\u0142decydowanie w wielu kwestiach spo\u0142ecznych. Pokolenie m\u0142odych, zaanga\u017cowanych i aktywnych obywateli zyskuje kolejne kompetencje i ju\u017c za kilka lat b\u0119dzie przejmowa\u0107 funkcje publiczne. Partycypacja da im silne poczucie, \u017ce maj\u0105 moc zmieniania rzeczywisto\u015bci, m.in. w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce kto\u015b zechcia\u0142 ich kiedy\u015b wys\u0142ucha\u0107 i liczy\u0107 si\u0119 z ich wol\u0105. Dlatego patrz\u0119 w przysz\u0142o\u015b\u0107 z nadziej\u0105 i entuzjazmem, \u017ce tacy m\u0142odzi stworz\u0105 lepsze spo\u0142ecze\u0144stwo, prawdziwie obywatelskie \u2013 podsumowuje dr hab. Ewa Jarosz.<\/p>\n

Autor: Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/a><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119\u0107 (je\u015bli nie podano inaczej): www.pixabay.com.<\/p>\n

\n

\"DrDr hab. Ewa Jarosz<\/strong> pracuje w Katedrze Pedagogiki Spo\u0142ecznej Wydzia\u0142u Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Od 2011 roku jest spo\u0142ecznym doradc\u0105 Rzecznika Praw Dziecka, pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 eksperta ds. przemocy wobec dzieci. Uczestniczy\u0142a m.in. w zje\u017adzie europejskich rzecznik\u00f3w praw dziecka, kt\u00f3rego tematem przewodnim by\u0142 problem przemocy wobec dzieci (Amsterdam, 2015), w spotkaniu konsultacyjnym ONZ na temat przemocy wobec dzieci, bullyingu i cyberbullyingu (Florencja, 2016), w spotkaniu ekspert\u00f3w Rady Pa\u0144stw Nadba\u0142tyckich na temat  problem\u00f3w i zagro\u017ce\u0144 dzieci w sytuacji migracji (Sztokholm, 2016) czy w Zje\u017adzie Rzecznik\u00f3w Praw Dziecka Pa\u0144stw Nadba\u0142tyckich (Ryga, 2017). Z nominacji Rzecznika pe\u0142ni\u0142a r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 eksperta MSZ w roku korczakowskim.<\/p>\n

Od ponad sze\u015bciu lat prowadzi opracowany przeze siebie monitoring Rzecznika Praw Dziecka postaw spo\u0142ecznych dotycz\u0105cych przemocy w wychowaniu. Wyniki analiz przedstawiane s\u0105 m.in. w Parlamencie RP oraz dost\u0119pne w przestrzeni publicznej. W 2015 roku zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c wydane w formie monografii. Staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 podejmowania dzia\u0142a\u0144 przez rzecznika w obszarze inicjatyw legislacyjnych, wyst\u0105pie\u0144 generalnych oraz organizowania  kampanii spo\u0142ecznych na rzecz eliminacji przemocy wobec dzieci jako powa\u017cnego problemu spo\u0142ecznego.<\/p>\n

Od kilku lat rozwija w polskim dyskursie spo\u0142eczno-pedagogicznym w\u0105tek partycypacji spo\u0142ecznej dzieci, ich aktywnego obywatelstwa. W tym zakresie opracowa\u0142a kilka pionierskich w Polsce artyku\u0142\u00f3w naukowych. Jako reprezentantka kraju uczestniczy\u0142a te\u017c dwukrotnie z nominacji Rzecznika Praw Dziecka w mi\u0119dzynarodowej inicjatywie C.A.T.S. (Children as Actors for Transforming Society<\/em>) promuj\u0105cej partycypacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 dzieci oraz partnerstwo dzieci i doros\u0142ych w dzia\u0142aniach spo\u0142ecznych. Tak\u017ce poza przestrzeni\u0105 naukow\u0105 promuje ide\u0119 aktywnego obywatelstwa dzieci, ostatnio podczas \u015al\u0105skiego Kongresu M\u0142odzie\u017cowych Rad Gmin.<\/p>\n

Fot. Archiwum dr hab. E. Jarosz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110230"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110230\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}