{"id":110338,"date":"2017-05-15T11:35:22","date_gmt":"2017-05-15T10:35:22","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/czy-gry-komputerowe-moga-byc-dzielem-sztuki\/"},"modified":"2019-11-05T11:11:15","modified_gmt":"2019-11-05T10:11:15","slug":"czy-gry-komputerowe-moga-byc-dzielem-sztuki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/czy-gry-komputerowe-moga-byc-dzielem-sztuki\/","title":{"rendered":"Czy gry komputerowe mog\u0105 by\u0107 dzie\u0142em sztuki?"},"content":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

Myli si\u0119 ten, kto postrzega gry komputerowe tylko przez pryzmat prostych strzelanek, s\u0142u\u017c\u0105cych jedynie taniej, masowej rozrywce. Rynek nowych medi\u00f3w rozwija si\u0119 dynamicznie oferuj\u0105c wymagaj\u0105cym graczom produkty o coraz wy\u017cszej jako\u015bci. Dzi\u015b u\u017cytkownicy mog\u0105 wybiera\u0107 spo\u015br\u00f3d gier edukacyjnych, zr\u0119czno\u015bciowych, strategicznych, logicznych czy fabularnych, z profesjonaln\u0105 opraw\u0105 graficzn\u0105 wykonan\u0105 zgodnie z klasycznymi zasadami sztuk plastycznych. \u2013 Nie mam w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce rozmawiaj\u0105c o wybranych grach komputerowych, m\u00f3wimy o pe\u0142nowarto\u015bciowych cyfrowych dzie\u0142ach sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej \u2013 przekonuje prof. zw. dr hab. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak<\/a>, dziekan Wydzia\u0142u Artystycznego<\/a> Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, wsp\u00f3\u0142autorka programu studi\u00f3w kierunku projektowanie gier i przestrzeni wirtualnej.<\/p>\n

\n

\"Prof.<\/p>\n

Prof. zw. dr hab. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak
\nFot. Julia Agnieszka Szymala\/Sekcja Prasowa U\u015a
\n <\/p>\n

Historia interaktywnych gier elektronicznych si\u0119ga lat 40. ubieg\u0142ego wieku. W 1947 roku dwaj ameryka\u0144scy in\u017cynierowie Estle Ray Mann i Thomas T. Goldsmith Jr. stworzyli wsp\u00f3lnie Cathode-Ray Tube Amusement Device \u2013 symulator sterowania rakiet\u0105. Do grona klasycznych gier komputerowych rewolucjonizuj\u0105cych t\u0119 bran\u017ce do\u0142\u0105czy\u0142y potem takie wynalazki, jak \u201eTennis for Two\u201d Williama Higinbothama u\u017cywaj\u0105cy jako wy\u015bwietlacza oscyloskopu, \u201eSpacewar!\u201d Stevena Russela stworzony na komputerze DEC PDP-1 czy toruj\u0105ca drog\u0119 masowemu odbiorcy i przeznaczona na automaty gra \u201ePong\u201d \u2013 wydana w 1972 roku przez firm\u0119 ATARI.
\n <\/p>\n

\"Dan
\nDan Edwards i Peter Samson graj\u0105 w \u201eSpacewar!\u201d.
\nZdj\u0119cie wykonano w 1962 roku. \u0179r\u00f3d\u0142o: www.computerhistory.org<\/a>.
\n <\/p>\n

W Polsce pierwsze gry komputerowy by\u0142y tworzone w latach 80., a w kolejnej dekadzie XX wieku zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 ma\u0142e, niskobud\u017cetowe wytw\u00f3rnie gier niezale\u017cnych publikowanych g\u0142\u00f3wnie na dyskietkach. \u2013 Doskonale pami\u0119tam te czasy. Wychowa\u0142am si\u0119 na tzw. \u201etradycyjnej\u201d sztuce. Kiedy ko\u0144czy\u0142am studia artystyczne w pracowni rysunku profesora Zygmunta Lisa, nowe media dopiero si\u0119 w naszym kraju rozwija\u0142y. Z zainteresowaniem obserwowali\u015bmy ich wp\u0142yw na ka\u017cd\u0105 dziedzin\u0119 kultury, w tym r\u00f3wnie\u017c na sztuk\u0119 \u2013 m\u00f3wi prof. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak, kt\u00f3ra nied\u0142ugo po obronie rozprawy doktorskiej rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 w firmie wydawniczej TopWare Interactive. Pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 dyrektora artystycznego, koordynowa\u0142a prace nad produkcj\u0105 gier komputerowych. By\u0142 rok 1998 \u2013 wtedy ukaza\u0142a si\u0119 na rynku jedna z klasycznych ju\u017c dzi\u015b gier przygodowych, mianowicie \u201eJack Orlando: A Cinematic Adventure\u201d [1].<\/p>\n

Oczom os\u00f3b graj\u0105cych w t\u0119 gr\u0119 ukazywa\u0142 si\u0119 kr\u00f3tki opis fabu\u0142y wy\u015bwietlany na tle panoramy fikcyjnego miasta (zapis oryginalny):<\/p>\n

\"ZrzutJest rok 1933. Ca\u0142a Ameryka cieszy si\u0119 z 21 poprawki do konstytucji. Rado\u015b\u0107 z odzyskanej swobody popijania ukochanej whisky widoczna jest w nocnych klubach i pubach. Prohibicja zosta\u0142a bezpowrotnie zniesiona. Prywatny detektyw Jack Orlando bynajmniej nie ma powod\u00f3w do nadmiernej rado\u015bci. Przez ostatnie lata ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 walce z przemytnikami alkoholu, jednak od czasu zniesienia prohibicji detektyw cierpi na chroniczny brak zaj\u0119\u0107 i nadmiar wolnego czasu. Wieczorami siedz\u0105c w barze topi swe smutki w szklaneczkach tego szlachetnego trunku. \u017bycie Jacka Orlando toczy si\u0119 swoim szarym, monotonnym rytmem, a\u017c do pewnego p\u00f3\u017anego wieczoru, kiedy to zupe\u0142nie przypadkowo…<\/em>
\n <\/p>\n

W ci\u0105gu ostatnich 20 lat rozw\u00f3j nowych technologii wp\u0142yn\u0105\u0142 tak\u017ce na bran\u017c\u0119 interaktywnej rozrywki. Dzi\u015b najwi\u0119ksi \u015bwiatowi producenci gier, do kt\u00f3rych zaliczaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c polskie firmy, d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby wykreowana przez nich przestrze\u0144 by\u0142a fotorealistyczna. Grafika widoczna na ekranie monitora ma by\u0107 jak najwierniejsz\u0105 kopi\u0105 rzeczywisto\u015bci postrzeganej przez ludzki zmys\u0142 wzroku. Najnowocze\u015bniejsze techniki komputerowe daj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uzyskania takich efekt\u00f3w. Jedn\u0105 z nich jest tzw. motion capture \u2013 technika polegaj\u0105ca na rejestrowaniu sekwencji rzeczywistych ruch\u00f3w aktor\u00f3w \u2013 ludzi czy zwierz\u0105t \u2013 zapisywanej w postaci danych komputerowych obrabianych nast\u0119pnie przez grafik\u00f3w komputerowych. Dzi\u0119ki tej technice ruch postaci wyst\u0119puj\u0105cych w grach postrzegany jest jako bardziej naturalny i realistyczny. Wykorzystywana jest r\u00f3wnie\u017c technika przetwarzania fotografii w cyfrowe obrazy, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce wizualizowana rzeczywisto\u015b\u0107 w grze wygl\u0105da tak, jakby zosta\u0142a uchwycona przy u\u017cyciu kamery. Przyk\u0142adem produkcji, w kt\u00f3rej zastosowano nowoczesne techniki cyfrowe jest stworzona przez polskie studio The Astronauts i wydana w 2014 roku gra pt. \u201eZagini\u0119cie Ethana Cartera\u201d.
\n <\/p>\n

\"Fragment\u201eZagini\u0119cie Ethana Cartera\u201d, producent gry: The Astronauts, wydawca gry: THQ Nordic\/Nordic Games (polski wydawca gry: CDP). \u0179r\u00f3d\u0142o: www.gry-online.pl<\/a>.
\n <\/p>\n

R\u00f3wnolegle rozwijaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce inne trendy w bran\u017cy gier komputerowych. \u2013 Z mojej perspektywy szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105cy jest rynek gier niezale\u017cnych, a wi\u0119c takich, kt\u00f3re stworzone zosta\u0142y przez ma\u0142y zesp\u00f3\u0142 licz\u0105cy najcz\u0119\u015bciej kilka os\u00f3b: programist\u0119, grafika komputerowego, scenarzyst\u0119 oraz osob\u0119 odpowiedzialn\u0105 za ud\u017awi\u0119kowienie gry. To ma\u0142e dzie\u0142a sztuki charakteryzuj\u0105ce si\u0119 oryginalnym podej\u015bciem do rozgrywki, odbiegaj\u0105c\u0105 od schemat\u00f3w fabu\u0142\u0105, artystycznie wysmakowan\u0105 grafik\u0105 oraz zapadaj\u0105c\u0105 w pami\u0119\u0107 muzyk\u0105 \u2013 m\u00f3wi prof. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest stworzona w 2016 roku przez polskie studio Plastic gra \u201eBound\u201d \u2013 abstrakcyjna, surrealistyczna, eksperymentalna, integruj\u0105ca obraz, d\u017awi\u0119k i taniec opowie\u015b\u0107 o rodzinie. Gracz wciela si\u0119 w rol\u0119 zamaskowanej baletnicy powracaj\u0105cej w \u015bwiat swojego dzieci\u0144stwa i zmierzaj\u0105cej si\u0119 z kolejnymi wyzwaniami inspirowanymi trudnymi do\u015bwiadczeniami \u017cyciowymi dotykaj\u0105cymi wielu ludzi na \u015bwiecie. \u2013 Autor gry Micha\u0142 Staniszewski, b\u0119d\u0105cy laureatem Paszport\u00f3w Polityki 2016 w kategorii kultura cyfrowa, w jednym z wywiad\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na szczeg\u00f3lne uczucie wyzwalane przez gry komputerowe, kt\u00f3rego nie s\u0105 w stanie wzbudzi\u0107 film czy ksi\u0105\u017cka. Jego zdaniem jest to poczucie winy wynikaj\u0105ce z uczestnictwa i \u015bwiadomego wp\u0142ywu gracza na przebieg fabu\u0142y. W rozwijaniu emocjonalno\u015bci graczy postrzega on r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142o\u015b\u0107 tego typu produkcji [3].
\n <\/p>\n

\"Zrzut
\n\u201eBound\u201d, producent gry: Plastic Studios, wydawca gry: Sony Interactive Entertainment, \u017ar\u00f3d\u0142o: www.gry-online.pl<\/a>.<\/p>\n

Tw\u00f3rcy gier komputerowych, szczeg\u00f3lnie niezale\u017cnych, coraz ch\u0119tniej traktuj\u0105 je jako przestrze\u0144 realizacji swojej wizji artystycznej, w tym ekspresj\u0119 w\u0142asnych prze\u017cy\u0107 i marze\u0144. Zmienia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b my\u015blenia artysty grafika, kt\u00f3ry uczy si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w interdyscyplinarnym zespole. Pod tym wzgl\u0119dem tworzenie gier komputerowych przypomina prace nad produkcj\u0105 filmu. Jest to produkt z\u0142o\u017cony. Artysta musi znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny j\u0119zyk z programist\u0105, scenarzyst\u0105, testerem gry czy d\u017awi\u0119kowcem.<\/p>\n

\u2013 Przygotowuj\u0105c program studi\u00f3w kierunku projektowanie gier i przestrzeni wirtualnej w Instytucie Sztuki<\/a> U\u015a, wiedzia\u0142am, \u017ce wychodzimy poza tradycyjnie pojmowane kszta\u0142cenie artystyczne tak\u017ce w obr\u0119bie sztuki u\u017cytkowej. Tworz\u0105c gry, z jednej strony dbamy o ich wysoki poziom artystyczny, z drugiej \u2013 pami\u0119tamy o naszym odbiorcy, graczu, kt\u00f3ry z przyjemno\u015bci\u0105 wejdzie w wykreowany przez nas \u015bwiat i b\u0119dzie chcia\u0142 odkrywa\u0107 i pozna\u0107 jego zasady \u2013 wyja\u015bnia prof. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak.<\/p>\n

Zapytana, czy sama gra, dziekan Wydzia\u0142u Artystycznego twierdz\u0105co kiwa g\u0142ow\u0105. Jak przyznaje, uwielbia zwiedza\u0107 wirtualne \u015bwiaty gier komputerowych i stara si\u0119 by\u0107 uwa\u017cnym odbiorc\u0105. \u2013 Czasem staj\u0119 si\u0119 w\u0119drowcem i zmierzam samotnie lub w towarzystwie innych graczy na szczyt g\u00f3ry w grze eksploracyjnej \u201ePodr\u00f3\u017c\u201d (ang. \u201eJourney\u201d). Nasza komunikacja ograniczona jest do minimum, w\u0142a\u015bciwie mog\u0119 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 jedynie prostymi symbolami, co czyni z tej gry produkt uniwersalny. Fabu\u0142a traktuje o do\u015bwiadczeniach ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. Z trudem wspinamy si\u0119 na szczyt b\u0119d\u0105cy jednocze\u015bnie ko\u0144cem naszego \u017cycia \u2013 wirtualnego oraz rzeczywistego w uj\u0119ciu metaforycznym \u2013 m\u00f3wi artysta grafik. \u2013 Innym razem steruj\u0119 podmuchami wiatru, by, niczym Pani Wiosna, sprawia\u0107, \u017ce zakwita ca\u0142a \u0142\u0105ka, jak w przypadku wyprodukowanej w 2009 roku przez studio developerskie thatgamecompany gry \u201eFlower\u201d \u2013 dodaje. \u015awiaty gier niezale\u017cnych bywaj\u0105 minimalistyczne. Ich przestrze\u0144 tworz\u0105 cz\u0119sto jedynie odpowiednio dobrane kolory oraz umiej\u0119tne operowanie \u015bwiat\u0142em, kt\u00f3remu towarzyszy klimatyczna muzyka. To malarskie budowanie obrazu wzbogacone \u015bcie\u017ck\u0105 d\u017awi\u0119kow\u0105.
\n <\/p>\n

\"Zrzut
\n\u201ePodr\u00f3\u017c\u201d, producent gry: thatgamecompany, wydawca gry: Sony Interactive Entertainment, \u017ar\u00f3d\u0142o: www.gry-online.pl<\/a>.
\n <\/p>\n

\"ZamekTw\u00f3rcy niezale\u017cni si\u0119gaj\u0105 tak\u017ce do klasycznych dzie\u0142 sztuki. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w jest wydana w 2014 roku gra logiczna \u201eMonument Valley\u201d [2] inspirowana pracami Mauritsa Cornelisa Eschera. Gracz podczas rozgrywki przemierza korytarze form przestrzennych konstruowanych na bazie z\u0142udze\u0144 optycznych. \u2013 To fantastyczne przestrzenie zbudowane na \u201eniemo\u017cliwych\u201d zamkach holenderskiego grafika, prawdziwa cyfrowa sztuka wsp\u00f3\u0142czesna \u2013 m\u00f3wi prof. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak.<\/p>\n

Przestrze\u0144 wirtualna mo\u017ce by\u0107 zatem artystycznie satysfakcjonuj\u0105ca. W mentalno\u015bci wielu artyst\u00f3w wci\u0105\u017c jeszcze okre\u015blenia grafika cyfrowa czy grafik komputerowy s\u0105 pejoratywne, poniewa\u017c cz\u0119sto kojarz\u0105 si\u0119 jedynie ze stosowaniem komputerowego programu graficznego, a nie z prawdziw\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105.<\/p>\n

Tymczasem tw\u00f3rcy gier s\u0105 cz\u0119sto \u015bwietnie wykszta\u0142conymi, dojrza\u0142ymi i \u015bwiadomymi artystami. W grach komputerowych, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 wysokim poziomem artystycznym, nie ma przypadku. Ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142 jest przemy\u015blany. S\u0105 profesjonalnie wykonane \u2013 z pe\u0142n\u0105 wiedz\u0105 o kompozycji, symbolice kolor\u00f3w, znaczeniu \u015bwiat\u0142a i \u015bwiadomym operowaniu przestrzeni\u0105. Obraz w przestrzeni cyfrowej, podobnie jak w rzeczywistej musi by\u0107 zbudowany wed\u0142ug klasycznych zasad. \u2013 Gra komputerowa mo\u017ce by\u0107 pe\u0142nowarto\u015bciowym dzie\u0142em sztuki, podkre\u015blam to raz jeszcze. Co wi\u0119cej, jako artystka, mam wyj\u0105tkow\u0105 szans\u0119 zatrzyma\u0107 odbiorc\u0119 na kilka, a czasem nawet kilkana\u015bcie godzin w wykreowanej przeze mnie wizji \u015bwiata stworzonej przy pomocy narz\u0119dzi cyfrowych. Ile dzie\u0142 sztuki wystawianych w galeriach czy muzeach potrafi skoncentrowa\u0107 uwag\u0119 odbiorcy d\u0142u\u017cej ni\u017c przez trzy minuty? \u2013 pyta prof. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak. Tw\u00f3rcy gier maj\u0105 tak\u0105 szans\u0119 i potrafi\u0105 j\u0105 wykorzysta\u0107. Cyfrowe dzie\u0142a s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wystawiane w galeriach sztuki. Pierwsza wystawa z zakresu Game Art, czyli sztuki gier elektronicznych tworzonej na styku system\u00f3w komputerowych i ich u\u017cytkownik\u00f3w, zosta\u0142a zorganizowana w Hartware Medienkunstverein w Dortmundzie w 2003 roku. By\u0142 to kolejny krok artystycznej eksploracji cyfrowego \u015bwiata.
\n <\/p>\n

Autor: Ma\u0142gorzata K\u0142oskowicz<\/a><\/p>\n

\n

\"Prof.Prof. zw. dr hab. Ma\u0142gorzata \u0141uszczak<\/strong>, dziekan Wydzia\u0142u Artystycznego Uniwersytetu \u015al\u0105skiego zajmuje si\u0119 rysunkiem, grafik\u0105 oraz multimediami. W tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej inspiruje j\u0105 pejza\u017c \u2013 jego sta\u0142o\u015b\u0107, nieprzewidywalno\u015b\u0107, zmienno\u015b\u0107, cykliczno\u015b\u0107, ale te\u017c niezwyk\u0142e pi\u0119kno. Wyznacza sobie rol\u0119 obserwatora i interpretatora rzeczywisto\u015bci czerpi\u0105cego z otoczenia i doceniaj\u0105cego niezwyk\u0142y wp\u0142yw bogactwa form naturalnych i stworzonych przez cz\u0142owieka na w\u0142asne emocje, wra\u017cliwo\u015b\u0107, wyobra\u017ani\u0119 i rozw\u00f3j.<\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 rozumie jako rodzaj dialogu z otoczeniem, a prac\u0119 tw\u00f3rcz\u0105 \u2013 jako metod\u0119 studiowania i poznawania rzeczywisto\u015bci. Ulubione tematy to g\u00f3ry, drzewa, trawy, ka\u0142u\u017ce, li\u015bcie, itp. Dra\u017cni j\u0105 bezsensowna ingerencja cz\u0142owieka w otoczenie, w tym za\u015bmiecanie i zaw\u0142aszczanie pejza\u017cu.
\nPonadto, zajmuj\u0119 si\u0119 popularyzacj\u0105 kultury wizualnej i wykorzystaniem nowych medi\u00f3w w edukacji artystycznej. Interesuj\u0105 j\u0105 zwi\u0105zki kultury i techniki, nauki i sztuki rozumiane jako dwie p\u0142aszczyzny nak\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na przestrze\u0144 dzia\u0142a\u0144 ludzkich. Integracja dw\u00f3ch pozornie obcych obszar\u00f3w daje efekt synergiczny i stwarza bardzo ciekaw\u0105 perspektyw\u0119 dla tw\u00f3rczej aktywno\u015bci. Ta nowa sytuacja jest obszarem refleksji i wyznacza kierunek poszukiwa\u0144 badawczych.<\/p>\n

Fot. Julia Agnieszka Szymala\/Sekcja Prasowa U\u015a<\/p>\n

\n

\u0179r\u00f3d\u0142a zdj\u0119\u0107:<\/p>\n

[1] \u201eJack Orlando A Cinematic Adventure\u201d, producent gry: TopWare Programy, wydawca gry TopWare Interactive \/ Zuxxez. \u0179r\u00f3d\u0142o: www.gry-online.pl<\/a>.
\n[2] \u201eMonument Valley\u201d, producent gry: ustwo. \u0179r\u00f3d\u0142o: www.gry-online.pl<\/a>.
\n[3] Wypowied\u017a Micha\u0142a Staniszewskiego dost\u0119pna jest w serwisie internetowym tygodnika Polityka.pl<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Artyku\u0142y z cyklu \u201eNauka i sztuka\u201d<\/a><\/p>\n

[…]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[24],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110338"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110338\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}