INICJATYWA DOSKONA\u0141O\u015aCI BADAWCZEJ<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n SWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI<\/span><\/small><\/strong><\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div> Cykl \u201eSwoboda bada\u0144 \u2013 nauka dla przysz\u0142o\u015bci\u201d to artyku\u0142y, wywiady i kr\u00f3tkie filmy prezentuj\u0105ce badania laureat\u00f3w konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_btn title=”CYKL \u201eSWOBODA BADA\u0143 \u2013 NAUKA DLA PRZYSZ\u0141O\u015aCI\u201d” style=”classic” shape=”square” color=”blue” size=”sm” align=”right” css=”.vc_custom_1620714581867{margin-top: 4px !important;margin-right: 0px !important;border-top-width: 0px !important;border-right-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;padding-right: 0px !important;}” link=”url:https%3A%2F%2Fus.edu.pl%2Finicjatywadoskonalosci%2Fswoboda-badan-nauka-dla-przyszlosci%2F|||”][\/vc_column][vc_column width=”2\/3″][vc_column_text css=”.vc_custom_1745826110886{margin-bottom: 0px !important;border-bottom-width: 0px !important;padding-bottom: 0px !important;padding-left: 10px !important;}”]<\/p>\n dr Magdalena Noszczy\u0144ska<\/strong><\/p>\n [\/vc_column_text][vc_row_inner css=”.vc_custom_1620304473772{margin-top: 0px !important;border-top-width: 0px !important;padding-top: 0px !important;}”][vc_column_inner width=”2\/3″][vc_empty_space height=”2px” css=”.vc_custom_1620304425731{background-color: #9b132a !important;}”][\/vc_column_inner][vc_column_inner width=”1\/3″][\/vc_column_inner][\/vc_row_inner]\r\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n | Autorka: Weronika Cygan-Adamczyk |<\/span><\/p>\n Ro\u015blinne tratwy wdzi\u0119cznie wkomponowuj\u0105 si\u0119 w krajobraz i na pierwszy rzut oka niewiele r\u00f3\u017cni je od innych ro\u015blin wyrastaj\u0105cych wok\u00f3\u0142 zbiornika wodnego. Ten kamufla\u017c skrywa jednak niezwykle pracowitych czy\u015bcicieli, kt\u00f3rych w wysi\u0142kach wspieraj\u0105 mikroskopijni sprzymierze\u0144cy. Czy ta wsp\u00f3\u0142praca mo\u017ce by\u0107 skutecznym sposobem na walk\u0119 z zanieczyszczeniem wody?<\/b><\/p>\n Pomys\u0142, by wykorzysta\u0107 organizmy \u017cywe do oczyszczania \u015brodowiska, nie jest nowy, a w dodatku kolejne badania pokazuj\u0105, \u017ce \u2013 w zale\u017cno\u015bci od wykorzystanego gatunku ro\u015bliny i rodzaju bakterii \u2013 mo\u017ce to by\u0107 niezwykle efektywny i bezpieczny spos\u00f3b radzenia sobie z neutralizowaniem toksycznych substancji trafiaj\u0105cych do naszego otoczenia. W\u015br\u00f3d os\u00f3b badaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci tego ro\u015blinno-bakteryjnego sojuszu jest dr Magdalena Noszczy\u0144ska z Wydzia\u0142u Nauk Przyrodniczych U\u015a, kt\u00f3ra realizuje projekt pt. \u201eCzy ro\u015bliny i bakterie potrafi\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ze sob\u0105 przy usuwaniu bisfenoli z wody?\u201d w ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d (Inicjatywa Doskona\u0142o\u015bci Badawczej). Cho\u0107 wci\u0105\u017c trwaj\u0105 analizy pozyskanych danych, ju\u017c teraz wiadomo, \u017ce wyniki s\u0105 niezwykle obiecuj\u0105ce.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″]\r\n Dr Magdalena Noszczy\u0144ska | Andrzej Noszczy\u0144ski<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Prace w ramach konkursu \u201eSwoboda bada\u0144\u201d nie by\u0142y pierwszymi, w kt\u00f3rych biolo\u017cka sprawdza\u0142a wp\u0142yw ro\u015blin i bakterii na oczyszczanie \u015brodowiska. Ju\u017c wcze\u015bniej uda\u0142o si\u0119 dowie\u015b\u0107, \u017ce przy wykorzystaniu trzciny pospolitej oraz bakterii wyizolowanych z jej ryzosfery (przestrzeni przylegaj\u0105cej do korzenia ro\u015bliny i obejmuj\u0105cej gleb\u0119 wraz z kom\u00f3rkami kory) da si\u0119 stworzy\u0107 sprawnie dzia\u0142aj\u0105cy uk\u0142ad.<\/p>\n \u2013 Trzcina, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas pozyskali\u015bmy, porasta\u0142a zalew w Nowym Chechle. U pobranych bakterii zdefiniowali\u015bmy cechy promuj\u0105ce wzrost ro\u015blin i dopiero na tej podstawie wybrali\u015bmy odpowiednie dla ca\u0142ego eksperymentu szczepy \u2013 m\u00f3wi dr Magdalena Noszczy\u0144ska.<\/p>\n W\u00f3wczas jednoznacznie mo\u017cna by\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce bakterie pozytywnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na ro\u015bliny poprzez obni\u017cenie stresu oksydacyjnego. Tymczasem podczas prac przy \u201eSwobodzie bada\u0144\u201d r\u00f3wnie korzystnego zwi\u0105zku nie uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d potwierdzi\u0107. W tym drugim przypadku wykorzystano w badaniach porastaj\u0105c\u0105 l\u0105d \u017cycic\u0119 trwa\u0142\u0105, co okaza\u0142o si\u0119 innowacyjnym podej\u015bciem. Trawa ta jednak, czego dowodz\u0105 zebrane dane, okaza\u0142a si\u0119 samowystarczalna, chocia\u017c do pomocy mia\u0142a dok\u0142adnie te same bakterie co wspomniana trzcina. Jak t\u0142umaczy biolo\u017cka, zar\u00f3wno w pr\u00f3bach obejmuj\u0105cych sam\u0105 \u017cycic\u0119, jak i w tych powi\u0105zanych z bakteriami obserwowano r\u00f3wnie wysok\u0105 efektywno\u015b\u0107 przy oczyszczaniu wody, co wskazuje, \u017ce ro\u015bliny doskonale poradzi\u0142y sobie same.<\/p>\n \u2013 Nie widzieli\u015bmy r\u00f3\u017cnic, je\u015bli chodzi o parametry fizjologiczne, gdzie oceniali\u015bmy poziom stresu oksydacyjnego. Zosta\u0142y nam jeszcze jednak do wykonania analizy molekularne, wi\u0119c by\u0107 mo\u017ce na tym etapie dostrze\u017cemy jakie\u015b r\u00f3\u017cnice \u2013 dodaje ekspertka.<\/p>\n To o tyle zaskakuj\u0105ce, \u017ce bakterie rzeczywi\u015bcie potrafi\u0105 by\u0107 pot\u0119\u017cnym sojusznikiem ro\u015blin. Dzi\u0119ki ich zdolno\u015bci np. do produkcji biosurfaktant\u00f3w czy formowania biofilmu (cienkiej, lepkiej b\u0142ony) na powierzchni korzeni u\u0142atwiaj\u0105 poprawianie jako\u015bci wody i umo\u017cliwiaj\u0105 rozpad pozostaj\u0105cych w niej szkodliwych zwi\u0105zk\u00f3w. Dodatkowo mog\u0105 wspiera\u0107 wzrost ro\u015bliny przez wydzielanie hormon\u00f3w pobudzaj\u0105cych rozw\u00f3j systemu korzeniowego.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″]\r\n Badanie wsp\u00f3\u0142pracy ro\u015blin \u2013 trzciny \u2013 z bakteriami | fot. Magdalena Noszczy\u0144ska<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Celem projektu ze \u201eSwobody bada\u0144\u201d by\u0142o sprawdzenie, czy ro\u015bliny i bakterie b\u0119d\u0105 zdolne do usuwania bisfenoli ze \u015bciek\u00f3w. Te szkodliwe zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re powi\u0105zano z rozwojem m.in. nowotwor\u00f3w piersi, prostaty czy tarczycy, s\u0105 powszechnie wykorzystywane w produkcji tworzyw sztucznych. Do do\u015bwiadcze\u0144 prowadzonych na Uniwersytecie \u015al\u0105skim wykorzystano surowe \u015bcieki z oczyszczalni Klimzowiec w Chorzowie. Dr Magdalena Noszczy\u0144ska stworzy\u0142a uk\u0142ady badawcze w postaci specjalnych mat wype\u0142nionych przesian\u0105 gleb\u0105, na kt\u00f3rej wysiano nasiona \u017cycicy. Po osi\u0105gni\u0119ciu przez ro\u015blin\u0119 odpowiedniej wysoko\u015bci \u2013 co nast\u0119powa\u0142o po oko\u0142o 3\u20134 tygodniach \u2013 rozpoczynano eksperyment. Uk\u0142ad by\u0142 stale napowietrzany i uzupe\u0142niany o immobilizowane bakterie, zdolne do promowania wzrostu ro\u015blin.<\/p>\n \u2013 Na pocz\u0105tku system korzeniowy by\u0142 niewielki. Obserwacje poczynione na koniec do\u015bwiadczenia w uk\u0142adzie kontrolnym r\u00f3wnie\u017c wskazywa\u0142y na niski rozrost systemu korzeniowego. Natomiast tam, gdzie ro\u015bliny mia\u0142y kontakt ze \u015bciekami, system korzeniowy by\u0142 znacznie wi\u0119kszy, co prawdopodobnie spowodowa\u0142 mechanizm ochronny ro\u015bliny pr\u00f3buj\u0105cej dotrze\u0107 do czystszych miejsc w wodzie \u2013 wyja\u015bnia biolo\u017cka.<\/p>\n W wyniku bada\u0144 uda\u0142o si\u0119 oczy\u015bci\u0107 \u015bcieki w bardzo du\u017cym stopniu i zarejestrowano znacz\u0105cy spadek azotu czy chemicznego i biologicznego zapotrzebowania na tlen, b\u0119d\u0105cy dowodem na skuteczno\u015b\u0107 ro\u015blin w przywracaniu dobrej jako\u015bci wody. Ca\u0142kowicie usuni\u0119te zosta\u0142y bisfenole. Jednocze\u015bnie nie uda\u0142o si\u0119 dowie\u015b\u0107 udzia\u0142u bakterii w ca\u0142ym procesie. Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano, w tym konkretnym przypadku \u017cycica okaza\u0142a si\u0119 samowystarczalna.<\/p>\n Obecnie dr Magdalena Noszczy\u0144ska wsp\u00f3lnie z doktorantk\u0105 Juli\u0105 Bor\u00f3wk\u0105 przygotowuj\u0105 si\u0119 do kontynuacji eksperymentu, aby sprawdzi\u0107, czy by\u0107 mo\u017ce inny rodzaj bakterii sprawdzi\u0142by si\u0119 lepiej jako wsparcie dla \u017cycicy trwa\u0142ej. Trwaj\u0105 ju\u017c prace nad ocen\u0105 cech promuj\u0105cych wzrost ro\u015bliny i u\u0142atwiaj\u0105cych degradowanie bisfenoli. Na utworzenie nowych uk\u0142ad\u00f3w badawczych i ich analiz\u0119 naukowczyni otrzyma\u0142a grant z Narodowego Centrum Nauki (OPUS 25). Projekt, kt\u00f3rego zosta\u0142a kierowniczk\u0105, nosi nazw\u0119 \u201eWielop\u0142aszczyznowe relacje pomi\u0119dzy bakteriami a ro\u015blinami w trakcie fitoremediacji \u015bciek\u00f3w ko-zanieczyszczonych bisfenolem F i S\u201d.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column width=”1\/3″]\r\n Jeden z uk\u0142ad\u00f3w badawczych w postaci specjalnych mat wype\u0142nionych gleb\u0105, na kt\u00f3rej wysiano nasiona \u017cycicy. Pozwala\u0142 oceni\u0107 rozw\u00f3j systemu korzeniowego | fot. Magdalena Noszczy\u0144ska<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”2\/3″]\r\n Do tej pory testy prowadzone by\u0142y w ca\u0142o\u015bci w warunkach laboratoryjnych, a uk\u0142ady badawcze mie\u015bci\u0142y si\u0119 w 30-litrowych pojemnikach, w specjalnych hodowlanych pokojach. Biolo\u017cka my\u015bli jednak nad rozszerzeniem skali do\u015bwiadczenia i przywo\u0142uje ju\u017c stosowane w niekt\u00f3rych oczyszczalniach rozwi\u0105zania oparte w\u0142a\u015bnie na wykorzystaniu ro\u015blin.<\/p>\n \u2013 Te tzw. p\u0142ywaj\u0105ce tratwy (po angielsku znane jako\u00a0floating treatment wetlands<\/i>) to systemy niestosowane jeszcze na szerok\u0105 skal\u0119. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 ze swego rodzaju mat, w kt\u00f3rych wycina si\u0119 otwory, a w nich umiejscawia ro\u015blin\u0119, kt\u00f3rej system korzeniowy pozbywa si\u0119 chemikali\u00f3w \u2013 t\u0142umaczy specjalistka. Dodaje przy tym, \u017ce w Polsce przede wszystkim wci\u0105\u017c stosuje si\u0119 system oczyszczania wody oparty na osadzie czynnym b\u0105d\u017a z\u0142o\u017cach biologicznych, ale te nie s\u0105 przystosowane do oczyszczania wody z mikrozanieczyszcze\u0144, kt\u00f3re obecnie wyst\u0119puj\u0105 w \u015brodowisku na du\u017c\u0105 skal\u0119 i pozostaj\u0105 wysoce szkodliwe.<\/p>\n Po zako\u0144czeniu eksperyment\u00f3w prowadzonych na Uniwersytecie \u015al\u0105skim wykorzystane ro\u015bliny zosta\u0142y zutylizowane, ale dr Magdalena Noszczy\u0144ska t\u0142umaczy, \u017ce zamys\u0142 polega na tym, aby zasadzone w taki spos\u00f3b gatunki pozosta\u0142y w \u015brodowisku i kontynuowa\u0142y naturalne oczyszczanie wody. Jak pokazuj\u0105 analizy badaczy z U\u015a, w stosowaniu metod z u\u017cyciem ro\u015blin i bakterii drzemie spory potencja\u0142, a dalsze poszukiwania lepszych i wydajniejszych gatunk\u00f3w w tym procesie zapowiadaj\u0105 si\u0119 niezwykle obiecuj\u0105co.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator]\r\n
\nSojusz ro\u015blin i bakterii w oczyszczaniu \u015bciek\u00f3w<\/h3>\n
![\"Dr](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/Dr-Magdalena-Noszczynska-www-407x600.jpg\")
<\/p>\nIndywidualizm czy wsp\u00f3\u0142praca?<\/b><\/h3>\n
![\"Badanie](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/Badanie-wspolpracy-roslin-\u2013-trzciny-\u2013-z-bakteriami-fot.-M.-Noszczynska-www-600x400.jpg\")
<\/p>\nWytrwali czy\u015bciciele<\/b><\/h3>\n
![\"Jeden](\"http:\/\/us.edu.pl\/idb\/wp-content\/uploads\/sites\/72\/fotografie\/swoboda-badan-III\/Jeden-z-ukladow-badawczych-w-postaci-specjalnych-mat-wypelnionych-gleba-na-ktorej-wysiano-nasiona-zycicy.-Pozwalal-ocenic-rozwoj-systemu-korzeniowego-fot.-M.-Noszczynska-450x600.jpg\")
<\/p>\nDryfuj\u0105ce tratwy<\/b><\/h3>\n