Open Access | Jak publikowa\u0107 w otwartym dost\u0119pie?<\/h3>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space height=”16px”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column width=”1\/3″][vc_empty_space]\r\n \r\n \r\n \r\n <\/p>\nOpen Access<\/strong><\/p>\npublikacje w otwartym dost\u0119pie<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_row_inner][vc_column_inner]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nOpen Access to powszechny dost\u0119p do recenzowanej literatury naukowej \u2013 bez op\u0142at, logowania czy innych ogranicze\u0144 technicznych (w tym konieczno\u015bci zainstalowania dodatkowego, p\u0142atnego oprogramowania).<\/p>\n
Publikowanie w otwartym dost\u0119pie oznacza, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce swobodnie czyta\u0107, kopiowa\u0107 (na zasadach cytatu), drukowa\u0107 i wykorzystywa\u0107 do cel\u00f3w naukowych lub dydaktycznych udost\u0119pnione w ten spos\u00f3b tre\u015bci. Wystarczy mie\u0107 \u0142\u0105cze internetowe.<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column]
<\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column]\r\n \r\n \r\n \r\n <\/p>\n![\"Infografika](\"https:\/\/us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/image\/idub\/us_oa_www_info_poziom-PL.png\" "\\"kliknij,")
<\/a><\/p>\ngrafika do pobrania<\/span><\/a><\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column]
<\/div><\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column width=”7\/12″]\r\n \r\n \r\n \r\n <\/p>\n![\"Grafika](\"https:\/\/us.edu.pl\/wp-content\/uploads\/image\/idub\/us_oa_www_info_pion-PL.png\" "\\"kliknij,")
<\/a><\/p>\ngrafika do pobrania<\/span><\/a><\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”5\/12″ el_class=”odstep-gora”][vc_empty_space]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nDwa sposoby zapewnienia otwartego dost\u0119pu do publikacji naukowych<\/span><\/strong><\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_tta_accordion style=”flat” shape=”square” color=”black” gap=”5″ c_icon=”triangle” active_section=”0″ no_fill=”true” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”droga z\u0142ota” tab_id=”1613472183849-a1afbe0f-24e3″ el_class=”zlota”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nDroga z\u0142ota oznacza publikacj\u0119 tre\u015bci naukowych i edukacyjnych w czasopismach otwartych. Czasopisma te nie pobieraj\u0105 op\u0142at od czytelnik\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 z nich wymaga jednak od autor\u00f3w wniesienia op\u0142aty publikacyjnej (APC \u2013 Article Processing Charges<\/em>), dzi\u0119ki kt\u00f3rej pokrywane s\u0105 m.in. koszty redakcyjne.<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”droga zielona” tab_id=”1613472183909-099efb52-1f7d” el_class=”zielona”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nDroga zielona oznacza zdeponowanie artyku\u0142u naukowego w otwartym repozytorium. Autorzy samodzielnie wprowadzaj\u0105 swoj\u0105 publikacj\u0119 do takiego repozytorium \u2013 z uwzgl\u0119dnieniem zasad zawartych w umowie z wydawc\u0105. Nie wszystkie wydawnictwa wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119 na umieszczanie opublikowanego artyku\u0142u w repozytorium.<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][\/vc_tta_accordion]
<\/div><\/div>\r\n \r\n \r\n \r\n <\/p>\nFAQ<\/span><\/strong><\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_tta_accordion style=”flat” shape=”square” color=”black” gap=”5″ c_icon=”triangle” active_section=”0″ no_fill=”true” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”chc\u0119 przeczyta\u0107 artyku\u0142 w otwartym dost\u0119pie, czy musz\u0119 zap\u0142aci\u0107 za dost\u0119p do tre\u015bci?” tab_id=”1613405841211-67f86909-aa9b”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nPublikacja w trybie Open Access oznacza wolny, bezp\u0142atny, powszechny i natychmiastowy dost\u0119p do tre\u015bci naukowych i edukacyjnych. Materia\u0142y te mog\u0105 by\u0107 udost\u0119pniane w czasopismach w formule otwartego dost\u0119pu lub w otwartych repozytoriach, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 zarz\u0105dzaniu dokumentami cyfrowymi i ich d\u0142ugoterminowemu przechowywaniu.<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 spis czasopism otwartych?” tab_id=”1613403024391-5c8ba051-f51e”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nNajwi\u0119ksz\u0105 baz\u0105 rejestruj\u0105c\u0105 naukowe czasopisma otwarte jest DOAJ \u2013 Directory of Open Access Journals (www.doaj.org<\/a>). Obecnie (stan na luty 2021 roku) indeksuje ona ok. 16 tys. czasopism ze wszystkich dyscyplin. Nie jest to jednak pe\u0142ny wykaz. Wiele z czasopism otwartych nie zg\u0142asza si\u0119 do indeksowania w DOAJ lub jest odrzucana z powodu stosowania drapie\u017cnych praktyk. Czasopism otwartych mo\u017cna szuka\u0107 w bazach danych (np. Web of Science lub Scopus) lub sprawdza\u0107 ich status bezpo\u015brednio na stronach WWW. Informacj\u0119 o trybie udost\u0119pniania (OA) czasopisma umieszczaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej na swojej stronie g\u0142\u00f3wnej lub na stronie artyku\u0142u. Otwarte periodyki maj\u0105 tak\u017ce zdefiniowan\u0105 licencj\u0119, czyli wykaz warunk\u00f3w dotycz\u0105cych udost\u0119pniania (np. mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania komercyjnego czy przygotowania utwor\u00f3w zale\u017cnych).<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”chc\u0119 opublikowa\u0107 artyku\u0142 w otwartym dost\u0119pie, czy musz\u0119 zap\u0142aci\u0107 za jego udost\u0119pnienie?” tab_id=”1613405897647-5681d282-c436″]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nNiekt\u00f3re czasopisma open access utrzymuj\u0105 si\u0119 z innych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania ni\u017c op\u0142aty pobierane od autor\u00f3w, wi\u0119c publikacja w takich periodykach nie wymaga od autora \u017cadnych dodatkowych p\u0142atno\u015bci. W bazie DOAJ (www.doaj.org<\/a>) wi\u0119kszo\u015b\u0107 (11,5 tys. z blisko 16 tys. tytu\u0142\u00f3w) zarejestrowanych tam czasopism deklaruje brak APC. Informacje o niepobieraniu op\u0142at za publikacje powinny by\u0107 umieszczone na stronach czasopism.<\/p>\nCz\u0119\u015b\u0107 czasopism wydawanych w formule Open Access pobiera op\u0142at\u0119 APC (ang. Article Processing Charges<\/em>). W tym przypadku autor lub instytucja, z kt\u00f3r\u0105 jest zwi\u0105zany, ponosi koszty publikacji artyku\u0142u naukowego.<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”sk\u0105d pozyska\u0107 fundusze na op\u0142aty publikacyjne?” tab_id=”1613404289048-0001b3ef-69f9″]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nFundusze na op\u0142aty mo\u017cna pozyska\u0107 w ramach sk\u0142adanych projekt\u00f3w (np. z Narodowego Centrum Nauki). Innym sposobem jest nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy ze wsp\u00f3\u0142autorem, kt\u00f3ry ma zapewnione finansowanie na publikacje w otwartym dost\u0119pie.<\/p>\n
Uruchomiony zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c specjalny program Ministerstwa Edukacji i Nauki, wspieraj\u0105cy finansowanie publikacji naukowych w otwartym dost\u0119pie. Program ten umo\u017cliwia autorom afiliowanym w polskich instytucjach publikowanie artyku\u0142\u00f3w otwartych na licencji creative commons w czasopismach hybrydowych wybranych wydawc\u00f3w (m.in. Springer i Elsevier). Koszty publikacji artyku\u0142\u00f3w w ramach programu s\u0105 pokrywane z op\u0142aty za licencj\u0119 krajow\u0105 ze \u015brodk\u00f3w pochodz\u0105cych z MEiN. Liczba artyku\u0142\u00f3w w programie jest ograniczona, w zwi\u0105zku z tym nie wszystkie zg\u0142oszone prace (zw\u0142aszcza te pod koniec roku) b\u0119d\u0105 mog\u0142y nim by\u0107 obj\u0119te. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje na temat Programu publikowania otwartego dost\u0119pne s\u0105 na stronie: www.ciniba.edu.pl<\/a>.<\/p>\nDzia\u0142ania wspieraj\u0105ce publikowanie artyku\u0142\u00f3w w otwartym dost\u0119pie podj\u0119te zosta\u0142y tak\u017ce na Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach w ramach Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej (np. konkurs Open Access<\/a>).<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”czy wyb\u00f3r czasopisma typu open access umo\u017cliwia szybsze opublikowanie artyku\u0142u?” tab_id=”1613403844760-18e3a356-7a88″]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nPublikacje w czasopismach naukowych (otwartych czy hybrydowych) przygotowywane s\u0105 w takim sam spos\u00f3b, wi\u0119c o szybko\u015bci publikowania nie \u015bwiadczy spos\u00f3b udost\u0119pniania tre\u015bci (otwarty czy zamkni\u0119ty). Wp\u0142yw na to ma tryb pracy redakcji i wydawcy czasopisma, liczba artyku\u0142\u00f3w, a tak\u017ce to, czy redakcja publikuje artyku\u0142y jako tzw. online first<\/em>, czyli udost\u0119pnia je na stronie www na bie\u017c\u0105co jeszcze przed formalnym zamkni\u0119ciem numeru (tomu). Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy wydawcy otwartych czasopism (np. MDPI czy periodyk\u00f3w z grupy PLoS) bardzo sprawnie i szybko przeprowadzaj\u0105 proces publikacji, jednak\u017ce ma na to wp\u0142yw stosowany model wydawniczy oraz uproszczenie niekt\u00f3rych czynno\u015bci (np. czasoch\u0142onnego sk\u0142adu).<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy publikacj\u0105 typu open access w czasopi\u015bmie hybrydowym a w czasopi\u015bmie otwartym?” tab_id=”1613470140139-0ccc55ee-c506″]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nJe\u015bli chodzi o sam\u0105 publikacj\u0119, w zasadzie nie ma r\u00f3\u017cnicy. W obu przypadkach mamy do czynienia z prac\u0105 dost\u0119pn\u0105 dla wszystkich zainteresowanych bez konieczno\u015bci ponoszenia op\u0142at czy te\u017c logowania si\u0119.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnice dotycz\u0105 samych czasopism.<\/p>\n
Czasopisma otwarte<\/strong> to takie, kt\u00f3re publikuj\u0105 w modelu otwartym wszystkie publikacje (tzw. z\u0142oty otwarty dost\u0119p) i nie pobieraj\u0105 op\u0142at abonamentowych od czytelnik\u00f3w. Wydawcy uzyskuj\u0105 dochody z op\u0142at za artyku\u0142y dokonanych przez autor\u00f3w lub reprezentuj\u0105ce ich jednostki (APC \u2013 Article Processing Charges<\/em>), albo z innych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania.<\/p>\nNatomiast czasopisma hybrydowe<\/strong> to periodyki obj\u0119te subskrypcj\u0105. Dost\u0119p do artyku\u0142\u00f3w jest mo\u017cliwy po op\u0142aceniu prenumeraty. Jednak\u017ce autorzy mog\u0105 wybra\u0107 z\u0142oty dost\u0119p dla swojej publikacji, op\u0142acaj\u0105c APC. W\u00f3wczas po opublikowaniu artyku\u0142u jest on dost\u0119pny w spos\u00f3b otwarty dla wszystkich czytelnik\u00f3w. W czasopismach hybrydowych tylko cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142\u00f3w dost\u0119pna jest w ten spos\u00f3b. Pozosta\u0142e artyku\u0142y, kt\u00f3re nie s\u0105 dost\u0119pne za po\u015brednictwem z\u0142otego OA, nie mog\u0105 by\u0107 przegl\u0105dane i pobierane przez czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie subskrybuj\u0105 tych czasopism.<\/p>\n\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”czy recenzja artyku\u0142u w czasopi\u015bmie hybrydowym odbywa si\u0119 inaczej ni\u017c w czasopi\u015bmie typu open access?” tab_id=”1613404247188-5d9b4c31-54da”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nCo do zasady nie ma \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy w przygotowaniu recenzji dla czasopism otwartych oraz hybrydowych. Natomiast niekt\u00f3re wydawnictwa (np. MDPI) sw\u00f3j model publikacyjny opieraj\u0105 na systemie zach\u0119t dla recenzent\u00f3w, dzi\u0119ki czemu pozyskuj\u0105 recenzje szybko, co znacznie skraca czas przygotowania artyku\u0142u.<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, wybieraj\u0105c czasopismo otwarte?” tab_id=”1613403024441-70389e71-5a2f”]\r\n
\r\n \r\n \r\n <\/p>\nWybieraj\u0105c periodyk do publikacji artyku\u0142u naukowego, warto dodatkowo sprawdzi\u0107 jego \u201ereputacj\u0119\u201d w innych \u017ar\u00f3d\u0142ach wiedzy. Mo\u017cna w tym celu wykorzysta\u0107 najnowszy Wykaz czasopism punktowanych, bazy danych (np. Scopus, Web of Science) lub zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z pytaniem do bibliotekarza (zapytaj@ciniba.edu.pl<\/a>).<\/p>\nNiekt\u00f3re czasopisma otwarte s\u0105 tzw. czasopismami drapie\u017cnymi, czyli takimi, kt\u00f3re stosuj\u0105 nieetyczny model publikowania polegaj\u0105cy na pozorowanym procesie recenzji i wydawaniu wszystkich nades\u0142anych i op\u0142aconych prac. Wydawcy ci wykorzystuj\u0105 ide\u0119 otwartego dost\u0119pu tylko po to, aby czerpa\u0107 dochody z op\u0142at pobieranych przez autor\u00f3w, wi\u0119c s\u0105 nastawione na publikowanie jak najwi\u0119kszej liczby prac z pomini\u0119ciem jakichkolwiek standard\u00f3w wydawniczych.<\/p>\n
\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][\/vc_tta_accordion][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
Open Access<\/strong><\/p>\n publikacje w otwartym dost\u0119pie<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_row_inner][vc_column_inner]\r\n Open Access to powszechny dost\u0119p do recenzowanej literatury naukowej \u2013 bez op\u0142at, logowania czy innych ogranicze\u0144 technicznych (w tym konieczno\u015bci zainstalowania dodatkowego, p\u0142atnego oprogramowania).<\/p>\n Publikowanie w otwartym dost\u0119pie oznacza, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce swobodnie czyta\u0107, kopiowa\u0107 (na zasadach cytatu), drukowa\u0107 i wykorzystywa\u0107 do cel\u00f3w naukowych lub dydaktycznych udost\u0119pnione w ten spos\u00f3b tre\u015bci. Wystarczy mie\u0107 \u0142\u0105cze internetowe.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner][\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column] grafika do pobrania<\/span><\/a><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row el_class=”container”][vc_column] grafika do pobrania<\/span><\/a><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”5\/12″ el_class=”odstep-gora”][vc_empty_space]\r\n Dwa sposoby zapewnienia otwartego dost\u0119pu do publikacji naukowych<\/span><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_tta_accordion style=”flat” shape=”square” color=”black” gap=”5″ c_icon=”triangle” active_section=”0″ no_fill=”true” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”droga z\u0142ota” tab_id=”1613472183849-a1afbe0f-24e3″ el_class=”zlota”]\r\n Droga z\u0142ota oznacza publikacj\u0119 tre\u015bci naukowych i edukacyjnych w czasopismach otwartych. Czasopisma te nie pobieraj\u0105 op\u0142at od czytelnik\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 z nich wymaga jednak od autor\u00f3w wniesienia op\u0142aty publikacyjnej (APC \u2013 Article Processing Charges<\/em>), dzi\u0119ki kt\u00f3rej pokrywane s\u0105 m.in. koszty redakcyjne.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”droga zielona” tab_id=”1613472183909-099efb52-1f7d” el_class=”zielona”]\r\n Droga zielona oznacza zdeponowanie artyku\u0142u naukowego w otwartym repozytorium. Autorzy samodzielnie wprowadzaj\u0105 swoj\u0105 publikacj\u0119 do takiego repozytorium \u2013 z uwzgl\u0119dnieniem zasad zawartych w umowie z wydawc\u0105. Nie wszystkie wydawnictwa wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119 na umieszczanie opublikowanego artyku\u0142u w repozytorium.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][\/vc_tta_accordion] FAQ<\/span><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_tta_accordion style=”flat” shape=”square” color=”black” gap=”5″ c_icon=”triangle” active_section=”0″ no_fill=”true” collapsible_all=”true”][vc_tta_section title=”chc\u0119 przeczyta\u0107 artyku\u0142 w otwartym dost\u0119pie, czy musz\u0119 zap\u0142aci\u0107 za dost\u0119p do tre\u015bci?” tab_id=”1613405841211-67f86909-aa9b”]\r\n Publikacja w trybie Open Access oznacza wolny, bezp\u0142atny, powszechny i natychmiastowy dost\u0119p do tre\u015bci naukowych i edukacyjnych. Materia\u0142y te mog\u0105 by\u0107 udost\u0119pniane w czasopismach w formule otwartego dost\u0119pu lub w otwartych repozytoriach, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 zarz\u0105dzaniu dokumentami cyfrowymi i ich d\u0142ugoterminowemu przechowywaniu.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 spis czasopism otwartych?” tab_id=”1613403024391-5c8ba051-f51e”]\r\n Najwi\u0119ksz\u0105 baz\u0105 rejestruj\u0105c\u0105 naukowe czasopisma otwarte jest DOAJ \u2013 Directory of Open Access Journals (www.doaj.org<\/a>). Obecnie (stan na luty 2021 roku) indeksuje ona ok. 16 tys. czasopism ze wszystkich dyscyplin. Nie jest to jednak pe\u0142ny wykaz. Wiele z czasopism otwartych nie zg\u0142asza si\u0119 do indeksowania w DOAJ lub jest odrzucana z powodu stosowania drapie\u017cnych praktyk. Czasopism otwartych mo\u017cna szuka\u0107 w bazach danych (np. Web of Science lub Scopus) lub sprawdza\u0107 ich status bezpo\u015brednio na stronach WWW. Informacj\u0119 o trybie udost\u0119pniania (OA) czasopisma umieszczaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej na swojej stronie g\u0142\u00f3wnej lub na stronie artyku\u0142u. Otwarte periodyki maj\u0105 tak\u017ce zdefiniowan\u0105 licencj\u0119, czyli wykaz warunk\u00f3w dotycz\u0105cych udost\u0119pniania (np. mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania komercyjnego czy przygotowania utwor\u00f3w zale\u017cnych).<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”chc\u0119 opublikowa\u0107 artyku\u0142 w otwartym dost\u0119pie, czy musz\u0119 zap\u0142aci\u0107 za jego udost\u0119pnienie?” tab_id=”1613405897647-5681d282-c436″]\r\n Niekt\u00f3re czasopisma open access utrzymuj\u0105 si\u0119 z innych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania ni\u017c op\u0142aty pobierane od autor\u00f3w, wi\u0119c publikacja w takich periodykach nie wymaga od autora \u017cadnych dodatkowych p\u0142atno\u015bci. W bazie DOAJ (www.doaj.org<\/a>) wi\u0119kszo\u015b\u0107 (11,5 tys. z blisko 16 tys. tytu\u0142\u00f3w) zarejestrowanych tam czasopism deklaruje brak APC. Informacje o niepobieraniu op\u0142at za publikacje powinny by\u0107 umieszczone na stronach czasopism.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 czasopism wydawanych w formule Open Access pobiera op\u0142at\u0119 APC (ang. Article Processing Charges<\/em>). W tym przypadku autor lub instytucja, z kt\u00f3r\u0105 jest zwi\u0105zany, ponosi koszty publikacji artyku\u0142u naukowego.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”sk\u0105d pozyska\u0107 fundusze na op\u0142aty publikacyjne?” tab_id=”1613404289048-0001b3ef-69f9″]\r\n Fundusze na op\u0142aty mo\u017cna pozyska\u0107 w ramach sk\u0142adanych projekt\u00f3w (np. z Narodowego Centrum Nauki). Innym sposobem jest nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy ze wsp\u00f3\u0142autorem, kt\u00f3ry ma zapewnione finansowanie na publikacje w otwartym dost\u0119pie.<\/p>\n Uruchomiony zosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c specjalny program Ministerstwa Edukacji i Nauki, wspieraj\u0105cy finansowanie publikacji naukowych w otwartym dost\u0119pie. Program ten umo\u017cliwia autorom afiliowanym w polskich instytucjach publikowanie artyku\u0142\u00f3w otwartych na licencji creative commons w czasopismach hybrydowych wybranych wydawc\u00f3w (m.in. Springer i Elsevier). Koszty publikacji artyku\u0142\u00f3w w ramach programu s\u0105 pokrywane z op\u0142aty za licencj\u0119 krajow\u0105 ze \u015brodk\u00f3w pochodz\u0105cych z MEiN. Liczba artyku\u0142\u00f3w w programie jest ograniczona, w zwi\u0105zku z tym nie wszystkie zg\u0142oszone prace (zw\u0142aszcza te pod koniec roku) b\u0119d\u0105 mog\u0142y nim by\u0107 obj\u0119te. Szczeg\u00f3\u0142owe informacje na temat Programu publikowania otwartego dost\u0119pne s\u0105 na stronie: www.ciniba.edu.pl<\/a>.<\/p>\n Dzia\u0142ania wspieraj\u0105ce publikowanie artyku\u0142\u00f3w w otwartym dost\u0119pie podj\u0119te zosta\u0142y tak\u017ce na Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach w ramach Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej (np. konkurs Open Access<\/a>).<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”czy wyb\u00f3r czasopisma typu open access umo\u017cliwia szybsze opublikowanie artyku\u0142u?” tab_id=”1613403844760-18e3a356-7a88″]\r\n Publikacje w czasopismach naukowych (otwartych czy hybrydowych) przygotowywane s\u0105 w takim sam spos\u00f3b, wi\u0119c o szybko\u015bci publikowania nie \u015bwiadczy spos\u00f3b udost\u0119pniania tre\u015bci (otwarty czy zamkni\u0119ty). Wp\u0142yw na to ma tryb pracy redakcji i wydawcy czasopisma, liczba artyku\u0142\u00f3w, a tak\u017ce to, czy redakcja publikuje artyku\u0142y jako tzw. online first<\/em>, czyli udost\u0119pnia je na stronie www na bie\u017c\u0105co jeszcze przed formalnym zamkni\u0119ciem numeru (tomu). Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy wydawcy otwartych czasopism (np. MDPI czy periodyk\u00f3w z grupy PLoS) bardzo sprawnie i szybko przeprowadzaj\u0105 proces publikacji, jednak\u017ce ma na to wp\u0142yw stosowany model wydawniczy oraz uproszczenie niekt\u00f3rych czynno\u015bci (np. czasoch\u0142onnego sk\u0142adu).<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy publikacj\u0105 typu open access w czasopi\u015bmie hybrydowym a w czasopi\u015bmie otwartym?” tab_id=”1613470140139-0ccc55ee-c506″]\r\n Je\u015bli chodzi o sam\u0105 publikacj\u0119, w zasadzie nie ma r\u00f3\u017cnicy. W obu przypadkach mamy do czynienia z prac\u0105 dost\u0119pn\u0105 dla wszystkich zainteresowanych bez konieczno\u015bci ponoszenia op\u0142at czy te\u017c logowania si\u0119.<\/p>\n R\u00f3\u017cnice dotycz\u0105 samych czasopism.<\/p>\n Czasopisma otwarte<\/strong> to takie, kt\u00f3re publikuj\u0105 w modelu otwartym wszystkie publikacje (tzw. z\u0142oty otwarty dost\u0119p) i nie pobieraj\u0105 op\u0142at abonamentowych od czytelnik\u00f3w. Wydawcy uzyskuj\u0105 dochody z op\u0142at za artyku\u0142y dokonanych przez autor\u00f3w lub reprezentuj\u0105ce ich jednostki (APC \u2013 Article Processing Charges<\/em>), albo z innych \u017ar\u00f3de\u0142 finansowania.<\/p>\n Natomiast czasopisma hybrydowe<\/strong> to periodyki obj\u0119te subskrypcj\u0105. Dost\u0119p do artyku\u0142\u00f3w jest mo\u017cliwy po op\u0142aceniu prenumeraty. Jednak\u017ce autorzy mog\u0105 wybra\u0107 z\u0142oty dost\u0119p dla swojej publikacji, op\u0142acaj\u0105c APC. W\u00f3wczas po opublikowaniu artyku\u0142u jest on dost\u0119pny w spos\u00f3b otwarty dla wszystkich czytelnik\u00f3w. W czasopismach hybrydowych tylko cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142\u00f3w dost\u0119pna jest w ten spos\u00f3b. Pozosta\u0142e artyku\u0142y, kt\u00f3re nie s\u0105 dost\u0119pne za po\u015brednictwem z\u0142otego OA, nie mog\u0105 by\u0107 przegl\u0105dane i pobierane przez czytelnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie subskrybuj\u0105 tych czasopism.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”czy recenzja artyku\u0142u w czasopi\u015bmie hybrydowym odbywa si\u0119 inaczej ni\u017c w czasopi\u015bmie typu open access?” tab_id=”1613404247188-5d9b4c31-54da”]\r\n Co do zasady nie ma \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy w przygotowaniu recenzji dla czasopism otwartych oraz hybrydowych. Natomiast niekt\u00f3re wydawnictwa (np. MDPI) sw\u00f3j model publikacyjny opieraj\u0105 na systemie zach\u0119t dla recenzent\u00f3w, dzi\u0119ki czemu pozyskuj\u0105 recenzje szybko, co znacznie skraca czas przygotowania artyku\u0142u.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=”na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, wybieraj\u0105c czasopismo otwarte?” tab_id=”1613403024441-70389e71-5a2f”]\r\n Wybieraj\u0105c periodyk do publikacji artyku\u0142u naukowego, warto dodatkowo sprawdzi\u0107 jego \u201ereputacj\u0119\u201d w innych \u017ar\u00f3d\u0142ach wiedzy. Mo\u017cna w tym celu wykorzysta\u0107 najnowszy Wykaz czasopism punktowanych, bazy danych (np. Scopus, Web of Science) lub zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z pytaniem do bibliotekarza (zapytaj@ciniba.edu.pl<\/a>).<\/p>\n Niekt\u00f3re czasopisma otwarte s\u0105 tzw. czasopismami drapie\u017cnymi, czyli takimi, kt\u00f3re stosuj\u0105 nieetyczny model publikowania polegaj\u0105cy na pozorowanym procesie recenzji i wydawaniu wszystkich nades\u0142anych i op\u0142aconych prac. Wydawcy ci wykorzystuj\u0105 ide\u0119 otwartego dost\u0119pu tylko po to, aby czerpa\u0107 dochody z op\u0142at pobieranych przez autor\u00f3w, wi\u0119c s\u0105 nastawione na publikowanie jak najwi\u0119kszej liczby prac z pomini\u0119ciem jakichkolwiek standard\u00f3w wydawniczych.<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_tta_section][\/vc_tta_accordion][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n <\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n