{"id":2782,"date":"2023-05-10T09:31:42","date_gmt":"2023-05-10T07:31:42","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/?p=2782"},"modified":"2023-07-07T10:05:20","modified_gmt":"2023-07-07T08:05:20","slug":"swoboda-badan-metropolia-miedzy-betonem-a-zielenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/swoboda-badan-metropolia-miedzy-betonem-a-zielenia\/","title":{"rendered":"Swoboda bada\u0144 | Metropolia mi\u0119dzy betonem a zieleni\u0105"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1620308023905{background-color: #eaeaea !important;}&#8221;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><small><span style=\"letter-spacing: 0.6mm; color: #011535; font-size: 120%; font-family: PT Sans Narrow; font-weight: bolder;\">INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><small><span style=\"letter-spacing: 0.4mm; color: #9b132a; font-size: 130%; font-family: PT Sans Narrow;\">SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div><div class=\"container\"><div class=\"separator\" style=\"background-color: #002E5A\"><\/div><\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<p style=\"font-size: 110%; color: #011535; font-family: 'PT Sans Narrow'; text-align: right;\">Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[vc_btn title=&#8221;CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d&#8221; style=&#8221;classic&#8221; shape=&#8221;square&#8221; color=&#8221;blue&#8221; size=&#8221;sm&#8221; align=&#8221;right&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||&#8221;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1682491165841{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}&#8221;]<\/p>\n<p style=\"font-size: 200%; font-family: PT Sans Narrow; color: #002e5a;\"><strong>dr hab. Robert Krzysztofik, prof. U\u015a<\/strong><\/p>\n<p>[\/vc_column_text][vc_row_inner css=&#8221;.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_inner width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_empty_space height=&#8221;2px&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}&#8221;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/3&#8243;][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3 style=\"font-size: 120%; font-family: PT Sans Narrow; color: #002e5a;\">Metropolia mi\u0119dzy betonem a zieleni\u0105<\/h3>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><span style=\"font-size: 8pt;\">| Weronika Cygan |<\/span><\/p>\n<p><strong>W 2022 roku przebili\u015bmy sufit \u2013 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest nas ju\u017c 8 miliard\u00f3w. Nie wsz\u0119dzie jednak przyrost ludno\u015bci wygl\u0105da tak samo, a sporo region\u00f3w boryka si\u0119 z jej odp\u0142ywem. Demografia, zmiany klimatu i rozwijaj\u0105ce si\u0119 technologie wymuszaj\u0105 nowe podej\u015bcie w urbanistyce i projektowaniu miast.<\/strong><\/p>\n<p>Dr hab. Robert Krzysztofik, prof. U\u015a z Wydzia\u0142u Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego analizuje zagospodarowanie przestrzenne obszar\u00f3w silnie zurbanizowanych. W ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej naukowiec uj\u0105\u0142 w swoich analizach tereny wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego i wchodz\u0105ce w sk\u0142ad G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-2781\" src=\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Dr-hab.-Robert-Krzysztofik-prof.-US-fot.-Malgorzata-Luczyna-1.jpg\" alt=\"Dr hab. Robert Krzysztofik prof. U\u015a\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Dr-hab.-Robert-Krzysztofik-prof.-US-fot.-Malgorzata-Luczyna-1.jpg 500w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Dr-hab.-Robert-Krzysztofik-prof.-US-fot.-Malgorzata-Luczyna-1-480x600.jpg 480w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Dr-hab.-Robert-Krzysztofik-prof.-US-fot.-Malgorzata-Luczyna-1-460x575.jpg 460w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Dr hab. Robert Krzysztofik, prof. U\u015a | fot. Ma\u0142gorzata \u0141uczyna, materia\u0142y Uniwersytetu \u015al\u0105skiego<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>Miasto jakie jest, ka\u017cdy widzi<\/strong><\/h3>\n<p>Nie istnieje jedna definicja wyja\u015bniaj\u0105ca, czym s\u0105 obszary silnie zurbanizowane, ale da si\u0119 wskaza\u0107 elementy, kt\u00f3re zawsze si\u0119 w ich obr\u0119bie pojawiaj\u0105. \u2013 Zak\u0142adamy, \u017ce jest to taki obszar, na kt\u00f3rym wp\u0142yw komponent\u00f3w antropogenicznych zdecydowanie przewa\u017ca nad komponentami \u015brodowiska przyrodniczego. Tereny silnie zurbanizowane dostrzegamy tam, gdzie przestrzeni biotycznych jest niewiele. Je\u015bli ju\u017c si\u0119 pojawiaj\u0105, mog\u0105 to by\u0107 mniejsze lub wi\u0119ksze parki, tereny zielone, skwery \u2013 t\u0142umaczy prof. Robert Krzysztofik.<\/p>\n<p>Samo poj\u0119cie urbanizacji wi\u0105\u017ce si\u0119 z \u0142aci\u0144skim s\u0142owem \u201eurbanus\u201d, czyli miejski i oznacza rozw\u00f3j miast oraz rosn\u0105c\u0105 ich liczb\u0119. Urbanizacja posiada wiele wymiar\u00f3w, w tym przestrzenny, demograficzny, ekonomiczny czy kulturowy. Obecnie zreszt\u0105 proces ten wykracza poza same miasta.<\/p>\n<p>Ka\u017cdy, kto znajdzie si\u0119 w takim silnie zurbanizowanym obszarze, raczej nie b\u0119dzie mia\u0142 trudno\u015bci z jego rozpoznaniem. Mniejsza ilo\u015b\u0107 obiekt\u00f3w przyrodniczych oraz powszechne zabudowania, po\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wypatrzy\u0107 mo\u017cna m.in. wysoko\u015bciowce, b\u0119d\u0105 najbardziej wyrazistymi cechami takiego miejsca. Nie s\u0105 to jedyne typowe elementy. Naukowiec z U\u015a przywo\u0142uje zjawisko miejskiej wyspy ciep\u0142a jako szczeg\u00f3lnie charakterystycznego dla wszystkich wi\u0119kszych miast: \u2013 W po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Katowic na terenach niezabudowanych potrafi by\u0107 2\u20133 stopnie Celsjusza ch\u0142odniej ni\u017c w \u015br\u00f3dmie\u015bciu dok\u0142adnie w tej samej chwili.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>Miejska szachownica<\/strong><\/h3>\n<p>Katowice bezdyskusyjnie pozostaj\u0105 obszarem silnie zurbanizowanym, cho\u0107 niejednolicie. Prof. Robert Krzysztofik t\u0142umaczy, \u017ce centrum stolicy wojew\u00f3dztwa, przez swoj\u0105 struktur\u0119, g\u0119st\u0105 zabudow\u0119 i cechy fizjonomiczne, spe\u0142nia niemal wszystkie kryteria obszaru silnie zurbanizowanego. Dochodzi do tego funkcjonalna i fizjonomiczna metropolitalno\u015b\u0107 Katowic, b\u0119d\u0105cych siedzib\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii.<\/p>\n<p>Miejscowo\u015b\u0107 cieszy si\u0119 ca\u0142kiem sporymi obszarami przyrodniczymi, z kt\u00f3rych mo\u017ce by\u0107 dumna. \u2013 Dzielnica Murcki jest wr\u0119cz wysp\u0105 w morzu zieleni. Po\u0142udnie Katowic posiada wspania\u0142e kompleksy le\u015bne, cz\u0119\u015bciowo obj\u0119te ochron\u0105 prawn\u0105 jako rezerwaty i u\u017cytki ekologiczne. Ten potencja\u0142 przyrodniczy mocno podnosi miasto w rankingach jako\u015bci \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 zapewnia badacz z U\u015a.<\/p>\n<p>Stolica wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego nie jest pod tym wzgl\u0119dem unikatowa. W granicach wielu innych miast regionu r\u00f3wnie\u017c natrafimy na przestrzenie bardzo s\u0142abo zurbanizowane. Konurbacja katowicka jest uk\u0142adem policentrycznym, co czyni j\u0105 specyficzn\u0105 i unikatow\u0105 w Polsce, tak\u017ce pod k\u0105tem zagospodarowania przestrzeni. Wska\u017anik silnego zurbanizowania przybiera bowiem form\u0119 wielopunktowej mozaiki b\u0105d\u017a szachownicy, a to odr\u00f3\u017cnia region od tego, co zaobserwowa\u0107 mo\u017cna w aglomeracjach monocentrycznych.<\/p>\n<p>\u2013 Mamy relatywnie blisko siebie obszary silnie zagospodarowane, przeplataj\u0105ce si\u0119 z tymi s\u0142abiej u\u017cytkowanymi. Mo\u017cna to zobaczy\u0107, np. jad\u0105c z Tych\u00f3w do Sosnowca. Z kolei w przypadku np. Krakowa czy Wroc\u0142awia nie u\u015bwiadczymy miasta stutysi\u0119cznego w pobli\u017cu metropolii, a pomi\u0119dzy nimi obszar\u00f3w niezurbanizowanych lub s\u0142abo zurbanizowanych \u2013 t\u0142umaczy geograf.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-2779\" src=\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Zabrze-\u2013-centrum-miasta-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg\" alt=\"Centrum Zabrza. Na \u015brodku plac, po kt\u00f3rym chodzi jedna osoba. W oddali wida\u0107 r\u00f3\u017cne budynki\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Zabrze-\u2013-centrum-miasta-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg 800w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Zabrze-\u2013-centrum-miasta-fot.-Robert-Krzysztofik-600x337.jpg 600w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Zabrze-\u2013-centrum-miasta-fot.-Robert-Krzysztofik-768x431.jpg 768w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Zabrze-\u2013-centrum-miasta-fot.-Robert-Krzysztofik-575x323.jpg 575w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Zabrze, centrum miasta | fot. Robert Krzysztofik<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>Ca\u0142kiem nowe miasto<\/strong><\/h3>\n<p>Na struktur\u0119 i charakter miasta wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w, w tym te o skali globalnej. Zmiany klimatu, nowoczesne technologie czy tendencje demograficzne wymuszaj\u0105 na spo\u0142eczno\u015bciach dostosowywanie si\u0119 do r\u00f3\u017cnych wyzwa\u0144. Bywa, \u017ce z takiej potrzeby rodz\u0105 si\u0119 spektakularne projekty. Rosn\u0105ca liczba kairczyk\u00f3w sk\u0142oni\u0142a Egipt do postawienia nowej stolicy. Podobne kroki podj\u0119\u0142a Indonezja, cho\u0107 do przeludnienia D\u017cakarty dochodzi zagro\u017cenie ze strony wdzieraj\u0105cego si\u0119 w l\u0105d oceanu. S\u0105 te\u017c pomys\u0142y przywodz\u0105ce na my\u015bl scenariusze z science fiction, w rodzaju The Line \u2013 linearnego miasta, maj\u0105cego powsta\u0107 na pustyni Arabii Saudyjskiej.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[vc_row_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_video link=&#8221;https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=U1vgbF4aH6k&#8221; align=&#8221;center&#8221;][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=&#8221;1\/2&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p>Przedsi\u0119wzi\u0119cia o podobnym rozmachu nie s\u0105 i raczej nie b\u0119d\u0105 realizowane w Europie ani w Polsce, a przyczyna nie le\u017cy wy\u0142\u0105cznie w braku \u015brodk\u00f3w finansowych. Prof. Robert Krzysztofik uwa\u017ca, \u017ce planowanie przestrzenne powinno by\u0107 przede wszystkim dostosowane do mo\u017cliwo\u015bci i potrzeb lokalnej spo\u0142eczno\u015bci oraz uwzgl\u0119dnia\u0107 szereg czynnik\u00f3w, kt\u00f3re przy tego typu odwa\u017cnych projektach bywaj\u0105 zaniedbywane.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p>\u2013 Koncepcje miast linearnych czy pasmowych nie s\u0105 nowe, pojawi\u0142y si\u0119 ju\u017c w XIX i XX wieku. Planowano co\u015b podobnego w Europie, miasto mia\u0142o si\u0119 ci\u0105gn\u0105\u0107 od Madrytu do Moskwy, po drodze zahaczaj\u0105c o Warszaw\u0119. W Hiszpanii powsta\u0142 z kolei nawet fragment zabudowy \u2013 Ciudad Lineal wed\u0142ug koncepcji Sorii y Maty. Idee wielkoskalowych miast linearnych by\u0142y utopijnymi i nie zosta\u0142y zrealizowane. Zak\u0142adam, \u017ce saudyjskie The Line w takim kszta\u0142cie, o jakim si\u0119 obecnie m\u00f3wi, b\u0119dzie trudne do wcielenia w \u017cycie \u2013 komentuje naukowiec z U\u015a. Zdaniem badacza koncepcje egipskie i indonezyjskie przedstawiaj\u0105 si\u0119 du\u017co lepiej, bo zapewniaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 elastyczno\u015b\u0107 w projektowaniu i s\u0105 bardziej zr\u00f3\u017cnicowane.<\/p>\n<p>W wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim trwa w tej chwili budowa eko-miasteczka Siewierz Jeziorna, kt\u00f3re ma spe\u0142nia\u0107 za\u0142o\u017cenia miejscowo\u015bci o charakterze zr\u00f3wnowa\u017conym i przyjaznym spo\u0142ecznie. To jednak projekt o zupe\u0142nie innych za\u0142o\u017ceniach ni\u017c translokacje azjatyckich metropolii. Plany nowego Siewierza zak\u0142adaj\u0105 miejsce dla 20 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w, co przy dwumilionowej G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii jest za\u0142o\u017ceniem realnie dopasowanym do potencja\u0142u demograficznego. \u2013 Siewierz Jeziorna jest intersuj\u0105c\u0105 realizacj\u0105, maj\u0105c\u0105 du\u017cy potencja\u0142 spo\u0142eczny, wizerunkowy i lokalizacyjny. Jest te\u017c pierwszym od wielu lat za\u0142o\u017ceniem urbanistycznym w regionie kompleksowo ujmuj\u0105cym potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w z dobrodziejstwem mieszkania w s\u0105siedztwie rdzenia konurbacji, a nie w jego obr\u0119bie \u2013 m\u00f3wi geograf.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>Poprzemys\u0142owe eldorado<\/strong><\/h3>\n<p>\u015al\u0105sk jest zreszt\u0105 bardzo atrakcyjny dla inwestor\u00f3w, kt\u00f3rzy dostrzegaj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci ponownego zagospodarowania licznych teren\u00f3w pog\u00f3rniczych i poprzemys\u0142owych. Te inwestycje typu <em>brownfield<\/em> z powodzeniem mog\u0105 przeistoczy\u0107 si\u0119 w atrakcyjne nowe osiedla mieszkaniowe albo obiekty s\u0142u\u017c\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. Co ciekawe, tereny po dawnych kopalniach czy hutach, pomimo niejednokrotnie wi\u0105\u017c\u0105cej si\u0119 z nimi konieczno\u015bci oczyszczenia zanieczyszczonej gleby, bywaj\u0105 r\u00f3wnie, a czasem bardziej, po\u017c\u0105dane od \u201eczystych\u201d inwestycji typu <em>greenfield<\/em>. Te ostatnie gwarantuj\u0105 by\u0107 mo\u017ce lepsze pod wzgl\u0119dem \u015brodowiskowym powierzchnie podmiejskie czy grunty rolnicze, potencjalnie \u0142atwiejsze w zagospodarowaniu, jednak na przeszkodzie szybkiego ich zagospodarowania cz\u0119sto stoj\u0105 problemy zwi\u0105zane z w\u0142asno\u015bci\u0105 ziemi lub nadmiernym rozdrobnieniem grunt\u00f3w. Uregulowanie tych spraw potrafi przed\u0142u\u017cy\u0107 realizacj\u0119 projektu o wiele lat, a to mo\u017ce inwestor\u00f3w zniech\u0119ca\u0107.<\/p>\n<p>Okazj\u0105 dla firm s\u0105 r\u00f3wnie\u017c s\u0142abiej zurbanizowane tereny mi\u0119dzymiejskie, tak charakterystyczne dla konurbacji katowickiej \u2013 na trasie pomi\u0119dzy Rud\u0105 \u015al\u0105sk\u0105 a Zabrzem wci\u0105\u017c zobaczy\u0107 mo\u017cna \u0142any zb\u00f3\u017c. To tzw. obszary \u201epomi\u0119dzy\u201d (<em>in between<\/em>), tak bardzo charakterystyczne dla (po)przemys\u0142owej konurbacji. Stanowi\u0105 wa\u017cny element r\u00f3wnowa\u017cenia \u015brodowiska biotycznego z s\u0105siednimi silnie zagospodarowanymi osiedlami.<\/p>\n<p>\u2013 Wok\u00f3\u0142 naszego regionu, ale tak\u017ce w jego rdzeniu, obserwujemy rozw\u00f3j du\u017cych obiekt\u00f3w logistycznych i produkcyjnych na terenach zielonych w s\u0105siedztwie g\u0142\u00f3wnych dr\u00f3g komunikacyjnych. To odr\u00f3\u017cnia nas od takich miast, jak Krak\u00f3w czy Wroc\u0142aw, gdzie obiekty takie zlokalizowane s\u0105 wy\u0142\u0105cznie w strefie zewn\u0119trznej metropolii. To tzw. zjawisko <em>logistics antisprawl<\/em>, unikatowe w skali Polski i rzadkie na \u015bwiecie, a maj\u0105ce genez\u0119 w\u0142a\u015bnie w szachownicowym rozk\u0142adzie renty gruntowej oraz dost\u0119pno\u015bci teren\u00f3w poprzemys\u0142owych \u2013 wyja\u015bnia prof. Robert Krzysztofik.<\/p>\n<p>Naukowiec podaje tutaj jako przyk\u0142ad najwi\u0119kszy w Europie kompleks logistyczny na terenie pog\u00f3rniczym, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 na po\u0142udniu Sosnowca, przy drodze ekspresowej S1. To strefa koncentracji funkcji logistycznych mi\u0119dzy dzielnicami Bobrek i B\u00f3r, kt\u00f3ra wci\u0105\u017c si\u0119 rozbudowuje, cho\u0107 ju\u017c teraz \u201epod dachem\u201d mie\u015bci si\u0119 przestrze\u0144 o powierzchni niemal jednego kilometra kwadratowego. Skal\u0119 tego przedsi\u0119wzi\u0119cia dodatkowo zwi\u0119ksza przestrze\u0144 zajmowana przez przylegaj\u0105ce parkingi, drogi dojazdowe i inn\u0105 infrastruktur\u0119.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-2778\" src=\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Sosnowiec-dawna-kopalnia-piasku-podsadzkowego-Maczki-Bor-lata-90.-XX-wieku-fot.-Robert-Krzysztofik-rotated.jpg\" alt=\"Wzniesienie piasku, w oddali wida\u0107 jakie\u015b urz\u0105dzenie\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Sosnowiec-dawna-kopalnia-piasku-podsadzkowego-Maczki-Bor-lata-90.-XX-wieku-fot.-Robert-Krzysztofik-rotated.jpg 800w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Sosnowiec-dawna-kopalnia-piasku-podsadzkowego-Maczki-Bor-lata-90.-XX-wieku-fot.-Robert-Krzysztofik-600x402.jpg 600w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Sosnowiec-dawna-kopalnia-piasku-podsadzkowego-Maczki-Bor-lata-90.-XX-wieku-fot.-Robert-Krzysztofik-768x515.jpg 768w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Sosnowiec-dawna-kopalnia-piasku-podsadzkowego-Maczki-Bor-lata-90.-XX-wieku-fot.-Robert-Krzysztofik-575x385.jpg 575w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Sosnowiec, dawna kopalnia piasku podsadzkowego \u201eMaczki-B\u00f3r\u201d (lata 90. XX wieku), p\u00f3\u017aniej zwa\u0142 wewn\u0119trzny, a obecnie teren ekspansji najwi\u0119kszego europejskiego kompleksu logistycznego na pog\u00f3rniczym <em>brownfieldzie<\/em> | fot. Robert Krzysztofik<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>\u015al\u0105sk transindustrialnym wzorem<\/strong><\/h3>\n<p>\u2013 W tej chwili nasz region, je\u015bli chodzi o kierunek zagospodarowania przestrzennego i silnej urbanizacji na terenach poprzemys\u0142owych, jest jednym z modelowych w Europie. Do niedawna mieli\u015bmy do czynienia z monokultur\u0105 g\u00f3rniczo-hutnicz\u0105, natomiast od 30\u201340 lat region zmienia funkcjonalne oblicze \u2013 zapewnia geograf z U\u015a.<\/p>\n<p>Naukowiec podkre\u015bla, \u017ce wszelkie por\u00f3wnania konurbacji katowickiej z innymi miastami i regionami w Europie i w Polsce bywaj\u0105 trudne i niekoniecznie oddaj\u0105 prawdziw\u0105 skal\u0119 przemian. Zag\u0142\u0119bie Ruhry, gdzie r\u00f3wnie\u017c rozwin\u0105\u0142 si\u0119 przemys\u0142 ci\u0119\u017cki, oparty m.in. na w\u0119glu kamiennym, obecnie znajduje si\u0119 na innym etapie rozwoju ni\u017c miasta G\u00f3rno\u015bl\u0105sko-Zag\u0142\u0119biowskiej Metropolii. Tam nie pozosta\u0142a ju\u017c \u017cadna kopalnia, tymczasem w Katowicach wci\u0105\u017c dzia\u0142aj\u0105 KWK Murcki-Staszic oraz KWK Mys\u0142owice-Weso\u0142a. Inne, wci\u0105\u017c aktywne zak\u0142ady, znajduj\u0105 si\u0119 w s\u0105siednich miastach od Jaworzna po Knur\u00f3w.<\/p>\n<p>Prof. Robert Krzysztofik m\u00f3wi, \u017ce z tego powodu, wraz z innymi badaczami zagadnienia transformacji region\u00f3w poprzemys\u0142owych, zaproponowa\u0142 termin transindustrializm. \u2013 Przedrostek \u201etrans-\u201d ma tutaj istotne znaczenie, bo odnosi si\u0119 do atrybutu zar\u00f3wno czasu, jak i przestrzeni. Chodzi o przej\u015bcie funkcjonalne z jednego miejsca w drugie, a jednocze\u015bnie ukazanie zr\u00f3\u017cnicowania gospodarczego w obr\u0119bie samego regionu \u2013 dodaje badacz.<\/p>\n<p>To zr\u00f3\u017cnicowanie da si\u0119 zaobserwowa\u0107 w samych Katowicach, gdzie wystarczy czasem przenie\u015b\u0107 si\u0119 o kilka kilometr\u00f3w, by trafi\u0107 do dzielnicy o ca\u0142kowicie odmiennej strukturze zagospodarowania przestrzennego i funkcji ekonomicznych ni\u017c to najbardziej rozpoznawalne w dzielnicy \u015br\u00f3dmiejskiej. Wida\u0107 to te\u017c w samym regionie, niestety bywa, \u017ce ze strat\u0105 dla niekt\u00f3rych jego obszar\u00f3w. Geograf jako przyk\u0142ad podaje \u015awi\u0119toch\u0142owice, kt\u00f3re wci\u0105\u017c nie wykszta\u0142ci\u0142y nowych, istotnych funkcji gospodarczych po transformacji, na czym cierpi tak\u017ce wizerunek miejscowo\u015bci.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-2780\" src=\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Katowice-Budowa-Silesia-City-Center-2005-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg\" alt=\"Silesia City Center w trakcie budowy, na parkingu stoi sporo samochod\u00f3w, w oddali budynek w budowie\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Katowice-Budowa-Silesia-City-Center-2005-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg 800w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Katowice-Budowa-Silesia-City-Center-2005-fot.-Robert-Krzysztofik-600x450.jpg 600w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Katowice-Budowa-Silesia-City-Center-2005-fot.-Robert-Krzysztofik-768x576.jpg 768w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Katowice-Budowa-Silesia-City-Center-2005-fot.-Robert-Krzysztofik-575x431.jpg 575w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Katowice, Silesia City Center w 2005 w trakcie budowy | fot. Robert Krzysztofik<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><\/p>\n<h3><strong>Katowiczanie przysz\u0142o\u015bci<\/strong><\/h3>\n<p>Spogl\u0105daj\u0105c na ostatnie dekady, nale\u017ca\u0142oby jednak transformacj\u0119 regionu oceni\u0107 jak najbardziej pozytywnie. Znikaj\u0105 kopalnie, pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe inwestycje us\u0142ugowe i logistyczne, rekreacyjne, powstaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c nowe osiedla mieszkaniowe. Ostatnie dzia\u0142ania, kt\u00f3rych celem jest przekszta\u0142cenie przestrzeni wok\u00f3\u0142 Rawy w \u015br\u00f3dmie\u015bciu Katowic, wpisuj\u0105 si\u0119 w te zmiany.<\/p>\n<p>\u2013 Pomimo dotychczasowych zabieg\u00f3w Rawa nadal jest skanalizowanym \u015bciekiem, typowym dla przemys\u0142owych przedmie\u015b\u0107. Powsta\u0142a jednak bardzo dobra koncepcja przekszta\u0142cenia bulwar\u00f3w Rawy, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do idei rozwoju b\u0142\u0119kitno-zielonej infrastruktury, a polegaj\u0105ca na wykreowaniu miejsca, kt\u00f3re b\u0119dzie przyjemniejsze dla \u015brodowiska akademickiego, ale r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 m\u00f3wi prof. Robert Krzysztofik. Kreowanie tej idei jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w tak silnie zurbanizowanych i spo\u0142ecznie istotnych miejscach, jak dzielnica akademicka wzd\u0142u\u017c Rawy.<\/p>\n<p>Konurbacja katowicka posiada ogromny potencja\u0142 dla dalszego rozwoju oraz znacz\u0105cy kapita\u0142 spo\u0142eczny i zawodowy, pozwalaj\u0105cy na realizacj\u0119 kolejnych du\u017cych projekt\u00f3w. Wa\u017cna jest przy tym \u015bwiadomo\u015b\u0107 szans i zagro\u017ce\u0144, kt\u00f3re przy kreowaniu przestrzeni miejskiej mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107.<\/p>\n<p>\u2013 Wyzwa\u0144 jest jeszcze du\u017co i ca\u0142y czas musimy pyta\u0107 o to, dla kogo ten region jest. Nie wiemy przecie\u017c do ko\u0144ca, kim b\u0119d\u0105 jego mieszka\u0144cy za 20 lat oraz jakie b\u0119d\u0105 ich potrzeby i oczekiwania wzgl\u0119dem otaczaj\u0105cej przestrzeni. Region G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego jest diametralnie inny pod wzgl\u0119dem funkcjonalno-przestrzennym od tego sprzed 30 lat i b\u0119dzie si\u0119 zmienia\u0142 w kolejnych dekadach. W biznesie inwestycyjnym jest takie poj\u0119cie <em>build to suit<\/em>, kt\u00f3re t\u0142umaczymy jako \u201euszyte na miar\u0119\u201d, czyli nie za w\u0105sko, ale te\u017c nie za szeroko. To samo dotyczy rozwijania miast i prognozowania potrzeb ich mieszka\u0144c\u00f3w. Je\u017celi czego\u015b nie doszacujemy albo si\u0119 z czym\u015b przeliczymy, to si\u0119 szybko zem\u015bci \u2013 podsumowuje naukowiec z U\u015a.<\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-2777\" src=\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Rawa-w-Katowicach-proby-gentryfikacji-wizualnej-kanalu-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg\" alt=\"Okolice Rawy w centrum, widok na posadzone ro\u015bliny i grz\u0105dki, w oddali wida\u0107 zabudowania\" width=\"100%\" height=\"auto\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Rawa-w-Katowicach-proby-gentryfikacji-wizualnej-kanalu-fot.-Robert-Krzysztofik.jpg 800w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Rawa-w-Katowicach-proby-gentryfikacji-wizualnej-kanalu-fot.-Robert-Krzysztofik-600x337.jpg 600w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Rawa-w-Katowicach-proby-gentryfikacji-wizualnej-kanalu-fot.-Robert-Krzysztofik-768x431.jpg 768w, https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/Rawa-w-Katowicach-proby-gentryfikacji-wizualnej-kanalu-fot.-Robert-Krzysztofik-575x323.jpg 575w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 8pt;\">Rawa w Katowicach \u2013 pr\u00f3by gentryfikacji wizualnej kana\u0142u | fot. Robert Krzysztofik<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243; css=&#8221;.vc_custom_1620308023905{background-color: #eaeaea !important;}&#8221;][vc_btn title=&#8221;CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d&#8221; style=&#8221;classic&#8221; shape=&#8221;square&#8221; color=&#8221;blue&#8221; size=&#8221;sm&#8221; align=&#8221;right&#8221; css=&#8221;.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}&#8221; link=&#8221;url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||&#8221;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_column_text css=&#8221;.vc_custom_1682491165841{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}&#8221;] dr hab. Robert Krzysztofik, prof. U\u015a [\/vc_column_text][vc_row_inner css=&#8221;.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}&#8221;][vc_column_inner [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/swoboda-badan-metropolia-miedzy-betonem-a-zielenia\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3279,"featured_media":2775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[10,19,14],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2782"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3279"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2782"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2899,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2782\/revisions\/2899"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}