INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1688373810936{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr Joanna Godawa<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Olimpia Orz\u0105da\u0142a |<\/span><\/p>\n \u017byjemy w czasach deficytu kontaktu z natur\u0105. Wielu z nas nie jest tego \u015bwiadomych. Szybkie tempo \u017cycia, internet, media spo\u0142eczno\u015bciowe spowodowa\u0142y, \u017ce oddalili\u015bmy si\u0119 od przyrody. O potrzebie powrotu do natury, edukacji outdoorowej i nie tylko opowiada dr Joanna Godawa z Wydzia\u0142u Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach, laureatka drugiej edycji konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej. Naukowczyni jest autork\u0105 ksi\u0105\u017cki pt. \u201eZielona inkluzja, czyli o relacji cz\u0142owieka z przyrod\u0105, outdoor education i le\u015bnej bajce\u201d<\/a>, kt\u00f3ra wprowadza w temat naszego \u201ebycia w przyrodzie\u201d, uwa\u017cno\u015bci oraz du\u017cej potrzeby zmiany w edukacji szkolnej i przedszkolnej.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Jak wygl\u0105da relacja cz\u0142owieka XXI wieku z natur\u0105?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: To do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cone pytanie. Zale\u017cy to od grupy wiekowej i miejsca zamieszkania. Na pewno obserwujemy, \u017ce mieszka\u0144cy du\u017cych miast czuj\u0105 mniejsz\u0105 wi\u0119\u017a z natur\u0105 ni\u017c osoby z ma\u0142ych miast i wiosek. Z przeprowadzonych bada\u0144 wynika jednak, \u017ce prawie wszyscy mamy deficyt kontaktu z przyrod\u0105. Nasze \u017cycie zmieni\u0142o si\u0119 pod wzgl\u0119dem sp\u0119dzania czasu wolnego, patrz\u0105c cho\u0107by pokolenie wstecz. Dzieci zwykle przebywaj\u0105 godzin\u0119 lub dwie godziny na dworze w ci\u0105gu pi\u0119ciu dni nauki szkolnej \u2013 to bardzo ma\u0142o. W ramach projektu rozmawia\u0142am z rodzicami, \u017ceby sprawdzi\u0107, czy czas, jaki dzieci sp\u0119dzaj\u0105 przed ekranami komputer\u00f3w czy smartfon\u00f3w, r\u00f3wny jest czasowi sp\u0119dzonemu na zewn\u0105trz. Oczywi\u015bcie, \u017ce si\u0119 nie r\u00f3wnowa\u017cy. Sami ankietowani przyznali, \u017ce w dzieci\u0144stwie cz\u0119\u015bciej wychodzili na dw\u00f3r i brali udzia\u0142 w grach zespo\u0142owych. Obecnie nasze dzieci sp\u0119dzaj\u0105 wi\u0119cej czasu na zabawach indywidualnych. To wszystko przek\u0142ada si\u0119 na nasze funkcjonowanie spo\u0142eczne.<\/p>\n Jako rodzice mamy du\u017co l\u0119k\u00f3w \u2013 \u017cyjemy w czasach natychmiastowo\u015bci, ze wzgl\u0119du na szeroki dost\u0119p do mass medi\u00f3w od razu wiemy, kiedy komu\u015b co\u015b si\u0119 stanie. Pojawi\u0142y si\u0119 jednak te\u017c takie obawy, \u017ce \u201emoje dziecko si\u0119 ubrudzi\u201d. Kiedy\u015b m\u00f3wili\u015bmy, \u017ce szcz\u0119\u015bliwe dziecko to brudne dziecko. Wszystkie zabawy sensoryczne, kt\u00f3re, jak wiadomo, s\u0142u\u017c\u0105 harmonijnemu rozwojowi, polegaj\u0105 jednak na tym, \u017ceby si\u0119 ubrudzi\u0107. \u015arodowisko naszego \u017cycia, domy, mieszkania s\u0105 coraz bardziej sterylne i zabawa kamieniami, patykami, w b\u0142ocie, strumieniu, ka\u0142u\u017cy nie dla ka\u017cdego rodzica jest komfortowa. Zamienili\u015bmy te naturalne zabawy i zabawki cz\u0119sto na plastikowe, wydaj\u0105ce g\u0142o\u015bne d\u017awi\u0119ki zast\u0119pniki.<\/p>\n Ale s\u0105 te\u017c osoby, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z plac\u00f3wek edukacji alternatywnej, przedszkoli le\u015bnych, gdzie dzieci np. przebywaj\u0105 ca\u0142y dzie\u0144 na zewn\u0105trz, do\u015bwiadczaj\u0105 \u015bwiata wielozmys\u0142owo, obserwuj\u0105 przyrod\u0119 i ucz\u0105 si\u0119 przez do\u015bwiadczanie. Badania dowiod\u0142y, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 rodzic\u00f3w ma \u015bwiadomo\u015b\u0107, jak bardzo s\u0105 to rozwijaj\u0105ce rzeczy, ale jednak z jakich\u015b powod\u00f3w tego nie robi.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Dlaczego?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Dlatego \u017ce \u017cyjemy szybko, mamy du\u017co r\u00f3\u017cnych obowi\u0105zk\u00f3w, nasze dzieci chodz\u0105 na wiele zaj\u0119\u0107 pozalekcyjnych. Patrz\u0105c wstecz, kiedy\u015b tak bardzo nie organizowali\u015bmy im czasu wolnego. By\u0142y zaj\u0119cia w szkole, kto\u015b chodzi\u0142 na dodatkowy angielski, ale nie by\u0142o tego a\u017c tyle.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Teraz dzieci maj\u0105 zaplanowany ca\u0142y tydzie\u0144. W poniedzia\u0142ek angielski, we wtorek basen, w \u015brod\u0119 karate\u2026<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Tak, bywa, \u017ce dzieci maj\u0105 tygodniowo wi\u0119cej ni\u017c sze\u015b\u0107 zaj\u0119\u0107 pozalekcyjnych. Rodzice s\u0105 \u201efirm\u0105 dowozow\u0105\u201d, nierzadko w tym ferworze zapewniaj\u0105 te\u017c posi\u0142ki \u2013 niekt\u00f3rzy wr\u0119cz karmi\u0105 dzieci w samochodzie, jad\u0105c z jednej szko\u0142y do drugiej, z zaj\u0119\u0107 na zaj\u0119cia. Kiedy w takich sytuacjach dzieci maj\u0105 poby\u0107 na zewn\u0105trz?<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Nie maj\u0105 na to czasu.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: A jak ju\u017c maj\u0105 ten czas, to cz\u0119sto wybieraj\u0105 ekrany komputer\u00f3w, smartfon\u00f3w czy telewizor\u00f3w. Technologia nie jest z\u0142a i jest szalenie przyci\u0105gaj\u0105ca. My, doro\u015bli, te\u017c to wiemy. Amerykanie w kt\u00f3rym\u015b momencie dostrzegli problem, \u017ce dzieci przesta\u0142y wychodzi\u0107 na zewn\u0105trz. Opublikowano wiele ciekawych publikacji na ten temat, w tym prze\u0142omow\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eOstatnie dziecko lasu. Jak ocali\u0107 nasze dzieci przed zespo\u0142em deficytu natury\u201d Richarda Louva, od kt\u00f3rej tak naprawd\u0119 wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n Kiedy\u015b podczas spotkania w Akademickim Zaciszu \u2013 przestrzeni spotka\u0144 naukowc\u00f3w i praktyk\u00f3w stworzonej i prowadzonej przez prof. dr. hab. Romana Lepperta \u2013 jedna z go\u015bci\u0144 spotkania po\u015bwi\u0119conego outdoor education<\/em>, zacz\u0119\u0142a zastanawia\u0107 si\u0119, jak to jest, \u017ce do momentu, kiedy dziecko nie chodzi do przedszkola, wiemy, \u017ce musi ono sp\u0119dza\u0107 jak najwi\u0119cej czasu na dworze. Mamy zakodowane, \u017ce trzeba z nim du\u017co spacerowa\u0107. A potem wszystko si\u0119 zmienia \u2013 wpadamy w wir organizowania mu czasu. Ponadto gdy jest weekend i mamy czas wolny, cz\u0119sto nadrabiamy to, czego nie zd\u0105\u017cyli\u015bmy zrobi\u0107 w tygodniu. To wszystko dzieje si\u0119 kosztem naszego bycia w przyrodzie.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Jakie skutki ma odizolowanie od natury?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Jeste\u015bmy mniej wyczuleni i spostrzegawczy. W pewien spos\u00f3b hamuje to te\u017c nasz\u0105 ciekawo\u015b\u0107 poznawcz\u0105. W jednym z bada\u0144 wyczyta\u0142am, \u017ce wpatrywanie si\u0119 w ekrany ogranicza w znacz\u0105cy spos\u00f3b szybko\u015bci my\u015blenia i wra\u017cliwo\u015bci na \u015bwiat. Wp\u0142ywa to r\u00f3wnie\u017c na integracj\u0119 sensoryczn\u0105 \u2013 dzieci pozbawione do\u015bwiadczenia chodzenia boso i bawienia si\u0119 w naturalnej przestrzeni miewaj\u0105 problemy rozwojowe. Czujemy si\u0119 tak\u017ce \u201eodmiejscowieni\u201d. \u017byjemy w miastach, gdzie cz\u0119sto jeste\u015bmy anonimowi. Zdarza si\u0119, \u017ce mieszkaj\u0105c w du\u017cych blokach, w og\u00f3le nie znamy swoich s\u0105siad\u00f3w. Takim bardzo dalekosi\u0119\u017cnym skutkiem jest to, \u017ce mniej dbamy o nasze miejsca. \u0141atwiej jest nam \u015bmieci\u0107, zachowywa\u0107 si\u0119 niezgodnie z ekologi\u0105, poniewa\u017c nie czujemy, \u017ce te miejsca s\u0105 nasze. Badania, jakie przeprowadzi\u0142am, wykaza\u0142y, \u017ce 50% rodzic\u00f3w nie potrafi\u0142o poda\u0107 miejsca w przyrodzie, z kt\u00f3rym s\u0105 emocjonalnie zwi\u0105zani. To jak w takim razie zaszczepi\u0107 w dzieciach postawy proekologiczne i mi\u0142o\u015b\u0107 do miejsca, o kt\u00f3re si\u0119 dba?<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Powinni\u015bmy zacz\u0105\u0107 od rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w. Dzieci musz\u0105 mie\u0107 przyk\u0142ad.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: W\u0142a\u015bnie. Jest taka koncepcja przewodnika natury, kt\u00f3rym mo\u017ce by\u0107 ka\u017cdy z nas. Czy jako doro\u015bli mamy jednak \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce jeste\u015bmy pierwszymi przewodnikami dla naszych dzieci? Okazuje si\u0119, \u017ce raczej nie. Tymczasem wystarczy zabra\u0107 dziecko na spacer, pokaza\u0107 np. wiewi\u00f3rk\u0119, p\u0105czki na drzewach, zebra\u0107 \u017co\u0142\u0119dzie i og\u00f3lnie uwra\u017cliwi\u0107 na to, co nas otacza. Nie potrzebujemy \u017cadnych wielkich wypraw w natur\u0119, mamy j\u0105 na co dzie\u0144 wok\u00f3\u0142 siebie. Nawet tutaj, na terenie kampusu U\u015a, drzewa s\u0105 na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki. Mo\u017cna z bliska zobaczy\u0107, co si\u0119 dzieje w przyrodzie. Ale czy chcemy tam zajrze\u0107? Czy piel\u0119gnujemy w sobie ciekawo\u015b\u0107 otaczaj\u0105cym nas \u015bwiatem? Czy jeste\u015bmy zbyt zabiegani w innych sprawach? Dzieci potrzebuj\u0105 cho\u0107by jednego towarzysza, kt\u00f3ry podzieli z nim zachwyt nad \u015bwiatem. Najm\u0142odsi bardzo ch\u0119tnie uczestnicz\u0105 w tego typu aktywno\u015bciach, ale potrzebuj\u0105 wsparcia, zach\u0119cenia. To w nas, doros\u0142ych, jest ten potencja\u0142. Nad tym trzeba popracowa\u0107.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Rodzice cz\u0119sto spychaj\u0105 to na szko\u0142y i przedszkola. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce to zadanie nauczycieli.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Otwiera Pani bardzo wa\u017cny temat. To jak to jest w tych szko\u0142ach \u2013 wychodz\u0105 na dw\u00f3r czy nie?<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Nie, nie ma na to czasu, bo trzeba zrealizowa\u0107 program nauczania.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: M\u00f3wi si\u0119, \u017ce uczniowie stali si\u0119 zak\u0142adnikami szkolnych klas. Ucze\u0144 wymarzony to ten, kt\u00f3ry siedzi grzecznie przez 45 minut w \u0142awce i s\u0142ucha. Gdy zaczyna chodzi\u0107, a przecie\u017c dzieci maj\u0105 olbrzymi\u0105 potrzeb\u0119 ruchu, to staje si\u0119 uczniem niewygodnym, uci\u0105\u017cliwym. Powtarzamy ca\u0142y czas, \u017ce odchodzimy od encyklopedyzmu, pracujemy projektowo, chcemy, \u017ceby dzieci same dochodzi\u0142y do pewnych prawd. Czy tak w rzeczywisto\u015bci jest? Na pewno tak, bo s\u0105 \u015bwietni nauczyciele, kt\u00f3rzy s\u0105 otwarci, organizuj\u0105 proces kszta\u0142cenia na zewn\u0105trz, zabieraj\u0105 dzieci na dw\u00f3r, \u017ceby poogl\u0105da\u0142y \u015bwiat\u2026 Czy jest to praktyka powszechna? Nie. Wiek XXI mo\u017cemy nazwa\u0107 wiekiem kryzys\u00f3w: ekonomicznego, zdrowotnego, ekologicznego, do\u015bwiadczamy r\u00f3wnie\u017c kryzysu w edukacji.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Nauczyciele zajmuj\u0105cy si\u0119 edukacj\u0105 outdoorow\u0105 s\u0105 w mniejszo\u015bci.<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Niestety tak. A przynajmniej w nauczaniu systemowym, bo istniej\u0105 plac\u00f3wki le\u015bne, alternatywne, szko\u0142y czy przedszkola z ogr\u00f3dkami albo takie, gdzie dzieci sp\u0119dzaj\u0105 du\u017co czasu na dworze i si\u0119 ucz\u0105. Powinni\u015bmy zmierza\u0107 ku temu, \u017ceby jednak zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do natury, bo bardzo tego potrzebujemy. Byliby\u015bmy spokojniejsi, bardziej zrelaksowani, otwarci na do\u015bwiadczenia i ciekawi \u015bwiata. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu w Japonii wymy\u015blono k\u0105piele le\u015bne \u2013 Shinrin-yoku<\/em>. Na pewno wszyscy s\u0142yszeli o etosie pracy Japo\u0144czyk\u00f3w. Tak jak du\u017co pracuj\u0105, tak bardzo potrzebuj\u0105 wypoczynku. R\u00f3wnie\u017c w Polsce pr\u0119\u017cnie rozwija si\u0119 idea k\u0105pieli le\u015bnych. Ludzie spotykaj\u0105 si\u0119 z przewodnikiem, wchodz\u0105 do lasu, \u0107wicz\u0105 uwa\u017cno\u015b\u0107, oddychanie, bycie tu i teraz, wy\u0142\u0105czaj\u0105 telefon, ucz\u0105 si\u0119 na nowo s\u0142ucha\u0107 siebie. Ale ci\u0105gle ma\u0142o o tym wiemy. Badania z Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej obj\u0119\u0142y rodzic\u00f3w z ca\u0142ej Polski, ze wszystkich 16 wojew\u00f3dztw. Ponad 50% os\u00f3b nie wie, czym s\u0105 k\u0105piele le\u015bne. Skoro nie wiedz\u0105, to te\u017c nie brali w nich udzia\u0142u.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Czy w Polsce s\u0105 popularne plac\u00f3wki le\u015bne?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Istnieje Polski Instytut Przedszkoli Le\u015bnych, kt\u00f3ry zrzesza wszystkie jednostki. My\u015bl\u0119, \u017ce s\u0105 one coraz popularniejsze, ale nie zawsze dost\u0119pne, cz\u0119sto oddalone wiele kilometr\u00f3w od naszego miejsca zamieszkania. Jest jednak wielu wspania\u0142ych pasjonat\u00f3w przyrody, kt\u00f3rzy wprowadzaj\u0105 nauk\u0119 i bycie blisko natury r\u00f3wnie\u017c w szko\u0142ach systemowych. Mam wielkie szcz\u0119\u015bcie, bo jest ich du\u017co na mojej drodze. Inspirujemy si\u0119 wzajemnie i w tym jest wielka moc!<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: W ramach \u201eSwobody bada\u0144\u201d przeprowadzi\u0142a Pani Doktor ankiety w\u015br\u00f3d rodzic\u00f3w dzieci ucz\u0119szczaj\u0105cych do szk\u00f3\u0142 podstawowych. Jakie jeszcze wnioski mo\u017cna\u00a0z nich\u00a0wysun\u0105\u0107?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Po pierwsze, nie do ko\u0144ca jeste\u015bmy \u015bwiadomi, \u017ce mamy deficyt kontaktu z natur\u0105. Po drugie, dzieci w ci\u0105gu tygodnia sp\u0119dzaj\u0105 ma\u0142o czasu na zewn\u0105trz. Po trzecie, rodzice nie zawsze wiedz\u0105, co dzieje si\u0119 w szkole, czy na zaj\u0119ciach dzieci wychodz\u0105 na dw\u00f3r, czy nie. Odpowiedzi by\u0142y bardzo r\u00f3\u017cne \u2013 ankietowanym trudno by\u0142o okre\u015bli\u0107 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 tych wyj\u015b\u0107 (codziennie, raz w tygodniu, raz w miesi\u0105cu). Cz\u0119sto nie wiedz\u0105 te\u017c, czy w szkole s\u0105 nauczyciele, kt\u00f3rzy pomagaj\u0105 uczniom zawi\u0105zywa\u0107 i piel\u0119gnowa\u0107 wi\u0119\u017a z natur\u0105. Ta cz\u0119\u015b\u0107 edukacji wymaga du\u017co zmian.<\/p>\n To, co jeszcze jest ciekawe, ale te\u017c smutne \u2013 gdy rodzice por\u00f3wnywali, jak wygl\u0105da\u0142o ich dzieci\u0144stwo, a jak ich dzieci pod k\u0105tem czasu i sposob\u00f3w bawienia si\u0119 na zewn\u0105trz, by\u0142o im przykro i czuli si\u0119 rozczarowani. Co takiego si\u0119 sta\u0142o, \u017ce ja wspina\u0142em si\u0119 po drzewach, a moje dziecko jeszcze nigdy tego nie robi\u0142o? Dlaczego ja mia\u0142em du\u017co wolno\u015bci, mog\u0142em eksplorowa\u0107 teren, a moje dziecko ju\u017c jest inaczej wychowywane, ma wi\u0119cej kontroli i nie zdobywa \u015bwiata w taki spos\u00f3b?<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Co si\u0119 sta\u0142o?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: Nasze \u017cycie si\u0119 zmieni\u0142o. Pojawi\u0142y si\u0119 smartfony, media spo\u0142eczno\u015bciowe\u2026 Mamy inny przep\u0142yw informacji ni\u017c kiedy\u015b. \u017byjemy w kulturze natychmiastowo\u015bci, powszechnej dost\u0119pno\u015bci, w czasach nadmiaru. Dawniej wysy\u0142a\u0142o si\u0119 dziecko na kolonie i kontaktowa\u0142o si\u0119 z nim sporadycznie przez ca\u0142y dwutygodniowy pobyt. Teraz jeste\u015bmy ca\u0142y czas w kontakcie, kilka razy dziennie. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce technologia jest z\u0142a. Tylko tak jak Richard Louv uwa\u017cam, \u017ce czas sp\u0119dzony w sieci powinien by\u0107 r\u00f3wny czasowi sp\u0119dzanemu na zewn\u0105trz.<\/p>\n Olimpia Orz\u0105da\u0142a: Co mo\u017cemy zrobi\u0107, \u017ceby edukacja w zgodzie z natur\u0105 by\u0142a powszechniejsza?<\/strong><\/p>\n Dr Joanna Godawa: My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba o tym rozmawia\u0107. Z moich do\u015bwiadcze\u0144 wynika, \u017ce podczas spotka\u0144, rozm\u00f3w na temat przyrody u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce oddalili\u015bmy si\u0119 od natury. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b wype\u0142niaj\u0105cych ankiety odpowiada\u0142o, \u017ce chcia\u0142oby sp\u0119dza\u0107 wi\u0119cej czasu na zewn\u0105trz. Kiedy poczuli\u015bmy, \u017ce natura jest nam potrzebna? Podczas pandemii koronawirusa, gdy wprowadzono zakaz wst\u0119pu do las\u00f3w.<\/p>\n
\nPrzyrod\u0119 trzeba mie\u0107 w sobie<\/h3>\n
![\"dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/dr-Joanna-Godawa-600x600.jpg\")