Ekologia i ochrona \u015brodowiska<\/h3> Prace naukowe z zakresu ekologii i ochrony \u015brodowiska koncentruj\u0105 si\u0119 na nast\u0119puj\u0105cych tematach badawczych:<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/p>\n1. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna w ocenie i prognozowaniu stanu \u015brodowiska<\/strong><\/span><\/p>\nPrzedmiotem bada\u0144 jest zr\u00f3\u017cnicowanie flory i fauny oraz ro\u015blinno\u015bci r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w l\u0105dowych siedlisk naturalnych, p\u00f3\u0142naturalnych i antropogenicznych oraz ro\u015blin i zwierz\u0105t (w tym wybranych grup bentosu) w zbiornikach wodnych o r\u00f3\u017cnej genezie i u\u017cytkowaniu, w aspekcie wyst\u0119puj\u0105cych w ich obr\u0119bie relacji mi\u0119dzygatunkowych i tempa przemian. Badania te pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i wodnych na r\u00f3\u017cnym poziomie ich organizacji, z uwzgl\u0119dnieniem proces\u00f3w deterministycznych i stochastycznych, wp\u0142ywaj\u0105cych na ich kszta\u0142towanie. Obecno\u015b\u0107 lub brak gatunk\u00f3w (lub zespo\u0142\u00f3w organizm\u00f3w), pe\u0142ni\u0105cych funkcje bioindykator\u00f3w, wykorzystywana jest do oceny ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych zmian \u015brodowiska przyrodniczego. Opracowywanie i aktualizacja naukowych podstaw identyfikacji i monitoringu oraz monitoring siedlisk przyrodniczych oraz gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t wa\u017cnych dla ochrony przyrody w Unii Europejskiej, a tak\u017ce gatunk\u00f3w rzadkich, gin\u0105cych i zagro\u017conych w skali makroregionu po\u0142udniowego s\u0105 podstaw\u0105 dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony przyrody i zarz\u0105dzania \u015brodowiskiem (np. HabitARS).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/Bez-kategorii\/rabbit-g848598330_640-300x200.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n \r\n \r\n Wynikiem wieloletnich prac prowadzonych na obszarze po\u0142udniowej Polski, w tym wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego, jest rozw\u00f3j regionalnego systemu informacji i baz danych o \u015brodowisku w zakresie przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej (np. BIOGEO-SILESIA ORSIP), kt\u00f3re znajd\u0105 zastosowanie w przetwarzaniu i analizie naukowej informacji przyrodniczej oraz jej upowszechnianiu, b\u0119d\u0105c ponadto narz\u0119dziem pomocnym w zarz\u0105dzaniu \u015brodowiskiem (m.in. w sporz\u0105dzaniu plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego czy ocen oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko) (http:\/\/biogeo.us.edu.pl\/<\/a>).<\/span>
\nWa\u017cnym aspektem tych bada\u0144 jest identyfikacja i ocena zagro\u017ce\u0144 ze strony organizm\u00f3w obcego pochodzenia, w tym inwazyjnych, dla r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej oraz zasob\u00f3w przyrodniczych i stanu zachowania ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i wodnych. Opracowywane i\u00a0testowane metody pozwalaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 w celu minimalizacji zagro\u017ce\u0144 i\/lub kompensacji przyrodniczej (np.\u00a0Ro\u015bliny obcego pochodzenia w Polsce<\/a><\/em>\u2026).<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n 2. Procesy ekologiczne w \u015brodowiskach naturalnych i antropogenicznych<\/strong><\/span><\/p>\nBadania te koncentruj\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cnych procesach ekologicznych, tj. sukcesja z udzia\u0142em modelowych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t oraz na roli proces\u00f3w mikroewolucji ro\u015blin, kt\u00f3re zachodz\u0105 pod wp\u0142ywem czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych, z uwzgl\u0119dnieniem analizy zmienno\u015bci fenotypowej i genetycznej organizm\u00f3w kolonizuj\u0105cych r\u00f3\u017cne typy siedlisk. Prace badawcze prowadzone w siedliskach naturalnych i\u00a0antropogenicznych, w tym poprzemys\u0142owych, uwzgl\u0119dniaj\u0105 zale\u017cno\u015bci koewolucyjne ro\u015blin, zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w i mikroorganizm\u00f3w oraz rol\u0119 zwierz\u0105t w transferze diaspor ro\u015blinnych, a tak\u017ce relacje mi\u0119dzy gatunkami rodzimymi i obcego pochodzenia, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem parametr\u00f3w biotycznych i abiotycznych.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/Bez-kategorii\/forest-gf2e94b6e0_640-300x169.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n \r\n \r\n Wa\u017cnym aspektem bada\u0144 ekologicznych jest analiza wieku i pochodzenia obszar\u00f3w le\u015bnych oraz ich historycznego i aktualnego rozmieszczenia w krajobrazie. Rozpoznanie to jest istotne w prawid\u0142owej diagnozie przyczyn ich aktualnej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biotycznej oraz tocz\u0105cych si\u0119 w nich proces\u00f3w ekologicznych. Kluczowego znaczenia w tych badaniach nabieraj\u0105 gatunki diagnostyczne dla obszar\u00f3w le\u015bnych o niezaburzonym trwaniu w krajobrazie, tzw. gatunki starych las\u00f3w. Ich aktualne rozmieszczenie jest bowiem dobr\u0105 miar\u0105 mechanizm\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biotyczn\u0105 w lasach.<\/span>
\nProwadzone badania maj\u0105 na celu opracowanie skutecznych metod renaturyzacji, odtwarzania i kreowania siedlisk przyrodniczych, w\u00a0tym na terenach uwolnionych spod presji rolniczej, popo\u017carzyskowych oraz na terenach przekszta\u0142conych w wyniku dzia\u0142alno\u015bci przemys\u0142owej, na podstawie wzorc\u00f3w istniej\u0105cych w uk\u0142adach naturalnych.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
3. Reakcje ekofizjologiczne ro\u015blin i zwierz\u0105t<\/strong><\/span><\/p>\nBadania obejmuj\u0105 transfer biogen\u00f3w i substancji toksycznych, w tym metali ci\u0119\u017ckich, w sieciach troficznych organizm\u00f3w, potencja\u0142 wzrostu, historie \u017cyciowe, strategie alokacji energii i od\u017cywianie bezkr\u0119gowc\u00f3w l\u0105dowych \u015brodowisk zdegradowanych, rolniczych i\u00a0le\u015bnych. Wa\u017cnym aspektem prowadzonych do\u015bwiadcze\u0144 jest wyja\u015bnianie odmienno\u015bci behawioralnych i fizjologicznych zwi\u0119kszaj\u0105cych tolerancj\u0119 r\u00f3\u017cnych stresor\u00f3w \u015brodowiskowych z uwzgl\u0119dnieniem aktywno\u015bci biologicznej gleby, stabilizacji warunk\u00f3w geochemicznych pod\u0142o\u017ca i tolerancji metali ci\u0119\u017ckich.<\/span>
\nCelem prowadzonych bada\u0144 jest r\u00f3wnie\u017c opracowywanie i zastosowanie skutecznych metod biologicznej remediacji z wykorzystaniem ro\u015blin i bakterii (np. projekt ABTOW) oraz rekultywacji zwa\u0142owisk odpad\u00f3w toksycznych, pochodz\u0105cych ze wzbogacania rud metali nie\u017celaznych.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n \r\n \r\n \r\n \r\n <\/p>\nW badaniach wykorzystuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce metody badawcze:<\/strong><\/span><\/h3>\nI. Metody zbioru danych w terenie<\/strong><\/span><\/p>\n\n- metody ilo\u015bciowe i jako\u015bciowe oceny sk\u0142adu gatunkowego zbiorowisk ro\u015blinnych oraz zgrupowa\u0144 zwierz\u0105t, metody kartograficzne;<\/span><\/li>\n
- standaryzowane metody poboru i pomiaru parametr\u00f3w fizycznych i chemicznych wody, gleby i osad\u00f3w dennych;<\/span><\/li>\n
- d\u0142ugotermionowe obserwacje na sta\u0142ych powierzchniach;<\/span><\/li>\n
- klasyczne metody hodowli zwierz\u0105t i ro\u015blin (w warunkach szklarniowych i ogrodowych);<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
II. Metody opracowania danych terenowych i bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong><\/span><\/p>\n\n- identyfikacja materia\u0142u biologicznego ro\u015blinnego i zwierz\u0119cego;<\/span><\/li>\n
- analizy zgrupowa\u0144 organizm\u00f3w l\u0105dowych i wodnych z wykorzystaniem wska\u017anik\u00f3w biocenotycznych i analizy wielowymiarowej;<\/span><\/li>\n
- wielospektowa analiza materia\u0142\u00f3w florystycznych i fitosocjologicznych;<\/span><\/li>\n
- analizy zmienno\u015bci cech fenotypowych populacji r\u00f3\u017cnych takson\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t;metody przetwarzania i analizy danych geoprzestrzennych (GIS);<\/span><\/li>\n
- metody analiz fizykochemicznych wody, gleby, osad\u00f3w dennych;<\/span><\/li>\n
- metody spektrometrii absorpcji atomowej oraz Variomax do analiz C, N, S;<\/span><\/li>\n
- metody immunochemiczne i spektrometryczne do analiz enzymatycznych, wska\u017anik\u00f3w stresu oksydacyjnego, bia\u0142ek stresu, chlorofilu i innych sk\u0142adnik\u00f3w budowy organizm\u00f3w;<\/span><\/li>\n
- metoda BIOLOG do oceny aktywno\u015bci mikrobiologicznej;<\/span><\/li>\n
- biotesty, np. wigor nasion, zdolno\u015bci i energii kie\u0142kowania nasion; genotoksyczno\u015bci, toksyczno\u015bci ostrej i chronicznej (MARA, Daphtoxkit, Algaltoxkit, Ostracodtoxkit, Phytotoxkit), testy do szybkiego oznaczania substancji aktywnych hormonalnie w \u015brodowisku, kosmetykach i produktach chemicznych (np. XenoScreen YES\/YAS);<\/span><\/li>\n
- techniki luminometryczne i cytometryczne do analiz potencja\u0142u energetycznego kom\u00f3rek;<\/span><\/li>\n
- respirometryczne techniki do oceny tempa metabolizmu energetycznego oraz kalorymetri\u0119 i mikrokalorymetri\u0119 do analiz warto\u015bci energetycznej tkanek i bilans\u00f3w energetycznych;<\/span><\/li>\n
- cytometria przep\u0142ywowa;<\/span><\/li>\n
- techniki molekularne: AFLP, SSR, chloroplastowy DNA do analizy zmienno\u015bci genetycznej, metoda kometowa;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ibbios\/wp-content\/uploads\/sites\/36\/Bez-kategorii\/analysis-g17f692f82_1280-300x200.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
1. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna w ocenie i prognozowaniu stanu \u015brodowiska<\/strong><\/span><\/p>\n Przedmiotem bada\u0144 jest zr\u00f3\u017cnicowanie flory i fauny oraz ro\u015blinno\u015bci r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w l\u0105dowych siedlisk naturalnych, p\u00f3\u0142naturalnych i antropogenicznych oraz ro\u015blin i zwierz\u0105t (w tym wybranych grup bentosu) w zbiornikach wodnych o r\u00f3\u017cnej genezie i u\u017cytkowaniu, w aspekcie wyst\u0119puj\u0105cych w ich obr\u0119bie relacji mi\u0119dzygatunkowych i tempa przemian. Badania te pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i wodnych na r\u00f3\u017cnym poziomie ich organizacji, z uwzgl\u0119dnieniem proces\u00f3w deterministycznych i stochastycznych, wp\u0142ywaj\u0105cych na ich kszta\u0142towanie. Obecno\u015b\u0107 lub brak gatunk\u00f3w (lub zespo\u0142\u00f3w organizm\u00f3w), pe\u0142ni\u0105cych funkcje bioindykator\u00f3w, wykorzystywana jest do oceny ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych zmian \u015brodowiska przyrodniczego. Opracowywanie i aktualizacja naukowych podstaw identyfikacji i monitoringu oraz monitoring siedlisk przyrodniczych oraz gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t wa\u017cnych dla ochrony przyrody w Unii Europejskiej, a tak\u017ce gatunk\u00f3w rzadkich, gin\u0105cych i zagro\u017conych w skali makroregionu po\u0142udniowego s\u0105 podstaw\u0105 dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony przyrody i zarz\u0105dzania \u015brodowiskiem (np. HabitARS).<\/span> \r\n Wynikiem wieloletnich prac prowadzonych na obszarze po\u0142udniowej Polski, w tym wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego, jest rozw\u00f3j regionalnego systemu informacji i baz danych o \u015brodowisku w zakresie przyrody o\u017cywionej i nieo\u017cywionej (np. BIOGEO-SILESIA ORSIP), kt\u00f3re znajd\u0105 zastosowanie w przetwarzaniu i analizie naukowej informacji przyrodniczej oraz jej upowszechnianiu, b\u0119d\u0105c ponadto narz\u0119dziem pomocnym w zarz\u0105dzaniu \u015brodowiskiem (m.in. w sporz\u0105dzaniu plan\u00f3w zagospodarowania przestrzennego czy ocen oddzia\u0142ywania na \u015brodowisko) (http:\/\/biogeo.us.edu.pl\/<\/a>).<\/span> Badania te koncentruj\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cnych procesach ekologicznych, tj. sukcesja z udzia\u0142em modelowych gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t oraz na roli proces\u00f3w mikroewolucji ro\u015blin, kt\u00f3re zachodz\u0105 pod wp\u0142ywem czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych, z uwzgl\u0119dnieniem analizy zmienno\u015bci fenotypowej i genetycznej organizm\u00f3w kolonizuj\u0105cych r\u00f3\u017cne typy siedlisk. Prace badawcze prowadzone w siedliskach naturalnych i\u00a0antropogenicznych, w tym poprzemys\u0142owych, uwzgl\u0119dniaj\u0105 zale\u017cno\u015bci koewolucyjne ro\u015blin, zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w i mikroorganizm\u00f3w oraz rol\u0119 zwierz\u0105t w transferze diaspor ro\u015blinnych, a tak\u017ce relacje mi\u0119dzy gatunkami rodzimymi i obcego pochodzenia, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem parametr\u00f3w biotycznych i abiotycznych.<\/span> \r\n Wa\u017cnym aspektem bada\u0144 ekologicznych jest analiza wieku i pochodzenia obszar\u00f3w le\u015bnych oraz ich historycznego i aktualnego rozmieszczenia w krajobrazie. Rozpoznanie to jest istotne w prawid\u0142owej diagnozie przyczyn ich aktualnej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biotycznej oraz tocz\u0105cych si\u0119 w nich proces\u00f3w ekologicznych. Kluczowego znaczenia w tych badaniach nabieraj\u0105 gatunki diagnostyczne dla obszar\u00f3w le\u015bnych o niezaburzonym trwaniu w krajobrazie, tzw. gatunki starych las\u00f3w. Ich aktualne rozmieszczenie jest bowiem dobr\u0105 miar\u0105 mechanizm\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biotyczn\u0105 w lasach.<\/span> <\/p>\n 3. Reakcje ekofizjologiczne ro\u015blin i zwierz\u0105t<\/strong><\/span><\/p>\n Badania obejmuj\u0105 transfer biogen\u00f3w i substancji toksycznych, w tym metali ci\u0119\u017ckich, w sieciach troficznych organizm\u00f3w, potencja\u0142 wzrostu, historie \u017cyciowe, strategie alokacji energii i od\u017cywianie bezkr\u0119gowc\u00f3w l\u0105dowych \u015brodowisk zdegradowanych, rolniczych i\u00a0le\u015bnych. Wa\u017cnym aspektem prowadzonych do\u015bwiadcze\u0144 jest wyja\u015bnianie odmienno\u015bci behawioralnych i fizjologicznych zwi\u0119kszaj\u0105cych tolerancj\u0119 r\u00f3\u017cnych stresor\u00f3w \u015brodowiskowych z uwzgl\u0119dnieniem aktywno\u015bci biologicznej gleby, stabilizacji warunk\u00f3w geochemicznych pod\u0142o\u017ca i tolerancji metali ci\u0119\u017ckich.<\/span> I. Metody zbioru danych w terenie<\/strong><\/span><\/p>\n II. Metody opracowania danych terenowych i bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong><\/span><\/p>\n [vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n
\nWa\u017cnym aspektem tych bada\u0144 jest identyfikacja i ocena zagro\u017ce\u0144 ze strony organizm\u00f3w obcego pochodzenia, w tym inwazyjnych, dla r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej oraz zasob\u00f3w przyrodniczych i stanu zachowania ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i wodnych. Opracowywane i\u00a0testowane metody pozwalaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na podj\u0119cie dzia\u0142a\u0144 w celu minimalizacji zagro\u017ce\u0144 i\/lub kompensacji przyrodniczej (np.\u00a0Ro\u015bliny obcego pochodzenia w Polsce<\/a><\/em>\u2026).<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n
\nProwadzone badania maj\u0105 na celu opracowanie skutecznych metod renaturyzacji, odtwarzania i kreowania siedlisk przyrodniczych, w\u00a0tym na terenach uwolnionych spod presji rolniczej, popo\u017carzyskowych oraz na terenach przekszta\u0142conych w wyniku dzia\u0142alno\u015bci przemys\u0142owej, na podstawie wzorc\u00f3w istniej\u0105cych w uk\u0142adach naturalnych.<\/span><\/p>\n
\nCelem prowadzonych bada\u0144 jest r\u00f3wnie\u017c opracowywanie i zastosowanie skutecznych metod biologicznej remediacji z wykorzystaniem ro\u015blin i bakterii (np. projekt ABTOW) oraz rekultywacji zwa\u0142owisk odpad\u00f3w toksycznych, pochodz\u0105cych ze wzbogacania rud metali nie\u017celaznych.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n W badaniach wykorzystuje si\u0119 nast\u0119puj\u0105ce metody badawcze:<\/strong><\/span><\/h3>\n
\n
\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"