{"id":110313,"date":"2017-05-29T11:57:15","date_gmt":"2017-05-29T10:57:15","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/afrykanska-normalnosc\/"},"modified":"2019-11-05T11:18:27","modified_gmt":"2019-11-05T10:18:27","slug":"afrykanska-normalnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/afrykanska-normalnosc\/","title":{"rendered":"Afryka\u0144ska normalno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Szef urz\u0119du statystycznego w Sudanie Po\u0142udniowym Isaiah Chol Aruai og\u0142osi\u0142 podczas konferencji prasowej, \u017ce ponad 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w jednego ze stan\u00f3w tego pa\u0144stwa dotkni\u0119tych zosta\u0142o kl\u0119sk\u0105 g\u0142odu. Liczba Suda\u0144czyk\u00f3w zmagaj\u0105cych si\u0119 z niedoborem po\u017cywienia gwa\u0142townie wzrasta i je\u015bli w najbli\u017cszym czasie nie zostan\u0105 podj\u0119te odpowiednie kroki, mo\u017ce w lipcu przekroczy\u0107 nawet 5,5 mln. O tym, jakie czynniki maj\u0105 wp\u0142yw na dramatyczn\u0105 sytuacj\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w \u015brodkowo-wschodniej cz\u0119\u015bci Afryki, m\u00f3wi dyrektor Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej<\/a> dr hab. Maciej Kurcz<\/a>, kt\u00f3ry przez wiele lat prowadzi\u0142 w tym rejonie badania antropologiczne.<\/p>\n

\n

\"Dr
\nDr hab. Maciej Kurcz, dyrektor Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej
\nFot. Sekcja Prasowa U\u015a<\/p>\n

\u2013 \u015awiat jest jeden, a jednak afryka\u0144ska rzeczywisto\u015b\u0107 znacznie r\u00f3\u017cni si\u0119 od naszej \u2013 europejskiej. Przede wszystkim mamy inne poj\u0119cie normalno\u015bci. Nie ma w \u015bwiadomo\u015bci Suda\u0144czyk\u00f3w podzia\u0142u na czas wojny i pokoju. Okres mi\u0119dzy- czy wewn\u0105trzpa\u0144stwowych walk mo\u017ce r\u00f3wnie dobrze by\u0107 czasem stabilizacji, jak i destabilizacji. Prowadz\u0105c tam badania antropologiczne, przekona\u0142em si\u0119 mi\u0119dzy innymi, jak elastyczna jest ludzka to\u017csamo\u015b\u0107. Widzia\u0142em przer\u00f3\u017cne reakcje na cz\u0119sto skrajne, traumatyczne z naszej perspektywy sytuacje \u2013 m\u00f3wi dr hab. Maciej Kurcz. Jak dodaje, wszystko zale\u017cy od historii konkretnego cz\u0142owieka. Wok\u00f3\u0142 codziennie gin\u0105 ludzie \u2013 w wyniku prowadzonych dzia\u0142a\u0144 zbrojnych czy kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych, a przecie\u017c mieszka\u0144cy pr\u00f3buj\u0105 prowadzi\u0107 zwyczajne \u017cycie. My\u015bl\u0105 o zakupie nowego telefonu kom\u00f3rkowego, chc\u0105 zagra\u0107 w gr\u0119, um\u00f3wi\u0107 si\u0119 z dziewczyn\u0105 na randk\u0119 czy otworzy\u0107 ma\u0142\u0105, lokaln\u0105 firm\u0119.<\/p>\n

\"D\u017cubaO tym, jak r\u00f3\u017cne znaczenie mo\u017ce mie\u0107 normalno\u015b\u0107, \u015bwiadczy m.in. historia m\u0142odego Afryka\u0144czyka, kt\u00f3ry w 2008 roku bra\u0142 udzia\u0142 w prowadzonych przez antropologa badaniach, pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 lokalnego informatora. Jak m\u00f3wi naukowiec, by\u0142 to niespe\u0142na dwudziestoletni ch\u0142opak z plemienia Acholich \u2013 grupy zamieszkuj\u0105cej m.in. obecne tereny Sudanu Po\u0142udniowego i Ugandy. Podczas II wojny domowej w Sudanie cz\u0142onkowie jego plemienia traktowani byli jako ludzie o niejednoznacznej przynale\u017cno\u015bci politycznej. Walczyli bowiem w armiach obu stron konfliktu zbrojnego, nie zajmuj\u0105c jednoznacznego stanowiska. Anga\u017cowali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w walki na terenie Ugandy. Gdy obecny prezydent Yoweri Museveni obj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119, stali si\u0119 cz\u0142onkami opozycji, dlatego zorganizowali brutalny polityczno-religijny ruch zbrojny \u2013 Armi\u0119 Oporu Pana, kt\u00f3rej za\u0142o\u017cycielem i przyw\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 samozwa\u0144czy prorok Joseph Kony. Historia plemienia odcisn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c krwawe pi\u0119tno na losach m\u0142odego Afryka\u0144czyka \u2013 ugandyjscy partyzanci zamordowali jego ojca, brat zosta\u0142 si\u0142\u0105 wcielony w szeregi partyzanckiej armii, a on jako dziecko trafi\u0142 do obozu dla uchod\u017ac\u00f3w w Ugandzie. Tam dojrzewa\u0142, uczy\u0142 si\u0119 j\u0119zyka angielskiego, zawiera\u0142 wiele znajomo\u015bci, tak\u017ce transetnicznych. Pewnego dnia do tamtejszej szko\u0142y przybyli partyzanci z Armii Oporu Pana, zamordowali wszystkich nauczycieli, a dzieciom kazali\u2026 zje\u015b\u0107 dyrektora plac\u00f3wki. \u2013 Gdy dzieli\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 t\u0105 histori\u0105, na pocz\u0105tku mu nie wierzy\u0142em. Opowie\u015b\u0107 wydawa\u0142a si\u0119 zbyt absurdalna\u2026 oczywi\u015bcie z perspektywy Europejczyka. Je\u015bli jednak spojrzymy na ni\u0105 przez pryzmat rodzimej kultury ch\u0142opaka, staje si\u0119 coraz bardziej prawdopodobna. Partyzanci, zgodnie ze swoimi przekonaniami, pokazali dzieciom, jak przyspieszy\u0107 proces edukacji. Ide\u0105 kanibalizmu jest bowiem pozyskanie czego\u015b wa\u017cnego, co \u201ezamkni\u0119te\u201d jest w ciele innego cz\u0142owieka. Cia\u0142o dyrektora mia\u0142o by\u0107 zatem \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy i kompetencji. To kwintesencja magicznego my\u015blenia, kt\u00f3re przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w konkretny i logicznie uzasadniony, cho\u0107 krwawy czyn \u2013 wyja\u015bnia dr hab. Maciej Kurcz. M\u0142ody Afryka\u0144czyk zosta\u0142 nast\u0119pnie wcielony, podobnie jak jego brat, do armii partyzant\u00f3w. \u2013 Jak opowiada\u0142, nowe otoczenie nie by\u0142o ani lepsze, ani gorsze od \u015brodowiska obozu dla uchod\u017ac\u00f3w. W Afryce dzieci bardzo cz\u0119sto anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych grup o charakterze militarnym. Maj\u0105 tam lepsze w ich przekonaniu warunki \u017cycia ni\u017c na ulicy, w obozach dla uchod\u017ac\u00f3w czy nawet we w\u0142asnym domu, gdzie cz\u0119sto zmuszane s\u0105 do wielogodzinnej, ci\u0119\u017ckiej, fizycznej pracy. \u017bycie w partyzanckich formacjach kojarzy im si\u0119 z wolno\u015bci\u0105. Dzieci-\u017co\u0142nierze zyskuj\u0105 pewn\u0105 form\u0119 opieki, ale to zamkni\u0119ty kr\u0105g. Przemoc rodzi przemoc, a wspomniana wolno\u015b\u0107 oznacza najcz\u0119\u015bciej \u0142atwy dost\u0119p do alkoholu i innych u\u017cywek \u2013 dodaje antropolog.<\/p>\n

\"M\u0119\u017cczyzna   \"Mieszkaniec<\/p>\n

Tym, co tworzy poj\u0119cie normalno\u015bci w \u017cyciu Afryka\u0144czyk\u00f3w, jest tak\u017ce b\u0119d\u0105ca efektem koczowniczego trybu \u017cycia nieustaj\u0105ca migracja oraz zwi\u0105zana z ni\u0105 zmiana przestrzennej identyfikacji. Ludzie przemieszczaj\u0105 si\u0119 wraz z rodzinami i ca\u0142ym dobytkiem z jednego pa\u0144stwa do drugiego. \u2013 Migracja jest podstawowym sposobem radzenia sobie z najr\u00f3\u017cniejszymi problemami. Wojna, g\u0142\u00f3d, zaw\u00f3d mi\u0142osny, brak edukacji, pozama\u0142\u017ce\u0144ska ci\u0105\u017ca\u2026 \u2013 ka\u017cdy pow\u00f3d jest wystarczaj\u0105cy, by przeprowadzi\u0107 si\u0119 do s\u0105siedniego pa\u0144stwa, gdzie dla imigrant\u00f3w zarezerwowane s\u0105 nawet specjalne zawody. Np. kobiety maj\u0105 swoje ma\u0142e, przeno\u015bne stoiska s\u0142u\u017c\u0105ce do parzenia kawy czy herbaty, rozk\u0142adane na ulicach suda\u0144skich miast. Wieczorami wszystko zabieraj\u0105 ze sob\u0105, mog\u0105 si\u0119 z nimi dowolnie przemieszcza\u0107. To \u015bwietnie prosperuj\u0105ca szara strefa \u2013 opowiada antropolog. Jak dodaje, nikt nie obawia si\u0119 imigrant\u00f3w, poniewa\u017c jest to nieod\u0142\u0105czny element obrazu afryka\u0144skiej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n

\"KobietyAfryka\u0144czyk zapytany o swoj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 mo\u017ce odpowiedzie\u0107, \u017ce jest mieszka\u0144cem Sudanu Po\u0142udniowego, pochodzi z plemienia Acholich wywodz\u0105cego si\u0119 z wielkiego ludu Luo. \u2013 Taki typ identyfikacji nie jest nam obcy. My tak\u017ce mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce jeste\u015bmy \u015al\u0105zakami, Polakami, S\u0142owianami, a nawet Europejczykami. Istnieje jednak znacz\u0105ca r\u00f3\u017cnica. Afryka\u0144skie pa\u0144stwa powstawa\u0142y jako efekt kolonizacji oraz w wi\u0119kszo\u015bci zyskiwa\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 w II po\u0142owie XX wieku. My\u015blenie narodowo\u015bciowe rodzi si\u0119 powoli jako efekt tych dzia\u0142a\u0144. Zreszt\u0105 nie tylko nazwy pa\u0144stw zosta\u0142y nadane przez Europejczyk\u00f3w \u2013 tak\u017ce nazwy i podzia\u0142y plemion, takich jak Acholi, Madi czy Anauk oraz afryka\u0144skich lud\u00f3w, takich jak Luo czy Surma \u2013 m\u00f3wi dr hab. Maciej Kurcz. Jak dodaje, cz\u0142owiek z plemienia Acholich wie, \u017ce niczym nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od swojego s\u0105siada z plemienia Madich, a jednak odkrywa w sobie powoli poczucie przynale\u017cno\u015bci do \u201eswoich\u201d oraz inno\u015bci \u201eobcych\u201d. Bardziej p\u0142ynna wydaje si\u0119 to\u017csamo\u015b\u0107 pa\u0144stwowa. To sytuacja spo\u0142eczno-polityczna decyduje, czy mieszkaniec Afryki dzi\u015b nazwie si\u0119 Suda\u0144czykiem, a jutro \u2013 Ugandyjczykiem.<\/p>\n

\"Ma\u0142y<\/p>\n

Obraz Afryki jest i d\u0142ugo jeszcze b\u0119dzie niejednoznaczny. Z jednej strony eksploatowane s\u0105 tamtejsze bogate z\u0142o\u017ca surowc\u00f3w naturalnych, spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 rozwarstwi\u0142o, s\u0105 tam, podobnie jak na ca\u0142ym \u015bwiecie, zamo\u017cne elity oraz ogromna rzesza ludzi zmagaj\u0105cych si\u0119 z ub\u00f3stwem i g\u0142odem. Z drugiej \u2013 jest to nadal ogromny rynek zbytu dla towar\u00f3w nap\u0142ywaj\u0105cych z Europy i innych kontynent\u00f3w. \u2013 Jeszcze do niedawna m\u00f3wiono, \u017ce Afryka jest zbyt biedna, aby uczestniczy\u0107 w procesach globalizacji. Dzi\u015b mieszkaj\u0105cy tam ludzie chc\u0105 mie\u0107 dost\u0119p do nowoczesnych technologii, podobnie sp\u0119dza\u0107 czas wolny, zaspokaja\u0107 wszystkie potrzeby, lecz towarzyszy im r\u00f3wnie\u017c poczucie zacofania wzgl\u0119dem reszty \u015bwiata. Co wi\u0119cej, m\u00f3wimy o kl\u0119sce g\u0142odu, kt\u00f3ra szczeg\u00f3lnie silnie dotkn\u0119\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w Sudanu Po\u0142udniowego, a przecie\u017c widzia\u0142em na tamtejszych targowiskach toska\u0144skie pomidory kosztuj\u0105ce kilka dolar\u00f3w za kilogram. To jest absurd \u2013 opowiada antropolog.<\/p>\n

Za t\u0119 szczeg\u00f3ln\u0105 afryka\u0144sk\u0105 normalno\u015b\u0107 odpowiada m.in. skomplikowana historia kontynentu, trwaj\u0105ca od kilkudziesi\u0119ciu lat wojna czy brak rozwini\u0119tego rolnictwa, kt\u00f3remu przecie\u017c m\u00f3g\u0142by sprzyja\u0107 tamtejszy klimat. Wci\u0105\u017c brakuje r\u00f3wnie\u017c pomocy opartej na przekazywaniu wiedzy i kompetencji. Jak przyznaje dr hab. Maciej Kurcz, nadal do Afryki p\u0142yn\u0105 nie tylko \u017cywno\u015b\u0107 i dary materialne, lecz tak\u017ce bro\u0144. G\u0142\u00f3d dotykaj\u0105cy tak du\u017cy odsetek os\u00f3b te\u017c mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 elementem globalnej gastropolityki. Zar\u00f3wno w kontek\u015bcie zmilitaryzowanego charakteru \u017cycia, jak r\u00f3wnie\u017c og\u00f3lnie panuj\u0105cego g\u0142odu, Afryka musia\u0142aby przesta\u0107 by\u0107 rynkiem zbytu dla pa\u0144stw Europy, Azji czy Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. \u2013 Ci ludzie nie s\u0105 \u201eokazami\u201d, kt\u00f3re trzeba obserwowa\u0107 pod lup\u0105. My, Europejczycy, przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 do obrazu skrajnie biednych Afryka\u0144czyk\u00f3w pozbawionych dom\u00f3w i w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, potrzebuj\u0105cych natychmiastowej materialnej pomocy. Nie do ko\u0144ca jest to prawdziwy obraz. Chc\u0119 podkre\u015bli\u0107 raz jeszcze: Afryka potrzebuje pomocy, lecz musi to by\u0107 m\u0105dra pomoc polegaj\u0105ca na dzieleniu si\u0119 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami, a nie tylko wytworami naszej zglobalizowanej cywilizacji \u2013 podsumowuje dr hab. Maciej Kurcz.<\/p>\n

Autor: Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/a><\/p>\n

Zdj\u0119cia wykonane zosta\u0142y przez dr. hab. Macieja Kurcza podczas bada\u0144 terenowych w D\u017cubie, stolicy Sudanu Po\u0142udniowego.<\/p>\n

\n

\"DrDr hab. Maciej Kurcz jest dyrektorem Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Wydzia\u0142u Etnologii i Nauk o Edukacji Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Studiowa\u0142 etnologi\u0119 i archeologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, od 2005 roku pracuje w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej U\u015a. Jego zainteresowania naukowe koncentruj\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 etnografii Sudanu i Sudanu Po\u0142udniowego. Jest autorem kilku projekt\u00f3w badawczych realizowanych w tej cz\u0119\u015bci Afryki. Drugim obszarem jego zainteresowa\u0144 jest Bliski Wsch\u00f3d \u2013 w szczeg\u00f3lno\u015bci region Kurdystanu. W wolnym czasie oddaje si\u0119 smakowaniu r\u00f3\u017cnorodnych potraw, lekturze oraz s\u0142uchaniu muzyki.<\/p>\n

Fot. Sekcja Prasowa U\u015a<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110313"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110313"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110313\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110313"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110313"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110313"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}