{"id":232,"date":"2020-01-16T16:52:23","date_gmt":"2020-01-16T15:52:23","guid":{"rendered":"http:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/?post_type=osoby&#038;p=232"},"modified":"2025-10-04T12:29:36","modified_gmt":"2025-10-04T10:29:36","slug":"jerzy-sperka","status":"publish","type":"osoby","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/osoby\/jerzy-sperka\/","title":{"rendered":"Jerzy Sperka"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_tta_tabs][vc_tta_section title=&#8221;POLISH&#8221; tab_id=&#8221;1626174242437-48338158-3983&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><strong>prof. dr hab. Jerzy Sperka<br \/>\ndyrektor Instytutu Historii<br \/>\n<\/strong>e-mail: <a href=\"mailto:jerzy.sperka@us.edu.pl\">jerzy.sperka@us.edu.pl<\/a><\/p>\n<p>(ur. 1962), prof. dr. hab.; historyk-mediewista, absolwent U\u015a w 1987 r.; doktorat \u2013 1998 r., habilitacja \u2013 2007 r., profesura \u2013 2013 r. Dyrektor Instytutu Historii U\u015a (2012-); zast\u0119pca dyrektora IH (1999-2012); wiceprzewodnicz\u0105cy Sta\u0142ego Komitetu Mediewist\u00f3w Polskich (2012-17), cz\u0142onek Rady Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przy MNiSW (2017-2018, 2020-2022), cz\u0142onek Komitetu Nauk Historycznych PAN w Warszawie (2016-2019, 2020-2023) i Komisji Historycznej PAN Oddzia\u0142 w Katowicach.<\/p>\n<p>Zajmuje si\u0119 p\u00f3\u017anym \u015bredniowieczem, dziejami politycznymi Kr\u00f3lestwa Polskiego w XIV-XV wieku (zw\u0142aszcza za pierwszych Jagiellon\u00f3w), G\u00f3rnym \u015al\u0105skiem i Rusi\u0105 Czerwon\u0105, genealogi\u0105 dynastyczn\u0105 i szlacheck\u0105, problemem migracji rycerstwa, dziejami miast na obszarze G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i Ma\u0142opolski Zachodniej. Autor ponad 150 artyku\u0142\u00f3w i biogram\u00f3w, 6 monografii autorskich, autor i wsp\u00f3\u0142redaktor kilku monografii zbiorowych, m.in. o dziejach miast: B\u0119dzina (2008), Pszczyny (2014), Miko\u0142owa (2021), arcybiskupie Wojciechu Jastrz\u0119bcu (2018), otoczeniu monarch\u00f3w w \u015bredniowieczu (2018); wsp\u00f3\u0142redaktor czasopisma \u201e\u015aredniowiecze Polskie i Powszechne\u201d (t. 2-21, 2001-2025) oraz serii <em>Jagiellonowie i ich \u015bwiat<\/em> (t. 2-6, Krak\u00f3w 2015-2025). Przewodnicz\u0105cy Komitetu\u00a0 Organizacyjnego VII Kongresu Mediewist\u00f3w Polskich w Katowicach w 2022 r. pt. <em>Wielkokulturowo\u015b\u0107 \u015bredniowiecza. Ludzie i idee<\/em>\u00a0 i redaktor naukowy materia\u0142\u00f3w pokongresowych.<\/p>\n<p>Laureat Nagrody Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w 2002 r., Nagrody im. Adama Heymowskiego przyznawanej przez Polskie Towarzystwo Heraldyczne w 2001 r. (za prac\u0119 o Szafra\u0144cach) i 2006 r. (za ksi\u0105\u017ck\u0119 o otoczeniu W\u0142adys\u0142awa Opolczyka), wyr\u00f3\u017cniony przez Porozumienie Wydawc\u00f3w Ksi\u0105\u017cki Historycznej \u201eKlio\u201d w 2002 r. za monografi\u0119 o rodzinie Szafra\u0144c\u00f3w. W 2023 r. otrzyma\u0142 nagrod\u0119 \u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105ski Tacyt\u201d przyznan\u0105 przez Kapitu\u0142\u0119 Nagrody im. Ks. Augustina Weltzla w kategorii \u201eBadacz historii\u201d za ksi\u0105\u017ck\u0119 o ksi\u0105\u017c\u0119tach i ksi\u0119\u017cnych raciborskich.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Wybrane publikacje:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Szafra\u0144cowie herbu Stary Ko\u0144. Z dziej\u00f3w kariery i awansu w p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznej Polsce<\/em>, Katowice 2001, ss. 592.<\/li>\n<li><em>Wojny kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y z ksi\u0119ciem opolskim W\u0142adys\u0142awem (1391-1396)<\/em>, Cieszyn 2003 (II wyd. Wodzis\u0142aw \u015al\u0105ski 2011), ss. 126.<\/li>\n<li><em>Otocznie W\u0142adys\u0142awa Opolczyka w latach 1379-1401. Studium o elicie w\u0142adzy w relacjach z monarch\u0105<\/em>, Katowice 2006, ss. 477.<\/li>\n<li><em>W\u0142adys\u0142aw ksi\u0105\u017c\u0119 opolski, wielu\u0144ski, kujawski, dobrzy\u0144ski, pan Rusi, palatyn W\u0119gier i namiestnik Polski (1326\/1330-8 lub 18 maja 1401)<\/em>, Krak\u00f3w 2012 (II wyd. 2016), ss. 508.<\/li>\n<li><em>Zmiany na arcybiskupstwie gnie\u017anie\u0144skim, biskupstwie krakowskim i urz\u0119dach kancelaryjnych na prze\u0142omie lat 1422 i 1423, <\/em>\u201eTeki Krakowskie\u201d, t. 5, Krak\u00f3w 1997, s. 139-154.<\/li>\n<li><em>Biskup krakowski Zbigniew Ole\u015bnicki a ugrupowanie dworskie w okresie panowania W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y i w pierwszych latach W\u0142adys\u0142awa<\/em>, w: <em>Zbigniew Ole\u015bnicki. Ksi\u0105\u017c\u0119 Ko\u015bcio\u0142a i m\u0105\u017c stanu<\/em>, red. F. Kiryk, Z. Noga, Krak\u00f3w 2006, s. 107-122.<\/li>\n<li><em>Faworyci W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, <\/em>w: <em>Faworyci i opozycjoni\u015bci. Kr\u00f3l a elity polityczne Rzeczypospolitej XV-XVII wieku, red. R. Skowron, <\/em>Krak\u00f3w 2006.<\/li>\n<li><em>Z dziej\u00f3w migracji rycerstwa \u015bl\u0105skiego na ziemie Rusi Koronnej w ko\u0144cu XIV i w pocz\u0105tkach XV wieku<\/em>, w: <em>Narodziny Rzeczypospolitej. Studia z dziej\u00f3w \u015bredniowiecza i czas\u00f3w wczesnonowo\u017cytnych<\/em>, red. W. Bukowski, T. Jurek, Krak\u00f3w 2012, s. 519-548.<\/li>\n<li><em>Tragiczne losy ksi\u0119cia rybnickiego Wac\u0142awa III (zm. 1478). Epizod z dziej\u00f3w rywalizacji mi\u0119dzy Jagiellonami a Maciejm Korwinem o koron\u0119 czesk\u0105, <\/em>\u201eStudia z Dziej\u00f3w \u015aredniowiecza\u201d, nr 20, 2016, s. 253-272.<\/li>\n<li><em>Zamek Melsztyn, czyli w kr\u00f3lewskiej nie\u0142asce. Jan D\u0142ugosz w konflikcie o biskupstwo krakowskie (1460\u20131463)<\/em>, w:<em> Klasztory, miasta, zamki w \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Jana D\u0142ugosza<\/em>, red. J. Rajman, D. \u017burek, Krak\u00f3w 2016, s. 175\u2013198.<\/li>\n<li><em>Jan D\u0142ugosz o doradcach kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, w: Jan D\u0142ugosz \u2013 w kr\u0119gu bada\u0144 historyk\u00f3w i literaturoznawc\u00f3w<\/em>, red. T. Giergiel, Sandomierz 2017, s. 151-168.<\/li>\n<li><em>Rycerze \u015bl\u0105scy w s\u0142u\u017cbie i otoczeniu kr\u00f3l\u00f3w Polski w drugiej po\u0142owie XIV i pierwszej po\u0142owie XV wieku<\/em>, w: <em>\u015aredniowieczni w\u0142adcy i ich otoczenie<\/em>, red. J. Sperka, K. Kollinger, Rzesz\u00f3w 2018, s. 133-176.<\/li>\n<li><em>Pami\u0119\u0107 historyczno-genealogiczna szlachty polskiej na przyk\u0142adzie inskrypcji z zamku Krzy\u017ctop\u00f3r w Uje\u017adzie, <\/em>w:<em> Krajobraz i dziedzictwo kulturowe Europy. Sacrum \u2013 profanum<\/em>, red. L. Rotter, A. Giza, Krak\u00f3w 2018<\/li>\n<li><em>Wojciech Jastrz\u0119biec \u2013 faworyt kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y, <\/em>w: <em>Wojciech Jastrz\u0119biec w s\u0142u\u017cbie monarchii i Ko\u015bcio\u0142a, <\/em> B. Czwojdrak, F. Kiryk. J. Sperka, Katowice 2018, s. 19-38.<\/li>\n<li><em>Koligacje rodzinne Przemy\u015blid\u00f3w opawskich linii raciborskiej z mo\u017cnow\u0142adztwem Kr\u00f3lestwa Polskiego do pocz\u0105tku XVI wieku<\/em>, \u201e\u015aredniowiecze Polskie i Powszechne\u201d, t. 11(15, 2019, s. 183-219.<\/li>\n<li><em>Ksi\u0105\u017c\u0119ta i ksi\u0119\u017cne raciborscy (1290\/1291-1521)<\/em>, Krak\u00f3w 2022, ss. 432.<\/li>\n<li><em>Ksi\u0105\u017c\u0119ta \u015bl\u0105scy wobec W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka i jego koronacji<\/em>, <em>W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek &#8211; odnowiciel Kr\u00f3lestwa Polskiego<\/em>, red. J. Grabowski Janusz, W. Graczyk, Warszawa 2021.<\/li>\n<li><em>Przemy\u015blidzi opawscy a Kr\u00f3lestwo Polskie. Relacje polityczne od ko\u0144ca XIV do ko\u0144ca XV wieku<\/em>, w: <em>Opav\u0161t\u00ed P\u0159emyslovci v d\u011bjin\u00e1ch a kultu\u0159e<\/em>, red. B. Czechowicz, I. Matejko-Peterka, J. Sperka, Opava-Katowice 2022.<\/li>\n<li><em>Przyja\u017a\u0144, wrogo\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142praca. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o wobec ksi\u0105\u017c\u0105t \u015bl\u0105skich<\/em>, w: <em>Jagiellonowie i ich \u015bwiat. Konflikty Jagiellon\u00f3w<\/em>, red. B. Czwojdrak, P. W\u0119cowski, J. Sperka, Krak\u00f3w 2023.<\/li>\n<li><em>Wielkokulturowo\u015b\u0107 \u015bredniowiecza. Ludzie i idee<\/em>, red. J. Sperka, Wroc\u0142aw 2024.<\/li>\n<li><em>Studia z dziej\u00f3w migracji rycerstwa \u015bl\u0105skiego do Kr\u00f3lestwa Polskiego (zw\u0142aszcza na Ru\u015b Czerown\u0105) w XIV-XV wieku, <\/em>Krak\u00f3w 2024, ss 270.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&#8221;ENGLISH&#8221; tab_id=&#8221;1626174242455-1998877e-eb21&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><strong>Jerzy Sperka, <\/strong><strong>PhD, DLitt<\/strong><\/p>\n<p><strong>Professor in the Institute of History, University of Silesia in Katowice <\/strong><\/p>\n<p><strong>Director of the Institute of History<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Email: <\/strong><a href=\"mailto:jerzy.sperka@us.edu.pl\"><strong>jerzy.sperka@us.edu.pl<\/strong><\/a><strong>;<\/strong><\/p>\n<p><strong>ORCID: 0000-0002-1316-4640;<\/strong><\/p>\n<p><strong>Google Scholar: <\/strong><a href=\"https:\/\/scholar.google.pl\/citations?user=uHx6Re0AAAAJ&amp;hl=pl\"><strong>https:\/\/scholar.google.pl\/citations?user=uHx6Re0AAAAJ&amp;hl=pl<\/strong><\/a><\/p>\n<p>Research Gate: <a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Jerzy-Sperka\">https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Jerzy-Sperka<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Research interests:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>political history of the Crown of the Kingdom of Poland during the time of the first Jagiellonians, duchies of Upper Silesia and Red Ruthenia in the 14th and 15th centuries;<\/li>\n<li>the dynastic and noble genealogy of Poland and Upper Silesia in the late Middle Ages;<\/li>\n<li>the migration of the Silesian knights to the Kingdom of Poland (especially Red Ruthenia) in the 14th and 15th centuries;<\/li>\n<li>history of the cities in Upper Silesia and the western part of Lesser Poland.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Selected publications:<\/strong><\/p>\n<p><em>Szafra\u0144cowie herbu Stary Ko\u0144. Z dziej<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w kariery i awansu w p\u00f3\u017ano\u015bredniowiecznej Polsce <\/em>[The Szafraniec family belonging to the noble clan of Old Horse. A history of career and promotion in the late medieval Poland], Katowice 2001, 592 pages.<\/p>\n<p><em>Otocznie W\u0142adys\u0142awa Opolczyka w latach 1379-1401. Studium o elicie w\u0142adzy w relacjach z monarch\u0105 <\/em>[W\u0142adys\u0142aw Opolczyk\u2019s people in 1379-1401. A study of the power elite relations with the monarch], Katowice 2006, 477 pages.<\/p>\n<p><em>W<\/em><em>\u0142adys\u0142aw ksi\u0105\u017c\u0119 opolski, wielu\u0144ski, kujawski, dobrzy\u0144ski, pan Rusi, palatyn W\u0119gier i namiestnik Polski (1326\/1330-8 lub 18 maja 1401) <\/em>[W\u0142adys\u0142aw Duke of Opole, Wielu\u0144,\u00a0\u00a0 Kuyavia and Dobrzy\u0144, ruler of Ruthenia, count palatine of Hungary and governor of Poland 1326\/1330\u20138 or 18 May 1401], Krak\u00f3w 2012 (2nd edition, 2016), 508 pages.<\/p>\n<p><em>Z dziej<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w migracji rycerstwa \u015bl\u0105skiego na ziemie Rusi Koronnej w ko\u0144cu XIV i w pocz\u0105tkach XV wieku<\/em>, in:<em> Narodziny Rzeczypospolitej. Studia z dziej<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w \u015bredniowiecza i czas<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w wczesnonowo\u017cytnych <\/em>[History of Silesian knights\u2019 migration to Crown Ruthenia], eds. W. Bukowski, T. Jurek, Krak\u00f3w 2012, pp. 519-548.<\/p>\n<p><em>Rycerze \u015bl\u0105scy w s\u0142u\u017cbie i otoczeniu kr<\/em><em>\u00f3<\/em><em>l<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w Polski w drugiej po\u0142owie XIV i pierwszej po\u0142owie XV wieku <\/em>[Silesian knights serving and being in the company of the kings of Poland in the second half of the 14th century and the first half of the 15th century], in: <em>\u015aredniowieczni w\u0142adcy i ich otoczenie<\/em>, eds. J. Sperka, K. Kollinger, Rzesz\u00f3w 2018, pp. 133-176.<\/p>\n<p><em>Koligacje rodzinne Przemy\u015blid<\/em><em>\u00f3<\/em><em>w opawskich linii raciborskiej z mo\u017cnow\u0142adztwem Kr<\/em><em>\u00f3<\/em><em>lestwa Polskiego do pocz\u0105tku XVI wieku <\/em>[Family connections of the Racib\u00f3rz line of the Opava P\u0159emyslid dynasty with the magnates of the Kingdom of Poland before the 16th century], \u201c\u015aredniowiecze Polskie i Powszechne\u201d, Vol. 11(15), 2019, pp. 183-219.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Fellowships and grants:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Jsme Ostravska \u2013 Moderni, inspirativni a atraktivni misto pro kvalitni studium \u2014 the\u00a0 Czech Council on Academic Research, Development and Innovation (2018\u20132020)<\/p>\n<p>&#8211; Support of Academic Journals \u2013 the Ministry of Science and Higher Education \u2014 \u015aredniowiecze Polskie i Powszechne (2019\u20132020)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Academic outreach and engagement:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Co-author of the permanent exhibition, \u201c\u015awiat\u0142o historii. G\u00f3rny \u015al\u0105sk na przestrzeni dziej\u00f3w\u201d in the Silesian Museum in Katowice (<a href=\"https:\/\/muzeumslaskie.pl\/pl\/wystawy\/swiatlo-historii-gorny-slask-na-przestrzeni-dziejow\/\">https:\/\/muzeumslaskie.pl\/pl\/wystawy\/swiatlo-historii-gorny-slask-na-przestrzeni-dziejow\/<\/a>).<\/p>\n<ul>\n<li>Principal historical expert of the Vladislaus of Opole monument building initiative in Opole.<\/li>\n<li>Guest lectures popularizing the history of Poland and Silesia in the Middle Ages in academic and educational institutions and museums in Poland and abroad.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Others:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>member of the Council of the National Program for the Development of Humanities, at the Ministry of Education and Science,<\/li>\n<li>member of the Historical Studies Committee of the Polish Academy of Sciences in Warsaw,<\/li>\n<li>member of the Historical Committee of the Polish Academy of Sciences, the Katowice branch,<\/li>\n<li>co-editor of the journal \u201c\u015aredniowiecze Polskie i Powszechne\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_tta_section][\/vc_tta_tabs][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;]\r\n                <div class=\"text-modules\">\r\n                    <div class=\"container\">\r\n                        \r\n                        <div class=\"text-modules__content\"><p><img class=\"alignnone wp-image-230 size-full\" src=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/Nieprzypisane\/Jerzy-Sperka_DSC_1434.jpg\" alt=\"Zdj\u0119cie portretowe_Jerzy Sperka\" width=\"400\" height=\"500\" srcset=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/Nieprzypisane\/Jerzy-Sperka_DSC_1434.jpg 400w, https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/Nieprzypisane\/Jerzy-Sperka_DSC_1434-240x300.jpg 240w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><\/p>\n<\/div>\r\n                    <\/div>\r\n                <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;2\/3&#8243;][vc_tta_tabs][vc_tta_section title=&#8221;POLISH&#8221; tab_id=&#8221;1626174242437-48338158-3983&#8243;][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&#8221;ENGLISH&#8221; tab_id=&#8221;1626174242455-1998877e-eb21&#8243;][\/vc_tta_section][\/vc_tta_tabs][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/3&#8243;][\/vc_column][\/vc_row] [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/osoby\/jerzy-sperka\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"template":"","meta":{"_expiration-date-status":"saved","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/osoby\/232"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/osoby"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/types\/osoby"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/osoby\/232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5991,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/osoby\/232\/revisions\/5991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ih\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}