INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1690449180996{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr hab. Anna Szafra\u0144ska, prof. U\u015a<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Olimpia Orz\u0105da\u0142a |<\/span><\/p>\n W 36 krajach na 4 kontynentach znajduj\u0105 si\u0119 74 szko\u0142y przy plac\u00f3wkach dyplomatycznych, gdzie nauczyciele i nauczycielki kszta\u0142c\u0105 dzieci i osoby doros\u0142e w zakresie j\u0119zyka polskiego, a tak\u017ce promuj\u0105 polsk\u0105 kultur\u0119. Opr\u00f3cz tego na ca\u0142ym \u015bwiecie jest tak\u017ce ponad 1200 szk\u00f3\u0142 polonijnych[1]<\/a>. W ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej dr hab. Anna Szafra\u0144ska, prof. U\u015a z Wydzia\u0142u Sztuki i Nauk o Edukacji Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach przeprowadzi\u0142a badania dotycz\u0105ce funkcjonowania pedagog\u00f3w i pedago\u017cek pracuj\u0105cych poza granicami naszego kraju \u2013 w Czechach, Rumunii i Litwie.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Naukowczyni pocz\u0105tkowo nie zajmowa\u0142a si\u0119 pedagogik\u0105 mi\u0119dzykulturow\u0105. Kiedy zaczyna\u0142a prac\u0119 na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, interesowa\u0142a si\u0119 przede wszystkim polityk\u0105 o\u015bwiatow\u0105. Trafi\u0142a jednak do zespo\u0142u kierowanego przez prof. Tadeusza Lewowickiego, doktora honoris causa<\/em> U\u015a, kt\u00f3ry koncentrowa\u0142 si\u0119 na \u015brodowisku zr\u00f3\u017cnicowanym kulturowo. \u2013 Powiem szczerze, \u017ce mnie to zafascynowa\u0142o \u2013 przyznaje badaczka.<\/p>\n Prof. Anna Szafra\u0144ska rozpocz\u0119\u0142a w\u00f3wczas badania na Zaolziu w\u015br\u00f3d nauczycieli i nauczycielek z polskich szk\u00f3\u0142 oraz zainicjowa\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z pracownikami Centrum Pedagogicznego dla Polskiego Szkolnictwa Narodowo\u015bciowego w Czeskim Cieszynie. Naukowczyni uczestniczy\u0142a tak\u017ce mi\u0119dzy innymi w projekcie realizowanym w Szkolnych Punktach Konsultacyjnych[2]<\/a> (Austria, Czechy i Francja) oraz w du\u017cym projekcie mi\u0119dzynarodowym, w ramach kt\u00f3rego odby\u0142a miesi\u0119czne sta\u017ce naukowe m.in. w Australii, Ukrainie i Rosji, wykorzystuj\u0105c ten czas r\u00f3wnie\u017c do poznania \u015brodowiska Polak\u00f3w w tych krajach, a tak\u017ce sposobu funkcjonowania szkolnictwa dla polskich dzieci.<\/p>\n Rola pedagog\u00f3w i pedago\u017cek w \u015brodowisku zr\u00f3\u017cnicowanym kulturowo jest bardzo z\u0142o\u017cona. Polskie plac\u00f3wki pe\u0142ni\u0105 nie tylko rol\u0119 edukacyjn\u0105, lecz s\u0105 te\u017c miejscem spotka\u0144 spo\u0142ecznych oraz integracji mniejszo\u015bci polskiej.<\/p>\n \u2013 Nauczyciele maj\u0105 poczucie misji, uwa\u017caj\u0105, \u017ce robi\u0105 co\u015b wa\u017cnego. Istotne jest dla nich podtrzymywanie polsko\u015bci. Wielu z nich czuje satysfakcj\u0119 z pracy, kiedy np. dziecko zaczyna czyta\u0107 w j\u0119zyku polskim albo przychodzi i opowiada o tym, jak mog\u0142o porozmawia\u0107 z babci\u0105 po polsku na Skypie i babcia by\u0142a szcz\u0119\u015bliwa \u2013 przyznaje naukowczyni.<\/p>\n Badaczka z U\u015a zauwa\u017ca, \u017ce polska mniejszo\u015b\u0107 w Rumunii, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 chwalimy, mo\u017ce wkr\u00f3tce sta\u0107 si\u0119 jedynie elementem folkloru.<\/p>\n \u2013 By\u0142am przekonana, \u017ce kiedy pojad\u0119 do Bukowiny[3]<\/a>, zetkn\u0119 si\u0119 z ca\u0142ymi spo\u0142eczno\u015bciami w wioskach, gdzie wszyscy m\u00f3wi\u0105 po polsku. Rzeczywisto\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 jednak inna. Nawet w domu, w kt\u00f3rym zamieszka\u0142am, najm\u0142odsze pokolenie m\u00f3wi\u0142o tylko po rumu\u0144sku, mimo \u017ce babcia i rodzice byli ambasadorami polsko\u015bci i znali nasz j\u0119zyk \u2013 przyznaje laureatka konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d.<\/p>\n Prof. Anna Szafra\u0144ska zwraca uwag\u0119 na balansowanie na granicy dw\u00f3ch \u015bwiat\u00f3w: wi\u0119kszo\u015bciowego i mniejszo\u015bciowego. Cz\u0119\u015b\u0107 nauczycieli i nauczycielek czuje si\u0119 zwi\u0105zana z krajem, w kt\u00f3rym mieszka, a jednocze\u015bnie identyfikuje si\u0119 z Polsk\u0105 \u2013 to ich drugi \u015bwiat.<\/p>\n \u2013 Mi\u0142ym zaskoczeniem by\u0142o dla mnie to, \u017ce bardzo cz\u0119sto ca\u0142a dyrekcja szk\u00f3\u0142 w Rumunii, w kt\u00f3rych polski jest j\u0119zykiem dodatkowym, to osoby pochodzenia rumu\u0144skiego, nieznaj\u0105ce naszego j\u0119zyka i mimo to anga\u017cuj\u0105 si\u0119 bardzo mocno w dzia\u0142ania, by jak najwi\u0119cej dzieci chodzi\u0142o na zaj\u0119cia z j\u0119zyka polskiego. Dyrektork\u0105 Szko\u0142y Podstawowej im. Henryka Sienkiewicza w Nowym So\u0142o\u0144cu jest pani, kt\u00f3ra nie ma korzeni polskich, ale bardzo jej zale\u017cy na promowaniu polsko\u015bci. Na przyk\u0142ad na spotkania z rodzicami i zaj\u0119cia z uczniami \u015bci\u0105ga absolwent\u00f3w, kt\u00f3rzy uczestniczyli w kursach z j\u0119zyka polskiego, \u017ceby pokazali, w jaki spos\u00f3b te lekcje pomog\u0142y im w dalszej karierze i pracy zawodowej. Spotka\u0142am kogo\u015b, kto jest przedstawicielem grupy wi\u0119kszo\u015bciowej, a rozumie problemem mniejszo\u015bci \u2013 opowiada naukowczyni.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Zdaniem badaczki z U\u015a pedagodzy i pedago\u017cki ucz\u0105cy j\u0119zyka polskiego za granic\u0105 to cz\u0119sto \u201eniecodzienni\u201d nauczyciele. W niekt\u00f3rych szko\u0142ach, np. dzia\u0142aj\u0105cych przy polskich plac\u00f3wkach dyplomatycznych, stowarzyszeniach czy parafiach, zaj\u0119cia odbywaj\u0105 si\u0119 w innym trybie ni\u017c w typowych plac\u00f3wkach, np. jedynie w weekendy.<\/p>\n \u2013 Coraz cz\u0119\u015bciej rodzice podchodz\u0105 do nauki naszego j\u0119zyka bardzo pragmatycznie. Uwa\u017caj\u0105, \u017ce dzieci s\u0105 obci\u0105\u017cone nadprogramowymi lekcjami. Przez ca\u0142y tydzie\u0144 chodz\u0105 do normalnej, wi\u0119kszo\u015bciowej szko\u0142y, a w soboty ucz\u0119szczaj\u0105 do polskiej plac\u00f3wki. To du\u017ce wyrzeczenie dla uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto musz\u0105 zrezygnowa\u0107 z r\u00f3\u017cnych weekendowych atrakcji \u2013 m\u00f3wi prof. Anna Szafra\u0144ska.<\/p>\n Nauczanie poza granicami naszego pa\u0144stwa wi\u0105\u017ce si\u0119 tak\u017ce z innymi wyzwaniami. W ka\u017cdym z typ\u00f3w szk\u00f3\u0142 funkcjonuj\u0105cych m.in. przy polskich plac\u00f3wkach dyplomatycznych osoby tam pracuj\u0105ce potrzebuj\u0105 innego wsparcia. Wszystko zale\u017cy od danego kraju. W niekt\u00f3rych plac\u00f3wkach nauczyciele i nauczycielki mog\u0105 liczy\u0107 na du\u017c\u0105 pomoc metodyczn\u0105.<\/p>\n \u2013 Na przyk\u0142ad na Zaolziu istnieje Centrum Pedagogiczne dla Polskiego Szkolnictwa Narodowo\u015bciowego. Realizowane s\u0105 tam liczne projekty transgraniczne skierowane do pedagog\u00f3w i inne inicjatywy wspieraj\u0105ce ich rozw\u00f3j. Nauczyciele na bie\u017c\u0105co \u015bledz\u0105 wszystkie nowo\u015bci pedagogiczne, zapraszaj\u0105 tak\u017ce ekspert\u00f3w z zakresu kszta\u0142cenia, aby prowadzili warsztaty czy szkolenia. Badani przeze mnie nauczyciele pracuj\u0105cy w szko\u0142ach w Czechach s\u0105 bardzo zadowoleni z otrzymywanego wsparcia. Chcia\u0142abym, \u017ceby o\u015brodki metodyczne dzia\u0142a\u0142y w ten spos\u00f3b tak\u017ce w Polsce \u2013 m\u00f3wi badaczka.<\/p>\n W innych miejscach natomiast brakuje podstawowych rzeczy \u2013 ksi\u0105\u017cek i innych materia\u0142\u00f3w dydaktycznych atrakcyjnych dla dzieci.<\/p>\n \u2013 Prowadzi\u0142am kiedy\u015b badania w polskiej plac\u00f3wce w Perth w Australii. Perth jest okre\u015blane jako najbardziej samotne miasto \u015bwiata. Szko\u0142a, do kt\u00f3rej trafia\u0142am zrobi\u0142a na mnie wra\u017cenie najbardziej samotnej, w jakiej by\u0142am. \u00a0To, co zobaczy\u0142am, by\u0142o zaskakuj\u0105ce, zdecydowanie inaczej to sobie wyobra\u017ca\u0142am \u2013 opowiada naukowczyni. \u2013 Przyk\u0142adem by\u0142a biblioteka, w kt\u00f3rej dominowa\u0142y bardzo stare ksi\u0105\u017cki, nawet z lat 50. XX wieku, z kt\u00f3rych korzystali nauczyciele i dzieci. Kadra nie by\u0142a \u015bwiadoma, \u017ce posiada mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania ze wsparcia edukacyjnego. Obecnie szko\u0142a w Perth dzia\u0142a ju\u017c zupe\u0142nie inaczej, dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu jednej z nauczycielek.<\/p>\n Niekt\u00f3re osoby negatywnie oceniaj\u0105 tak\u017ce dzia\u0142ania podejmowane przez polityk\u00f3w o\u015bwiatowych. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w mo\u017ce by\u0107 skomplikowana sytuacja w Litwie, gdzie pojawi\u0142a si\u0119 tendencja, kt\u00f3ra jest cz\u0119sto opisywana przez \u015brodowisko tamtejszych Polak\u00f3w jako d\u0105\u017cenie do likwidacji szkolnictwa mniejszo\u015bciowego. Decyzje polityczne utrudniaj\u0105 m\u0142odzie\u017cy poznawanie j\u0119zyka polskiego.<\/p>\n \u2013 Tamtejsi nauczyciele funkcjonuj\u0105 w poczuciu zagro\u017cenia \u2013 stwierdza laureatka konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d. \u2013 W\u0142adze wprowadzaj\u0105 przepisy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym \u0142atwiej jest dosta\u0107 si\u0119 na atrakcyjne studia, gdy sko\u0144czy\u0142o si\u0119 litewsk\u0105 szko\u0142\u0119, zamykane s\u0105 kolejne polskie plac\u00f3wki. Samorz\u0105dy t\u0142umacz\u0105 si\u0119 tym, \u017ce brakuje pieni\u0119dzy.<\/p>\n Prof. Anna Szafra\u0144ska b\u0119dzie kontynuowa\u0142a badania w Rumunii i Litwie. \u2013 My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba pokazywa\u0107, \u017ce dwuj\u0119zyczno\u015b\u0107 jest atrakcyjna. Warto rozmawia\u0107 z dzie\u0107mi w j\u0119zyku przodk\u00f3w, bo to niesie ze sob\u0105 wiele korzy\u015bci. Kluczowi w tym procesie s\u0105 w\u0142a\u015bnie nauczyciele \u2013 podsumowuje badaczka.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n [1]<\/a> Dane O\u015brodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granic\u0105 (ORPEG): www.orpeg.pl<\/a> [stan na: 19.07.2023].<\/p>\n [2]<\/a> Od 2019 roku Szko\u0142y Polskie.<\/p>\n
\n\u201eNietypowi(-e)\u201d nauczyciele(-ki)<\/strong><\/h3>\n
![\"prof.](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-II\/prof.-Anna-Szafranska-600x600.jpg\")
Misja \u2013 polsko\u015b\u0107<\/h3>\n
Codzienno\u015b\u0107 \u201eniecodziennych\u201d nauczycieli(-ek)<\/h3>\n