INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1659607192172{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr Agata Nicewicz<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Weronika Cygan |<\/span><\/p>\n Od lat naukowcy i pszczelarze bij\u0105 na alarm z powodu zespo\u0142u masowego gini\u0119cia pszczo\u0142y miodnej (CCD \u2013 Colony Collapse Disorder). Zwierz\u0119tom zagra\u017caj\u0105 pestycydy, zmiany klimatu oraz paso\u017cyty, przyczyniaj\u0105c si\u0119 do wyra\u017anego spadku ich liczebno\u015bci. Szczeg\u00f3lnie gro\u017any dla producentki miodu jest Varroa destructor<\/em> \u2013 rodzaj roztocza wywo\u0142uj\u0105cego \u015bmiertelnie gro\u017an\u0105 warroz\u0119.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Dr\u0119cz pszczeli, bo tak brzmi polska nazwa szkodnika, odpowiada za ogromne straty w przemy\u015ble pszczelarskim oraz w \u015brodowisku naturalnym. W ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej dr Agata Nicewicz z Wydzia\u0142u Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przeprowadzi\u0142a badania, kt\u00f3rych celem by\u0142o sprawdzenie skuteczno\u015bci stosowanych w Polsce metod zwalczania V. destructor<\/em>.<\/p>\n \u2013 Dr\u0119cz pszczeli jest wektorem co najmniej szesnastu wirus\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych r\u00f3\u017cne choroby. Mog\u0105 one powodowa\u0107 m.in. parali\u017c pszcz\u00f3\u0142, kt\u00f3ry cz\u0119sto ko\u0144czy si\u0119 ich \u015bmierci\u0105 \u2013 wyja\u015bnia dr Agata Nicewicz. Zdarza si\u0119, \u017ce choroba nie zabija pszczo\u0142y, ale zmienia jej organizm: traci w\u0142oski na ciele, a jej osk\u00f3rek czernieje. Taka pszczo\u0142a pachnie inaczej od swoich zdrowych si\u00f3str, przez co bywa traktowana jak intruz i nie jest wpuszczana do ula. Nara\u017cona na ataki dotychczasowych towarzyszek samotna pszczo\u0142a, je\u017celi nie zostanie wcze\u015bniej zabita, ginie na zewn\u0105trz dawnego domu z g\u0142odu i zimna.<\/p>\n Przez d\u0142ugi czas s\u0105dzono, \u017ce V. destructor<\/em> dzia\u0142a podobnie do kleszcza, wbijaj\u0105c si\u0119 w sk\u00f3r\u0119 ofiary i wypijaj\u0105c jej hemolimf\u0119 (odpowiednik krwi u owad\u00f3w). Dopiero publikacja z 2019 roku obali\u0142a ten pogl\u0105d. \u2013 Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em pokarmu Varroa<\/em> jest cia\u0142o t\u0142uszczowe pszczo\u0142y. To tkanka, w kt\u00f3rej syntetyzowane s\u0105 bia\u0142ka zwi\u0105zane z uk\u0142adem odporno\u015bciowym. Jednocze\u015bnie pe\u0142ni ona funkcj\u0119 magazynu energii. Tutaj te\u017c dochodzi do neutralizacji toksyn \u2013 t\u0142umaczy badaczka z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Paso\u017cyt nie tylko wi\u0119c niszczy cia\u0142o t\u0142uszczowe, ale dodatkowo wraz z w\u0142asn\u0105 \u015blin\u0105 wstrzykuje do niego wirusy. Zaatakowana pszczo\u0142a cierpi na brak odporno\u015bci i os\u0142abienie organizmu.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_row_inner][vc_column_inner width=”1\/2″]\r\n Dr\u0119cz pszczeli to wyj\u0105tkowo przebieg\u0142y szkodnik. Potrafi przeczeka\u0107 kilka dni w kwiatach w oczekiwaniu na pszczo\u0142\u0119, kt\u00f3r\u0105 obsi\u0105dzie i powr\u00f3ci z ni\u0105 do ula. Wed\u0142ug bada\u0144 V. destructor<\/em> rozpoznaje zapachy poszczeg\u00f3lnych osobnik\u00f3w, dlatego nie atakuje pszczo\u0142y z rodziny, z kt\u00f3rej przylecia\u0142, lecz poszukuje ofiary z innego miejsca. To m.in. ta jego umiej\u0119tno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce jest on tak trudnym przeciwnikiem dla pszczelarzy, jak r\u00f3wnie\u017c zagro\u017ceniem dla innych gatunk\u00f3w zwierz\u0105t.<\/p>\n \u2013 Pszczo\u0142y mog\u0105 pokonywa\u0107 d\u0142ugie dystanse i odlatywa\u0107 nawet do 10 km od uli. Maj\u0105 kontakt z ca\u0142ym \u015brodowiskiem, z innymi owadami. Niestety pszczo\u0142y miodne zara\u017caj\u0105 te\u017c inne zapylacze. W Wielkiej Brytanii jeden z gatunk\u00f3w dzikich trzmieli wygin\u0105\u0142, poniewa\u017c nie by\u0142 w stanie zwalczy\u0107 V. destructor<\/em> \u00a0\u2013 t\u0142umaczy dr Agata Nicewicz.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/2″]\r\n Dr Agata Nicewicz | archiwum prywatne dr Agaty Nicewicz<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n Dla pszczelarzy okresem wzmo\u017conej czujno\u015bci jest prze\u0142om lata i jesieni. To wtedy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 pierwsze oznaki obecno\u015bci paso\u017cyta i objawy warrozy. Dr\u0119cz pszczeli obsiada doros\u0142e osobniki, ale ceni sobie r\u00f3wnie\u017c larwy, do kt\u00f3rych wkrada si\u0119 przed zasklepieniem kom\u00f3rki przez pszczo\u0142y. Tak schowany ma pod dostatkiem ciep\u0142a i pokarmu. Zdarza si\u0119, \u017ce w jednej takiej kom\u00f3rce kryj\u0105 si\u0119 trzy b\u0105d\u017a cztery osobniki Varroa<\/em>.<\/p>\n Wed\u0142ug literatury naukowej nieleczona rodzina pszcz\u00f3\u0142 zaatakowana warroz\u0105 ca\u0142kowicie wyginie w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat. Dr Agata Nicewicz twierdzi jednak, \u017ce taka strata mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 jeszcze w tym samym roku od opanowania rodziny przez paso\u017cyta. Potwierdzaj\u0105 to te\u017c do\u015bwiadczenia pszczelarzy, z kt\u00f3rymi badaczka rozmawia\u0142a \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z nich skar\u017cy\u0142a si\u0119 na straty si\u0119gaj\u0105ce po\u0142owy wszystkich osobnik\u00f3w, pomimo zastosowania jesiennego leczenia. Absolutnie nie dziwi wi\u0119c zaanga\u017cowanie naukowc\u00f3w i hodowc\u00f3w w wynalezienie najskuteczniejszego sposobu zwalczania szkodnika.<\/p>\n Od lat podejmowane s\u0105 wysi\u0142ki wyhodowania linii pszcz\u00f3\u0142 miodnych, kt\u00f3re by\u0142yby bardziej odporne na ataki dr\u0119cza pszczelego. Wiadomo, \u017ce niekt\u00f3re osobniki wykazuj\u0105 tzw. zachowania higieniczne, polegaj\u0105ce na przeczesywaniu w\u0142asnego cia\u0142a i usuwaniu zanieczyszcze\u0144. Naukowcy licz\u0105 na takie wzmocnienie reakcji, by pszczo\u0142a sama by\u0142a w stanie \u015bci\u0105ga\u0107 z cia\u0142a paso\u017cyta, a nawet otwiera\u0107 zainfekowane przez niego kom\u00f3rki z larwami i je wyci\u0105ga\u0107.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy pr\u00f3buje wykorzysta\u0107 in\u017cynieri\u0119 genetyczn\u0105 do modyfikacji samego V. destructor<\/em>, chc\u0105c sprawi\u0107, by ich samce lub samice by\u0142y bezp\u0142odne. Niestety wspomniane dzia\u0142ania nie odnosz\u0105 jak na razie po\u017c\u0105danego skutku. Jak wyja\u015bnia dr Agata Nicewicz: \u2013 Badania nadal trwaj\u0105, ale chodzi o skal\u0119. Zachowania higieniczne pszczo\u0142y miodnej s\u0105 warunkowane przez wiele gen\u00f3w. Nie do ko\u0144ca te\u017c wiadomo, czy odkryto wszystkie z nich, dlatego trudno pok\u0142ada\u0107 w tym momencie wielkie nadzieje w in\u017cynierii genetycznej.<\/p>\n Pszczelarzom pozostaje zatem przede wszystkim korzystanie ze \u015brodk\u00f3w chemicznych, maj\u0105cych os\u0142abi\u0107 paso\u017cyta. Najpowszechniej stosowanym organicznym zwi\u0105zkiem chemicznym jest amitraza. W ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d dr Agata Nicewicz sprawdza\u0142a wra\u017cliwo\u015b\u0107 V. destructor<\/em> na ten pestycyd. Badania naukowe przeprowadzono w jednej pasiece referencyjnej w wojew\u00f3dztwie \u0142\u00f3dzkim oraz w czterech pasiekach eksperymentalnych w wojew\u00f3dztwach \u015bl\u0105skim i mazowieckim.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_row_inner][vc_column_inner width=”1\/2″]\r\n Pszczo\u0142y z uczelnianej pasieki | fot. Julia Agnieszka Szymala<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/2″]\r\n Pracownicy U\u015a przy pasiekach | fot. Julia Agnieszka Szymala<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n Amitraza pozostaje w tej chwili najskuteczniejszym \u015brodkiem do zwalczania dr\u0119cza pszczelego, jednak jej skuteczno\u015b\u0107 wyra\u017anie spada wskutek nabywanej przez gatunek oporno\u015bci. Przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 nadmierne i niekontrolowane wykorzystywanie substancji. \u2013 Ju\u017c teraz Varroa<\/em> jest odporna na wiele pestycyd\u00f3w dawniej stosowanych \u2013 zwraca uwag\u0119 badaczka z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego i przytacza relacj\u0119 jednego z pszczelarzy, kt\u00f3ry zastosowa\u0142 w swoich ulach leczenie amitraz\u0105.<\/p>\n \u2013 Pszczelarz zebra\u0142 martwe osobniki do s\u0142oika, chc\u0105c je policzy\u0107 i sprawdzi\u0107, czy podj\u0119te przez niego leczenie ma sens. Po dw\u00f3ch dniach zauwa\u017cy\u0142, \u017ce wszystkie osobniki s\u0105 \u017cywe i maszeruj\u0105 po \u015bcianach zamkni\u0119tego s\u0142oika. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zosta\u0142y tylko tymczasowo sparali\u017cowane. Gdyby zwyczajnie zostawi\u0142 je pod ulem, z pewno\u015bci\u0105 do niego by wr\u00f3ci\u0142y \u2013 m\u00f3wi dr Agata Nicewicz.<\/p>\n Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce amitraza wp\u0142ywa nie tylko na paso\u017cyta, lecz tak\u017ce na pszczo\u0142\u0119. Przy niekontrolowanym i nadmiernym u\u017cywaniu pestycydu mo\u017ce on negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na producentk\u0119 miodu oraz na jej tchawki. Wa\u017cne wi\u0119c, by sami pszczelarze zyskiwali wi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 na temat wp\u0142ywu stosowanych przez siebie substancji.<\/p>\n Dr Agata Nicewicz podkre\u015bla, \u017ce nie chodzi o zupe\u0142ne odej\u015bcie od amitrazy, lecz o odpowiednie jej stosowanie. Rozwi\u0105zaniem mo\u017ce by\u0107 te\u017c leczenie kombinowane, czyli z wykorzystaniem dodatkowych \u015brodk\u00f3w. Wed\u0142ug bada\u0144 biolo\u017cki takie podej\u015bcie przynosi dobre efekty, czego dowodem jest uniwersytecka pasieka, mieszcz\u0105ca si\u0119 na dachu Wydzia\u0142u Prawa i Administracji U\u015a. Po zastosowaniu leczenia kombinowanego zanotowano w niej ni\u017csze wska\u017aniki oporno\u015bci V. destructor<\/em> na amitraz\u0119 ni\u017c w pasiekach kontrolnych, gdzie pszczo\u0142y leczono kwasami organicznymi.<\/p>\n Cho\u0107 zapylaczom nie jest \u0142atwo, bo nie sprzyja im dziesi\u0105tkuj\u0105cy je paso\u017cyt, do tego zagra\u017caj\u0105 im zmiany klimatu i zanieczyszczenia \u015brodowiska, to naukowcy i pszczelarze nieustannie szukaj\u0105 nowych, lepszych metod chroni\u0105cych pszczo\u0142y przed masowym wymieraniem. Mo\u017cna \u017cywi\u0107 nadziej\u0119, \u017ce dr\u0119cza pszczelego uda si\u0119 utrzyma\u0107 w ryzach.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″ css=”.vc_custom_1620308023905{background-color: #eaeaea !important;}”][vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1659607192172{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”] dr Agata Nicewicz [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: […]<\/p>\n
\nNa wojn\u0119 z pszczelim dr\u0119czycielem<\/strong><\/h3>\n
Przebieg\u0142y szkodnik<\/h3>\n
![\"Dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/dr-Agata-Nicewicz.jpg\")
<\/p>\nPoszukiwanie rozwi\u0105zania w in\u017cynierii genetycznej<\/h3>\n
![\"Pracownik](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/IMG_5510_fot-Julia-Agnieszka-Szymala.jpg\")
<\/p>\n![\"Dw\u00f3jka](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/IMG_5502_fot-Julia-Agnieszka-Szymala.jpg\")
<\/p>\nSprawdzona bro\u0144 na paso\u017cyta<\/h3>\n