INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1673259646969{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr Mateusz Paliga<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Olimpia Orz\u0105da\u0142a |<\/span><\/p>\n Do\u015b\u0107 powszechnym rozwi\u0105zaniem technologicznym stosowanym ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu w przemy\u015ble s\u0105 roboty wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce (coboty), kt\u00f3re towarzysz\u0105 cz\u0142owiekowi. Traktowane s\u0105 jako wsp\u00f3\u0142pracownicy, a nie narz\u0119dzia umo\u017cliwiaj\u0105ce wykonywanie obowi\u0105zk\u00f3w. Dr Mateusz Paliga z Instytutu Psychologii Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach w ramach pierwszej edycji konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej przeprowadzi\u0142 og\u00f3lnopolskie badanie na temat p\u0142ynnej interakcji cz\u0142owieka i cobota.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Zacznijmy od podstaw. Czym s\u0105 coboty i jaka jest ich rola?<\/strong><\/p>\n Dr Mateusz Paliga: Coboty to wyj\u0105tkowy rodzaj robot\u00f3w. Samo s\u0142owo pochodzi od sformu\u0142owania \u201ecollaborative robots\u201d, co oznacza roboty wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce. Do czasu powstania cobot\u00f3w ludzie pracuj\u0105cy z robotami nie dzielili z nimi wsp\u00f3lnej przestrzeni, najcz\u0119\u015bciej dlatego \u017ce by\u0142y one du\u017ce, ci\u0119\u017ckie i w jaki\u015b spos\u00f3b zagra\u017caj\u0105ce. Oddzielano je od pracownik\u00f3w za pomoc\u0105 np. siatek lub systemu laser\u00f3w, po przekroczeniu kt\u00f3rych robot automatycznie si\u0119 zatrzymywa\u0142. Coboty natomiast dziel\u0105 z lud\u017ami wsp\u00f3ln\u0105 przestrze\u0144. Cz\u0142owiek i cobot mog\u0105 pracowa\u0107 wsp\u00f3lnie nad jednym zadaniem, wymieniaj\u0105c si\u0119 przedmiotami, skr\u0119caj\u0105c co\u015b wsp\u00f3lnie. Pracownik bezpo\u015brednio styka si\u0119 z robotem, co wcze\u015bniej nie mia\u0142o miejsca.<\/p>\n O.O.: Do jakich zada\u0144 coboty s\u0105 zazwyczaj u\u017cywane? Do pracy produkcyjnej?<\/strong><\/p>\n M.P.: Tak, do zada\u0144 produkcyjnych, chocia\u017c wykorzystywane s\u0105 te\u017c w medycynie. Z jednej strony s\u0105 pomocne w przestrzeniach, w kt\u00f3rych przebywanie obarczone jest pewnym ryzykiem, niebezpiecznych ze wzgl\u0119du na warunki fizyczne. Z drugiej strony mog\u0105 by\u0107 u\u017cywane do wykonywania zada\u0144 monotonnych czy wr\u0119cz nudnych, takich, kt\u00f3re wprowadza\u0142yby cz\u0142owieka w poczucie, \u017ce nic si\u0119 nie dzieje.<\/p>\n O.O.: Niew\u0105tpliwie coboty u\u0142atwiaj\u0105 cz\u0142owiekowi prac\u0119. A jakie wady ma wsp\u00f3\u0142praca z robotem? <\/strong><\/p>\n M.P.: Wad jest kilka. Odkryto, \u017ce je\u017celi zwi\u0119kszy si\u0119 pr\u0119dko\u015b\u0107 pracy robota albo zmniejszy si\u0119 znacz\u0105co dystans pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a cobotem, to pojawia si\u0119 stres \u2013 zar\u00f3wno fizjologiczny, jak i psychiczny. Zmienia si\u0119 te\u017c rola pracownika \u2013 w przemy\u015ble nie chodzi ju\u017c tylko o t\u0119\u017cyzn\u0119 fizyczn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c o wykorzystanie zdolno\u015bci poznawczych. Warto\u015bciowa jest obserwacja \u2013 sprawdzanie, czy maszyna dobrze pracuje, a tak\u017ce gotowo\u015b\u0107 do w\u0142a\u015bciwej reakcji w momencie, w kt\u00f3rym robot zaczyna si\u0119 zachowywa\u0107 w spos\u00f3b nieprzewidywalny. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to ciekawe nie tylko z perspektywy przemys\u0142owej. Odkryto, \u017ce z jednej strony ludzie s\u0105 zafascynowani robotami, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 samodzielnie. To, co nas najbardziej intryguje, to roboty humanoidalne. Przyk\u0142adami s\u0105 Sophia, zaprogramowana do swobodnego prowadzenia rozmowy na dowolny temat, albo Ameca, kt\u00f3ra bardzo dobrze imituje emocje i mimik\u0119 twarzy. To jest fascynuj\u0105ce, gdy si\u0119 na nie patrzy, a jednocze\u015bnie troch\u0119 przera\u017caj\u0105ce. S\u0105 jeszcze inne przyk\u0142ady, takie jak Atlas, kt\u00f3ry by\u0142 pierwszym robotem bardzo dobrze utrzymuj\u0105cym postaw\u0119 wyprostowan\u0105. To w og\u00f3le pierwszy przypadek, kiedy maszyn\u0119 nazwano robo sapiens<\/em>, dlatego \u017ce jest ona wyprostowana. Z drugiej strony odkryto, \u017ce gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 autonomiczne maszyny, ludzie odbieraj\u0105 je jako intruzywne, zagra\u017caj\u0105ce\u2026<\/p>\n O.O.: \u2026takie, kt\u00f3re przejm\u0105 w\u0142adz\u0119 nad cz\u0142owiekiem?<\/strong><\/p>\n M.P.: W\u0142a\u015bnie tak. Kultura, religia i media wykreowa\u0142y posta\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry ma decyduj\u0105c\u0105 w\u0142adz\u0119 i jest na szczycie hierarchii \u015bwiata. I nagle pojawia si\u0119 maszyna, kt\u00f3ra mo\u017ce decydowa\u0107, robi to lepiej, pope\u0142nia mniej b\u0142\u0119d\u00f3w, nie m\u0119czy si\u0119. Ludzie dostrzegli, \u017ce co\u015b, co by\u0142o takie typowo ludzkie, nagle zaczyna by\u0107 nieludzkie. Roboty troch\u0119 odebra\u0142y nam t\u0119 wyj\u0105tkowo\u015b\u0107. My\u015bl\u0119 wi\u0119c, \u017ce to du\u017ce wyzwanie nauczy\u0107 ludzi pracy z obiektem, kt\u00f3ry nie jest cz\u0142owiekiem, ale r\u00f3wnocze\u015bnie potrafi podejmowa\u0107 decyzje i rzadko si\u0119 myli.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n O.O.: Jaki\u015b czas temu jeden z internetowych serwis\u00f3w informacyjnych opublikowa\u0142 materia\u0142 filmowy pokazuj\u0105cy eksperyment, jaki przeprowadzono w Centrum Nauki Kopernik, z udzia\u0142em robota Babyclon, kt\u00f3ry jest \u0142udz\u0105co podobny do niemowl\u0119cia. Eksperyment bada\u0142 reakcj\u0119 r\u00f3\u017cnych os\u00f3b \u2013 jedni byli zafascynowani, inni przerywali badanie i odchodzili z przera\u017ceniem. To by\u0142o bardzo interesuj\u0105ce.<\/strong><\/p>\n M.P.: Zgadzam si\u0119. Istnieje hipoteza nazywana dolin\u0105 niesamowito\u015bci. Zgodnie z tym podej\u015bciem analizuje si\u0119 odczucia, jakie wywo\u0142uje kontakt robotem w zale\u017cno\u015bci od tego, jak bardzo ta maszyna jest podobna do cz\u0142owieka. Roboty przemys\u0142owe, sprz\u0105taj\u0105ce czy roboty-zabawki nie wprowadzaj\u0105 cz\u0142owieka w dyskomfort. Im bardziej s\u0105 podobne do jakiego\u015b stworzenia b\u0105d\u017a cz\u0142owieka, tym wi\u0119kszy komfort wzbudzaj\u0105. Ale w pewnym momencie, kiedy robot zaczyna by\u0107 niemal\u017ce ludzki, pojawia si\u0119 ta dolina. Najpierw czujemy si\u0119 zafascynowani\u2026<\/p>\n O.O.: \u2026a potem entuzjazm opada.<\/strong><\/p>\n M.P.: Tak. To ciekawe, \u017ce w tej dolinie znajduj\u0105 si\u0119 nie tylko roboty humanoidalne, ale te\u017c np. zombie z film\u00f3w. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce nie jest to dolina niesamowito\u015bci, tylko klif niesamowito\u015bci, bo na razie wszystkie roboty wznosz\u0105 si\u0119 i spadaj\u0105, i \u017caden nie wraca na g\u00f3r\u0119 [\u015bmiech<\/em>]. My\u015bl\u0119, \u017ce relacje z obiektami robotycznymi s\u0105 bardzo emocjonalne. Z jednej strony s\u0105 to emocje pozytywne, poniewa\u017c np. robot przemys\u0142owy zdejmuje pewien ci\u0119\u017car z cz\u0142owieka, ale z drugiej strony pojawiaj\u0105 si\u0119 emocje negatywne. Ludzie maj\u0105 przekonanie, \u017ce roboty ich zast\u0105pi\u0105. Wiele os\u00f3b korzysta chocia\u017cby z ekran\u00f3w dotykowych urz\u0105dze\u0144 samoobs\u0142ugowych w McDonaldzie albo KFC, kt\u00f3re doskonale zast\u0119puj\u0105 kasjera. Sam pomys\u0142, \u017ceby roboty zast\u0119powa\u0142y pracownik\u00f3w, nie jest nowy. W przypadku zawod\u00f3w tzw. niskiej specjalizacji, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 skomplikowanych albo specyficznych kompetencji, ludzie b\u0119d\u0105 zast\u0119powani przez roboty. Wi\u0119c nie dziwi\u0119 si\u0119, \u017ce kiedy wprowadza si\u0119 roboty do fabryki i ustawia si\u0119 je przy ta\u015bmie produkcyjnej, pracownicy do\u015bwiadczaj\u0105 l\u0119ku.<\/p>\n O.O.: Co daje wdro\u017cenie cobot\u00f3w w firmach?<\/strong><\/p>\n M.P.: Z jednej strony pojawia si\u0119 pewne odci\u0105\u017cenie, przede wszystkim fizyczne, spada konieczno\u015b\u0107 pracy w trudnych warunkach. Z drugiej strony kiedy pojawia si\u0119 nieznany sprz\u0119t, od cz\u0142owieka wymaga si\u0119 nowych umiej\u0119tno\u015bci. Pytanie, czy ka\u017cdy jest gotowy na to, \u017ceby uczy\u0107 si\u0119 pracy z technologi\u0105. Wdro\u017cenie cobot\u00f3w mo\u017ce by\u0107 te\u017c rozpatrywane na poziomie organizacyjnym. Ich wykorzystanie jest oznak\u0105, \u017ce fabryka si\u0119 rozwija, pod\u0105\u017ca za trendami, wprowadza nowoczesne technologie. W dodatku skoro roboty pomagaj\u0105 w pracy, to firma, kt\u00f3ra je wdra\u017ca, dba o pracownik\u00f3w, ulepszaj\u0105c system pracy.<\/p>\n O.O.: Badania, kt\u00f3re prowadzi\u0142 Pan Doktor w ramach konkursu Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej, dotyczy\u0142y interakcji mi\u0119dzy cobotem a cz\u0142owiekiem.<\/strong><\/p>\n M.P.: Takich bada\u0144 nad wsp\u00f3\u0142prac\u0105 cz\u0142owieka i cobota jest coraz wi\u0119cej. Jednak cz\u0119sto wyniki trudno po\u0142\u0105czy\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107, poniewa\u017c naukowcy u\u017cywaj\u0105 r\u00f3\u017cnych poj\u0119\u0107 i podej\u015b\u0107 teoretycznych czy metodologicznych. Postanowi\u0142em wykorzysta\u0107 to, co w psychologii pracy i organizacji jest dobrze znane. Prze\u0142o\u017cy\u0142em to, co wiemy o ludziach, na roboty. Najbardziej interesowa\u0142a mnie p\u0142ynno\u015b\u0107 interakcji pomi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a cobotem. Przyj\u0105\u0142em, \u017ce jest to wysoce skoordynowana wsp\u00f3\u0142praca prowadz\u0105ca do utworzenia synergicznego zespo\u0142u cz\u0142owieka i robota, kt\u00f3ry wsp\u00f3lnie wykonuje zadania. Uzna\u0142em, \u017ce mo\u017cna podej\u015b\u0107 do tej interakcji dok\u0142adnie tak samo, jak si\u0119 podchodzi do interakcji mi\u0119dzy cz\u0142owiekiem a cz\u0142owiekiem. Mo\u017cna tu przeanalizowa\u0107 cztery elementy. Po pierwsze, zbada\u0142em wk\u0142ad pracownika \u2013 to, jak anga\u017cuje si\u0119 w czynno\u015bci wykonywane z robotem. Twierdzi si\u0119, \u017ce to wk\u0142ad i kontrola cz\u0142owieka jest najwi\u0119kszym gwarantem bezpiecze\u0144stwa i wydajno\u015bci takiego zespo\u0142u. Po drugie, skupi\u0142em si\u0119 na emocjach, poniewa\u017c uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jednym z istotniejszych czynnik\u00f3w jest zaufanie cz\u0142owieka do robota. Po trzecie, zastanawia\u0142em si\u0119, na ile robot wype\u0142nia swoje obowi\u0105zki oraz czy jest niezawodny i przewidywalny. Po czwarte, przygl\u0105da\u0142em si\u0119 temu, czy faktycznie cz\u0142owiek i robot jako pewna wsp\u00f3lna ca\u0142o\u015b\u0107 dobrze wykonuj\u0105 swoj\u0105 prac\u0119.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n O.O.: Jakie wnioski p\u0142yn\u0105 z tych bada\u0144?<\/strong><\/p>\n M.P.: Odkry\u0142em, \u017ce praca z cobotami, zgodnie z teori\u0105 Roberta Karaska, to tzw. praca aktywna. Mimo \u017ce ludzie odczuwaj\u0105 presj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 ze zmian\u0105 pracy wykonawczej na kierownicz\u0105, dobrze sobie radz\u0105 i s\u0105 wydajni. My\u015bl\u0119, \u017ce wynika to z p\u0142ynno\u015bci interakcji. Pewna przewidywalno\u015b\u0107, zaufanie, pozytywne emocje, kt\u00f3re si\u0119 pojawiaj\u0105, daj\u0105 cz\u0142owiekowi poczucie kontroli. Uda\u0142o mi si\u0119 te\u017c odkry\u0107, \u017ce p\u0142ynna wsp\u00f3\u0142praca cz\u0142owieka i robota skutkuje zaanga\u017cowaniem w pracy. Wsp\u00f3\u0142pracownicy cobot\u00f3w chc\u0105 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w swoj\u0105 prac\u0119, do\u015bwiadczaj\u0105 tzw. pozytywnych stan\u00f3w poznawczo-afektywnych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym dobrze wykonuj\u0105 swoj\u0105 prac\u0119.<\/p>\n O.O.: W jaki spos\u00f3b badania zosta\u0142y przeprowadzone?<\/strong><\/p>\n M.P.: By\u0142o to badanie ankietowe zrealizowane przez firm\u0119 zewn\u0119trzn\u0105 na podstawie przygotowanego przeze mnie kwestionariusza. Ankiety wype\u0142ni\u0142o 200 os\u00f3b. To bardzo dobry wynik, poniewa\u017c dost\u0119p do wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w cobot\u00f3w jest utrudniony. Badania s\u0105 zwykle prowadzone na ma\u0142ych pr\u00f3bach lub bior\u0105 w nich udzia\u0142 studenci albo osoby, kt\u00f3re na co dzie\u0144 nie pracuj\u0105 z robotami. Pytanie, czy w takim przypadku wyci\u0105gane wnioski przek\u0142adaj\u0105 si\u0119 na rzeczywistego wsp\u00f3\u0142pracownika cobot\u00f3w. W artykule, kt\u00f3ry opublikowa\u0142em, redaktor dostrzeg\u0142, \u017ce badanie jest przeprowadzone na relatywnie du\u017cej pr\u00f3bie os\u00f3b, kt\u00f3re faktycznie pracuj\u0105 z robotami. Wnioski s\u0105 wyci\u0105gane z \u017cycia, a nie z laboratorium.<\/p>\n O.O.: Jakie ma Pan Doktor pomys\u0142y na kolejne badania?<\/strong><\/p>\n M.P.: Chcia\u0142bym dalej analizowa\u0107 p\u0142ynno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy cz\u0142owieka i robota. Zastanawiam si\u0119 nad tym, czy ta p\u0142ynna interakcja ma zwi\u0105zek z satysfakcj\u0105 pracownik\u00f3w oraz czy pomaga im radzi\u0107 sobie z obci\u0105\u017ceniem prac\u0105. Interesuje mnie te\u017c to, czy osobowo\u015b\u0107 cz\u0142owieka ma znaczenie dla sposobu, w jaki wchodzi on w interakcj\u0119 z robotem.<\/p>\n O.O.: Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119.<\/strong><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n
\nCobot, czyli wyj\u0105tkowy wsp\u00f3\u0142pracownik cz\u0142owieka<\/h3>\n
![\"dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/dr-Mateusz-Paliga_2-450x600.jpg\")
![\"robot](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/pexels-alex-knight-2599244-600x400.jpg\")
![\"robot](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-I\/mech-mind-1trHd2sCKV4-unsplash-600x400.jpg\")