INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1737536344036{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr\u00a0Olivia Rybak-Karkosz<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Autorka: Olimpia Orz\u0105da\u0142a |<\/span><\/p>\n Nie od dzi\u015b wiadomo, \u017ce dzieci na\u015bladuj\u0105 swoich rodzic\u00f3w. Tak\u017ce podczas nauki pisania dzieci staraj\u0105 si\u0119 na\u015bladowa\u0107 najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119. Generuje to wyzwania, z jakimi musz\u0105 si\u0119 mierzy\u0107 specjali\u015bci wykonuj\u0105cy ekspertyzy pisma r\u0119cznego. Co ciekawe \u2013 r\u00f3wnie\u017c w przypadku partner\u00f3w czy ma\u0142\u017conk\u00f3w ich pismo mo\u017ce by\u0107 podobne. Dr Olivia Rybak-Karkosz z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach, laureatka III edycji konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej, postanowi\u0142a zbada\u0107 rodzinne podobie\u0144stwa grafizm\u00f3w w sygnaturach malarskich.<\/strong><\/p>\n Celem projektu realizowanego przez badaczk\u0119 z U\u015a by\u0142o potwierdzenie zasadno\u015bci prowadzenia bada\u0144 dotycz\u0105cych rodzinnych podobie\u0144stw grafizm\u00f3w.<\/p>\n \u2013 To jeden z problem\u00f3w identyfikacyjnych, na kt\u00f3ry natrafiaj\u0105 biegli w badaniach pisma r\u0119cznego \u2013 m\u00f3wi naukowczyni. \u2013 Mo\u017ce on prowadzi\u0107 do r\u00f3\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w i stwierdzenia, \u017ce autorem danego podpisu jest nie ta osoba, kt\u00f3ra rzeczywi\u015bcie mog\u0142a go wykona\u0107.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Dr Olivia Rybak-Karkosz | fot. Ma\u0142gorzata Dymowska<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Rodzinnymi podobie\u0144stwami grafizm\u00f3w w pi\u015bmie r\u0119cznym zajmowa\u0142 si\u0119 \u015bp. prof. Tadeusz Wid\u0142a, wybitny specjalista z zakresu sygnatur, pracownik Wydzia\u0142u Prawa i Administracji U\u015a. Dr O. Rybak-Karkosz postanowi\u0142a metodyk\u0119 opracowan\u0105 przez profesora zastosowa\u0107 w analizie sygnatur malarskich. Naukowczyni w ramach projektu sprawdza\u0142a podobie\u0144stwa sygnatur dw\u00f3ch malarzy \u2013 Jacka i Rafa\u0142a Malczewskich, czyli ojca i syna. W przysz\u0142o\u015bci chcia\u0142aby zbada\u0107, czy podobie\u0144stwa grafizm\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w linii bocznej pomi\u0119dzy rodze\u0144stwem, a tak\u017ce w powinowactwie pomi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami artystami.<\/p>\n \u2013 Jestem nie tylko prawnikiem, lecz tak\u017ce historykiem sztuki \u2013 podkre\u015bla dr O. Rybak-Karkosz. \u2013 Opr\u00f3cz przeprowadzenia bada\u0144 kryminalistycznych chcia\u0142am przeanalizowa\u0107 relacj\u0119 mi\u0119dzy Malczewskimi. Jest ona do\u015b\u0107 dobrze opisana, poniewa\u017c oboje byli artystami. Ta relacja raz si\u0119 zacie\u015bnia\u0142a, raz si\u0119 rozlu\u017ania\u0142a. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 ciekawa informacja w kontek\u015bcie na\u015bladowania pisma rodzic\u00f3w przez starsze dzieci.<\/p>\n Badaczka do analizy wybra\u0142a dzie\u0142a Malczewskich, poniewa\u017c w zasobach polskich muze\u00f3w znajduje si\u0119 sporo ich prac, kt\u00f3rych atrybucja nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci. \u2013 Mieli\u015bmy kiedy\u015b przypadek malarza, kt\u00f3ry bardzo rzadko sygnowa\u0142 swoje prace. Spowodowa\u0142o to, \u017ce nie mogli\u015bmy wysnu\u0107 \u017cadnych kategorycznych wniosk\u00f3w, poniewa\u017c by\u0142o zbyt ma\u0142o materia\u0142u por\u00f3wnawczego \u2013 opowiada prawniczka.<\/p>\n Zdaniem naukowczyni problemy, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w pi\u015bmie r\u0119cznym, mo\u017cna prze\u0142o\u017cy\u0107 na problematyk\u0119 sygnatur malarskich. W badaniach nad podobie\u0144stwami grafizm\u00f3w nale\u017cy ustali\u0107 cechy to\u017csame pomi\u0119dzy danymi osobami i wykluczy\u0107 je jako maj\u0105ce mniejsz\u0105 moc perswazyjn\u0105. Dzi\u0119ki temu b\u0119dzie mo\u017cliwe zmniejszenie ryzyka pope\u0142nienia b\u0142\u0119du identyfikacyjnego.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/2″]\r\n Przyk\u0142ad kre\u015blenia zespo\u0142u znak\u00f3w ki przez Jacka Malczewskiego | fot. Olivia Rybak-Karkosz<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/2″]\r\n Przyk\u0142ad ni\u017cszego sytuowania minusku\u0142y a wzgl\u0119dem majusku\u0142y M przez Jacka Malczewskiego | fot. Olivia Rybak-Karkosz<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n \u2013 Moim celem jest stworzenie katalogu cech to\u017csamych, \u017ceby potwierdzi\u0107 zasadno\u015b\u0107 badania \u2013 m\u00f3wi dr O. Rybak-Karkosz. \u2013 Wiemy, \u017ce w\u015br\u00f3d malarzy istniej\u0105 takie przypadki, kiedy cz\u0142onkowie rodziny sygnowali dzie\u0142a innych os\u00f3b spokrewnionych. Na przyk\u0142ad matka Andrzeja Wr\u00f3blewskiego po \u015bmierci syna podpisywa\u0142a jego prace, podobnie jak Wanda Che\u0142mo\u0144ska sygnowa\u0142a prace swojego brata J\u00f3zefa. Badaczka skupia si\u0119 jednak na osobach, kt\u00f3re s\u0105 artystami, poniewa\u017c du\u017co lepiej pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 odmiennym od standardowego narz\u0119dziem pisarskim, jakim jest p\u0119dzel.<\/p>\n W badaniach zar\u00f3wno pisma r\u0119cznego, jak i sygnatur malarskich wykorzystywana jest ta sama metoda graficzno-por\u00f3wnawcza.<\/p>\n \u2013 Oczywi\u015bcie trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119 r\u00f3\u017cne czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 wp\u0142yw na obraz pisma \u2013 podkre\u015bla dr O. Rybak-Karkosz. \u2013 Przyk\u0142adem jest inne narz\u0119dzie pisarskie. Normalnie podpisujemy si\u0119 d\u0142ugopisem lub pi\u00f3rem, natomiast arty\u015bci u\u017cywaj\u0105 np. p\u0119dzla.<\/p>\n R\u00f3\u017cnice wynikaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c ze stosowania farby, kt\u00f3ra mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105 g\u0119sto\u015b\u0107 i spowalnia\u0107 dynamik\u0119 kre\u015blenia. Wp\u0142yw ma tak\u017ce rodzaj u\u017cytego p\u0119dzla \u2013 w zale\u017cno\u015bci od preferencji danego malarza mo\u017ce by\u0107 on sztywniejszy lub mi\u0119kszy. Nie bez znaczenia jest te\u017c pozycja pisarska \u2013 artysta cz\u0119sto podpisuje si\u0119 na stoj\u0105co, a nie na siedz\u0105co. Pod uwag\u0119 trzeba r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 nachylenie obrazu, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 na sztaludze, zatem ma inny k\u0105t nachylenia ni\u017c kartka papieru po\u0142o\u017cona na biurku. Wa\u017cna jest ponadto powierzchnia, na kt\u00f3rej podpisuje si\u0119 artysta, m.in. chropowato\u015b\u0107 p\u0142\u00f3tna czy deski.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Wideokomparator | fot. Ma\u0142gorzata Dymowska<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Metod\u0105 graficzno-por\u00f3wnawcz\u0105 bada si\u0119 poszczeg\u00f3lne grupy cech grafizm\u00f3w: cechy syntetyczne, motoryczne, modelunkowe, topograficzne i grafometryczne.<\/p>\n \u2013 W sygnaturach Malczewskich podobie\u0144stwa pojawiaj\u0105 si\u0119 tak naprawd\u0119 we wszystkich grupach cech. Mo\u017cna na przyk\u0142ad dostrzec u obu artyst\u00f3w wyrobione pismo \u2013 wyja\u015bnia badaczka.<\/p>\n W cechach syntetycznych badany jest np. impuls zwi\u0105zany z cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 odrywania narz\u0119dzia pisarskiego od pod\u0142o\u017ca. U obu omawianych artyst\u00f3w impuls jest grammowy, co oznacza, \u017ce narz\u0119dzie jest odrywane po napisaniu cz\u0119\u015bci litery. Cechy modelunkowe s\u0105 zwi\u0105zane ze sposobem kre\u015blenia litery. Dr O. Rybak-Karkosz zauwa\u017cy\u0142a podobie\u0144stwa w wi\u0105zaniach literowych oraz w kre\u015bleniu litery a. Z kolei w cechach topograficznych, czyli zagospodarowaniu powierzchni pisarskiej, mo\u017cna dostrzec, \u017ce Malczewscy ni\u017cej sytuuj\u0105 ma\u0142\u0105 liter\u0119 (minusku\u0142\u0119) a wzgl\u0119dem du\u017cej litery (majusku\u0142y) M. Cechy grafometryczne mierzy si\u0119 specjalnymi przyborami, np. zestawem wideokomparatorowym. Tym sposobem mo\u017cna okre\u015bli\u0107 m.in. wielko\u015b\u0107 liter, szeroko\u015b\u0107 litery w stosunku do ca\u0142ego wyrazu, proporcje pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi literami, wielko\u015bci k\u0105towe czy nachylenie litery do linii podstawy. W tych cechach badaczka z U\u015a r\u00f3wnie\u017c dostrzeg\u0142a podobie\u0144stwa u badanych artyst\u00f3w.<\/p>\n \u2013 Wideokomparator pozwala nam ogl\u0105da\u0107 materia\u0142y w r\u00f3\u017cnym o\u015bwietleniu \u2013 wyja\u015bnia naukowczyni. \u2013 Pod tym urz\u0105dzeniem mo\u017cemy obejrze\u0107 ca\u0142y obraz. Umo\u017cliwia nam to sprawdzenie, czy nie ma przemalowa\u0144 albo wydrapa\u0144 w miejscu sygnatury.<\/p>\n Dr O. Rybak-Karkosz skupia\u0142a si\u0119 tylko na podobie\u0144stwach sygnatur artyst\u00f3w, a nie ich r\u00f3\u017cnicach \u2013 jednak w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnic wymienia spos\u00f3b sygnowania.<\/p>\n \u2013 Kiedy zaczyna si\u0119 badania por\u00f3wnawcze, trzeba pozna\u0107 nawyk pisarski autora. W przypadku artyst\u00f3w jest to o tyle ciekawe, \u017ce swoje dzie\u0142a podpisuj\u0105 na r\u00f3\u017cne sposoby, np. monogramem albo pe\u0142nym imieniem i nazwiskiem. Jacek Malczewski sygnowa\u0142 obrazy na kilka sposob\u00f3w: bardzo cz\u0119sto jako J. Malczewski, czasem pe\u0142nym imieniem i nazwiskiem lub monogramem. Jego syn natomiast podpisywa\u0142 si\u0119 pe\u0142no brzmi\u0105co jako Rafa\u0142 Malczewski \u2013 wyja\u015bnia badaczka.<\/p>\n W przypadku podobnego pisma eksperci mog\u0105 mie\u0107 problem z rozr\u00f3\u017cnieniem, do kogo nale\u017cy dany podpis. Aby tego unikn\u0105\u0107, najlepszym rozwi\u0105zaniem jest przeprowadzenie jak najwi\u0119kszej liczby bada\u0144 por\u00f3wnawczych w celu stworzenia metodologii bada\u0144 pisma podobnego.<\/p>\n \u2013 Metodologia ta ma na celu ustalenie r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy podpisami, a nast\u0119pnie przeniesienie tej analizy na kwestionowany grafizm i sprawdzenie, kt\u00f3ra z os\u00f3b mog\u0142a by\u0107 autorem podpisu. Nie zawsze jednak jeste\u015bmy w stanie jednoznacznie wyeliminowa\u0107 dan\u0105 osob\u0119, zw\u0142aszcza w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w rodziny \u2013 wyja\u015bnia naukowczyni.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n
\nSzukaj\u0105c podobie\u0144stw<\/h3>\n
![\"Dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/OliviaRybak-Karkosz-600x400.jpg\")
<\/p>\n![\"Przyk\u0142ad](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/1_0-600x413.png\")
<\/p>\n![\"Przyk\u0142ad](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/4-1-600x431.png\")
<\/p>\n![\"Wideokomparator](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/grafizmy1-600x400.jpg\")
<\/p>\n