INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1672835979863{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr Joanna Orze\u0142<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Weronika Cygan |<\/span><\/p>\n Tworzywa sztuczne otaczaj\u0105 nas z ka\u017cdej strony. Mikrocz\u0105steczki plastiku znajdujemy w miejscach, kt\u00f3re zdawa\u0142y si\u0119 by\u0107 nietkni\u0119te przez cz\u0142owieka. Wykrywamy je w antarktycznym \u015bniegu oraz w oceanicznych g\u0142\u0119binach. Na ich \u015blad trafiamy r\u00f3wnie\u017c w ludzkiej krwi. Powszechno\u015b\u0107 tych toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w sprawia, \u017ce tak wa\u017cne jest poszukiwanie sposob\u00f3w skutecznego ich wykrywania.<\/strong><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \u2013 To substancje, kt\u00f3re zaburzaj\u0105 prac\u0119 wielu uk\u0142ad\u00f3w naszego cia\u0142a, zw\u0142aszcza uk\u0142adu hormonalnego. Mog\u0105 prowadzi\u0107 nawet do bezp\u0142odno\u015bci \u2013 m\u00f3wi o bisfenolach dr Joanna Orze\u0142 z Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych U\u015a. W ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej chemiczka opracowa\u0142a metod\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwia jako\u015bciow\u0105 i ilo\u015bciow\u0105 ocen\u0119 wyst\u0119powania szkodliwych dla cz\u0142owieka i \u015brodowiska substancji z grupy bisfenoli BPA, BPS i BPF. Znale\u017a\u0107 je mo\u017cemy m.in. w plastikowych butelkach na napoje czy w paragonach, kt\u00f3re otrzymujemy po dokonaniu zakup\u00f3w.<\/p>\n O tym, \u017ce ten niewielki skrawek papieru niesie ze sob\u0105 ogromne ryzyko dla ludzkiego zdrowia, \u015bwiadcz\u0105 badania, w trakcie kt\u00f3rych sprawdzano zawarto\u015b\u0107 bisfenoli w moczu oraz krwi kasjer\u00f3w i kasjerek, maj\u0105cych na co dzie\u0144 kontakt z ogromn\u0105 ilo\u015bci\u0105 paragon\u00f3w. \u2013 St\u0119\u017cenia toksycznych substancji w ich krwi by\u0142y podniesione o kilkana\u015bcie albo nawet kilkaset razy, w momencie kiedy dotykali rachunk\u00f3w bezpo\u015brednio d\u0142o\u0144mi. Z kolei u tych badanych, kt\u00f3rzy mieli w trakcie pracy za\u0142o\u017cone r\u0119kawiczki, st\u0119\u017cenia nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych, jakie rejestrowano u os\u00f3b niemaj\u0105cych a\u017c takiej styczno\u015bci z podobn\u0105 ilo\u015bci\u0105 rachunk\u00f3w, co kasjerzy \u2013 zaznacza dr Joanna Orze\u0142.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_row_inner][vc_column_inner width=”1\/2″]\r\n Bisfenole s\u0105 generowane do otoczenia w wyniku r\u00f3\u017cnych proces\u00f3w. W przypadku paragon\u00f3w ich \u017ar\u00f3d\u0142em jest termoaktywna ta\u015bma do drukowania. Substancje uwalniaj\u0105 si\u0119 z niej w wyniku reakcji chemicznej zachodz\u0105cej na powierzchni ta\u015bmy w skutek oddzia\u0142ywania na ni\u0105 ciep\u0142a. Szkodliwe zwi\u0105zki ulatniaj\u0105 si\u0119 te\u017c w efekcie uszkodzenia przedmiotu. Tak dzieje si\u0119 z plastikowymi pojemnikami do przechowywania napoj\u00f3w lub \u017cywno\u015bci. Ich intensywnie u\u017cytkowane powoduje przecieranie warstwy w r\u00f3\u017cnych miejscach, a naruszona w ten spos\u00f3b struktura sprawia, \u017ce bisfenole du\u017co \u0142atwiej si\u0119 wymywaj\u0105 i mog\u0105 przenika\u0107 do ludzkiego organizmu czy \u015brodowiska.<\/p>\n Fakt, i\u017c toksyczne substancje s\u0105 tak rozpowszechnione wok\u00f3\u0142 nas, a przez to na r\u00f3\u017cne sposoby oddzia\u0142uj\u0105 z cia\u0142em cz\u0142owieka, a tak\u017ce zwierz\u0105t, zaburzaj\u0105c funkcjonowanie wielu istotnych uk\u0142ad\u00f3w, sk\u0142ania naukowc\u00f3w do poszukiwania coraz lepszych metod s\u0142u\u017c\u0105cych ich wykrywaniu.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/2″][vc_empty_space]\r\n Dr Joanna Orze\u0142 | archiwum prywatne<\/span><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n Standardowe metody wykrywania i oznaczania bisfenoli oparte s\u0105 na chromatografii, dzi\u0119ki kt\u00f3rej uzyskuje si\u0119 wysok\u0105 precyzj\u0119 i dok\u0142adno\u015b\u0107 pomiar\u00f3w. W d\u0142u\u017cszej perspektywie jest to jednak wyj\u0105tkowo czasoch\u0142onny i kosztowny spos\u00f3b, generuj\u0105cy nierzadko szkodliwe odpady chemiczne. Procedura stosowana przez dr Joann\u0119 Orze\u0142 jest rozwi\u0105zaniem bardziej ekologicznym i ekonomicznym.<\/p>\n Metoda opiera si\u0119 na pomiarach spektrofluorymetrycznych wodno-etanolowych ekstrakt\u00f3w pr\u00f3bek zawieraj\u0105cych bisfenole. W ca\u0142ym procesie istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 cyklodekstryny, kt\u00f3rych zadaniem jest wzmacnianie sygna\u0142u emitowanego przez poszczeg\u00f3lne sk\u0142adniki badanej substancji. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest zachowanie stabilnych warunk\u00f3w chemicznych. Jak zauwa\u017ca chemiczka z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, opracowana przez ni\u0105 metoda wymaga r\u00f3wnie\u017c du\u017cych umiej\u0119tno\u015bci od analityka.<\/p>\n \u2013 Zaproponowane przeze mnie rozwi\u0105zanie mo\u017ce nie jest nowo\u015bci\u0105, bo u\u017cycie spektrometrii fluorescencyjnej do oznaczenia bisfenoli jest opisane w literaturze, ale wykorzystanie cyklodekstryn, w przeprowadzonym przeze mnie eksperymencie pozwala oznacza\u0107 te substancje w spos\u00f3b dok\u0142adniejszy i ta\u0144szy od rozwi\u0105za\u0144 zalecanych do tej pory w opracowaniach naukowych. Procedura jest r\u00f3wnie\u017c zdecydowanie szybsza \u2013 wyja\u015bnia dr Joanna Orze\u0142. U\u017cywane w ramach metody odczynniki chemiczne cechuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ni\u017csz\u0105 toksyczno\u015bci\u0105 zar\u00f3wno dla \u015brodowiska, jak i osoby, kt\u00f3ra j\u0105 stosuje.<\/p>\n W ostatnich latach coraz wi\u0119cej naukowc\u00f3w jest zaanga\u017cowanych w poszukiwanie rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re wpisuj\u0105 si\u0119 w tzw. zielon\u0105 chemi\u0119. S\u0105 to metody nieodciskaj\u0105ce tak silnego \u015bladu w \u015brodowisku, jak te stosowane w poprzednich dekadach. Wed\u0142ug badaczki z Wydzia\u0142u Nauk \u015acis\u0142ych i Technicznych to w\u0142a\u015bnie kierunek wyznaczany przez ekologiczne podej\u015bcie b\u0119dzie w nauce coraz bardziej po\u017c\u0105dany, a opracowana przez ni\u0105 metoda z wykorzystaniem spektrometrii fluorescencyjnej w taki trend doskonale si\u0119 wpisuje m.in. poprzez ograniczanie ilo\u015bci toksycznych odpad\u00f3w w przyrodzie czy obni\u017canie koszt\u00f3w energetycznych prowadzonych analiz.<\/p>\n Na razie wci\u0105\u017c daleka droga do komercyjnego wykorzystania opracowanego przez dr Joann\u0119 Orze\u0142 sposobu wykrywania bisfenoli, niemniej drzemie w nim potencja\u0142, aby np. zastosowa\u0107 go w zak\u0142adach zajmuj\u0105cych si\u0119 utylizacj\u0105 odpad\u00f3w. Metoda wymaga\u0142aby jednak odpowiedniej adaptacji. \u2013 Musimy sobie zdawa\u0107 spraw\u0119 z tego, \u017ce tego typu miejsca maj\u0105 tak bogat\u0105 chemi\u0119, i\u017c stosowane w procesie cyklodekstryny i bisfenole mog\u0105 zgin\u0105\u0107 w tej chemicznej zupie \u2013 m\u00f3wi badaczka z U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n fot. Karolina Grabowska | Pexels<\/span><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Dlaczego opracowywanie nowych rozwi\u0105za\u0144 pozwalaj\u0105cych na precyzyjne wykrywanie toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w jest takie wa\u017cne? Spo\u0142ecze\u0144stwo cz\u0119sto nie jest \u015bwiadome, jak wielka ich ilo\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w naszym otoczeniu, i \u017ce wci\u0105\u017c do katalogu ju\u017c znanych dochodz\u0105 kolejne. Dr Joanna Orze\u0142 zwraca uwag\u0119 na zagro\u017cenie, jakim jest wprowadzanie w b\u0142\u0105d konsumenta czy brak kompletnych informacji dotycz\u0105cych konkretnych produkt\u00f3w.<\/p>\n \u2013 Zw\u0142aszcza osoby, kt\u00f3re maj\u0105 ma\u0142e dzieci s\u0105 bombardowane etykietami \u201eBPA free\u201d. M\u00f3wi si\u0119 o tym, \u017ce substancja ta jest szkodliwa i powinni\u015bmy jej unika\u0107, ale bisfenole obejmuj\u0105 ca\u0142y szereg niebezpiecznych zwi\u0105zk\u00f3w, jak BPF czy BPS. Jest ich mn\u00f3stwo. W swoich badaniach skupia\u0142am si\u0119 akurat na tych trzech najpopularniejszych, bo cho\u0107 u\u017cywanie bisfenolu A jest zakazane, to wykorzystywane s\u0105 jego analogi oraz inne substancje z tej grupy, kt\u00f3rych zakazu u\u017cywania nie ma, a bywaj\u0105 nierzadko bardziej toksyczne \u2013 zwraca uwag\u0119 chemiczka.<\/p>\n W ostatnich latach du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o zagro\u017ceniu, jakie niesie ze sob\u0105 zanieczyszczenie \u015brodowiska plastikiem i trudno\u015bci z jego utylizacj\u0105. Dlatego tak wa\u017cne jest, aby producenci inwestowali w tworzenie materia\u0142\u00f3w jak najbardziej przyjaznych dla \u015brodowiska. Wiadomo, \u017ce rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 butelki, p\u0142yty CD, jednorazowe maseczki i wiele innych zawieraj\u0105cych plastik \u015bmieci kumuluje si\u0119 w \u015brodowisku. Szkodliwe zwi\u0105zki trafiaj\u0105 do gleby czy w\u00f3d powierzchniowych \u2013 nara\u017cone na ich dzia\u0142anie s\u0105 ro\u015bliny, zwierz\u0119ta i ludzie.<\/p>\n \u2013 W swoich badaniach by\u0142am w stanie ustali\u0107, \u017ce nawet po dwudziestu latach papier termoaktywny, na kt\u00f3rym drukowane s\u0105 paragony, wci\u0105\u017c zawiera bisfenol. Ich st\u0119\u017cenie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c wysokie w cieczy przechowywanej w pojemnikach z poliw\u0119glanu nosz\u0105cych bardzo du\u017ce \u015blady u\u017cytkowania i porysowane \u015bcianki. W skutek naruszonej struktury polimeru zwi\u0119ksza si\u0119 powierzchnia kontaktu, a w zwi\u0105zku z tym wi\u0119cej toksycznych substancji przenika do napoju lub \u017cywno\u015bci przechowywanej w takim pojemniku \u2013 wyja\u015bnia dr Joanna Orze\u0142.<\/p>\n We wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie niemo\u017cliwe jest zupe\u0142ne wyeliminowanie z otoczenia bisfenoli, z pewno\u015bci\u0105 jednak warto stara\u0107 si\u0119 ogranicza\u0107 ich obecno\u015b\u0107 np. zast\u0119puj\u0105c plastikowe pojemniki szklanymi. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107 o odpowiednim utylizowaniu szkodliwych odpad\u00f3w, minimalizuj\u0105c ich wp\u0142yw na w\u0142asne zdrowie i \u015brodowisko przyrodnicze.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″ css=”.vc_custom_1620308023905{background-color: #eaeaea !important;}”][vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1672835979863{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”] dr Joanna Orze\u0142 [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: […]<\/p>\n
\nBisfenole \u2013 podst\u0119pni truciciele<\/h3>\n
Niebezpieczne paragony<\/strong><\/h3>\n
![\"dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/dr-joanna-orzel-swoboda-badan-tekst.jpg\")
<\/p>\nW stron\u0119 \u201ezielonej chemii\u201d<\/strong><\/h3>\n
![\"R\u0119ce](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/pexels-karolina-grabowska-4968388.jpg\")
<\/p>\nIle prawdy jest w etykietach?<\/strong><\/h3>\n