INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1738744634008{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n prof. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Autorka: Weronika Cygan-Adamczyk |<\/span><\/p>\n Poniewa\u017c finansowanie nauki w Polsce nie jest i nigdy nie by\u0142o priorytetem, nasze rodzime o\u015brodki naukowe nie maj\u0105 tak du\u017cej si\u0142y przebicia jak mi\u0119dzynarodowi giganci. Nie znaczy to bynajmniej \u2013 jak zapewnia prof. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski \u2013 \u017ce polscy badacze i badaczki nie mog\u0105 pochwali\u0107 si\u0119 osi\u0105gni\u0119ciami. Trudniej im jednak przebi\u0107 si\u0119 w globalnym \u015brodowisku naukowym, a bran\u017ca medyczna i materia\u0142owa jest tego dobrym przyk\u0142adem.<\/b><\/p>\n \u2013 Leki skutecznie projektuje si\u0119 tylko w najbardziej innowacyjnych o\u015brodkach, potocznie okre\u015blanych jako\u00a0big pharma<\/i>, czyli du\u017cy przemys\u0142 farmaceutyczny, kt\u00f3re dysponuj\u0105 olbrzymimi funduszami. Opinia publiczna cz\u0119sto oburza si\u0119 na ten fakt, ale te najwi\u0119ksze firmy zarabiaj\u0105 tak du\u017co, \u017ce postrzegamy je jako rekiny biznesu. To musz\u0105 by\u0107 rekiny, by m\u00f3c inwestowa\u0107 w nowe leki \u2013 t\u0142umaczy prof. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski, dyrektor Centrum Projektowania i Syntezy Lek\u00f3w i Materia\u0142\u00f3w przy U\u015a. \u2013 \u015aredni koszt wprowadzenia jednego leku na rynek osi\u0105ga 2 miliardy dolar\u00f3w.<\/p>\n Wy\u015brubowane normy bezpiecze\u0144stwa stanowi\u0105 dodatkow\u0105 komplikacj\u0119 projektowania lek\u00f3w. Bezpiecze\u0144stwo i ochrona \u015brodowiska s\u0105 konieczno\u015bci\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej chemii i przemys\u0142u. Generalnie jednak projektowanie materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re w odr\u00f3\u017cnieniu od lek\u00f3w nie s\u0105 aplikowane do organizmu cz\u0142owieka, podlega nieco mniejszym restrykcjom. Tutaj te\u017c \u0142atwiej o wdro\u017cenia, st\u0105d Centrum w ostatnim czasie skupia si\u0119 na opracowywaniu nowych materia\u0142\u00f3w, szczeg\u00f3lnie dla katalizy energii i \u015brodowiska. Metody ich projektowania i testowania, cho\u0107 zasadniczo ta\u0144sze od analizy i projektowania lek\u00f3w, stanowi\u0105 osobne wyzwanie. Zwykle materia\u0142y, inaczej ni\u017c leki, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z systemu zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych, w tym tak\u017ce polimer\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/4″][\/vc_column][vc_column width=”3\/4″]\r\n Od lewej: doktorant Uladislau Zhdan, dr Maciej Kapkowski, prof. dr hab. in\u017c. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski, dr Piotr Bartczak i dr hab. Tomasz Siudyga, prof. U\u015a | archiwum prywatne<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Na stronie Centrum mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacj\u0119, \u017ce w\u015br\u00f3d cel\u00f3w realizowanych przez jego cz\u0142onk\u00f3w jest poszukiwanie m.in. takich rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 spe\u0142nia\u0142y standardy w zakresie ochrony \u015brodowiska, przeciwdzia\u0142ania zmianom klimatycznym, a tak\u017ce zwi\u0105zanych z wynajdywaniem nowych \u017ar\u00f3de\u0142 i no\u015bnik\u00f3w energii.<\/p>\n Jednym z ostatnich przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 wpisuj\u0105cych si\u0119 w te za\u0142o\u017cenia jest wci\u0105\u017c kontynuowane \u201eProjektowanie kluczowych dla cywilizacji materia\u0142\u00f3w dla energii i nanokatalizy \u015brodowiska\u201d \u2013 projekt realizowany w konkursie Swoboda bada\u0144 w ramach Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej na U\u015a. Program umo\u017cliwi\u0142 dofinansowanie wsp\u00f3\u0142pracy badawczej z pracownikami C\u00f4te d\u2019Azur University w Nicei, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a kilkoma publikacjami z prof. J. Pola\u0144skim i innymi naukowcami i naukowczyniami ze \u015bl\u0105skiej uczelni. W\u015br\u00f3d nich s\u0105 zreszt\u0105 nie tylko chemicy, ale te\u017c in\u017cynierowie materia\u0142owi czy przedstawiciele innych dziedzin.<\/p>\n W ramach grantu Lider kierowanego przez dr. Macieja Kapkowskiego opracowano innowacyjny produkt do zastosowania w rolnictwie \u2013 AdiPlus. Mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany jako penetrant zwi\u0119kszaj\u0105cy efektywno\u015b\u0107 od\u017cywiania ro\u015blin poprzez zmniejszenie dawki nawozu od 20% do 25% oraz \u015brodk\u00f3w chwastob\u00f3jczych od 16% do 40%. Zastosowanie preparatu pozwala zwi\u0119kszy\u0107 r\u00f3wnie\u017c plony, w niekt\u00f3rych przypadkach osi\u0105gaj\u0105c wzrost nawet o 24%. Dodatkow\u0105 korzy\u015bci\u0105 jest zmniejszenie negatywnego wp\u0142ywu na \u015brodowisko przyrodnicze w zwi\u0105zku ze zredukowaniem ilo\u015bci stosowanych \u015brodk\u00f3w chemicznych, a tak\u017ce bezpiecznym sk\u0142adem samego AdiPlusa. Sprawia to, \u017ce stosowanie produktu jest te\u017c jednocze\u015bnie ekonomiczniejsze. Ponadto, jak zapewnia prof. Jaros\u0142aw Pola\u0144ski, jest on a\u017c sze\u015bciokrotnie ta\u0144szy od tego, co proponuj\u0105 inni dostawcy na rynku.<\/p>\n Dzi\u0119ki projektowi w ramach Swobody bada\u0144 naukowcom uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 zwi\u0105zek, kt\u00f3ry wpisuje si\u0119 w zr\u00f3wnowa\u017cone technologie, bezpieczne dla \u015brodowiska. Ograniczenie szkodliwo\u015bci nawoz\u00f3w to zreszt\u0105 jeden z g\u0142\u00f3wnych postulat\u00f3w poruszanych przez mi\u0119dzynarodowe gremia i instytucje na ca\u0142ym \u015bwiecie. \u2013 Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nawozy nie s\u0105 w ca\u0142o\u015bci wykorzystywane przez ro\u015bliny. To, co nie zostanie wch\u0142oni\u0119te, sp\u0142ywa do rzek i przenika do gleby, stwarzaj\u0105c zagro\u017cenie dla innych ro\u015blin i zwierz\u0105t, tak\u017ce dla ludzi \u2013 m\u00f3wi chemik.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n Wspomniany AdiPlus obejmuje rozwi\u0105zania, kt\u00f3re okre\u015bli\u0107 mo\u017cna nanokataliz\u0105 dla \u015brodowiska. Dzi\u0119ki niej mo\u017cliwe jest poprawienie efektywno\u015bci reakcji chemicznych, by \u0142atwiej da\u0142o si\u0119 pozyska\u0107 pewne substancje czy je zsyntetyzowa\u0107. Jak t\u0142umaczy dyrektor Centrum:<\/p>\n \u2013 Katalizatory pozwalaj\u0105 zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 reagent\u00f3w, a co za tym idzie, w mniejszy spos\u00f3b obci\u0105\u017camy \u015brodowisko odpadami. Katalizator potrafi r\u00f3wnie\u017c pracowa\u0107 nie tylko w jednym cyklu reakcji, ale w wielu jej cyklach, wi\u0119c da si\u0119 go wykorzysta\u0107 wielokrotnie. To znacznie zwi\u0119ksza efektywno\u015b\u0107. Nanokatalizatory s\u0105 specyficznym typem katalizator\u00f3w. Przedrostek nano- oznacza, \u017ce w tej skali substancje zyskuj\u0105 specyficzne w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/p>\n Zjawisko katalizy wykorzystywane jest te\u017c przy gospodarowaniu dwutlenkiem w\u0119gla, tak by mo\u017cliwe by\u0142o nadanie mu nowych warto\u015bci u\u017cytkowych oraz jego wykorzystanie w procesach energetycznych, np. po katalitycznej reakcji z wodorem spalanie powstaj\u0105cego metanu. Innym kierunkiem mo\u017ce by\u0107 u\u017cycie CO2 do syntezowania odczynnik\u00f3w, a nawet samego sk\u0142adowania. Ten energetyczny aspekt stanowi kolejny obszar zainteresowa\u0144 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w prof. Jaros\u0142awa Pola\u0144skiego.<\/p>\n \u2013 W takich przypadkach metody katalityczne s\u0105 bardzo przydatne. Przy spalaniu w\u0119gla powstaj\u0105 nie tylko tlenki w\u0119gla, ale te\u017c m.in. tlenki azotu. Te zanieczyszczenia trzeba usun\u0105\u0107 z gaz\u00f3w spalinowych. Redukuje si\u0119 je amoniakiem wytwarzanym w procesach rozk\u0142adu mocznika. Katalizatory deNOx te\u017c wytwarza si\u0119 metodami nanotechnologicznymi \u2013 wyja\u015bnia naukowiec. Centrum ma m.in. patent na regeneracj\u0119 katalizator\u00f3w deNOx. Systemy te maj\u0105 za zadanie optymalizowa\u0107 proces spalania oraz zmniejsza\u0107 emisj\u0119 toksycznych zwi\u0105zk\u00f3w w kot\u0142ach energetycznych stosowanych w elektrowniach. Rozwi\u0105zanie specjalist\u00f3w z U\u015a sprawia, \u017ce ca\u0142y proces regeneracji jest wydajniejszy, a jednocze\u015bnie nie wymaga zwi\u0119kszenia energii ani wzrostu koszt\u00f3w eksploatacji.<\/p>\n Tak\u017ce przy tego typu dzia\u0142aniach, zwi\u0105zanych z wytwarzaniem technologii i materia\u0142\u00f3w, zesp\u00f3\u0142 wymienia si\u0119 do\u015bwiadczeniami z francuskimi badaczami i badaczkami przy opracowywaniu nowych metod katalizy. Sposoby wypracowane przy produkcji lek\u00f3w mog\u0105 by\u0107 modyfikowane pod k\u0105tem prac nad materia\u0142ami i odwrotnie, a ta p\u0142ynno\u015b\u0107 i elastyczno\u015b\u0107 doskonale wpisuj\u0105 si\u0119 w sam charakter chemii.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \u2013 W chemii bardzo du\u017co odkry\u0107 ma przypadkowy charakter \u2013 zauwa\u017ca prof. J. Pola\u0144ski, gdy opowiada o pracach realizowanych w ramach zarz\u0105dzanego Centrum. Podkre\u015bla interdyscyplinarno\u015b\u0107 swojego zespo\u0142u oraz konieczno\u015b\u0107 nawi\u0105zywania i podtrzymywania kontakt\u00f3w w \u015brodowisku krajowym i zagranicznym, by m\u00f3c czerpa\u0107 wiedz\u0119 i inspiracje z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n Jako ekspert wymieniany m.in. w presti\u017cowym rankingu World\u2019s TOP 2% Scientists chemik ma w swoim dorobku osi\u0105gni\u0119cia z r\u00f3\u017cnych obszar\u00f3w zainteresowa\u0144. \u2013 Zaczyna\u0142em od projektowania lek\u00f3w, i to z wykorzystaniem wczesnych metod komputerowych oraz sztucznej inteligencji, p\u00f3\u017aniej te\u017c projektowa\u0142em r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki biologicznie aktywne, jak inhibitory integrazy HIV, a ostatnio skupiam si\u0119 zw\u0142aszcza na nanotechnologiach w katalizie.<\/p>\n Badacz przywo\u0142uje ubieg\u0142orocznych noblist\u00f3w: z chemii D. Hassabisa oraz fizyki G. Hintona \u2013 w kontek\u015bcie powszechnego w ostatnich latach zainteresowania metodami SI r\u00f3wnie\u017c w \u015brodowisku akademickim. Jak twierdzi, jest to powr\u00f3t do korzeni fascynacji nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105. Gdy w Europie w latach 90. zarzucono w chemii korzystanie z tych rozwi\u0105za\u0144, nie widz\u0105c efekt\u00f3w w realizowanych w\u00f3wczas projektach, w Stanach Zjednoczonych stale dostrzegano ich potencja\u0142.<\/p>\n \u2013 Wielkie komputery o nies\u0142ychanej mocy obliczeniowej pozwoli\u0142y skutecznie realizowa\u0107 tam du\u017ce projekty naukowe i pozyskiwa\u0107 na nie finansowanie. Dzisiaj chemia jest jednym z g\u0142\u00f3wnych obszar\u00f3w zastosowania takich metod SI, kt\u00f3re rozwin\u0119\u0142y si\u0119 jako narz\u0119dzia bardzo przydatne dla chemika \u2013 zauwa\u017ca naukowiec.<\/p>\n Dowodem potwierdzaj\u0105cym te s\u0142owa s\u0105 wci\u0105\u017c nowe obszary wi\u0119kszych dyscyplin, kt\u00f3re korzystaj\u0105 z nowoczesnych technologii: informatyka materia\u0142\u00f3w, bioinformatyka czy chemoinformatyka. Ta ostatnia z powodzeniem wykorzystuje sztuczn\u0105 inteligencj\u0119, w tym uczenie maszynowe i sieci neuronowe, chocia\u017cby do projektowania lek\u00f3w. Poniewa\u017c cz\u0105steczki chemiczne maj\u0105 struktur\u0119 3D, takie metody okazuj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie wygodne i przyspieszaj\u0105 prace naukowc\u00f3w.<\/p>\n Jak podkre\u015bla dyrektor Centrum, konieczne jest inwestowanie w nowe technologie w nauce i nauk\u0119 jako tak\u0105, a pos\u0142uguje si\u0119 przy tym sugestywnym por\u00f3wnaniem:<\/p>\n \u2013 Nauka jest jak sport. Zwyci\u0119\u017ca ten, kto inwestuje wi\u0119cej. Zespo\u0142y pi\u0142karskie z niskimi bud\u017cetami raczej nie zagraj\u0105 w Lidze Mistrz\u00f3w. Tworzenie silnego zespo\u0142u trwa latami. Jedna topowa uczelnia ameryka\u0144ska dysponuje wi\u0119kszym bud\u017cetem ni\u017c ca\u0142a polska nauka, a z tym naprawd\u0119 trudno konkurowa\u0107. Nauka b\u0119dzie tak silna, jak du\u017ce b\u0119dzie jej finansowanie.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n
\nBig pharma<\/em> musi by\u0107 rekinem<\/h3>\n
![\"Od](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/zespol-prof.-Jaroslawa-Polanskiego-archiwum-prywatne-600x400.jpg\")
<\/p>\nZdrowsze ro\u015bliny, mniejsze zanieczyszczenie<\/b><\/h3>\n
Nanokataliza dla \u015brodowiska<\/strong><\/h3>\n
Nauka jest jak sport<\/b><\/h3>\n