{"id":1007,"date":"2020-03-03T21:28:09","date_gmt":"2020-03-03T20:28:09","guid":{"rendered":"http:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/?page_id=1007"},"modified":"2022-06-27T15:28:40","modified_gmt":"2022-06-27T13:28:40","slug":"2019-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/nauka\/monografie\/2019-2\/","title":{"rendered":"2019"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]\r\n

\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Iwona Gralewicz-Wolny, Beata Mytych-Forajter: Po pierwsze. O literaturze dla dzieci (i nie tylko)<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-233-4766-8, ss. 190.<\/strong><\/span><\/p>\n

Dwuautorska ksi\u0105\u017cka Po pierwsze. O literaturze dla dzieci (i nie tylko)<\/em> zaprasza czytelnika w podr\u00f3\u017c do krainy dzieci\u0144stwa, przypominanej dzi\u0119ki li\u015bcie lektur, na kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119\u00a0 pozycje takie jak Pippi Po\u0144czoszanka<\/em>, Muminki<\/em>, Miko\u0142ajek<\/em> czy Mary Poppins<\/em>. Autorki proponuj\u0105 tak\u017ce odczytania nowszych ksi\u0105\u017cek adresowanych do m\u0142odego odbiorcy (Wyspa<\/em> mojej siostry<\/em> Katarzyny Ryrych, Pax<\/em> Sary Pennypacker, Calvin i Hobbes<\/em> Billa Watersona, Ch\u0142opiec i rzeka<\/em> Henriego Bosco). W swoich interpretacjach badaczki wykorzystuj\u0105 literaturoznawcze narz\u0119dzia: krytyk\u0119 tematyczn\u0105, geopoetyk\u0119, ekokrytyk\u0119 czy badania inspirowane psychoanaliz\u0105, zawsze jednak po to, by ods\u0142oni\u0107 w czytanych przez siebie tekstach tematy zwi\u0105zane z dojrzewaniem, mi\u0142o\u015bci\u0105, \u015bmierci\u0105, przyja\u017ani\u0105, samotno\u015bci\u0105, strat\u0105 czy \u017ca\u0142ob\u0105. Dzi\u0119ki tej propozycji lektury ksi\u0105\u017cki stereotypowo sytuowane w przestrzeni dzieci\u0119cego pokoju maj\u0105 szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 lekturami formacyjnymi dla ka\u017cdego, kto uratowa\u0142 w sobie dziecko, czyli wra\u017cliwo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Fremdheit \u2013 Andersheit \u2013 Vielheit. Studien zur deutschsprachigen Literatur und Kultur.<\/em> Red. Zbigniew Feliszewski, Monika Blidy. Peter Lang. Berlin 2019. ISBN 978-3-631-76663-7.<\/span><\/strong><\/p>\n

Series: <\/span>Perspektiven der Literatur- und Kulturwissenschaft <\/span><\/p>\n

Die soziokulturellen Ver\u00e4nderungen, die durch die Prozesse der Globalisierung, der Migration und des Kulturtransfers bewirkt sind, gef\u00f6rdert durch die globale Medialit\u00e4t im Bereich der Kommunikation, f\u00fchrten erneut zur Entstehung von sozialen, politischen und kulturellen Diskursen und Debatten, deren zentralen Punkt die Begriffe Fremdheit und Andersartigkeit in ihrem dynamischen Prozess der Ver\u00e4nderung ausmachen. Literatur, Film und andere Kulturartefakte nehmen diese Prozesse wahr und voraus, indem sie sie thematisieren, motivisch zur Sprache bringen oder gar zum eigenen Nutzen als Methode und Praxis anwenden.<\/span><\/p>\n

In exemplarischen Einzelanalysen verfolgen die Herausgeber dieses Buches das Ziel, die unterschiedlichen Fremdheitskonzepte und -analysen, ihre Ursachen und Auswirkungen, aber auch Perspektiven f\u00fcr die Konstituierung neuer Identit\u00e4ten, inter- und transkultureller Verwandlungen, transparent werden zu lassen.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Litt\u00e9ratures de l\u2019imaginaire<\/em>. Red. Katarzyna Gadomska, Agnieszka Loska. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3743-2.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n

Poj\u0119cie \u201eliteratura wyobra\u017cona\u201d (litt\u00e9ratures de l\u2019imaginaire<\/em>) cechuje niezwyk\u0142e bogactwo, zawiera bowiem ono w sobie ogromn\u0105 ilo\u015b\u0107 gatunk\u00f3w, takich jak m.in. fantastyka, fantasy, horror, science-fiction, oraz podgatunk\u00f3w: dark fantasy, eco fantasy, high i low fantasy, urban fantasy, dystopia, uchronia, steampunk, cyberpunk, gore i wiele innych. Pomimo swej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, \u201eliteratura wyobra\u017cona\u201d d\u0142ugo uznawana by\u0142a za tw\u00f3rczo\u015b\u0107 masow\u0105, paraliteratur\u0119, i nie traktowano jej jako obiekt godny bada\u0144 literackich. Obecnie jednak jej rozw\u00f3j, a tak\u017ce wielostronno\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 tematyczna i gatunkowa, wzbudza coraz wi\u0119ksze zainteresowanie nie tylko w\u015br\u00f3d czytelnik\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w gatunku, lecz r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d krytyk\u00f3w i teoretyk\u00f3w literatury.<\/span><\/p>\n

Autorzy artyku\u0142\u00f3w (w j\u0119zyku francuskim) niniejszej publikacji analizuj\u0105 r\u00f3\u017cne gatunki i podgatunki \u201eliteratury wyobra\u017conej\u201d, ukazuj\u0105c z r\u00f3\u017cnych perspektyw jej r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n The Body in History, Culture, and the Arts<\/em>. Red. Justyna Jajszczok, Aleksandra Musia\u0142. Routledge. New York 2019. ISBN: 978-0-367-20955-1, ss. 179.<\/span><\/strong><\/p>\n

The aim of this book is to explore the body in various historical contexts and to take it as a point of departure for broader historiographical projects. The chapters in the volume present the ways in which the body constitutes a valuable and productive object of historical analysis, especially as a lens through which to trace histories of social, political, and cultural phenomena and processes. More specifically, the authors use the body as a tool for critical re-examination of particular histories of human experience, and of societal and cultural practices, thus contributing to the burgeoning area of body history in terms of both specific case studies as well as historiography in general.<\/span><\/p>\n

Tom po\u015bwi\u0119cony jest zagadnieniom cia\u0142a i cielesno\u015bci w r\u00f3\u017cnych kontekstach historycznych i historiograficznych. Poszczeg\u00f3lne rozdzia\u0142y ksi\u0105\u017cki ukazuj\u0105, w jaki spos\u00f3b cia\u0142o staje si\u0119 cennym i owocnym przedmiotem analizy, zw\u0142aszcza je\u015bli potraktowane zostaje jako obiektyw, przez kt\u00f3ry obserwuje si\u0119 historie zjawisk i proces\u00f3w spo\u0142ecznych, politycznych i kulturowych. Autorzy u\u017cywaj\u0105 kategorii cia\u0142a jako narz\u0119dzia krytycznej analizy (czasem powt\u00f3rnej) konkretnych historii ludzi i ich do\u015bwiadcze\u0144, a tak\u017ce wybranych praktyk w spo\u0142ecze\u0144stwach i kulturach. Dzi\u0119ki temu tom wzbogaca rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 dziedzin\u0119 historii cia\u0142a, oferuj\u0105c zar\u00f3wno konkretne studia przypadk\u00f3w, jak og\u00f3ln\u0105 krytyk\u0119 historiograficzn\u0105.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Zwierz\u0119 – J\u0119zyk- \u2013 Emocje. Dyskursy i narracje<\/em>. Red. Marzena Kubisz, Justyna Tymieniecka Suchanek,<\/em> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3198-0, ss. 234.<\/span><\/strong><\/p>\n

Publikacja Zwierz\u0119 \u2013 J\u0119zyk \u2013Emocje. Dyskursy i narracje <\/em>stanowi interdyscyplinarny zbi\u00f3r siedemnastu\u00a0 tekst\u00f3w autorstwa badaczy reprezentuj\u0105cych ro\u017cne dyscypliny i r\u00f3\u017cne metodologie. To, co \u0142\u0105czy zebrane w tomie artyku\u0142y to pr\u00f3ba refleksji nad zwi\u0105zkiem pomi\u0119dzy j\u0119zykiem i emocjami w kontek\u015bcie relacji cz\u0142owiek \u2013zwierz\u0119.\u00a0 \u00d3w zwi\u0105zek poddany jest analizie w dw\u00f3ch obszarach.\u00a0 Pierwszy obszar wyznaczaj\u0105 dyskursy filozoficzne, prawne i religijne – zebrane artyku\u0142y sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 pierwsz\u0105 tomu zatytu\u0142owan\u0105 \u00a0Dyskursy\/Dylematy\/Relacje. Drugi obszar obejmuje zagadnienia reprezentacji relacji cz\u0142owiek- zwierz\u0119 w tekstach literackich oraz autobiograficznych \u2013 artyku\u0142y omawiaj\u0105ce sposoby przedstawiania zwierz\u0105 w literaturze tworz\u0105 drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tomu, zatytu\u0142owan\u0105 Narracje\/Biografie\/Przedstawienia.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka skierowana jest do badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 tematyk\u0105 studi\u00f3w nad zwierz\u0119tami, literaturoznawc\u00f3w, j\u0119zykoznawc\u00f3w, t\u0142umaczy oraz teoretyk\u00f3w kultury.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Antonina Kurtok: Kulturalne i literackie konteksty relacji chorwacko-w\u0119gierskich w XIX i XX wieku<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3553-7, ss. 296.<\/span><\/strong><\/p>\n

Monografia stanowi pr\u00f3b\u0119 analizy i opisu zagadnie\u0144 wybranych z katalogu problem\u00f3w kulturalnych i literackich relacji chorwacko-w\u0119gierskich wykszta\u0142conych w okresie wsp\u00f3\u0142dzielenia przestrzeni terytorialno-cywilizacyjnej. Sfery przenikania si\u0119 element\u00f3w rodzimych i obcych obj\u0119\u0142y szereg aspekt\u00f3w \u017cycia polityczno-spo\u0142ecznego, warunkuj\u0105c specyfik\u0119 egzystencji obu narod\u00f3w. Punkt wyj\u015bcia dla rozwa\u017ca\u0144 stanowi\u0105 chorwackie teksty kultury powsta\u0142e w XIX i XX wieku (m.in. I. Ma\u017euranicia, Lj. Vukotinovicia Farka\u0161a, K.\u0160. Gjalskiego, \u017d. Berticia, M. Juri\u0107 Zagorki, M. Krle\u017ey). W toku bada\u0144 prze\u015bledzono tak wieloaspektowy wp\u0142yw relacji chorwacko-w\u0119gierskich na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literack\u0105, jak i projekcj\u0119 w niej obrazu tych\u017ce relacji. Uwzgl\u0119dniono tak\u017ce wa\u017cn\u0105 rol\u0119 autor\u00f3w analizowanych dzie\u0142 \u2013 ich \u017cyciorys\u00f3w, osobistych do\u015bwiadcze\u0144 i wybor\u00f3w \u015bwiatopogl\u0105dowych odbijaj\u0105cych si\u0119 w warstwie ideowej tekst\u00f3w. Istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wywodu tworzy prezentacja kontekstu historycznego, politycznego, spo\u0142ecznego i kulturalnego.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n S\u0142owia\u0144skie formu\u0142y nowoczesno\u015bci \u2013 idea\u0142y i iluzje przemiany.<\/em> Red. Lech Miody\u0144ski. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3565-0, ss. 172.<\/span><\/strong><\/p>\n

Refleksja zawarta w tekstach umieszczonych w tomie dotyczy kategorii nowoczesno\u015bci \u2013 jej historycznej zmienno\u015bci, afirmacji i tak\u017ce dewaluacji. Podejmuje problematyk\u0119 zawieszenia kultur oraz literatur po\u0142udnio- i zachodniowos\u0142owia\u0144skich mi\u0119dzy warto\u015bciami konserwatyzmu \/ tradycjonalizmu i utopijnej wiary w zbawczy post\u0119p, jak i wyj\u0105tkowej roli jak\u0105 kategoria ta odegra\u0142a w artystycznych ruchach awangardowych oraz rozmaitych konfliktach generacyjnych \u2013 szczeg\u00f3lnie w XX wieku. Nawi\u0105zuje te\u017c przy tym bezpo\u015brednio do r\u00f3\u017cnorodnych program\u00f3w przemiany form zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci, projekt\u00f3w ideologicznych i konkretnych poetyk. Praca adresowana jest do odbiorc\u00f3w zainteresowanych mechanizmami modernizacji form wyrazu w literaturze i sztuce narod\u00f3w po\u0142udniowo- i zachodnios\u0142owia\u0144skich oraz ideowym zapleczem zjawisk przewarto\u015bciowuj\u0105cych rozumienie post\u0119pu w kulturze.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Facetten des K\u00fcnstler(tum)s in Literatur und Kultur. Studien und Aufs\u00e4tze<\/em>. Red. Nina Nowara-Matusik. Peter Lang Verlag. Berlin 2019. ISBN: 978-3-631-78668-0, ss. 265.<\/span><\/strong><\/p>\n

Im Mittelpunkt des Buches steht das vielgestaltige und immer noch aktuelle Ph\u00e4nomen des K\u00fcnstler(tum)s in der Literatur und Kultur. Die hier versammelten Beitr\u00e4ge sollen sowohl als Interpretationsvorschl\u00e4ge von bekannten und weniger bekannten Texten verstanden werden als auch als Versuch, reale und fiktive K\u00fcnstlerfiguren aus unterschiedlichen Epochen \u2013 von Mittelalter, \u00fcber die Romantik und Moderne, bis Gegenwart \u2013 in den Mittelpunkt der Reflexion zu r\u00fccken. Die Autorinnen und Autoren verfolgen unterschiedliche, meist komparatistisch ausgerichtete, Forschungsans\u00e4tze, wobei sie von einem breit verstandenen Begriff des K\u00fcnstlers ausgehen und ihn in unterschiedlichen Diskursen kontextualisieren.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Jeszcze o arty\u015bcie (i sztuce): w literaturze, kulturze i nieopodal.<\/em> Red. Nina Nowara-Matusik. Katowice 2019.Wydawnictwo U\u015a. ISBN: 978\u201183\u2011226\u20113705\u20110, ss. 300.<\/span><\/strong><\/p>\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 o\u015b naukowej refleksji stanowi w niniejszej ksi\u0105\u017cce szeroko rozumiany problem artysty i sztuki w literaturze i kulturze polskiej i niemieckiej. Rozprawy, jakie znajdzie w niej Czytelnik, s\u0105 zar\u00f3wno propozycjami odczyta\u0144 tekst\u00f3w lepiej i mniej znanych, interpretowanych w wi\u0119kszo\u015bci z perspektywy komparatystycznej, jak i pr\u00f3bami przybli\u017cenia sylwetek tw\u00f3rc\u00f3w historycznych i fikcyjnych, wywodz\u0105cych si\u0119 z r\u00f3\u017cnych epok, pocz\u0105wszy od \u015bredniowiecza, a ko\u0144cz\u0105c na wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Magdalena B\u0105k: Cam<\/em><\/strong>\u00f5<\/em><\/strong>es i smak sardynek. Polskie dziewi\u0119tnastowieczne relacje z podr\u00f3\u017cy do Portugalii.<\/em><\/strong> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN 978-83-226-3709-8, ss. 208.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a polskim relacjom z podr\u00f3\u017cy do Portugalii w wieku XIX. W kolejnych rozdzia\u0142ach analizie poddane zosta\u0142y prace Karola Dembowskiego Deux ans en Espagne et en Portugal pendant la guerre civile 1838\u20131840<\/em>, Teodora Tripplina Wspomnienia z podr\u00f3\u017cy po Danii, Norwegii, Anglii, Portugalii, Hiszpanii i Pa\u0144stwie Maroka\u0144skim<\/em>, po\u015bwi\u0119cony pobytowi w Lizbonie fragment Pami\u0119tnik\u00f3w<\/em> W\u0142adys\u0142awa Mickiewicza, obszerna relacja z pobytu w ojczy\u017anie Cam\u00f5esa <\/em>pi\u00f3ra Adolfa Pawi\u0144skiego pt. Portugalia. Listy z podr\u00f3\u017cy, <\/em>a tak\u017ce portugalski fragment publikacji Jak tanio podr\u00f3\u017cowa\u0107? W\u0119dr\u00f3wki iberyjskie <\/em>Wincentego Lutos\u0142awskiego. Ostatni rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 wspomnieniom Stefana Szolca-Rogozi\u0144skiego z pobytu na Maderze zawartym w jego \u017begludze wzd\u0142u\u017c brzeg\u00f3w zachodniej Afryki<\/em>. Celem analiz jest ukazanie r\u00f3\u017cnorodnych strategii przyjmowanych przez autor\u00f3w dla oddania specyfiki obserwowanych w Portugalii fenomen\u00f3w, a tak\u017ce wpisanie prezentowanych relacji w szerszy kontekst przemian zachodz\u0105cych w wieku XIX w sposobach podr\u00f3\u017cowania i poznawania (oraz opisu) \u015bwiata w podr\u00f3\u017cy. Publikacja adresowana jest przede wszystkim do literaturoznawc\u00f3w zainteresowanych dziewi\u0119tnastowiecznym podr\u00f3\u017copisarstwem oraz polsko-portugalskimi relacjami kulturowymi i literackimi, ale r\u00f3wnie\u017c do szerszego grona czytelnik\u00f3w zainteresowanych sposobem, w jaki Polacy w wieku XIX postrzegali inne europejskie nacje.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Beata Nowacka, Zygmunt Zi\u0105tek: Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski. <\/em>Biographie d\u2019un\u00e9crivain<\/em>. Trad. V\u00e9ronique Patte. Peter Lang. Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Warszawa, Wien 2019, ISBN: 978-3-631-78652-9, ss. 416.<\/span><\/strong><\/p>\n

T\u0142umaczenie na j\u0119zyk francuski ksi\u0105\u017cki Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski. Biografia pisarza<\/em> wydanej przez SIW Znak w 2008 roku. To pierwsze, i jak dot\u0105d jedyne, opracowanie \u017cycia i tw\u00f3rczo\u015bci pisarza, maj\u0105ce charakter biografii tw\u00f3rczej. Autorzy \u015bledz\u0105 narodziny, rozw\u00f3j i \u015bwiatow\u0105 karier\u0119 jednego z najwybitniejszych reporter\u00f3w XX wieku, pokazuj\u0105c, jak pod\u0105\u017ca on za zmianami przeobra\u017caj\u0105cymi \u015bwiat i podejmuje wci\u0105\u017c nowe wyzwania przeobra\u017caj\u0105ce w konsekwencji tak\u017ce jego samego i w\u0142asn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107. Ksi\u0105\u017cka zdoby\u0142a \u015al\u0105ski Wawrzyn Literacki oraz zosta\u0142a przet\u0142umaczona na trzy j\u0119zyki obce.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Damian Pierzak: Ab inferis ad rostra. Przywo\u0142ywanie zmar\u0142ych w retoryce rzymskiej okresu republika\u0144skiego<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978\u201383\u2013226\u20133687\u20139, ss. 292.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka jest pr\u00f3b\u0105 monograficznego uj\u0119cia figury my\u015bli, kt\u00f3ra w greckich podr\u0119cznikach wymowy nosi nazw\u0119 ejdolopoi. Ch\u0119tnie pos\u0142ugiwali si\u0119 ni\u0105 Rzymianie zw\u0142aszcza w okresie p\u00f3\u017anej republiki. Istotn\u0105 rol\u0119 w \u00f3wczesnym \u017cyciu politycznym odgrywa\u0142a procesja pogrzebowa, w trakcie kt\u00f3rej profesjonalni aktorzy wcielali si\u0119 w zmar\u0142ych. M\u00f3wcy w podobny spos\u00f3b \u201ezak\u0142adali mask\u0119\u201d nie\u017cyj\u0105cej osoby, aby wyg\u0142osi\u0107 \u015bwiadectwo jej ustami. Z jednej strony bowiem przodkowie cieszyli si\u0119 ogromnym szacunkiem, z drugiej natomiast osoba wyst\u0119puj\u0105ca publicznie mog\u0142a za ich spraw\u0105 zdystansowa\u0107 si\u0119 od wypowiadanych s\u0142\u00f3w. Problematyka \u201eprzywo\u0142ywania zmar\u0142ych\u201d na m\u00f3wnicy nie ogranicza si\u0119 jednak do retoryki. Mo\u017ce w r\u00f3wnym stopniu zainteresowa\u0107 historyk\u00f3w, religioznawc\u00f3w czy teatrolog\u00f3w.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Anna Kucz, Edyta Gryksa: Nemezjan w kr\u0119gu antycznej tradycji \u0142owieckiej. <\/em>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3738-8, ss. 124.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka pt. Nemezjan w kr\u0119gu antycznej tradycji \u0142owieckiej<\/em> jest pierwsz\u0105 polsk\u0105 publikacj\u0105 na temat traktatu Cynegetica<\/em> Nemezjana, poety \u017cyj\u0105cego w III w. n. e. w Afryce P\u00f3\u0142nocnej. Monografia omawia rol\u0119 i znaczenie zjawiska \u0142owiectwa w staro\u017cytno\u015bci, kwestie zwi\u0105zane <\/span>z postaci\u0105 kartagi\u0144skiego poety i budow\u0105 poematu Cynegetica<\/em>, niekonsekwencje w nim zawarte, semantyk\u0119 terminu cynegetica, <\/em>tradycje tekstu analizowanego dzie\u0142a. Ponadto zawiera przek\u0142ad fascynuj\u0105cego zabytku literackiego, poematu O \u0142owiectwie <\/em>Nemezjana, wraz <\/span>z komentarzem, a tak\u017ce umo\u017cliwia nam wgl\u0105d w mentalno\u015b\u0107 rzymskich elit III wieku naszej ery.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Lucyna Sadzikowska: Listy z lagr\u00f3w i wi\u0119zie\u0144. 1939-1945. Wybrane zagadnienia. <\/em><\/span>Wydawnictwo \u015bw. Jacka. Katowice 2019. ISBN: 978-83-8099-059-3, ss. 326+VIII.<\/span><\/strong><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce opisano i skodyfikowano list obozowo-wi\u0119zienny w jego aspekcie <\/span>teoretyczno-praktycznym. Analizowane listy pochodz\u0105 z lat 1939-1945 i <\/span>powstawa\u0142y w rozmaitych lagrach w Polsce i Europie. W cz\u0119\u015bci otwieraj\u0105cej <\/span>publikacj\u0119 zawarto informacje dotycz\u0105ce ewolucji listu jako gatunku. W <\/span>kolejnych rozdzia\u0142ach namys\u0142owi poddano oficjaln\u0105 i nieoficjaln\u0105 <\/span>korespondencj\u0119 obozow\u0105 oraz wi\u0119zienn\u0105. Niepublikowane dotychczas w ca\u0142o\u015bci <\/span>oficjalne listy obozowe Franciszka Ogona oraz wywiad, kt\u00f3ry przeprowadzono z<\/span>
\nAlojzym Frosem, uczestnikiem kampanii wrze\u015bniowej, \u017co\u0142nierzem Armii <\/span>Krajowej, wi\u0119\u017aniem oboz\u00f3w koncentracyjnych w Auschwitz-Birkenau, <\/span>Sachsenhausen oraz Buchenwaldzie, a tak\u017ce – prywatnie – krewnym Franciszka <\/span>Ogona zamieszczone zosta\u0142y w aneksie. S\u0105 one nie tylko cennym materia\u0142em <\/span>badawczym, ale tak\u017ce pozwalaj\u0105 czytelnikowi\u00a0 w jakiej\u015b mierze „dotkn\u0105\u0107” <\/span>obozowo-rodzinnej sytuacji rodziny Franciszka Ogona, a przez niego <\/span>wszystkich uwi\u0119zionych. Uzupe\u0142nieniem ksi\u0105\u017cki jest materia\u0142 ilustracyjny.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Katarzyna Frukacz: Polski reporta\u017c ksi\u0105\u017ckowy. Przemiany i adaptacje<\/em><\/strong>. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3548-3, ss. 378.<\/strong><\/span><\/p>\n

Monografia zawiera analiz\u0119 najistotniejszych zjawisk i proces\u00f3w, kt\u00f3re zdeterminowa\u0142y rynkowy, spo\u0142eczno-kulturowy i estetyczny status ksi\u0105\u017ckowej odmiany polskiego reporta\u017cu literackiego. G\u0142\u00f3wnym motywem publikacji s\u0105 przemiany poetyki ksi\u0105\u017cek reporterskich w Polsce, wynikaj\u0105ce z adaptacji tradycyjnych przekaz\u00f3w drukowanych do ponowoczesnych standard\u00f3w kultury konwergencji. Pocz\u0105tkowe rozdzia\u0142y dotycz\u0105 genezy i chronologii rozwoju tytu\u0142owej formy medialnej na krajowym rynku wydawniczym, pocz\u0105wszy od drugiej po\u0142owy XIX wieku do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 monografii ilustruje estetyczno-aksjologiczne przeobra\u017cenia prozy polskich reporter\u00f3w, wynikaj\u0105ce z nowych zasad kreacji, promocji i dystrybucji literatury w erze cyfrowej. Podj\u0119te rozwa\u017cania stanowi\u0105 pr\u00f3b\u0119 zg\u0142\u0119bienia ontologii reporta\u017cy ksi\u0105\u017ckowych w dobie ekspansji nowych medi\u00f3w, zgodnie z kanoniczn\u0105 tez\u0105 Marshalla McLuhana, \u017ce \u201e\u015brodek przekazu sam jest przekazem\u201d.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Literatura polska w \u015bwiecie<\/em><\/strong>. T. 7: Reporta\u017c w \u015bwiecie. \u015awiatowo\u015b\u0107 reporta\u017cu<\/em>. Red. Katarzyna Frukacz. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3787-6, ss. 303.<\/strong><\/span><\/p>\n

Si\u00f3dmy tom serii wydawniczej, stanowi\u0105cej pok\u0142osie cyklicznych konferencji po\u015bwi\u0119conych funkcjonowaniu literatury polskiej w obiegu \u015bwiatowym, gromadzi rozprawy krajowych i zagranicznych badaczy dedykowane reporta\u017cowi literackiemu. Autorzy poszczeg\u00f3lnych szkic\u00f3w rozpatruj\u0105 ten gatunek na tle proces\u00f3w globalnej cyrkulacji prozy faktograficznej oraz w kontek\u015bcie kluczowych mechanizm\u00f3w cywilizacyjnych ery wsp\u00f3\u0142czesnej. Z zamieszczonych w tomie tekst\u00f3w wy\u0142ania si\u0119 obraz reporta\u017cu jako fenomenu zarazem obecnego w \u015bwiecie i \u015bwiatowego, narodowego i transnarodowego \u2013 b\u0119d\u0105cego przedmiotem mi\u0119dzykulturowych i interdyskursywnych odczyta\u0144, a jednocze\u015bnie form\u0105 rezonuj\u0105c\u0105 z Baumanowskimi metaforami \u201eup\u0142ynnienia\u201d, \u201eodkotwiczenia\u201d i \u201ewt\u00f3rnej barbaryzacji\u201d rzeczywisto\u015bci. Tak sprofilowane studium zbiorowe aspiruje do wykazania potencja\u0142u tkwi\u0105cego w interdyscyplinarnych i komparatywnych analizach literatury reporta\u017cowej.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Literatura polska w \u015bwiecie. Recepcja i adaptacja \u2013 mecenaty i migracje. Prace ofiarowane Profesorowi Romualdowi Cudakowi<\/em><\/strong>. Red. Katarzyna Frukacz. Uniwersytet \u015al\u0105ski, Wydawnictwo Gnome. Katowice 2019, ss. 300.<\/strong><\/span><\/p>\n

W tomie zawarto rozprawy krajowych i zagranicznych polonist\u00f3w, dedykowane Profesorowi Romualdowi Cudakowi z okazji jubileuszu jego pracy naukowo-dydaktycznej. W pierwszej cz\u0119\u015bci zbioru znalaz\u0142y si\u0119 artyku\u0142y zwi\u0105zane z problemem recepcji i odbioru polskiej literatury w \u015bwiecie, a tak\u017ce jej adaptacji do funkcjonowania poza kultur\u0105 rodzim\u0105. Druga cz\u0119\u015b\u0107 tomu gromadzi analizy wybranych polonistyk zagranicznych, szerz\u0105cych wiedz\u0119 polonistyczn\u0105 na arenie \u015bwiatowej. Tekstom tym towarzysz\u0105 portrety reprezentant\u00f3w i propagator\u00f3w polskiej kultury, szkice omawiaj\u0105ce rol\u0119 edukacji mi\u0119dzykulturowej i glottodydaktyki w dobie wzmo\u017conych ruch\u00f3w migracyjnych, jak r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142y ukazuj\u0105ce wzajemne wp\u0142ywy i zapo\u017cyczenia mi\u0119dzy literatur\u0105 polsk\u0105 i obc\u0105. Monografi\u0119 wydano poza numeracj\u0105 serii wydawniczej \u201eLiteratura polska w \u015bwiecie\u201d, b\u0119d\u0105cej plonem zainicjowanych przez Jubilata mi\u0119dzynarodowych konferencji naukowych pod tytu\u0142owym has\u0142em przewodnim.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Szkice o antyku<\/em>. T. V: Antyczne techniki perswazyjne.<\/em> Red. Edyta Gryksa, Patrycja Matusiak. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019, ss. 171.<\/span><\/strong><\/p>\n

Drugi z tom\u00f3w ( tak\u017ce: Scripta Classica vol. 15), w kt\u00f3rym opublikowane zosta\u0142y teksty uczestnik\u00f3w konferencji \u201eAntyczne techniki perswazyjne\u201d. Ich celem jest przedstawienie technik retorycznych stosowanych w dzie\u0142ach antycznych. Analizie poddane zosta\u0142y m.in. teksty Heraklita, Platona, Cycerona i Cezara. Tom otwiera artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony staro\u017cytnej perswazji, bogato opatrzony r\u00f3wnie\u017c neo\u0142aci\u0144skimi przyk\u0142adami. Opublikowane zosta\u0142y ponadto artyku\u0142y na temat wsp\u00f3\u0142czesnych inscenizacji antyku greckiego i komunikacji pozawerbalnej w ikonografii nowo\u017cytnej. Tom zamyka podsumowanie dzia\u0142alno\u015bci Katedry Filologii Klasycznej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Alina \u015awie\u015bciak-Fast: Wsp\u00f3\u0142czynnik sztuki. Polska poezja awangardowa i\u00a0postawangardowa mi\u0119dzy autonomi\u0105 a\u00a0heteronomi\u0105<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-233-4642-5.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka podejmuje problem r\u00f3\u017cnych usytuowa\u0144 polskiej poezji awangardowej, neoawangardowej i\u00a0postawangardowej wobec dialektycznie splecionych kategorii autonomii i\u00a0zaanga\u017cowania. Mimo \u017ce sztuka\/poezja awangardowa ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 uwik\u0142ania w\u00a0t\u0119 relacj\u0119, tylko niekt\u00f3re jej przypadki stawiaj\u0105 na r\u00f3wnowag\u0119, inne ju\u017c to uprzywilejowuj\u0105 my\u015blenie kategoriami autonomii, ju\u017c to umieszczaj\u0105 j\u0105 w\u00a0obszarze \u017cyciowej praktyki. Tak jak biegun autonomistyczny znajduje filozoficzne oparcie w\u00a0analityce pi\u0119kna Immanuela Kanta, tak wszystkie kojarz\u0105ce ze sob\u0105 porz\u0105dek estetyczny i\u00a0spo\u0142eczny koncepcje sztuki zad\u0142u\u017cone wydaj\u0105 si\u0119 w\u00a0estetycznej filozofii Fryderyka Schillera. Obydwa stanowiska znajduj\u0105 zwolennik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych filozof\u00f3w i\u00a0teoretyk\u00f3w awangardy. Pierwsze reprezentuj\u0105 m.in. Clement Greenberg i\u00a0Fran\u00e7ois Lyotard, drugie \u2014 m.in. Peter B\u00fcrger i\u00a0Jacques Ranci\u00e8re. Dodatkowym kontekstem \u0142\u0105cz\u0105cym te stanowiska jest awangardowo pomy\u015blana utopia i\u00a0jej przedstawiciele \u2014 pocz\u0105wszy od Theodora W.\u00a0Adorna, a\u00a0na Borisie Groysie sko\u0144czywszy.<\/span><\/p>\n

Interpretowane w\u00a0ksi\u0105\u017cce poetyckie projekty: od tw\u00f3rczo\u015bci Julina Przybosia do cyberpoezji, wpisuj\u0105 si\u0119 w\u00a0zarysowane wy\u017cej teorie, w\u00a0r\u00f3\u017cny spos\u00f3b konceptualizuj\u0105c \u2014 b\u0105d\u017a tylko po\u015brednio realizuj\u0105c \u2014 idee estetycznej autonomii i\u00a0heteronomii. W\u00a0czasie kiedy dyskusja o\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnej poezji ogniskuje si\u0119 na problemie zaanga\u017cowania, a\u00a0w\u00a0sztuce od\u017cywaj\u0105 zar\u00f3wno projekty zaanga\u017cowaniowe, jak autonomistyczne, uzasadniony wydaje si\u0119 pomys\u0142 wpisania tych problem\u00f3w w\u00a0estetyczne koncepcje awangardy, dla kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wne ogniskowe wyznacza\u0142 splot autonomii i\u00a0heteronomii.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Dyskursy gier wideo<\/em>. Red. Micha\u0142 K\u0142osi\u0144ski, Krzysztof M. Maj. O\u015brodek Badawczy Facta Ficta. Krak\u00f3w 2019. ISBN:\u00a0 978-83-942923-3-1, ss. 519.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka ma formu\u0142owa\u0107 propozycj\u0119 metodologicznego otwarcia groznawstwa, silnie akcentuj\u0105c rol\u0119 dyskursu i narracji ju\u017c w dw\u00f3ch pocz\u0105tkowych tekstach: Dyskursywne gry i dyskursy gier Geralda Voorheesa oraz Poza mitem i metafor\u0105. Przypadek narracji w mediach cyfrowych Marie-Laure Ryan. Podkre\u015blenie roli narracji i dyskursu umo\u017cliwi\u0142o r\u00f3wnie\u017c umocowanie pozosta\u0142ych rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cki w dwu wzajemnie si\u0119 dope\u0142niaj\u0105cych paradygmatach: teorii i filozofii (w cz\u0119\u015bci zatytu\u0142owanej \u201eTeorie\u201d) oraz praktyce hermeneutycznej (w cz\u0119\u015bci zatytu\u0142owanej \u201ePraktyki\u201d), dostarczaj\u0105cych wsp\u00f3lnie narz\u0119dzi do krytycznej wiwisekcji uobecniaj\u0105cych si\u0119 w grach postaw dyskursywnych oraz narracji o \u015bwiecie, kulturze, religii, filozofii, teologii, ekonomii, p\u0142ciowo\u015bci, rasie czy polityce. (\u2026) Problem dyskurs\u00f3w gier wideo oraz dyskurs\u00f3w w grach wideo ujawnia zatem nie tyle ba\u0142agan, co nies\u0142ychan\u0105 produktywno\u015b\u0107 uj\u0119\u0107 badawczych, nieograniczonych sztywnymi normami poj\u0119\u0107, kategorii czy narz\u0119dzi teoretycznych, kt\u00f3re r\u00f3wnolegle odnajduj\u0105 w grach wydarzenia, znaczenia, j\u0119zyki, komunikaty, idee, ideologie, hierarchie i struktury w\u0142adzy oraz wykluczenia. Sploty problemowe w grach jako formach komunikacji, tekstach czy obiektach kulturowych sk\u0142oni\u0142y nas do zastosowania formu\u0142y liczby mnogiej w okre\u015bleniu \u201edyskursy gier wideo\u201d \u2013 tak, by unaoczni\u0107 zar\u00f3wno potrzeb\u0119 pluralizacji perspektyw badawczych, jak i odpowiadaj\u0105cej jej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci uobecniaj\u0105cych si\u0119 w grach narracji o \u015bwiecie, zar\u00f3wno tym nas otaczaj\u0105cym, jak i tym przez gry wytwarzanym.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Denis Petau: Carthaginenses. Kartagi\u0144czycy. <\/em>Wst\u0119p, edycja tekstu, przek\u0142ad\u00a0 komentarz <\/strong>Iwona S\u0142omak. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice\u00a0 2019. ISBN: 978-83-226-3505-6, ss. 324.<\/strong><\/span><\/p>\n

Kartagi\u0144czycy<\/em> to jedna z trzech tragedii Denisa Petau, francuskiego XVII-wiecznego luminarza nauki, t\u0142umacza i poety \u0142aci\u0144skiego, korespondenta Macieja Kazimierza Sarbiewskiego. Charakterystycznym rysem dramatycznej tw\u00f3rczo\u015bci Petau jest jej senecja\u0144sko\u015b\u0107 \u2013 autor nie tylko finezyjnie na\u015bladuje rzymskiego filozofa i tragika w zakresie \u015brodk\u00f3w formalno-stylistycznych, ale i podejmuje w\u0105tki jego my\u015bli stoickiej. W Kartagi\u0144czykach<\/em> Senecja\u0144ska perspektywa u\u017cyta zosta\u0142a do reinterpretacji krwawych epizod\u00f3w III wojny punickiej, o kt\u00f3rych zachowa\u0142y si\u0119 wzmianki u staro\u017cytnych historyk\u00f3w. Petau wydobywa rol\u0119 dw\u00f3ch silnych kobiet w dziejach Kartaginy: Dydony, mitycznej za\u0142o\u017cycielki miasta, oraz \u017cony Hasdrubala, ostatniego kartagi\u0144skiego wodza. \u015amier\u0107 drugiej z bohaterek \u2013 kulminacyjny punkt akcji tragedii \u2013 wykorzystuje autor, by postawi\u0107 nie\u0142atwe kwestie dotycz\u0105ce ludzkiej wolno\u015bci i godno\u015bci.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Tomasz Sapota, Iwona S\u0142omak: \u201eKobiety fenickie\u201d Lucjusza Anneusza Seneki. Opracowanie monograficzne<\/em>. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3855-2, ss. 324.<\/span><\/strong><\/p>\n

Dramat Kobiety fenickie<\/em> Seneki Filozofa od wiek\u00f3w prowokuje do pyta\u0144 o swoj\u0105 kompletno\u015b\u0107, przynale\u017cno\u015b\u0107 gatunkow\u0105, a wreszcie o literackie wzorce. W aspekcie kompozycyjnym i tematycznym prezentuje si\u0119 jednak jako utw\u00f3r zar\u00f3wno sp\u00f3jny, jak i zasadniczo odmienny od zachowanych tragediowych uj\u0119\u0107 dziej\u00f3w Labdakid\u00f3w. Seneka, inaczej ni\u017c Eurypides w Fenicjankach, nie wydaje si\u0119 zainteresowany ukazaniem ironicznego wymiaru ludzkich poczyna\u0144 po to, \u017ceby zaleci\u0107 swoim odbiorcom biern\u0105 akceptacj\u0119 wyrok\u00f3w losu. Sensacyjna materia fabularna stanowi dla rzymskiego tragika pretekst do wyra\u017cenia w\u0105tpliwo\u015bci co do norm reguluj\u0105cych stosunki mi\u0119dzy jednostk\u0105 a rodzin\u0105 i jednostk\u0105 a pa\u0144stwem. Kwestie te nie znajduj\u0105 \u0142atwego rozwi\u0105zania: autor Kobiet fenickich konfrontuje stanowiska czterech postaci o silnych osobowo\u015bciach \u2013 Edypa, Antygony, Jokasty i Polynejkesa \u2013 wykluczaj\u0105ce porozumienie, a co za tym idzie trywializacj\u0119 problemu. Pokazuje, \u017ce poj\u0119cia, w oparciu o kt\u00f3re tworzymy ponadjednostkowe wizje \u0142adu moralnego, ulegaj\u0105 przewarto\u015bciowaniu w zale\u017cno\u015bci od kontekstu i od strategii retorycznej\u00a0 zastosowanej w argumentacji. Zniech\u0119ca do pos\u0142ugiwania si\u0119 nimi w spos\u00f3b naiwny. Problematyce tej autorzy po\u015bwi\u0119cili miejsce w pierwszej cz\u0119\u015bci niniejszej monografii, omawiaj\u0105c ponadto m.in. testimonia i wczesn\u0105 recepcj\u0119 tragedii Seneki oraz podejmuj\u0105c obszernie kwesti\u0119 mo\u017cliwej interpretacji zachowanych tytu\u0142\u00f3w utworu. Drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wype\u0142nia szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie miejsc Kobiet fenickich w konfrontacji z tradycj\u0105 wydawniczo-interpretacyjn\u0105. Do monografii do\u0142\u0105czony zosta\u0142 aneks zawieraj\u0105cy edycj\u0119 i przek\u0142ad sztuki.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Monika Glosowitz: Maszynerie afektywne. Literackie strategie emancypacji w najnowszej polskiej poezji kobiet<\/em>. Instytut Bada\u0144 Literackich PAN. Warszawa 2019. ISBN: 9788366076471, ss. 270.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka Maszynerie afektywne. Literackie strategie emancypacji w najnowszej polskiej poezji kobiet<\/em> jest pierwsz\u0105 polsk\u0105 monografi\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 feministycznej lekturze polskiej poezji wsp\u00f3\u0142czesnej, w kt\u00f3rej zosta\u0142y wykorzystane narz\u0119dzia metodologii afektywnych. Stanowi ona pr\u00f3b\u0119 zmierzenia si\u0119 z pytaniem o rol\u0119 afekt\u00f3w w budowaniu zbiorowych form istnienia. Poezja jako specyficzne pole dzia\u0142ania tych maszynerii staje si\u0119 w\u00a0tej optyce inn\u0105 wersj\u0105 afektywnej wyobra\u017ani zbiorowej.<\/span><\/p>\n

Reprezentacje poetyckie, sprz\u0119\u017cone z\u00a0przemianami wsp\u00f3\u0142czesnego podmiotu, funkcjonuj\u0105 na trzech poziomach: reprodukuj\u0105 normatywne wizje kobieco\u015bci w\u00a0jej relacji z\u00a0otoczeniem, zaburzaj\u0105 je w\u00a0krytycznym i\u00a0cz\u0119sto ironicznym przeformu\u0142owaniu albo staj\u0105 si\u0119 postulatywnymi wariantami przemian. Dominanty semantyczne, kt\u00f3re odnajdziemy w\u00a0najnowszej poezji kobiet, b\u0119d\u0105ce jednocze\u015bnie elementami szerzej rozumianego kapita\u0142u symbolicznego kobieco\u015bci jako ujednoliconego konstruktu funduj\u0105cego dyskursy spo\u0142eczne, dotycz\u0105 kategorii choroby, widzenia, traumy i\u00a0wstydu, pracy afektywnej, mi\u0142o\u015bci, migracji i\u00a0wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Milcz\u0119, wi\u0119c jestem? Formy milczenia w literaturze XX i XXI wieku. <\/em><\/strong>Red. Agnieszka N\u0119cka, Emilia Wilk-Krzy\u017cowska, Natalia \u017b\u00f3rawska\u2011Janik. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3732-6, ss. 204.<\/strong><\/span><\/p>\n

W tomie Milcz\u0119, wi\u0119c jestem? Formy milczenia w literaturze XX i XXI wieku<\/em> poddano szerokiej interpretacji temat milczenia, przemilczenia, ciszy w literaturze najnowszej. Publikacja jest swoist\u0105 panoram\u0105 obraz\u00f3w milczenia, przyczyniaj\u0105c\u0105 si\u0119 do pog\u0142\u0119bienia ignorowanych dot\u0105d zagadnie\u0144 \u2013 wykazuje, \u017ce w ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej autorzy si\u0119gaj\u0105 po ten motyw, a topos milczenia ujmowany jest w spos\u00f3b wieloraki i dotyczy r\u00f3\u017cnych, cz\u0119sto skrajnych kwestii (np. kazirodztwa). Zakres temat\u00f3w poruszanych w ramach opracowywanego problemu dotyczy mi\u0119dzy innymi: milczenia jako sprzeciwu wobec czego\u015b, wyrazu buntu lub oporu, efektu (post)traumy, urazu. Monografia udowadnia, \u017ce literackie (prze)milczenia obejmuj\u0105 wiele, dot\u0105d pomini\u0119tych lub zapomnianych zagadnie\u0144 z zakresu historii, polityki czy stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Literatura i przyjemno\u015bci. Szkice o literaturze XX i XXI wieku<\/em><\/strong>. Red. Barbara Gutkowska, Agnieszka N\u0119cka. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978\u2011 83\u2011226\u20113723- 4, ss. 284.<\/strong><\/span><\/p>\n

Tom Literatura i przyjemno\u015bci. Szkice o literaturze XX i XXI wieku<\/em> jest dziewi\u0105tym zbiorem z serii Literatura i… Tym razem w centrum uwagi badawczej postawione zosta\u0142y r\u00f3\u017cne rodzaje przyjemno\u015bci \u2013 poczynaj\u0105c od tych wywo\u0142ywanych do\u015bwiadczeniami fizycznymi poprzez odczuwane psychologicznie na rozkoszy lektury sko\u0144czywszy. Autorzy zamieszczonych tutaj szkic\u00f3w, interpretuj\u0105c i analizuj\u0105c utwory takich pisarzy, jak mi\u0119dzy innymi: Boles\u0142aw Le\u015bmian, Maria D\u0105browska, Eugeniusz Paukszta, Maria Nurowska, Gaja Grzegorzewska, Katarzyna Bonda, Ignacy Karpowicz, Ma\u0142gorzata Szejnert, Julia Raczko, Beata Pawlikowska, Marek Tomalik czy Terry Pratchett, skoncentrowali si\u0119 na \u017ar\u00f3d\u0142ach przyjemno\u015bci, kt\u00f3ra dla ka\u017cdego z nas bywa czym\u015b innym. Dla jednych oznacza poznawanie nowych miejsc i ludzi, u innych uczucie zadowolenia wywo\u0142ane jest jedzeniem i piciem. Jeszcze inni skojarz\u0105 j\u0105 przede wszystkim z rozkosz\u0105 erotyczn\u0105 lub rado\u015bci\u0105 przelewania my\u015bli na papier czy te\u017c z lekturow\u0105 frajd\u0105.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n

Sk\u0142ad osobowy. Szkice o prozaikach wsp\u00f3\u0142czesnych<\/em>. Cz. 3. Red. Agnieszka N\u0119cka, Dariusz Nowacki, Jolanta Pasterska. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3463-9, ss. 460.<\/strong><\/span><\/p>\n

Prezentowany tom jest kontynuacj\u0105 opublikowanych w 2014 i 2016 roku zbior\u00f3w zatytu\u0142owanych Sk\u0142ad osobowy. Szkice o prozaikach wsp\u00f3\u0142czesnych. Podobnie jak pierwsze dwie cz\u0119\u015bci, tak i ta ods\u0142ona przedsi\u0119wzi\u0119cia przynosi om\u00f3wienia oraz interpretacje dorobku prozatorskiego tw\u00f3rc\u00f3w, kt\u00f3rzy byli aktywni po 1989 roku, a kt\u00f3rzy w swoim dorobku maj\u0105 co najmniej trzy ksi\u0105\u017cki beletrystyczne wydane po tym\u017ce roku. I tym razem, z pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105, budujemy narracj\u0119 wok\u00f3\u0142 os\u00f3b autor\u00f3w\/autorek reprezentuj\u0105cych r\u00f3\u017cne pokolenia, uwzgl\u0119dniaj\u0105c tak\u017ce zestawienia bibliograficzne, by pokaza\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 poetyk, temat\u00f3w oraz dokona\u0144 prozatorskich ostatniego trzydziestolecia. Mamy nadziej\u0119, \u017ce prezentowany tu zbi\u00f3r szkic\u00f3w, zw\u0142aszcza wesp\u00f3\u0142 z tomami poprzednimi, oka\u017ce si\u0119 pomocny jako przewodnik po polskiej prozie. Nadzieja ta \u0142\u0105czy si\u0119 z prze\u015bwiadczeniem, \u017ce zebrane tu artyku\u0142y mo\u017cna czyta\u0107 jako swego rodzaju dope\u0142nienie obrazu rodzimej prozy minionych trzech dekad, kt\u00f3ry zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c wy\u0142oni\u0107 w licznych opracowaniach. Pojawia si\u0119 zatem mo\u017cliwo\u015b\u0107 zweryfikowania poczynionych wcze\u015bniej przez krytyk\u00f3w i historyk\u00f3w literatury spostrze\u017ce\u0144.\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Leszek Drong: Tropy konfliktu. Retoryka pami\u0119ci kulturowej we wsp\u00f3\u0142czesnej powie\u015bci p\u00f3\u0142nocnoirlandzkiej.<\/em> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, 2019. ISBN: 978-83-226-3511-7, ss. 288.<\/span><\/strong><\/p>\n

Tropy konfliktu<\/em> to monografia pokazuj\u0105ca, jak powie\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocnoirlandzka pami\u0119ta przesz\u0142o\u015b\u0107. To praca, kt\u00f3rej przedmiotem jest historia najnowsza oraz kontestowane wersje przesz\u0142o\u015bci, a celem \u2013 ilustracja znaczenia przedstawie\u0144 kulturowych w kszta\u0142towaniu pami\u0119ci zbiorowej. Irlandia P\u00f3\u0142nocna stanowi pod tym wzgl\u0119dem unikalne laboratorium historyczne, polityczne i spo\u0142eczne inspiruj\u0105ce dzie\u0142a literackie, kt\u00f3re Drong okre\u015bla, za Birgit Neumann, zbiorczym mianem \u201efikcji pami\u0119ci\u201d. Powie\u015bci odnosz\u0105ce si\u0119 do Konfliktu trzydziestoletniego, w kt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 postaci\/narratorzy\/narratorki zaabsorbowane przesz\u0142o\u015bci\u0105 \u2013 rozpami\u0119tywaniem lub pr\u00f3b\u0105 zapomnienia o Konflikcie \u2013 to punkt wyj\u015bcia do analizy rozmaitych modeli pami\u0119ci literackich oddzia\u0142uj\u0105cych na kultur\u0119 tout court<\/em>. Czerpi\u0105c inspiracj\u0119 ze wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 nad pami\u0119ci\u0105 (memory studies<\/em>), a szczeg\u00f3lnie bada\u0144 nad pami\u0119ci\u0105 kulturow\u0105 (cultural memory studies<\/em>), Drong odnajduje unikalne aspekty kultury pami\u0119ci w\u0142a\u015bnie w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej. Proza p\u00f3\u0142nocnoirlandzka z okresu Konfliktu trzydziestoletniego stanowi ilustracj\u0119 memorealizmu performatywnego, dyskursu, kt\u00f3ry jest zdolny do kulturowej normatywizacji przesz\u0142o\u015bci dzi\u0119ki sensotw\u00f3rczemu potencja\u0142owi tekstu odpowiedzialnemu za kreowanie to\u017csamo\u015bci zbiorowych na podstawie matryc pami\u0119ci kulturowych generowanych w utworach literackich.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Przed i po. Witold Gombrowicz<\/b><\/i>. Red. J. Olejniczak. Wyd. \u201ePasa\u017ce\u201d, 2 vol. <\/b> Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-64511-06-6, ss. 540.<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

Przed i po. Witold Gombrowicz<\/i> to drugi tom cyklu redagowanego przez J\u00f3zefa Olejniczaka pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em \u2012 pierwszy, wydany w ramach serii Granice Wyobra\u017ani<\/i> redagowanej przez Paw\u0142a Pr\u00f3chniaka w 2018 roku \u2012 po\u015bwi\u0119cony by\u0142 tw\u00f3rczo\u015bci Bruno Schulza. Obszerna (w dw\u00f3ch wolumenach) monografia zbiorowa po\u015bwi\u0119cona tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Gombrowicza podzielona jest na cztery cz\u0119\u015bci, z kt\u00f3rych ka\u017cdej tytu\u0142 to niewielki cytat z dzie\u0142a autora Ferdydurke<\/i>. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 (C\u00f3\u017c, obro\u0144cy kultury polskiej?<\/i>) sk\u0142ada si\u0119 z siedmiu szkic\u00f3w po\u0142\u0105czonych intencj\u0105 ich autor\u00f3w, by dzie\u0142o i my\u015bl Gombrowicza odczyta\u0107 ponownie z perspektywy po \u015bmierci pisarza a\u017c do schy\u0142ku drugiej dekady XXI wieku. Dominant\u0105 tych pr\u00f3b jest pytanie, czy i jak \u201elekcj\u0119\u201d Gombrowicza mo\u017cna odczyta\u0107 przez pryzmat naszej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, zar\u00f3wno w perspektywie polskiego uniwersum, jak z punktu widzenia jednostkowego losu. Druga cz\u0119\u015b\u0107 monografii (Literatura i piskorz p\u00f3ty \u017cyj\u0105, p\u00f3ki si\u0119 wymykaj\u0105<\/i>) sk\u0142ada si\u0119 z szkic\u00f3w, kt\u00f3rych autorzy omawiaj\u0105 uwik\u0142anie dzie\u0142a Gombrowicza w tradycj\u0119 literack\u0105 i literatur\u0119. Trzecia cz\u0119\u015b\u0107 monografii (\u2026jestem cyrk, liryzm, poezja, groza, walka, zabawa<\/i>\u2026<\/i>) po\u015bwi\u0119cona jest stylowi i poetyce dzie\u0142 Gombrowicza oraz jego uwik\u0142aniu w polemiki z wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 mu literack\u0105 praktyk\u0105. Ostatnia, czwarta cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki (\u2026<\/i>uczyni\u0107 z Gombrowicza posta\u0107 \u2013 jak Hamlet, albo don Kiszot <\/i>\u2012<\/i> ? <\/i>\u2012<\/i> ! <\/i>\u2012<\/i>) dotyczy mo\u017cliwych kontekst\u00f3w interpretacyjnych utwor\u00f3w Gombrowicza. Artyku\u0142y zgrupowane w czterech cz\u0119\u015bciach monografii Przed i po. Witold Gombrowicz<\/i> poprzedzone s\u0105 tekstem wprowadzaj\u0105cym Prezydent Zabrza, pani Ma\u0142gorzaty Ma\u0144ki-Szulik, na pocz\u0105tku monografii opublikowany zosta\u0142 kr\u00f3tki wywiad, jakiego Rita Gombrowicz udzieli\u0142a zabrza\u0144skim mediom.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n J\u00f3zef Olejniczak: Pryncypia i marginesy Schulza<\/i>. Wyd. \u201es\u0142owo\/obraz terytoria\u201d. Gda\u0144sk 2019. ISBN 978-83-7453-586-1, ss.160.<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

B\u0119d\u0119 si\u0119 t\u0142umaczy\u0142. Schulza opowie\u015bci czytam od bardzo wczesnej m\u0142odo\u015bci, jego grafiki i rysunki fascynuj\u0105 mnie \u201eod pierwszego spojrzenia\u201d, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce chyba jeszcze wcze\u015bniej. Jednak, gdy podj\u0105\u0142em decyzj\u0119, \u017ce literatura, pisanie o niej, jej nauczanie, b\u0119d\u0105 moim \u017cyciem, zacz\u0105\u0142em Schulza unika\u0107. To dzie\u0142o mnie przerasta\u0142o (i przerasta, o czym \u015bwiadczy tak\u017ce niniejsza ksi\u0105\u017cka), niepokoi\u0142 te\u017c lawinowy przyrost r\u00f3\u017cnego rodzaju tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych jego dzie\u0142u, biografii i legendzie (ich autor\u00f3w, ale tak\u017ce pisarzy nawi\u0105zuj\u0105cych do Schulza i po prostu jego czytelnik\u00f3w oraz uczestnik\u00f3w r\u00f3\u017cnych rytualnych spotka\u0144 z Schulzem zwi\u0105zanych \u2013 festiwali, spotka\u0144 naukowych, pr\u00f3b adaptacji plastycznych, teatralnych, filmowych i muzycznych nazwa\u0142em dla siebie \u201eZakonem Schulza\u201d, co w niniejszej ksi\u0105\u017cce uzasadniam w szkicu Dziedzictwo Schulza<\/i>). Jako\u015b intuicyjnie, pod\u015bwiadomie, chcia\u0142em, aby Schulz pozosta\u0142 moj\u0105 prywatn\u0105 i intymn\u0105 przygod\u0105, nie mia\u0142em d\u0142ugo potrzeby dzielenia si\u0119 ni\u0105 z nikim, nie mia\u0142em potrzeby upubliczniania swoich pr\u00f3b rozumienia Schulza, co jest przecie\u017c istot\u0105 zawodu, jaki wykonuj\u0119\u2026 Sta\u0142o si\u0119 inaczej, wst\u0105pi\u0142em do \u201eZakonu Schulza\u201d i jestem w tej wsp\u00f3lnocie, chyba jej ju\u017c nie opuszcz\u0119\u2026 Potrafi\u0119 wskaza\u0107 winowajc\u0119, potrafi\u0119 odtworzy\u0107 sytuacj\u0119, jej atmosfer\u0119\u2026 \u015awi\u0119tej pami\u0119ci Profesor W\u0142adys\u0142aw Panas (\u201ena zawsze\u201d w mojej domowej bibliotece honorowe miejsce zajmowa\u0107 b\u0119dzie jego pi\u0119kna ksi\u0105\u017cka Bruno od Mesjasza<\/i> z dedykacj\u0105 wpisan\u0105 w \u201eSzerokiej 28\u201d nad ranem 4 czerwca 2002 roku: \u201eJ\u00f3zkowi, z waleczn\u0105 przyja\u017ani\u0105 \u2013 i w perspektywie wsp\u00f3lne skupienie przy Schulzu \u2013 W\u0142adek\u201d), d\u0142ugie z nim rozmowy w czasie spacer\u00f3w po lubelskiej star\u00f3wce, jeszcze d\u0142u\u017csze nocne posiedzenia w najbardziej Panasowym miejscu Lublina, jakim by\u0142 klub \u201eSzeroka 28\u201d, w czasie kt\u00f3rych Profesor niejako przeobra\u017ca\u0142 si\u0119 \u2013 niczym Jakub w Traktacie i manekinach<\/i> w demiurga, co na pi\u0119knym obrazie Dyskusja w Szerokiej 28<\/i> uwieczni\u0142 jego przyjaciel Bart\u0142omiej Micha\u0142owski<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Historia. Biografia. Literatura. Studia i szkice o literaturze polskiej XX i XXI wieku. <\/em><\/strong>Red. E. Dutka, M. Kisiel. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN 978-83-226-3637-4, ss. 368.
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

W tomie zamieszczone zosta\u0142y artyku\u0142y ukazuj\u0105ce splot historii, biografii, literatury w tw\u00f3rczo\u015bci r\u00f3\u017cnych pisarzy, zar\u00f3wno \u201ekanonicznych\u201d, jak i zapomnianych lub ma\u0142o znanych. Zakres czasowy zgromadzonych analiz i interpretacji rozci\u0105ga si\u0119 od pocz\u0105tku wieku XX a\u017c po czasy obecne. W publikacji przypominane zosta\u0142y krytyczno-literackie echa odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci w 1918 roku (S. Brzozowski, E. Breiter), a tak\u017ce biograficzne zapisy W. Broniewskiego i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 A. Rudnickiego. Czasy drugiej wojny odnotowane zosta\u0142y w pracy o dzienniku R. Laskier, a lata powojenne stanowi\u0105 kontekst dla analiz utwor\u00f3w S. Dygata, M. H\u0142aski, A. Stojowskiego. Z literatury nowszej zaproponowano analizy utwor\u00f3w J. G\u0142owackiego, R. Kapu\u015bci\u0144skiego i in. Studia interpretacyjne dotycz\u0105 tak\u017ce literackich \u015bwiadectw wsp\u00f3\u0142czesnego do\u015bwiadczenia miasta (M. Cichy), prze\u017cy\u0107 emigracyjnych (G. Zambrzycka), podr\u00f3\u017copisarstwa (M. Kydry\u0144ski) oraz \u201e\u015bmierci historii\u201d i jej \u201epowrot\u00f3w\u201d.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Marta Tomczok: Czy Polacy i \u017bydzi nienawidz\u0105 si\u0119 nawzajem? Literatura jako mediacja<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego. \u0141\u00f3d\u017a 2019, ss. 298.<\/strong><\/span><\/p>\n

Tytu\u0142 monografii nawi\u0105zuje do zapomnianego eseju Romana Zimanda opublikowanego w 1987 roku w drugim obiegu. Nawi\u0105zanie do tego tekstu okre\u015bla najwa\u017cniejszy, g\u0142\u00f3wny temat ksi\u0105\u017cki \u2013 relacji polsko-\u017cydowskich. Nie s\u0105 one ukazane jako zjawisko spo\u0142eczne, polityczne, historyczne czy kulturowe. Te ich aspekty sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na kontekst. Marta Tomczok zauwa\u017ca i opisuje zupe\u0142nie inne, fascynuj\u0105ce zjawisko \u2013 przygniataj\u0105cej obecno\u015bci tych relacji w literaturze polskiej, a szczeg\u00f3lnie w prozie. W ten spos\u00f3b autorka stara si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 w dialog tocz\u0105cy si\u0119 co najmniej od 2000 roku i wydania w j\u0119zyku polskim S\u0105siad\u00f3w<\/em> Jana Tomasza Grossa. Nie interesuje jej jednak, jak w poprzednich monografiach, literatura podtrzymuj\u0105ca wspomniany sp\u00f3r, ale literatura mediuj\u0105ca. Mediacyjna rola literatury polskiej, jak\u0105 Tomczok wydobywa z wybranych utwor\u00f3w literackich i dokument\u00f3w, pocz\u0105wszy od pocz\u0105tku XX wieku, polega na podsycaniu przekonania, \u017ce to Polacy s\u0105 odpowiedzialni za zbudowanie poprawnych i skutecznych relacji z \u017bydami. Wyst\u0119puj\u0105c jako gospodarze i mocodawcy, polscy pisarze i pisarki staraj\u0105 si\u0119 zaproponowa\u0107 pewien model tych relacji. \u015aledz\u0105c jego poszczeg\u00f3lne realizacje, Tomczok dochodzi do wniosku, \u017ce mimo up\u0142ywu czasu jest on zawsze ten sam. Polacy s\u0105 swoi, \u017bydzi obcy. Obserwacja, \u017ce mimo ponad stu lat istnienia tego modelu niewiele si\u0119 zmienia, stanowi dla badaczki punkt wyj\u015bcia do dalszych rozwa\u017ca\u0144.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Wielkie tematy literatury ameryka\u0144skiej: Przemoc<\/em>. Red. Sonia Caputa, Agnieszka Wo\u017aniakowska. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3572-8, ss. 154.<\/span><\/strong><\/p>\n

Przemoc jest motywem przewodnim kolejnego, \u00f3smego tomu Wielkich temat\u00f3w literatury ameryka\u0144skiej. Historia Stan\u00f3w Zjednoczonych, jak wiadomo, obfitowa\u0142a w wydarzenia wi\u0105\u017c\u0105ce si\u0119 z r\u00f3\u017cnym formami przemocy: pocz\u0105wszy od faktu, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 kolonii stworzyli mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy byli prze\u015bladowani z powod\u00f3w religijnych w swojej ojczy\u017anie, poprzez krzywdy wyrz\u0105dzone przez kolonist\u00f3w i ich potomk\u00f3w rdzennym mieszka\u0144com kontynentu ameryka\u0144skiego, przez wojny i konflikty na tle ekonomicznym, politycznym, rasowym czy religijnym, a\u017c po zamachy terrorystyczne. Ofiarami przemocy byli przedstawiciele wszystkich warstw spo\u0142ecznych: prezydenci (Abraham Lincoln, James Garfield, William McKinley i John F. Kennedy stali si\u0119 przecie\u017c ofiarami zamachowc\u00f3w) i liderzy ruch\u00f3w spo\u0142ecznych (do najbardziej znanych nale\u017c\u0105 niew\u0105tpliwie Martin Luther King, Malcolm X czy Medgar Evers), zwykli obywatele, a tak\u017ce, a mo\u017ce zw\u0142aszcza, niewolnicy.<\/span><\/p>\n

Przemoc dotyka\u0142a ca\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci, na przyk\u0142ad plemion Indian, ale i jednostek. Przybiera\u0142a r\u00f3\u017cne formy \u2013 te widoczne, objawiaj\u0105ce si\u0119 okaleczeniem fizycznym ofiar, i bardziej subtelne, cho\u0107 cz\u0119sto nie mniej okrutne \u2013jak przemoc psychiczna.\u00a0 [fragment wst\u0119pu]<\/em><\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n (Nie tylko) fragmenty. Wyb\u00f3r nowych dramat\u00f3w chorwackich. (Not only) fragments. A selection of new Croatian dramas\/Red. Gabriela Abrasowicz, Leszek Ma\u0142czak. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3824-8, ss. 748.<\/strong><\/span><\/p>\n

Ta okaza\u0142a, dwutomowa publikacja sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 a\u017c z 15 tekst\u00f3w to pierwszy projekt zakrojony na tak szerok\u0105 skal\u0119 i ze wzgl\u0119du na koncepcj\u0119 doboru oraz zakres materia\u0142u ma on charakter pionierski.\u00a0 Propozycja obejmuje sztuki powsta\u0142e w przeci\u0105gu dw\u00f3ch pierwszych dekad nowego tysi\u0105clecia. S\u0105 to najciekawsze dokonania artystyczne przedstawicieli nie tylko jednej, dw\u00f3ch, ale a\u017c trzech generacji. W wyborze znalaz\u0142y si\u0119 zatem propozycje weteran\u00f3w, kt\u00f3rzy przetrwali pr\u00f3b\u0119 czasu, jak r\u00f3wnie\u017c niedawno debiutuj\u0105cych dramatopisarzy, kt\u00f3rych pozycja jest ju\u017c jednak ugruntowana. Teksty te \u0142\u0105czy natomiast zaanga\u017cowanie spo\u0142eczne, krytycyzm, okre\u015blone motywy fabularne, kr\u0119gi tematyczne i podejmowane problemy, takie jak rodzina, przemoc, kryzys, to\u017csamo\u015b\u0107, migracja, marginalizacja, pozycja kobiet. Utwory te nie s\u0105 dla polskich odbiorc\u00f3w zbyt egzotyczne lub hermetyczne, ich tre\u015b\u0107 jest rozpoznawalna, przystaj\u0105ca do naszych reali\u00f3w i jednocze\u015bnie zajmuj\u0105ca.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Bernard Stiegler, Ukonstytuowa\u0107 Europ\u0119 1. W \u015bwiecie, kt\u00f3ry nie ma wstydu. <\/em>T\u0142um. Micha\u0142 Krzykawski. Eperons-Ostrogi. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-66102-15-6, ss. 257.
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

Dzisiaj wida\u0107 niezwykle wyra\u017anie, \u017ce mamy do stoczenia walk\u0119 i \u017ce trzeba w tej walce zaj\u0105\u0107 stano\u00adwisko. Albowiem w walce trzeba zajmowa\u0107 stano\u00adwisko. Trzeba jednakowo\u017c bardzo uwa\u017ca\u0107, \u017ceby nie da\u0107 si\u0119 ponie\u015b\u0107. Celem tej walki jest bowiem mniej zniszczenie kapitalizmu, a bardziej jego ocalenie, je\u015bli mog\u0119 tak si\u0119 wyrazi\u0107, od niego samego, ura\u00adtowania kapitalizmu przed jego autodestrukcyjnymi tendencjami. W m\u0142odo\u015bci by\u0142em goszyst\u0105, p\u00f3\u017aniej komunist\u0105 i mocno zwalcza\u0142em kapitalizm. Wierzy\u00adli\u015bmy w\u00f3wczas, \u017ce mo\u017cemy utworzy\u0107 podwaliny pod inne spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re nie by\u0142oby kapitali\u00adstyczne. Obecnie nie wierzymy ju\u017c, \u017ce takie co\u015b jest mo\u017cliwe, a to dlatego, \u017ce nie zarysowuje si\u0119 przed nami jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 \u017cadna niekapitalistyczna orga\u00adnizacja spo\u0142eczna. By\u0107 mo\u017ce co\u015b takiego nadejdzie, a nawet prawdopodobnie nadejdzie, o ile, je\u017celi w og\u00f3le, ludzko\u015b\u0107 wci\u0105\u017c <\/em>ma przed sob\u0105 d\u0142ug\u0105 przy\u00adsz\u0142o\u015b\u0107. Jednak w tej chwili najpilniejsze zadanie polega na tym, aby przeszkodzi\u0107 kapitalizmowi w samozniszczeniu i niszczeniu nas wraz z nim [fr. op. wyd.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Bernard Stiegler: Ukonstytuowa\u0107 Europ\u0119 2. Motyw europejski. <\/em>T\u0142um. Micha\u0142 Krzykawski. Eperons-Ostrogi, Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-66102-25-5, ss. 269.<\/strong> <\/span><\/p>\n

W wyemitowanym w 2004 roku wywiadzie dla francuskiej telewizji blisko stuletni Claude L\u00e9vi-Strauss wyznawa\u0142, \u017ce przygotowuje si\u0119 na odej\u015bcie ze \u015bwiata, kt\u00f3rego ju\u017c nie lubi. Wyznanie to by\u0142o poruszaj\u0105ce o tyle, o ile pochodzi\u0142o od kogo\u015b, kto ten \u015bwiat przez p\u00f3\u0142 wieku z tak wielk\u0105 pasj\u0105 opisywa\u0142. Celem aktywistycznej filozofii Bernarda Stieglera jest wynalezienie na nowo \u015bwiata, kt\u00f3ry da\u0142by si\u0119 na powr\u00f3t polubi\u0107. W \u201eMotywie europejskim\u201d i \u201eW \u015bwiecie, kt\u00f3ry nie ma wstydu\u201d, dw\u00f3ch tomach sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na dzie\u0142o \u201eUkonstytuowa\u0107 Europ\u0119\u201d, Stiegler pokazuje, w jaki spos\u00f3b takie zadanie mo\u017ce i musi zrealizowa\u0107 Europa oraz dlaczego pytanie o Europ\u0119 pozostaje pytaniem o polityk\u0119 technologiczn\u0105 jako now\u0105 ekonomi\u0119 polityczn\u0105. W epoce post\u0119puj\u0105cej automatyzacji, algorytmizacji, komputacyjnego kapitalizmu, irracjonalnych roje\u0144 transhumanizmu, bezrefleksyjnego zachwytu nad sztuczn\u0105 inteligencj\u0105 lub sztuczn\u0105 bezmy\u015blno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest przez ni\u0105 generowana, Stiegler artyku\u0142uje nadziej\u0119 na to, \u017ce zdatna do \u017cycia przysz\u0142o\u015b\u0107 wci\u0105\u017c jest mo\u017cliwa. \u201eMotyw europejski\u201d to przede wszystkim gruntowna krytyka ideologii wydajno\u015bci i efektywno\u015bci, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do powszechnej demotywacji i sta\u0142a si\u0119 irracjonalna, to jest pozbawiona racji znajduj\u0105cych oparcie w rozumie i dostarczaj\u0105cych racjonalnych pobudek \u2013 motyw\u00f3w \u2013 do dzia\u0142ania. G\u0142os Stieglera jest g\u0142osem na rzecz nowej racjonalno\u015bci, a jego interwencja wykracza zar\u00f3wno poza technofili\u0119, jak i technofobi\u0119 \u2013 dwa bieguny, kt\u00f3re organizuj\u0105 debat\u0119 na temat technologii [fr.op.wyd.].
\n<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n

„Polsko-\u0142u\u017cyckie zbli\u017cenia. J\u0119zyk \u2013 literatura \u2013 kultura”. Red. G.B. Szewczyk. M. Blidy. Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2019. ISBN: 978-83-818-3016-4, ss. 206. <\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka „Polsko-\u0142u\u017cyckie zbli\u017cenia. J\u0119zyk \u2013 literatura \u2013 kultura” po\u015bwi\u0119cona jest tw\u00f3rczo\u015bci Jurija Br\u011bzana i adresowana do grona mi\u0142o\u015bnik\u00f3w j\u0119zyka, kultury i literatury Serbo\u0142u\u017cyczan. Refleksja o r\u00f3\u017cnych aspektach pisarstwa J. Br\u011bzana, jego zaanga\u017cowaniu spo\u0142ecznym i sposobie postrzegania rzeczywisto\u015bci niemieckiej w okresie politycznego prze\u0142omu lat osiemdziesi\u0105tych i dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku, jego prozie i wsp\u00f3\u0142czesnej g\u00f3rno\u0142u\u017cyckiej powie\u015bci wprowadza do dotychczasowych bada\u0144 nowe akcenty. W polu zainteresowa\u0144 polskich badaczy, slawist\u00f3w, kulturoznawc\u00f3w i germanist\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce tw\u00f3rczo\u015b\u0107 literacka przedstawicieli dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych generacji pisarzy serbo\u0142u\u017cyckich, przyjaci\u00f3\u0142 Polski i Polak\u00f3w, Antona Nawki i Bendikta Dyrlicha oraz recepcja literatury i kultury \u0142u\u017cyckiej w \u015bl\u0105skiej prasie.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n

Leszek Ma\u0142czak: Od ideolo\u0161koga do subverzivnoga prijevoda: hrvatsko-poljske kulturne veze od 1944. do 1989. <\/em>Zagreb, Alfa, 2019, ss. 399.<\/span><\/strong><\/p>\n

Tematem wsp\u00f3\u0142finansowanej przez Ministerstwo Nauki i Edukacji Republiki Chorwacji monografii pt. Od przek\u0142adu ideologicznego do przek\u0142adu subwersywnego. Chorwacko-polskie zwi\u0105zki kulturalne w latach 1944\u20131989 <\/em>jest jeden z okres\u00f3w w dziejach polskiej recepcji literatury i kultury chorwackiej, kt\u00f3ry obejmuje lata PRL i drugiej Jugos\u0142awii. W centrum uwagi znalaz\u0142y si\u0119 zwi\u0105zki literackie, ukazywane na szerokim tle spo\u0142eczno-politycznym oraz w kontek\u015bcie kontakt\u00f3w kulturalnych w innych dziedzinach: filmie, muzyce, sztukach pi\u0119knych oraz teatrze. Ca\u0142y okres sk\u0142ada si\u0119 pi\u0119ciu faz, opisywanych w poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142ach. Dodatkowo w ka\u017cdym rozdziale znalaz\u0142a si\u0119 analiza przek\u0142adu jednego utworu, najbardziej dla niej reprezentatywnego. Monografia wpisuje si\u0119 w najnowsze trendy w humanistyce i literaturoznawstwie zwi\u0105zane z tzw. zwrotem translacyjnym i zwrotem ku materialno\u015bci (material turn<\/em>). W badaniach po\u0142\u0105czono analiz\u0119 tekstow\u0105 z analiz\u0105 kontekstow\u0105. Wykorzystano liczne materia\u0142y archiwalne, pozwalaj\u0105ce nie tylko zrekonstruowa\u0107 mechanizmy wsp\u00f3\u0142pracy kulturalnej w okresie, w kt\u00f3rym wszystko by\u0142o naznaczone polityk\u0105, lecz r\u00f3wnie\u017c odkrywa\u0107 przyczyny wyboru t\u0142umaczonych autor\u00f3w i dzie\u0142 oraz stosowane przez t\u0142umaczy techniki przek\u0142adowe. Ksi\u0105\u017cka w 2020 roku otrzyma\u0142a nagrod\u0119 Davidias za najlepsze studium zagranicznego kroatysty, przyznawan\u0105 przez Zarz\u0105d Stowarzyszenia Pisarzy Chorwackich.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Komentarze i przypisy w ksi\u0105\u017cce dawnej i wsp\u00f3\u0142czesnej<\/em>, pod redakcj\u0105 Bo\u017ceny Mazurkowej. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019, ISBN: 978-83-226-3599-5, ss. 396.
\n<\/span><\/strong><\/p>\n

Monograficzny tom po\u015bwi\u0119cony jest komentarzom, jakimi niegdy\u015b opatrywano dzie\u0142a, a w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci wykszta\u0142conym z nich przypisom do utwor\u00f3w literackich i prac naukowych, a zatem elementom, kt\u00f3re do dzi\u015b w zbli\u017conej postaci stosowane s\u0105 w pierwszym przypadku w edycjach tekst\u00f3w, a w drugim \u2013 stanowi\u0105 nieod\u0142\u0105czny element ksi\u0105\u017cek o r\u00f3\u017cnym charakterze. Publikacja daje mo\u017cliwo\u015b\u0107 bli\u017cszego zaznajomienia si\u0119 z dziejami i r\u00f3\u017cnicowaniem si\u0119 odmian naukowego komentarza do dzie\u0142 literackich, a tak\u017ce z typologicznym i funkcjonalnym uj\u0119ciem obja\u015bnie\u0144 do konkretnych edycji tekst\u00f3w \u2013 od schy\u0142ku XVI do pocz\u0105tk\u00f3w XIX wieku. W du\u017co szerszym zakresie w tomie przybli\u017cone zosta\u0142y natomiast rozliczne aspekty przypis\u00f3w do oryginalnych i t\u0142umaczonych dzie\u0142, kt\u00f3re wysz\u0142y spod pi\u00f3ra tw\u00f3rc\u00f3w o\u015bwieceniowych (przek\u0142ad\u00f3w poezji i prozy, politycznych wierszy okoliczno\u015bciowych, autorskich tomik\u00f3w poetyckich, poemat\u00f3w heroikomicznych oraz kaza\u0144 politycznych) i pisarzy romantycznych (powie\u015bci poetyckiej Adama Mickiewicza, prozy wspomnieniowej Antoniego Edwarda Ody\u0144ca i liryki Cypriana Norwida). Autorzy prac skupili uwag\u0119 na zr\u00f3\u017cnicowanym zakresie tematycznym, tre\u015bciowym tego typu adnotacji, a tak\u017ce na ich specyfice i rozlicznych funkcjach, zorientowanych mi\u0119dzy innymi na pomocne w procesie lektury konkretyzacje reali\u00f3w przywo\u0142anych w dzie\u0142ach i konkretnych rozwi\u0105za\u0144 warsztatowych, a tak\u017ce na poetyk\u0119 utwor\u00f3w, kt\u00f3rym towarzysz\u0105, i osoby samych autor\u00f3w \u2013 ich warsztat pisarski, inspiracje tw\u00f3rcze, interpersonalne relacje oraz inne powi\u0105zania z rzeczywisto\u015bci\u0105 pozaliterack\u0105. W przypadku wieku XVIII typologicznie sklasyfikowane zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c i scharakteryzowane na wybranych przyk\u0142adach analogiczne elementy wydawniczego wyposa\u017cenia w polskich czasopismach. W tomie znacz\u0105cy wyd\u017awi\u0119k maj\u0105 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesne edycje rozpatrywanych utwor\u00f3w, przywo\u0142ywane i wykorzystywane jako podstawa cytowania oraz cenne \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy zawartej w komentarzach wydawc\u00f3w. Swoistym pomostem pomi\u0119dzy przypisami w ksi\u0105\u017cce dawnej i najnowszej s\u0105 w tej publikacji rozwa\u017cania zar\u00f3wno w cz\u0119\u015bci teoretycznej, jaki analitycznej podj\u0119te z perspektywy edytora i literaturoznawcy w jednej osobie. Efektem docieka\u0144 podj\u0119tych nad zr\u00f3\u017cnicowanym formalnie i funkcjonalnie materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym s\u0105 interesuj\u0105ce propozycje typologii tego rodzaju adnotacji, a tak\u017ce przybli\u017cenie na ich przyk\u0142adzie powi\u0105zanych z kultur\u0105 literack\u0105 danego czasu praktyk pisarskich oraz specyfiki czytelniczego obiegu oraz recepcji dzie\u0142, zw\u0142aszcza zanurzonych w konkretnym momencie dziej\u00f3w.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Marginalia w ksi\u0105\u017cce dawnej i wsp\u00f3\u0142czesnej<\/em>, pod redakcj\u0105 Bo\u017ceny Mazurkowej. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3538-4, ss. 360.<\/strong> <\/span><\/p>\n

Rozprawy zgromadzone w tomie po\u015bwi\u0119cone s\u0105 odr\u0119cznym zapiskom (mi\u0119dzy innymi o charakterze rzeczowym, dokumentacyjnym, porz\u0105dkowym, nawigacyjnym, ale te\u017c emocjonalnym i rozrywkowym) w manuskryptach o charakterze literackim b\u0105d\u017a u\u017cytkowymi i w dzie\u0142ach opublikowanych, a tak\u017ce adnotacjom drukowanym. Autorzy dokonuj\u0105 typologii i charakteryzuj\u0105 marginalia r\u00f3\u017cnie usytuowane w ksi\u0105\u017ckach: na marginesach poszczeg\u00f3lnych kart, r\u00f3wnolegle do tekstu g\u0142\u00f3wnego, a tak\u017ce w innych miejscach wewn\u0119trznej struktury ksi\u0105\u017cki, stanowi\u0105cych w szerokim znaczeniu przestrze\u0144 zewn\u0119trzn\u0105 wobec zapisu tekstu g\u0142\u00f3wnego \u2013 a zatem jego \u201emargines\u201d. Zr\u00f3\u017cnicowanie formalne, charakter oraz rozliczne funkcje takich w\u0142a\u015bnie dodatkowych not utrwalonych w r\u0119kopisach i drukach \u2013 od XV do XIX wieku, a w przypadku niekt\u00f3rych edycji wznowionych w stuleciach XX\u2013XXI \u2013 prezentowane s\u0105 w tomie w porz\u0105dku chronologicznym. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich na trwale zwi\u0105zane z wszystkimi egzemplarzami wydanych utwor\u00f3w esencjonalne rekapitulacje wa\u017cniejszych tre\u015bci, pod wzgl\u0119dem funkcji zbli\u017cone do \u017cywej paginy, czyli adnotacje u\u0142atwiaj\u0105ce czytelnikowi zapami\u0119tywanie konkretnych partii tekstu i nawigacj\u0119 po ksi\u0105\u017cce po ponownym lub kolejnym si\u0119gni\u0119ciu do niej, a tak\u017ce marginalia, w kt\u00f3rych autorzy sygnalizowali przysz\u0142ym odbiorcom nawi\u0105zania do okre\u015blonych, niekiedy \u015bci\u015ble zlokalizowanych, miejsc w konkretnych dzie\u0142ach lub zamieszczali w nich komentarze do tekstu g\u0142\u00f3wnego, wyra\u017caj\u0105ce stosunek do problematyki, kt\u00f3ra wprawdzie nie zosta\u0142a tam podj\u0119ta, ale wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u0105 w spos\u00f3b bezpo\u015bredni lub po\u015bredni. Z oczywistych wzgl\u0119d\u00f3w z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 mamy do czynienia w przypadku charakteryzowanych w tomie dodatkowych odr\u0119cznych zapisk\u00f3w poczynionych w manuskryptach i drukach. Tego typu marginalia, niezale\u017cnie od tego, czy wysz\u0142y spod pi\u00f3ra konkretnych, imiennie okre\u015blonych czytelnik\u00f3w, czy te\u017c zosta\u0142y utrwalone przez nieznanych odbiorc\u00f3w, a w przypadku r\u0119kopis\u00f3w tak\u017ce przez kopist\u00f3w, s\u0105 szczeg\u00f3lnie cennym trwa\u0142ym \u015bladem indywidualnego kontaktu z ksi\u0105\u017ck\u0105 \u2013 refleksji na bie\u017c\u0105co powstaj\u0105cych w trakcie lektury dzie\u0142 lub nasuwaj\u0105cych si\u0119 po jej zako\u0144czeniu, a tak\u017ce towarzysz\u0105cych spisywaniu ksi\u0105g. Adnotacje te niejako zatrzyma\u0142y w czasie jednostkowe okoliczno\u015bci oraz my\u015bli i odczucia konkretnych i nieznanych os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y do czynienia z tekstami, a r\u00f3wnocze\u015bnie znamienne dla kultury danego okresu sposoby obcowania z tekstem, spontaniczny lub ukierunkowany przebieg procesu lektury oraz zwi\u0105zane z tym indywidualne i zbiorowe nawyki, jednym s\u0142owem \u2013 histori\u0119 czytania i spisywania ksi\u0105g.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Marek Piechota: (Nie)zapomniany czar arcydzie\u0142. Anonim, Bara\u0144czak, Camus<\/em>\u2026. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3601-5, ss. 268.<\/span><\/strong><\/p>\n

Punktem wyj\u015bcia do szczeg\u00f3\u0142owych rozwa\u017ca\u0144 Autora o tre\u015bciach komparatystycznych, dotycz\u0105cych wzajemnych wp\u0142yw\u00f3w europejskiej dawnej i najnowszej kultury literackiej, jest przekonanie, \u017ce w znakomitej wi\u0119kszo\u015bci arcydzie\u0142 polskich i \u015bwiatowych rozmaite w\u0105tki daj\u0105 si\u0119 identyfikowa\u0107 \u2013 mniej lub bardziej precyzyjnie \u2013 z tradycj\u0105 rzymsk\u0105 jako jej kolebk\u0105. Autora zachwyca nieprzemijaj\u0105cy urok pierwszych zda\u0144 arcydzie\u0142 (cho\u0107 nie zawsze to, co utrwali\u0142o si\u0119 w pami\u0119ci pokole\u0144 w istocie jest pierwszym zdaniem dzie\u0142a), niepokoi tendencja do okrawania rozleg\u0142ych wcze\u015bniejszych my\u015bli pisarzy do wyrwanych z kontekstu coraz kr\u00f3tszych kilkuwyrazowych frazes\u00f3w. W tonacji eseistyczne, zatem przyst\u0119pnej dla Czytelnika, Autor pisze tak\u017ce o arcydzie\u0142ach kultury polskiej i \u015bwiatowej, o R\u0119kopisie znalezionym w Saragossie<\/em> Jana Potockiego i D\u017cumie<\/em> Alberta Camusa, o inwokacji Pana Tadeusza<\/em> Adama Mickiewicza i Zem\u015bcie<\/em> Fredry, o Mistrzu i Ma\u0142gorzacie<\/em> Michai\u0142a Bu\u0142hakowa i Wojnie \u017cydowskiej<\/em> Liona Feuchtwangera, o pewnym motywie wzi\u0119tym z Homera w noweli filmowej, scenariuszu i filmie G\u00f3ry o zmierzchu<\/em> Krzysztofa Zanussiego oraz o zapomnianym Bogactwie<\/em> Wandy Mi\u0142aszewskiej, o t\u0119sknocie za trzynastozg\u0142oskowcem Wis\u0142awy Szymborskiej i romantycznym \u017ar\u00f3dle frazy tytu\u0142owej Kamie\u0144 na kamieniu<\/em> Wies\u0142awa My\u015bliwskiego, pisze z przekonanie, \u017ce\u00a0 \u201eSonet nie umiera nigdy\u201d i ukazuje na tle tradycji w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142czesnych odnowicieli gatunku Stanis\u0142awa Bara\u0144czaka i Tadeusza Kijonk\u0119. Ksi\u0105\u017cka powinna zainteresowa\u0107 nie tylko student\u00f3w kierunk\u00f3w humanistycznych, ale wszystkich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dobrej literatury, szukaj\u0105cych w arcydzie\u0142ach wiedzy o \u015bwiecie i sobie, prze\u017cy\u0107 innych ni\u017c te, kt\u00f3rych dostarczaj\u0105 Muzy nienastawione na pismo [op.wyd.]<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Bo\u017cena Mazurkowa: Z potrzeby chwili i ku pami\u0119ci\u2026 Studia o poezji i prozie o\u015bwiecenia.<\/em> Instytut Bada\u0144 Literackich PAN. Warszawa 2019. ISBN: 978-83-660-7640-2, ss. 468.<\/strong> <\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka koncentruje si\u0119 na utworach polskiego o\u015bwiecenia, kt\u00f3re nawi\u0105zuj\u0105 do konkretnych fakt\u00f3w i zjawisk \u00f3wczesnej rzeczywisto\u015bci lub inspirowa\u0142o je zaciekawienie przysz\u0142ym biegiem spraw. Autork\u0119 interesuj\u0105 teksty literackie i u\u017cytkowe, kt\u00f3re odpowiada\u0142y na potrzeby chwili, danego czasu, a zarazem s\u0142u\u017cy\u0142y utrwalaniu pami\u0119ci o konkretnych ludzkich do\u015bwiadczeniach i przemy\u015bleniach w indywidualnej b\u0105d\u017a zbiorowej \u015bwiadomo\u015bci. W pierwszej cz\u0119\u015bci rozwa\u017cania dotycz\u0105 wierszy po\u015bwi\u0119conych niemowl\u0119tom i kilkuletnim oraz kilkunastoletnim solenizantom z okazji imienin i rocznicy urodzin, a tak\u017ce utworom dotycz\u0105cym postaci i wydarze\u0144 ze sceny publicznej, politycznej. Natomiast druga cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki zasadniczo skupia si\u0119 na prozie literackiej i u\u017cytkowej drugiej po\u0142owy XVIII i pocz\u0105tku XIX wieku. Mowa tu o tekstach utrwalaj\u0105cych sylwet\u0119 Stanis\u0142awa Konarskiego, epistolarnej relacji podr\u00f3\u017cnej Walerii Tarnowskiej, listach Adama Jerzego Czartoryskiego do ojca, a tak\u017ce o kaba\u0142ach wydanych w dobie stanis\u0142awowskiej \u2013 zabawowych drukach wr\u00f3\u017cebnych, kt\u00f3re autorka ksi\u0105\u017cki wprowadza do\u00a0 stanu bada\u0144 nad\u00a0 epok\u0105.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Jakub Sobieski: Mowy pogrzebowe.<\/em> Wyda\u0142y Maria Bar\u0142owska i Ma\u0142gorzata Ciszewska. Biblioteka Pisarzy Staropolskich t.45. Instytut Bada\u0144 Literackich PAN. Warszawa 2019. ISBN: 9788366076778, ss. 608.<\/span><\/strong><\/p>\n

Kolejny tom z serii przynosi zbi\u00f3r tekst\u00f3w funeralnych oratora uznanego przez wsp\u00f3\u0142czesnych za klasyka, kt\u00f3re zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do kanonu XVII-wiecznego wykszta\u0142cenia retorycznego, zar\u00f3wno jako wzory do na\u015bladowania, jak i pomniki sarmackiej pami\u0119ci. Mimo up\u0142ywu 400 lat ich lektura pozwala nawet odleg\u0142emu w czasie Czytelnikowi niemal uczestniczy\u0107 w obrz\u0119dowym teatrze wymowy i powr\u00f3ci\u0107 do zapomnianej tradycji \u017cywego s\u0142owa, stanowi\u0105cej dziedzictwo polskiej kultury. O\u017cywia portrety wielkich wodz\u00f3w: Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego, Jana Karola Chodkiewicza czy Stanis\u0142awa Koniecpolskiego, i nieprzeci\u0119tnych kobiet, a w\u015br\u00f3d nich Reginy \u017b\u00f3\u0142kiewskiej czy Anny Ostrogskiej. Przywo\u0142uje dawne tryumfy i kl\u0119ski. <\/span>To pierwsza edycja oracji funeralnych wydobytych z powodzi XVII- i XVIII-wiecznych manuskrypt\u00f3w, kt\u00f3rych ostateczne brzmienie ustalono podczas z\u0142o\u017conego i d\u0142ugotrwa\u0142ego procesu krytyki, by przywr\u00f3ci\u0107 im posta\u0107 najbli\u017csz\u0105 s\u0142owom Sobieskiego. To szansa, by znakomity orator zaj\u0105\u0142 nale\u017cne mu miejsce w\u015br\u00f3d prozaik\u00f3w szlacheckiej Rzeczypospolitej.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Mariola Jarczykowa: Korespondencja i literatura okoliczno\u015bciowa w kr\u0119gu magnaterii Wielkiego Ksi\u0119stwa<\/em> Litewskiego.<\/em> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego 2019. ISBN: 978-83-226-3517-9, ss. 270. <\/span><\/strong><\/p>\n
\n
\n
\n
\n

Ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona jest listom i utworom okoliczno\u015bciowym z XVII wieku,\u00a0 kt\u00f3re powsta\u0142y w rodzinnym kr\u0119gu magnat\u00f3w litewskich \u2013 g\u0142\u00f3wnie Radziwi\u0142\u0142\u00f3w i Sapieh\u00f3w. Omawiane, nieznane teksty r\u0119kopi\u015bmienne i drukowane zosta\u0142y wydobyte z polskich i zagranicznych bibliotek i archiw\u00f3w.\u00a0 W poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142ach ukazano nie tylko prywatne pi\u015bmiennictwo zwi\u0105zane z wydarzeniami rodzinnymi (narodziny, \u015bluby, pogrzeby), ale tak\u017ce przybli\u017cono sporne kwestie r\u00f3\u017cni\u0105ce rywalizuj\u0105cych ze sob\u0105 magnat\u00f3w. Dzi\u0119ki listom s\u0142ugi ksi\u0119cia Krzysztofa\u00a0 \u2013 Piotra Kochlewskiego mo\u017cna pozna\u0107 r\u00f3\u017cne aspekty funkcjonowania Kiejdan, prywatnego miasta Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, natomiast wymiana epistolografii mi\u0119dzy s\u0142awnym poet\u0105, jezuit\u0105 Maciejem Kazimierzem Sarbiewskim a synem przyw\u00f3dcy r\u00f3\u017cnowierc\u00f3w na Litwie \u2013 Januszem Radziwi\u0142\u0142em ukazuje w ciekawym \u015bwietle zagadnienia tolerancji religijnej.<\/span><\/p>\n

Wiersze okoliczno\u015bciowe om\u00f3wione w drugiej cz\u0119\u015bci pracy wskazuj\u0105 na emocjonalny stosunek \u00f3wczesnych autor\u00f3w do g\u0142\u00f3wnych bohater\u00f3w\u00a0 ksi\u0105\u017cki \u2013 w panegirykach wychwalano ich zas\u0142ugi, wyra\u017cano rado\u015b\u0107 z powodu powi\u0119kszenia si\u0119 rodzin i zwyci\u0119stw na bitewnych polach, a tak\u017ce smutek zwi\u0105zany ze \u015bmierci\u0105 hetmana wielkiego litewskiego. W paszkwilach pi\u0119tnowano\u00a0 natomiast uczestnik\u00f3w tumultu wile\u0144skiego oraz\u00a0 opowiadaj\u0105cego si\u0119 za Szwedami ksi\u0119cia Janusza Radziwi\u0142\u0142a.<\/span><\/p>\n

Om\u00f3wienia list\u00f3w i utwor\u00f3w okoliczno\u015bciowych uzupe\u0142niono o zagadnienia zwi\u0105zane z edytorstwem tych form pi\u015bmienniczych.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Dariusz Nowacki: Kobiety do czytania. Szkice o prozie<\/em>. Wydawnictwo Naukowe \u201e\u015al\u0105sk\u201d i Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych. Katowice 2019. ISBN: 978-83-8183-009-6, ss. 337.<\/strong><\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce zgromadzono szkice po\u015bwi\u0119cone tw\u00f3rczo\u015bci prozatorskiej wsp\u00f3\u0142czesnych polskich pisarek. Autor zasadniczo zajmuje si\u0119 proz\u0105 powsta\u0142\u0105 w dekadzie 2008-2018, odnosi si\u0119 do ok. 140 tom\u00f3w prozy, g\u0142\u00f3wnie powie\u015bci, w kt\u00f3rych kobiety i ich sprawy znalaz\u0142y si\u0119 w centrum literackiego przedstawienia. Pocz\u0105tkowe rozwa\u017cania skupione zosta\u0142y na problemach definicyjnych. Autor pr\u00f3buje wyznaczy\u0107 pole znaczeniowe poj\u0119cia \u201eliteratura kobieca\u201d, ujawnia przer\u00f3\u017cne konflikty i nieporozumienia, jakie powsta\u0142y w tym obszarze. Odwo\u0142uje si\u0119 zatem do spor\u00f3w krytycznoliterackich, pr\u00f3buj\u0105c zarysowa\u0107 w\u0142asne stanowisko, kt\u00f3rego istota sprowadza si\u0119 do postulatu porzucenia podzia\u0142u na wysokoartystyczn\u0105 i popularn\u0105 odmian\u0119 prozy kobiecej. Nast\u0119pnie przechodzi do analizy kilku powie\u015bci napisanych przez kobiety, w kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wnym bohaterem, najcz\u0119\u015bciej tak\u017ce narratorem, jest m\u0119\u017cczyzna. W kolejnych szkicach om\u00f3wione zosta\u0142y m.in. niekt\u00f3re przeobra\u017cenia, jakie zasz\u0142y w domenie prozy kobiecej, zw\u0142aszcza w powie\u015bciach o charakterze romansowym, a tak\u017ce przedstawione zosta\u0142y dominuj\u0105ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie odmiany wypowiedzi herstorycznej. Ksi\u0105\u017ck\u0119 zamykaj\u0105 rozwa\u017cania o prozie \u017ca\u0142obnej Ingi Iwasi\u00f3w i Anny Augustyniak oraz analizy po\u015bwi\u0119cone trylogii powie\u015bciowej Ma\u0142gorzaty Kalici\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n El\u017cbieta Dutka: Pytania o miejsce. Sondowanie topografii literackich XX i XXI wieku<\/em>. Wydawnictwo Universitas. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-242-3594-0, ss. 248.<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

Tematyka pracy jest zwi\u0105zana z pytaniami konotowanymi przez szeroko rozumian\u0105 kategori\u0119 miejsca i sytuuje si\u0119 w kr\u0119gu wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144 przestrzennych (geopoetyki, nowego regionalizmu). Punktem wyj\u015bcia do analiz i interpretacji wybranych utwor\u00f3w literackich jest konkret geograficzny. Por\u00f3wnuj\u0105c r\u00f3\u017cne antologie, dokonuj\u0105c geograficznie uporz\u0105dkowanego przegl\u0105du utwor\u00f3w prozatorskich opublikowanych po roku 1989 i zestawiaj\u0105c wypowiedzi eseistyczne, Autorka stawia pytania o \u015al\u0105sk, a \u015bci\u015blej rzecz ujmuj\u0105c, o relacje pomi\u0119dzy tym miejscem a jego literackimi obrazami, o literatur\u0119 regionu i jej przemiany, do\u015bwiadczenia topiczne i atopiczne. W kolejnych szkicach analizowane s\u0105 nie tylko topografie literackie \u015al\u0105ska, ale r\u00f3wnie\u017c zapisy miejskie (g\u0142\u00f3wnie Katowic, ale tak\u017ce innych miejscowo\u015bci: Pszowa, Dankowic). Perspektywa geograficzna proponowanej refleksji rozszerza si\u0119 przez pogranicze Ma\u0142opolski, Opole i zmitologizowane przestrzenie dawnych Kres\u00f3w Wschodnich. Przedmiotem namys\u0142u staj\u0105 si\u0119 kolejne aspekty zwi\u0105zane z miejscem: poszukiwanie centrum, miejsca autobiograficzne, nie-miejsca. Ukierunkowane topograficznie analizy prowadz\u0105 do refleksji na temat historii miejsc, polityki, propagandy, ale i pyta\u0144 o literackie \u015bwiadectwa podmiotowych oraz zbiorowych dozna\u0144 spacjalnych i kwestie zwi\u0105zane z pami\u0119ci\u0105 i zapomnieniem. Interesuj\u0105ce okazuje si\u0119 miejsce jako metafora egzystencjalna, znaczenia pozaprzestrzenne, kt\u00f3rych mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 nie tylko w poezji, ale nawet w reporta\u017cach o architekturze. Szerokie s\u0105 r\u00f3wnie\u017c ramy materia\u0142u literackiego. Analizie zosta\u0142y poddane utwory reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne rodzaje i gatunki, funkcjonuj\u0105ce w odmiennych obiegach, zar\u00f3wno najnowsze, jak i nieco zapomniane. Zwr\u00f3cono uwag\u0119 na powie\u015bci Szczepana Twardocha, Aleksandra Bumgardtena, Wilhelma Szewczyka, socrealistyczny reporta\u017c Witolda Zalewskiego i architektoniczne reporta\u017ce Filipa Springera, eseje Mariusza Jochemczyka, wiersze Feliksa Netza, ksi\u0119dza Jerzego Szymika, a tak\u017ce na rozmowy-rzeki z ksi\u0119dzem Szymikiem i z Twardochem oraz sylwiczne utwory Wojciecha Nowickiego i Tomasza R\u00f3\u017cyckiego. Powracaj\u0105ce w szkicach w\u0105tki (nak\u0142adania si\u0119 r\u00f3\u017cnych tradycji lokalnych, \u015bl\u0105skich i kresowych akcent\u00f3w w biografii i tw\u00f3rczo\u015bci, krzy\u017cowania dr\u00f3g, nawarstwiania si\u0119 znacze\u0144 dos\u0142ownych i przeno\u015bnych, topografii historii i topografii emotywnych, do\u015bwiadcze\u0144 mieszka\u0144ca i poczucia niezadomowienia) sk\u0142aniaj\u0105 w zako\u0144czeniu do postawienia pyta\u0144 o jeszcze jedn\u0105 kategori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z miejscem \u2013 o jego palimpsestowo\u015b\u0107.\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n
Witold Wirpsza: Umieralnia i inne utwory dramatyczne<\/em>. Oprac. Dariusz Pawelec. Instytut Miko\u0142owski im. Rafa\u0142a Wojaczka. Miko\u0142\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-65250-62-9, ss. 355.<\/span><\/strong><\/div>\n

Witold Wirpsza (1918-1985) znany jest czytelnikom g\u0142\u00f3wnie jako poeta, czo\u0142owy przedstawiciel nurtu lingwistycznego, zajmuj\u0105cy jeszcze w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych \u201emiejsce centralne\u201d w og\u00f3lnym dorobku poetyckim, sytuowany w kr\u0119gu nazwisk reprezentatywnych swojego pokolenia. Autor znikn\u0105\u0142 w\u0142a\u015bciwie z dnia na dzie\u0144 z portretu zbiorowego literatury polskiej po publikacji za granic\u0105 tomu esej\u00f3w Polaku, kim jeste\u015b?<\/em> (1971). Po medialnej rozprawie z t\u0105 publikacj\u0105, przygotowywan\u0105 zreszt\u0105 z my\u015bl\u0105 o czytelniku zagranicznym, nazwisko poety, za spraw\u0105 cenzury, znika na d\u0142ugie lata z oficjalnych wydawnictw a sam autor pozosta\u0142 na emigracji w Berlinie Zachodnim. Tam powstawa\u0142y kolejne jego dzie\u0142a, z kt\u00f3rych wiele, za \u017cycia autora, nie trafi\u0142o do druku. W berli\u0144skim Archiwum Akademii Sztuk Pi\u0119knych odnaleziony zosta\u0142 przez autora niniejszego opracowania maszynopis dramatu pt. Umieralnia<\/em> oraz fragmenty sztuki pt. Kuszenie Antoniego<\/em>. W Umieralni<\/em> podejmuje Wirpsza tematyk\u0119 historiozoficzn\u0105, nawi\u0105zuj\u0105c przy tym zar\u00f3wno do najwa\u017cniejszych zjawisk w polskiej dramaturgii dwudziestowiecznej (zw\u0142aszcza do dramat\u00f3w Gombrowicza), jak i do bardzo istotnej dla polskich pisarzy emigracyjnych tw\u00f3rczo\u015bci romantycznej. Na zainscenizowanej przez poet\u0119 scenie wyobra\u017ani spotykaj\u0105 si\u0119 pierwszoplanowi aktorzy dziej\u00f3w Europy i \u015bwiata (Juliusz Cezar, Ludwik XIV, Wilhelm Hohenzollern, caryca Katarzyna, Stalin) oraz Polski (jedn\u0105 z wa\u017cniejszych postaci w dramacie jest J\u00f3zef Pi\u0142sudski), kt\u00f3rymi \u201edyryguje\u201d jedyna w tym gronie posta\u0107 ze \u015bwiata literatury \u2013 William Szekspir. Tekst Wirpszy stanowi wnikliwy wgl\u0105d w ide\u0119 historii i rz\u0105dz\u0105ce ni\u0105 prawa. Opracowanie tego tekstu wymaga\u0142o\u00a0 por\u00f3wnania zachowanych partii polskiego r\u0119kopisu z przygotowan\u0105 przez\u00a0 Wirpsz\u0119 do druku, w autorskim przek\u0142adzie, niemieckoj\u0119zyczn\u0105 wersj\u0105 dramatu pt. Die Sterbeanstadt<\/em>, a nast\u0119pnie scalenia tekstu (fragmenty zachowane tylko w j. niemieckim przet\u0142umaczy\u0142a na potrzeby tej edycji S\u0142awa Lisiecka).<\/span><\/p>\n

Wirpsza eksperymentowa\u0142 z form\u0105 dramatyczn\u0105 jeszcze w okresie krajowym. W specjalistycznym pi\u015bmie \u201cDialog\u201d og\u0142osi\u0142 w roku 1962 dwa dramaty Tantal i Kreator, kt\u00f3re zosta\u0142y tak\u017ce uwzgl\u0119dnione w wyborze Dariusza Pawelca. Archiwalne odkrycie stworzy\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 ujawnienia nieznanych dot\u0105d dzie\u0142 Wirpszy, a zarazem da\u0142o asumpt do kompletnego przedstawienia jego pr\u00f3b dramaturgicznych i wype\u0142nienia tym samym wa\u017cnej luki w obrazie polskiej literatury drugiej po\u0142owy XX wieku.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Zofia Kossak i jej czasy<\/em>. Red. nauk. El\u017cbieta M. Kur, Lucyna Sadzikowska. Uniwersytet Przyrodniczo-Humanistyczny. Siedlce 2019. ISBN: 978-83-7051-958-2, ss. 152.<\/span><\/strong><\/p>\n

Na tom monograficzny, wydany w 130 rocznic\u0119 urodzin Zofii Kossak, sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 rozdzia\u0142y po\u015bwi\u0119cone recepcji jej tw\u00f3rczo\u015bci, dziejom tw\u00f3rczo\u015bci i edytorstwu w zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bciach historii i polityki, refleksji nad \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105, utworom dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy widzianym w r\u00f3\u017cnych perspektywach i bogatych kontekstach, a tak\u017ce innego rodzaju analizie tekst\u00f3w znanych i mniej znanych pisarki, widzianych z perspektywy XXI wieku.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 poselska Gustawa Morcinka czyli katalog ludzkiej biedy: dokumenty<\/em>. Oprac. Krystyna Heska-Kwa\u015bniewicz, Lucyna Sadzikowska. Instytut Pami\u0119ci Narodowej. Szczecin 2019. ISBN:\u00a0 978-83-8098-714-2, ss. 248.\u00a0<\/span><\/strong><\/p>\n

Monografia przybli\u017ca posta\u0107 Gustawa Morcinka, pos\u0142a na sejm PRL w latach 1952\u20131956 i jego zmaganie z rzeczywisto\u015bci\u0105 tamtego okresu przez pryzmat dot\u0105d niepublikowanych dokument\u00f3w. Uwypuklono dramatyczny aspekt pe\u0142nienia przez Morcinka funkcji pos\u0142a. Cz\u0119\u015b\u0107 zaprezentowanych w zbiorze list\u00f3w stanowi\u0105 pisma odmowne \u2013 odpowiedzi\u00a0 na jakie\u015b pro\u015bby, te za\u015b odpowiedzi niejednokrotnie dowodz\u0105 wr\u0119cz nieskuteczno\u015bci interwencji poselskich Morcinka, co za\u015bwiadcza, jaka by\u0142a rzeczywista pozycja pos\u0142a na Sejm PRL. List\u00f3w z podzi\u0119kowaniami kierowanymi bezpo\u015brednio do niego znalaz\u0142o si\u0119 w badanym przez autorki korpusie tekst\u00f3w niezbyt wiele, ale jest to fakt \u0142atwo wyt\u0142umaczalny.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n P\u0142e\u0107 awangardy<\/em>. Red. Marta Baron-Milian, Anna Ka\u0142u\u017ca, Katarzyna Szopa. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3811-8, ss. 392. <\/span><\/strong><\/p>\n

Postawienie pytania o \u201ep\u0142e\u0107 awangardy\u201d zwi\u0105zane jest z pr\u00f3b\u0105 przemy\u015blenia zjawisk awangardowych, rozumianych jako szerokie spektrum praktyk dyskursywnych (politycznych, spo\u0142ecznych, historycznych, j\u0119zykowych, performatywnych, erotycznych, artystycznych), za po\u015brednictwem kt\u00f3rych p\u0142ciowo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 artyku\u0142owana. Jak pokazuj\u0105 do\u015bwiadczenia kilku pokole\u0144 filozofek i teoretyczek feministycznych, pytanie o p\u0142e\u0107 nie tylko znosi iluzj\u0119 (p\u0142ciowej) neutralno\u015bci i wymusza konieczno\u015b\u0107 my\u015blenia przez pryzmat r\u00f3\u017cnic, ale nade wszystko wyrasta z tzw. \u201epolityki umiejscowienia\u201d i d\u0105\u017cy do praktykowania wiedzy usytuowanej, poszerzaj\u0105c ramy uznawalno\u015bci o inne \u2013 dotychczas niedoreprezentowane \u2013 byty, podmioty, mniejszo\u015bci.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Autorki i autorzy tekst\u00f3w zebranych w tomie koncentruj\u0105 si\u0119 na awangardach historycznych, neoawangardach oraz aktualnych konsekwencjach oddzia\u0142ywania eksperymentalnych impuls\u00f3w i awangardowego my\u015blenia na literatur\u0119 i\u00a0sztuk\u0119, zakre\u015blaj\u0105c szerokie ramy czasowe, obejmuj\u0105ce zjawiska XX i\u00a0XXI wieku. Heteronomiczny charakter awangardowego gestu, wymierzanego stale w tradycyjne instytucje i definicje sztuki, zmusza do rozszerzenia obszaru zainteresowania na wszystkie dziedziny artystycznej aktywno\u015bci, a\u00a0kosmopolityzm awangardy nakazuje zniesienie narodowych ram refleksji. Kluczowe dla rozwijanych tu refleksji pozostaje zainteresowanie awangardowym pragnieniem zmiany spo\u0142ecznej \u2013 czy to poprzez samozniesienie sztuki, czy osobliw\u0105 trosk\u0119 o\u00a0jej autonomi\u0119 \u2013 stanowi\u0105cym punkt wyj\u015bcia dla nowego programu czy te\u017c nowego sposobu organizacji spo\u0142ecznej, opartego na genderowej sprawiedliwo\u015bci i\u00a0r\u00f3wno\u015bci partycypacji we wszystkich sferach \u017cycia. Pytania o\u00a0to, jak awangarda mia\u0142aby przekszta\u0142ca\u0107 \u015bwiat, wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z pr\u00f3b\u0105 wyznaczenia jej najwa\u017cniejszych adwersarzy oraz z\u00a0pytaniami o\u00a0udzia\u0142, jaki b\u0119d\u0105 mia\u0142y w\u00a0tej zmianie cia\u0142a w\u00a0ich d\u0105\u017ceniu do poszerzenia ramy poj\u0119ciowej, o\u00a0wi\u0105zanie mi\u0119dzy systemem wyobra\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych p\u0142ci a\u00a0polem spo\u0142ecznych i\u00a0politycznych do\u015bwiadcze\u0144.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Fragmenty dyskursu maladycznego<\/em>. Red. Maciej Ganczar, Ireneusz Gielata, Monika \u0141ado\u0144. Fundacja Terytoria Ksi\u0105\u017cki. Gda\u0144sk 2019. ISBN: 978-83-7908-144-8, ss. 296.<\/strong>
\n<\/span><\/p>\n

Monografia wieloautorska jest pierwszym tomem serii \u201ears medica ac humanitas\u201d, powsta\u0142ej w efekcie wsp\u00f3\u0142pracy humanist\u00f3w z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego oraz pracownik\u00f3w Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Autorzy zebranych tekst\u00f3w prezentuj\u0105 wielokontekstowy namys\u0142 nad fenomenem choroby i przedstawiaj\u0105 j\u0105 w uj\u0119ciach literaturoznawczych, antropologicznych, kulturoznawczych czy filmoznawczych. Czytelnik znajdzie tu teksty zar\u00f3wno o charakterze teoretycznym, definiuj\u0105ce \u201edyskurs maladyczny\u201d, studia dotycz\u0105ce poezji, prozy i filmu, jak i autorskie gatunki maladycznej narracji. Ksi\u0105\u017cka stanowi przegl\u0105d kulturowych strategii i j\u0119zyk\u00f3w chorowania, kt\u00f3rych interpretacje wpisuj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodne kierunki wsp\u00f3\u0142czesnych studi\u00f3w nad do\u015bwiadczeniem choroby<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Monika \u0141ado\u0144: Choroba jako literatura: studia maladyczne. Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych, „\u015al\u0105sk” Wydawnictwo Naukowe. Katowice 2019. ISBN: 978-83-7164-525-9, ss. 292.<\/span><\/strong><\/p>\n

Autorka ksi\u0105\u017cki, korzystaj\u0105c z r\u00f3\u017cnorodnych kontekst\u00f3w badawczych, pr\u00f3buje zrozumie\u0107 i opisa\u0107 sens choroby i zdrowia nadawany przez autor\u00f3w tekst\u00f3w literackich pochodz\u0105cych z XX i XXI wieku. Mapuj\u0105c sposoby badania dyskursu chorobowego, pyta o wsp\u00f3lne wyzwania, przed jakimi staj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne studia maladyczne, i w\u0142\u0105cza w \u00f3w namys\u0142 rozwa\u017cania Emila Ciorana, Hansa-Georga Gadamera, Catherine Malabou i Julii Kristevej. Punktem wyj\u015bcia jest polemika ze s\u0142ynnym esejem Susan Sontag Choroba jako metafora i pogl\u0105dem ameryka\u0144skiej pisarki, \u017ce metafory choroby maj\u0105 charakter upraszczaj\u0105cy i redukuj\u0105cy chorob\u0119 jako tak\u0105. Autorka monografii korzysta tw\u00f3rczo z inspiracji wyp\u0142ywaj\u0105cych z tekst\u00f3w Sontag (m.in. we frazie tytu\u0142owej i kompozycji ksi\u0105\u017cki), przedstawiaj\u0105c wsp\u00f3\u0142czesne reinterpretacje romantycznej figury gru\u017alika, autobiograficzne zapisy kobieco\u015bci w obliczu chor\u00f3b nowotworowych i symboliczno-mechaniczne obrazowanie zawa\u0142u. Ksi\u0105\u017ck\u0119 dope\u0142niaj\u0105 interpretacje tekst\u00f3w, kt\u00f3rych znaczenie sprowadza si\u0119 nie tyle do opisu konkretnej jednostki nozologicznej, ile do nakre\u015blenia swoistego napi\u0119cia mi\u0119dzy chorob\u0105 a zdrowiem, niemoc\u0105 a potrzeb\u0105 pisania. <\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Anna Ka\u0142u\u017ca: Spl\u0105tane obiekty: przechwycenia artystyczno-literackie w niewsp\u00f3\u0142miernym \u015bwiecie<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 978-83-233-4812-2, ss. 239.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u201eSpl\u0105tane obiekty. Przechwycenia artystyczno-literackie” przynosz\u0105 om\u00f3wienie rozmaitych przechwyce\u0144 realizuj\u0105cych si\u0119 w trzech obszarach: filozofii i estetyki sztuki (szczeg\u00f3lnie kategorii interpretacji), nier\u00f3wno\u015bci (szczeg\u00f3lnie p\u0142ciowej) oraz materialno\u015bci (sztuki). W ka\u017cdym z tych obszar\u00f3w elementem przechwycenia jest co\u015b innego: pi\u015bmienny znak, obraz, zjawisko kulturowe czy przyrodnicze. Przechwycenia doprowadzaj\u0105 jednak zawsze do powstania spl\u0105tanych obiekt\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 po prostu po\u0142\u0105czniem wyj\u015bciowo rozdzielonych materii czy idei, ale zupe\u0142nie now\u0105 ich materializacj\u0105.<\/span><\/p>\n

Prowadzone obserwacje w pierwszej cz\u0119\u015bci \u201eWykre\u015blone znaczenia” dotycz\u0105 konsekwencji, jakie przynosi przechwycenie dla rozumienia interpretacji i warto\u015bciowania obiekt\u00f3w sztuki. Na przyk\u0142adzie prac m.in. Jakuba Woynarowskiego, Valie Export, Witolda Wirpszy, Kiry Pietrek autorka ksi\u0105\u017cki pokazuje, jak przechwycenie zmienia spos\u00f3b obchodzenia si\u0119 z obiektami sztuki. W drugiej cz\u0119\u015bci \u201eWalcz\u0105ce s\u0142owa i obrazy” przedmiotem uwagi s\u0105 powt\u00f3rzenia walcz\u0105cych s\u0142\u00f3w i obraz\u00f3w, uj\u0119te jako szczeg\u00f3lny spos\u00f3b post\u0119powania z krzywdz\u0105cymi komunikatami. Prace m.in. Zofii Kulik, Pipillotti Rist, Tracey Emin s\u0142u\u017c\u0105 zakre\u015bleniu mo\u017cliwo\u015bci skutecznej odpowiedzi na \u201ewalcz\u0105ce” j\u0119zyki. W trzeciej cz\u0119\u015bci \u201ePrzechwycenia form materialno-przyrodniczych” materia\u0142em badawczym s\u0105 przechwycenia pochodz\u0105ce z porz\u0105dk\u00f3w \u015brodowiskowych (m.in. prace Susan Schuppli, Jeffa Walla, Pinar Yoldas, Donalda Judda).<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n

Arnold Zweig zum f\u00fcnfzigsten Todestag. <\/em>Hrsg. Krzysztof K\u0142osowicz. Peter Lang. Berlin 2019. ISBN 978-3-631-79890-4, ss. 208.
\n<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Monografia stanowi zbi\u00f3r artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci zwi\u0105zanego z Katowicami pisarza Arnolda Zweiga. Celem publikacji jest upami\u0119tnienie autora w pi\u0119\u0107dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 \u015bmierci oraz o\u017cywienie dyskusji naukowej skupionej wok\u00f3\u0142 jego bogatego dorobku artystycznego, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem aspekt\u00f3w literaturoznawczych, kulturoznawczych i komparatystycznych.<\/span><\/p>\n

Monografia obejmuje zar\u00f3wno podsumowanie aktualnego stanu bada\u0144, jak i nowe postulaty badawcze. Jest adresowana do mi\u0119dzynarodowego grona badaczy.<\/span><\/p>\n

Tematyka zgromadzonych w tomie przyczynk\u00f3w obejmuje m.in. nast\u0119puj\u0105ce obszary zwi\u0105zane z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 pisarza:<\/span><\/p>\n

– powie\u015bci, nowele, utwory dramatyczne,<\/span><\/p>\n

– korespondencja i eseje,<\/span><\/p>\n

– publikacje na temat judaizmu i syjonizmu,<\/span><\/p>\n

– spu\u015bcizna i recepcja Arnolda Zweiga,<\/span><\/p>\n

– zwi\u0105zki autora ze \u015al\u0105skiem.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n \u015awiaty poetyckie Edwarda Zymana<\/em><\/strong>. Pod red. M. Kisiela i B. Sza\u0142asty-Rogowskiej. Wydawnictwo Naukowe \u201e\u015al\u0105sk\u201d. Katowice 2019. ISBN 978-83-8183-011-9, ss. 296.<\/strong><\/span><\/p>\n

Monografia zbiorowa \u015awiaty poetyckie Edwarda Zymana<\/em>, opublikowana przez Wydawnictwo Naukowe \u201e\u015al\u0105sk\u201d jako dziewi\u0105ty tom \u015awiat\u00f3w poetyckich<\/em>, to polifoniczna i wieloaspektowa opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu i poezji jednego z najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w emigracji polskiej w Kanadzie w XX i XXI wieku. Ksi\u0105\u017ck\u0119, zawieraj\u0105c\u0105 jedena\u015bcie artyku\u0142\u00f3w, otwiera List zza Oceanu<\/em> Edwarda Zymana oraz wywiad przeprowadzony z Nim przez Ann\u0119 Lubicz-\u0141ub\u0119. Autorzy tekst\u00f3w naukowych przygl\u0105daj\u0105 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci poetyckiej Edwarda Zymana pod r\u00f3\u017cnym k\u0105tem. Pisz\u0105 na przyk\u0142ad o dzia\u0142alno\u015bci \u015bl\u0105skiego dziennikarza i poety w Solidarno\u015bci, o uwi\u0119zieniu go w czasie stanu wojennego, o emigracji, o zmaganiach z rzeczywisto\u015bci\u0105 kanadyjsk\u0105 i tak zwan\u0105 \u201epolonijn\u0105\u201d (Marek Kusiba), o jego pogl\u0105dach metapoetyckich (Jan Wolski i Kamila Czaja), o dostrzeganej w jego poezji korelacji b\u00f3lu i prawdy (Ewelina Suszek), o stanie zagro\u017cenia (Jan Kryszak), o poetyckich apostrofach do ojczyzny, polityki i \u015bmierci (Katarzyna Niesporek), wyobcowaniu (Ewa Bartos), pami\u0119ci, wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, przemijaniu i refleksji metafizycznej (Janusz Pasterski), o motywie snu, ojczyzny i nostalgii (Justyna Budzik), o poetyckiej kreacji Boga (Magdalena Piotrowska-Grot) czy o autoironicznej samoobronie poetyckiej (Piotr Zaczkowski). Tom dope\u0142nia zestawienie bibliograficzne prac Edwarda Zymana i po\u015bwi\u0119conych jego tw\u00f3rczo\u015bci (Pawe\u0142 Majerski).\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Maski wolno\u015bci w dramacie i teatrze XX i XXI wieku<\/em>. Red. Lidia Mi\u0119sowska, Paulina Charko-Klekot, Anna Tyka. Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2019 (Biblioteka Przegl\u0105du Rusycystycznego; nr 31). ISBN: 978-83-8183-022-5, ss. 392.<\/strong>
\n<\/em><\/span><\/p>\n

Zebrane w monografii interdyscyplinarne teksty polskich i zagranicznych badaczy prezentuj\u0105 r\u00f3\u017cnorodnie ugruntowane kulturowo i filozoficznie idee wolno\u015bci, do kt\u00f3rych odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 dramaturdzy i ludzie teatru XX i XXI wieku, poruszaj\u0105c ten problem i buduj\u0105c literackie oraz teatralne obrazy wolno\u015bci, a tak\u017ce nierzadko manifestuj\u0105c w\u0142asne, artystyczne dzia\u0142ania wolno\u015bciowe tworzonymi tekstami i spektaklami. Pomieszczone w tomie prace po\u015bwi\u0119cono w szczeg\u00f3lno\u015bci rosyjskiemu, polskiemu, bia\u0142oruskiemu, angielskiemu, kanadyjskiemu oraz szwajcarskiemu dramatowi i teatrowi. Autorzy szkic\u00f3w przybli\u017caj\u0105 problematyk\u0119 wolno\u015bciow\u0105 zar\u00f3wno w uj\u0119ciu filozoficznym, jak i metaartystycznym oraz lingwostylistycznym.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Translation in Culture. <\/em>(In)fidelity in Translation<\/em>. Vol. 2.\u00a0 Eds. Agnieszka Adamowicz-Po\u015bpiech, Marta Mamet-Michalkiewicz. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3435-6, ss. 168.<\/strong><\/span><\/p>\n

Praca jest drugim tomem serii Translation in Culture <\/em>i podejmuje zagadnienie (nie)wierno\u015bci w przek\u0142adzie. Szereg autor\u00f3w i autorek (K. Stadnik, A. Szczepan-Wojnarska, A. Miko\u0142ajko, \u0141. Barci\u0144ski, M. Jurkowicz, J. Skwarzy\u0144ski, J. Wieczorek, E. Wyl\u0119\u017cek)) analizuje utwory sakralne, dzie\u0142a literackie i komiksy por\u00f3wnuj\u0105c ich t\u0142umaczenia lub serie t\u0142umacze\u0144 w kontek\u015bcie kultury angloj\u0119zycznej jak i polskiej. Badacze analizuj\u0105 bariery kulturowe w przek\u0142adzie artystycznym, wskazuj\u0105c na odmienne funkcjonowanie t\u0142umacze\u0144 w r\u00f3\u017cnych kulturach, histori\u0119 recepcji przek\u0142ad\u00f3w oraz ich wp\u0142yw na kultur\u0119 przyjmuj\u0105c\u0105. Publikacja adresowana jest do student\u00f3w filologii zainteresowanych przek\u0142adem artystycznym, badaczy literatury i kultury angloj\u0119zycznej i polskiej oraz do wszystkich zainteresowanych pog\u0142\u0119bieniem wiedzy na temat koncepcji \u201ewiernego\u201d przek\u0142adu oraz znaczenia tekst\u00f3w t\u0142umaczonych w systemie literatury docelowej.<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Ananda Devi: Ewa ze swych zgliszcz: powie\u015b\u0107<\/em>. Przek\u0142. i oprac. Krzysztof Jarosz. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-64134-33-3, ss. 192.<\/strong> <\/span><\/p>\n

Krytyczne wydanie jednej z najbardziej cenionych i omawianych powie\u015bci maurytyjskiej pisarki, Anandy Devi, w kt\u00f3rej autorka, kieruj\u0105c si\u0119 zasad\u0105 detropikalizacji, ukazuje, jak sama m\u00f3wi, „drug\u0105 stron\u0119 kartki pocztowej” swojego kraju, Mauritiusa, w kt\u00f3rym problem gettoizacji biedy, endemicznej prostytucji i bezrobocia stanowi\u0105 jedn\u0105 z bol\u0105czek wykluczaj\u0105cych z udzia\u0142u w umiarkowanym sukcesie ekonomicznym \u017cyj\u0105cej z turystyki wyspy najubo\u017csz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 ludno\u015bci zamieszkuj\u0105c\u0105 blokowisko na peryferiach stolicy. Niniejsze wydanie inauguruje seri\u0119 wydawnicz\u0105 „Frankofonia literaria” zainicjowan\u0105 i prowadzon\u0105 przez Krzysztofa Jarosza. Seria jest wsp\u00f3\u0142wydawana przez gda\u0144skie Wydawnictwo w Podw\u00f3\u00aeku i Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego i ma na celu upowszechnianie wybitnych dzie\u0142 francuskoj\u0119zycznej literatury wsp\u00f3\u0142czesnej tworzonej przez pisarzy spoza Francji.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Ryszard Kozio\u0142ek: Wiele tytu\u0142\u00f3w<\/em>. Wydawnictwo Czarne. Wo\u0142owiec 2019. ISBN: 978-83-8049-942-3, ss. 304.<\/span><\/strong><\/p>\n

Czytajmy klasyk\u00f3w, by pozna\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 \u2013 nawo\u0142uje Ryszard Kozio\u0142ek, pokazuj\u0105c, jak wa\u017cna dla przetrwania naszego gatunku jest zdolno\u015b\u0107 rozumienia i\u00a0komentowania literatury. Bo to w\u0142a\u015bnie\u00a0<\/u>literatura dostarcza nam narz\u0119dzi do wyobra\u017cania sobie przysz\u0142o\u015bci, to ona pomaga nam odr\u00f3\u017cni\u0107 k\u0142amstwo fikcji od k\u0142amstwa, kt\u00f3re podaje si\u0119 za prawd\u0119. Skomplikowane? Nie mniej ni\u017c fake newsy, medialne manipulacje i\u00a0g\u0105szcz wiadomo\u015bci udost\u0119pnianych w\u00a0internecie. Literatura w\u00a0interpretacji Kozio\u0142ka to nie\u00a0martwy zapis, oceniany przez krytyk\u00f3w, opisywany przez literaturoznawc\u00f3w i\u00a0przeznaczony do tego, by dr\u0119czy\u0107 m\u0142odzie\u017c szklon\u0105. To spogl\u0105danie w\u00a0lustro kultury, specjalna odmiana edukacji obywatelskiej, kt\u00f3rej celem jest nie tylko rozumienie \u015bwiata, ale te\u017c wytworzenie w\u00a0sobie zdolno\u015bci do wyra\u017cania niezgody na to, co ju\u017c jest i\u00a0co mo\u017ce by\u0107.<\/span><\/p>\n

Zbi\u00f3r esej\u00f3w o\u00a0literaturze, kulturze, historii i\u00a0sztuce to erudycyjna wyprawa szlakiem wielkich dzie\u0142, bohater\u00f3w i\u00a0kulturowych kontekst\u00f3w. Jest tu Szekspirowski sonet jako spos\u00f3b na bezradno\u015b\u0107, jest wywr\u00f3cona do g\u00f3ry nogami\u00a0Lalka<\/i>, \u015bmiej\u0105cy si\u0119 Camus i\u00a0pytania o\u00a0to, czego o\u00a0Jezusie nie powiedzieli nam ewangeli\u015bci. Kozio\u0142ek u\u017cywa\u00a0tekst\u00f3w staro\u017cytnych do wyja\u015bniania zdarze\u0144 jak najbardziej wsp\u00f3\u0142czesnych, dlatego niech nie zdziwi czytelnika spotkanie\u00a0w\u00a0jednym zdaniu Harveya Weinsteina ze \u015bwi\u0119tym Augustynem.
\n<\/b><\/span><\/p>\n

Publikacja wsp\u00f3\u0142finansowana przez Uniwersytet \u015al\u0105ski w\u00a0Katowicach.<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Literatura popularna. T. 3, Krymina\u0142<\/em>. Red. Ewa Bartos, Katarzyna Niesporek. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3540-7, ss. 376.<\/strong> <\/span><\/p>\n

Monografia zbiorowa Literatura popularna T.3: Krymina\u0142<\/em> jest trzecim tomem z serii zapocz\u0105tkowanej przez publikacj\u0119 ksi\u0105\u017cki Literatura popularna T.1: Dyskursy wielorakie<\/em>. Nie zapominaj\u0105c o wa\u017cnych pracach na temat krymina\u0142u Stanis\u0142awa Bara\u0144czaka, Jerzego Siewierskiego, Bernadetty Darskiej, Mariusza Kraski, Mariusza Czubaja, Tadeusza Cegielskiego, Rogera Cailloisa, Stanko Lesica, a tak\u017ce o \u2013 w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119conych krymina\u0142owi \u2013 \u201eTekstach\u201d z 1973 roku czy \u201eCzasie Kultury\u201d z 2010, trzeci tom bada\u0144 nad literatur\u0105 popularn\u0105 chcemy po\u015bwi\u0119ci\u0107 w\u0142a\u015bnie temu gatunkowi. Krymina\u0142 stanowi\u0142 i stanowi intelektualn\u0105 zagadk\u0119 dla czytelnika oraz stawia wyzwania jego badaczom. Mimo nies\u0142abn\u0105cej jego popularno\u015bci i zwi\u0119kszonego zainteresowania nim krytyk\u00f3w, wci\u0105\u017c sytuuje si\u0119 na peryferiach wsp\u00f3\u0142czesnego literaturoznawstwa. Artyku\u0142y umieszczone w tej ksi\u0105\u017cce s\u0105 pr\u00f3b\u0105 refleksji nad tym zjawiskiem kultury [op. wyd.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Ewa Bartos: Miejsca (w) wyobra\u017ani: studia i szkice o poetach z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska<\/em>. Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2019. ISBN: 978-83-7164-528-0, ss. 288.<\/span><\/strong><\/p>\n

Pi\u0119tna\u015bcie lat po przy\u0142\u0105czeniu G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do Polski redaktorzy \u201eWiadomo\u015bci Literackich\u201d postanowili po\u015bwi\u0119ci\u0107 mu ca\u0142e pismo. W czterdziestym \u00f3smym numerze z 1936 roku swoje wyobra\u017cenie na temat tej ziemi zaprezentowali czytelnikom m.in. Ksawery Pruszy\u0144ski, Stanis\u0142aw Przybyszewski, Maria D\u0105browska, Pola Gojawiczy\u0144ska. W\u015br\u00f3d wybitnych przedstawicieli dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego zaproszonych do wyg\u0142oszenia swojej opinii by\u0142a tak\u017ce Wanda Melcer, kt\u00f3ra stwierdzi\u0142a, \u017ce: Ta ca\u0142a pi\u0119kna i bogata kraina, razem ze swoimi przedziwnymi lud\u017ami, razem ze swoj\u0105 struktur\u0105 spo\u0142eczn\u0105, razem z konwencj\u0105 genewsk\u0105, z kilometrami swoich skomplikowanych granic, ze swoimi okresowymi obywatelami, ze swoimi sekciarzami, kwiatami, zwierz\u0119tami i w\u0119glem, to kraina wielkiej przygody.<\/span><\/p>\n

\u015al\u0105sk to miejsce \u201ebogate\u201d, \u201edziwne\u201d, \u201eskomplikowane\u201d. Niezwyk\u0142o\u015b\u0107 jest jedn\u0105 z jego najwi\u0119kszych zalet, sprawia, \u017ce to \u201ekraina wielkiej przygody\u201d. Silesia Superior porusza wyobra\u017ani\u0119. Emil Zegad\u0142owicz pisa\u0142 o jej \u201edw\u00f3ch odr\u0119bnych obliczach: jednym istotnie zielonym, drugim istotnie czarnym\u201d. Ferdynand Goetel kopalni\u0119 w Mys\u0142owicach przedstawia\u0142 jako \u201emonumentaln\u0105 budowl\u0119\u201d, kt\u00f3ra \u201eprzypomina jak gdyby wielki statek oceaniczny o licznych pok\u0142adach\u201d. Co sprawia\u0142o, \u017ce w wyobra\u017ani pisarza skojarzenia arktyczne przylega\u0142y do industrialnej przestrzeni? Z jakiej przyczyny Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, tworz\u0105c fotograficzne impresje ze \u015al\u0105ska, przyr\u00f3wnywa\u0142 hut\u0119 do \u201esiedmiostrunnej, pomylonej, jakiej\u015b harfy pod niskim jesiennym niebem\u201d? Dwie osobowo\u015bci tw\u00f3rcze zastosowa\u0142y odmienn\u0105 metaforyk\u0119 do opisu tej samej przestrzeni. Autor S\u0142awy i chwa\u0142y notowa\u0142: \u201eGdy stoj\u0119 tak i patrz\u0119, bior\u0119 ten pejza\u017c w siebie [\u2026]\u201d. Uwaga ta pozwala przesun\u0105\u0107 akcent z miejsca na podmiot to miejsce obserwuj\u0105cy. To on, wraz ze swoim baga\u017cem do\u015bwiadcze\u0144, wp\u0142ywa na spos\u00f3b przedstawienia przestrzeni [ze wst\u0119pu].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Pergamin wspomnie\u0144: szkice o poezji Mariana Kisiela<\/em>. Red. Ewa Bartos, Pawe\u0142 Majerski, Katarzyna Niesporek. s\u0142owo\/obraz terytoria. Gda\u0144sk 2019. ISBN: 978-83-7453-597-7, ss. 430.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ju\u017c pierwszy kontakt z zawarto\u015bci\u0105 tomu pozwala zauwa\u017cy\u0107 przemy\u015blany dob\u00f3r autor\u00f3w: obok uznanych s\u0142aw z r\u00f3\u017cnych uczelni obecni s\u0105 tak\u017ce pracownicy m\u0142odsi, w\u015br\u00f3d nich uczniowie Profesora Mariana Kisiela, kt\u00f3rym jest dane by\u0107 \u017cywym \u015bwiadectwem kszta\u0142towania si\u0119 jego szko\u0142y naukowej. Urzeka za\u0142o\u017cenie, \u017ce tym razem pisa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie i dyskutowa\u0107 nie o Profesorze, lecz o Poecie. [\u2026] Zawarto\u015b\u0107 tomu jest wyj\u0105tkowo skondensowana, skupiona wok\u00f3\u0142 sensu i celu jednostkowego \u017cycia i egzystencji oraz pyta\u0144, czy mamy szanse w ni\u0105, tajemnicz\u0105 i zakryt\u0105, ingerowa\u0107, wp\u0142ywa\u0107 na jej przebieg. Pytania formu\u0142uje Poeta, lecz refleksje dopowiadane przez koleg\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 mno\u017c\u0105 my\u015bli i sygna\u0142y niepewno\u015bci. [\u2026] Problematyka rozpraw skupia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie wok\u00f3\u0142 tego, co zawsze jest w wierszach Kisiela najwa\u017cniejsze, czyli refleksji na temat wyobra\u017ani, jej kreacyjnej roli w odmienianiu egzystencji. Konfrontacja Poety ze \u015bmierci\u0105, pr\u00f3by przezwyci\u0119\u017cenia jej w\u0142adzy absolutnej, przenikni\u0119cia poza jej granice, na drug\u0105 stron\u0119 \u017cywota, jest miejscami tak przemo\u017cna, \u017ce wydaje si\u0119 czasem niemal przekracza\u0107 granic\u0119 niestosownej ciekawo\u015bci, ulega\u0107 pokusie rujnowania cmentarnej powagi, zahaczania wizji o pogranicze obscen\u00f3w, zbli\u017ce\u0144 do groteski. [\u2026] Autorzy tomu podejmuj\u0105 tematy wyobra\u017ani i \u015bmierci, pisz\u0105 o uwi\u0119zionym w tych przestrzeniach Marianie Kisielu, o otaczaj\u0105cej aurze nocy, czasie dla Poety najbardziej \u201ew\u0142asnym\u201d [z recenzji prof. dr hab. Aliny Kowalczykowej].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Kontynenty. T. 1, Studia i szkice o tw\u00f3rczo\u015bci Andrzeja Buszy<\/em>. Red. Marian Kisiel, Janusz Pasterski. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN 978-83-226-3499-8, ss. 444.<\/span><\/strong><\/p>\n

Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Andrzeja Buszy nale\u017cy z pewno\u015bci\u0105 do najbardziej zadziwiaj\u0105cych zjawisk we wsp\u00f3\u0142czesnej literaturze polskiej. Wynika to przede wszystkim z oryginalno\u015bci i odr\u0119bno\u015bci jego uniwersalnej wizji \u015bwiata, rozpoznawalnej dykcji poetyckiej czy charakterystycznego uk\u0142adu problem\u00f3w i zagadnie\u0144, ale r\u00f3wnie\u017c ze szczeg\u00f3lnego statusu tego tw\u00f3rcy, kt\u00f3ry jest pisarzem dwuj\u0119zycznym i literacko usytuowanym pomi\u0119dzy co najmniej dwoma tradycjami kulturowymi (dobrze to ilustruje poj\u0119cie \u201einbetweenness\u201d), a tak\u017ce z jego z\u0142o\u017conej biografii, rozpisanej na wiele etap\u00f3w wychod\u017aczej, a p\u00f3\u017aniej emigracyjnej drogi \u017cycia. Poeta, prozaik, t\u0142umacz, krytyk, historyk literatury angielskiej, conradysta \u2013 pozostaje jednym z ostatnich a zarazem najciekawszych tw\u00f3rc\u00f3w powrze\u015bniowej emigracji niepodleg\u0142o\u015bciowej. Urodzony w Krakowie w 1938 roku, opu\u015bci\u0142 z rodzicami Polsk\u0119 17 wrze\u015bnia nast\u0119pnego roku, czas wojny sp\u0119dzi\u0142 na Bliskim Wschodzie, a w latach 1947\u20131965 przebywa\u0142 w Anglii, gdzie uko\u0144czy\u0142 filologi\u0119 angielsk\u0105 (University College w Londynie). W roku 1965 osiedli\u0142 si\u0119 w Kanadzie i zosta\u0142 wyk\u0142adowc\u0105, a p\u00f3\u017aniej profesorem literatury angielskiej w University of British Columbia w Vancouver. W latach 1958\u20131962 by\u0142 cz\u0142onkiem zespo\u0142u redakcyjnego londy\u0144skich pism literackich: \u201eMerkuriusz Polski \u2013 \u017bycie Akademickie\u201d, \u201eKontynenty \u2013 Nowy Merkuriusz\u201d i \u201eKontynenty\u201d, oraz grupy poetyckiej skupionej wok\u00f3\u0142 tego \u015brodowiska. Jest laureatem Nagrody Fundacji im. Ko\u015bcielskich (1962), Fundacji im. W\u0142adys\u0142awa i Nelli Turza\u0144skich (2005) oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich za Granic\u0105 (2013). Opublikowa\u0142 mi\u0119dzy innymi osiem tom\u00f3w poetyckich, kilkana\u015bcie opowiada\u0144, wiele przek\u0142ad\u00f3w poezji polskiej na j\u0119zyk angielski (we wsp\u00f3\u0142pracy z Bogdanem Czaykowskim \u2013 w tym utwory Bia\u0142oszewskiego, Iwaszkiewicza, Jastruna, Mi\u0142osza, Wierzy\u0144skiego), monografi\u0119 o tak zwanym polskim zapleczu Josepha Conrada i wp\u0142ywie literatury polskiej na jego pisarstwo oraz sporo artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych tw\u00f3rczo\u015bci autora J\u0105dra ciemno\u015bci<\/em>. (…) [op. wyd.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n \u015awiaty poetyckie Jerzego Lucjana Wo\u017aniaka<\/em>. Red. Marian Kisiel, Katarzyna Niesporek. Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2019. ISBN: 978-83-8183-010-2, ss. 178.<\/span><\/strong><\/p>\n

Artur Daniel Liskowacki napisa\u0142, \u017ce wiersze Jerzego Lucjana Wo\u017aniaka wpisuj\u0105 si\u0119 w dwa porz\u0105dki: wewn\u0119trzny (liryka \u201eopowiadaj\u0105ca o \u017cyciu i \u015bmierci oraz spajaj\u0105cej je mi\u0142o\u015bci\u201d) i przestrzenny (\u201ew\u0119dr\u00f3wka w pejza\u017cu realnym, lecz i metafizycznym\u201d). Rzeczywi\u015bcie: tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Wo\u017aniaka wyra\u017anie pokazuje, jak wa\u017cne s\u0105 dla niego dwa wielkie tematy: natury i egzystencji. Okre\u015blaj\u0105 one charakter tej poezji jako rodz\u0105cej si\u0119 na styku si\u0142 odwiecznych, odkrywaj\u0105cych wzajemne podleg\u0142o\u015bci i dominacje. W \u015bwiecie natury \u2013 \u017cywio\u0142 g\u00f3r ujawnia swoj\u0105 kosmiczn\u0105 niepoj\u0119to\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie, budz\u0105c respekt i podziw, sk\u0142ania do poznawania siebie wci\u0105\u017c od nowa. W \u015bwiecie egzystencji \u2013 to, co intymne, zarazem nadaje pewno\u015b\u0107 istnieniu, odkrywaj\u0105c tak\u017ce wszelkie u\u0142omno\u015bci cia\u0142a [od redaktor\u00f3w].<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Nie tylko dialogi: recepcja tw\u00f3rczo\u015bci Lukiana w Bizancjum.<\/em> Red. Jan Kucharski, Przemys\u0142aw Marciniak, Katarzyna Warcaba. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3713-5, ss. 246.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka \u201eNie tylko dialogi. Recepcja tw\u00f3rczo\u015bci Lukiana w Bizancjum\u201d przynosi pierwsze polskie (i drugie po w\u0142oskim) komentowane t\u0142umaczenie dwunastowiecznych bizanty\u0144skich utwor\u00f3w wzorowanych na Lukianie autorstwa Teodora Prodromosa, a tak\u017ce unowocze\u015bniony przek\u0142ad dw\u00f3ch anonimowych dialog\u00f3w: \u201eCharidemos\u201d i \u201eFilopatris\u201d. Bizanty\u0144scy autorzy dokonali tw\u00f3rczego recyklingu motyw\u00f3w zaczerpni\u0119tych z tw\u00f3rczo\u015bci Lukiana, opisuj\u0105c spotkanie z krwawym dentyst\u0105, aukcj\u0119, na kt\u00f3rej mo\u017cna kupi\u0107 \u017cywot Homera i Arystofanesa (Teodor Prodromos), czy relacjonuj\u0105c rozmow\u0119 \u015bwie\u017co nawr\u00f3conego chrze\u015bcijanina z jego poga\u0144skim przyjacielem (anonimowy \u201eFilopatris”). T\u0142umaczeniom towarzyszy obszerny komentarz i wst\u0119p [op. wyd.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Dialog troisty: colloquia o Juliuszu S\u0142owackim.<\/em> Red. Andrzej Kotli\u0144ski, Aleksander Nawarecki. Instytut Bada\u0144 Literackich PAN. Warszawa 2019. ISBN: 978-83-66448-00-1, ss. 270.<\/span><\/strong><\/p>\n

Publikacja Nawareckiego i Kotli\u0144skiego jest po prostu \u015bwietn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 o S\u0142owackim; interpretacyjnym majstersztykiem wolnym od wszelkich a priori i metodologicznych ci\u0119\u017car\u00f3w; nie otrzymujemy tu \u201enowego S\u0142owackiego\u201d, spod znaku modnych szk\u00f3\u0142 interpretacji, lecz \u201eS\u0142owackiego g\u0142\u0119bokiego\u201d, do kt\u00f3rego podchodzi si\u0119 z taktem, wyczuciem i kt\u00f3rego czyta si\u0119 bardzo dok\u0142adnie, z rozmys\u0142em, zawierzaj\u0105c jego s\u0142owu, a nie przedustawnym za\u0142o\u017ceniom.<\/span><\/p>\n

Dialogiczno\u015b\u0107 tej formy realizuje si\u0119 na dwa sposoby. Po pierwsze przez spotkanie tekst\u00f3w obu autor\u00f3w wok\u00f3\u0142 jednego wiod\u0105cego tematu; temat\u00f3w takich jest siedem i ka\u017cdy wywo\u0142uje dwa odr\u0119bne g\u0142osy. Po drugie pojawia si\u0119 na ko\u0144cu ksi\u0105\u017cki dialog sensu stricto: rozmowa obu autor\u00f3w, stanowi\u0105ca rodzaj podsumowania czy zako\u0144czenia, skupiona wok\u00f3\u0142 motywu ornitologicznego, lecz obejmuj\u0105ca w istocie ca\u0142e dzie\u0142o S\u0142owackiego i sama w sobie stanowi\u0105ca jeden z najbardziej fascynuj\u0105cych fragment\u00f3w. Ujawniaj\u0105c osobiste nami\u0119tno\u015bci, to sprzeczaj\u0105c, to godz\u0105c si\u0119, autorzy w rozmowie tej wypowiadaj\u0105 niby ludycznie, jakby mimochodem, a przecie\u017c jak\u017ce dobitnie i jak\u017ce fundamentalnie swoje widzenie tw\u00f3rczo\u015bci S\u0142owackiego [z recenzji Marka Bie\u0144czyka].<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Katarzyna Niesporek: Ha\u0142da: o \u015bl\u0105skiej wyobra\u017ani poetyckiej i symbolicznej<\/em>. Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2019. ISBN: 978-83-226-3603-9, ss. 320.<\/span><\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka nie jest sproblematyzowan\u0105 rozpraw\u0105, lecz zbiorem szkic\u00f3w i interpretacji. W centrum widzenia autorki znalaz\u0142y si\u0119 wiersze, w kt\u00f3rych obraz ha\u0142dy jako najbardziej charakterystycznej ikony czarnego \u015al\u0105ska zosta\u0142 potraktowany symbolicznie. Ha\u0142da stanowi w nich nie tylko i nie wy\u0142\u0105cznie nieusuwalny element krajobrazu, lecz tak\u017ce niesie z sob\u0105 o wiele wa\u017cniejsze znaki \u2013 egzystencjalne oraz etyczne.<\/span><\/p>\n

Ha\u0142da jako symbol pejza\u017cu pojawia si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci wielu poet\u00f3w \u015bl\u0105skich. Tutaj przywo\u0142ano tych najbardziej charakterystycznych i by\u0107 mo\u017ce dla swojego czasu, a nawet dla literatury na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku \u2013 najwa\u017cniejszych. Ryzyko hierarchii nie jest moim zamiarem, poniewa\u017c nie o porz\u0105dek historycznoliteracki chodzi, ale o pr\u00f3b\u0119 stematyzowania tego, co do tej pory umyka\u0142o spojrzeniu krytycznemu. Zobaczy\u0107 \u015al\u0105sk i cz\u0142owieka zamkni\u0119tego w przemys\u0142owym krajobrazie w\u0142a\u015bnie przez pryzmat jego najoczywistszej ikony \u2013 to zderzy\u0107 si\u0119 z niezwykle wa\u017cnymi pytaniami o istnienie i jego warto\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Ha\u0142d\u0119 przywo\u0142uj\u0105 w swoich wierszach poeci wybitni i minorum gentium, klasycy dwudziestowiecznej liryki i amatorzy. Nie spos\u00f3b ich tu wszystkich przywo\u0142a\u0107, dlatego prowadzone rozwa\u017cania zosta\u0142y ograniczone do pierwszego i do drugiego pokolenia autor\u00f3w literatury polskiej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku po roku 1922 \u2013 Emila Zegad\u0142owicza (ur. 1888), W\u0142odzimierza \u017belechowskiego (ur. 1893) , Wilhelma Szewczyka (ur. 1913), Boles\u0142awa Lubosza (ur. 1928), Tadeusza Kijonki (ur. 1936) i Stanis\u0142awa Krawczyka (ur. 1938).<\/span><\/p>\n

Z ich wierszy (z wyj\u0105tkiem utwor\u00f3w autora Ballad, kt\u00f3ry pozbawi\u0142 \u015al\u0105sk zwa\u0142\u00f3w) mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 podobne obrazy ha\u0142d, mimo \u017ce s\u0105 one opisywane na r\u00f3\u017cnych etapach czasu spo\u0142ecznego. W\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi przedstawienia usypisk jako g\u00f3r \u017cycia, kt\u00f3re zaskakuj\u0105 rozwijaj\u0105c\u0105 si\u0119 na nich przyrod\u0105; jako miejsc pe\u0142ni\u0105cych rol\u0119 schron\u00f3w, bunkr\u00f3w, sk\u0142adowania amunicji podczas wojennej zawieruchy czy powsta\u0144 \u015bl\u0105skich; jako ustronnych przestrzeni spotka\u0144, blisko\u015bci kochank\u00f3w; jako miejsc biedy, ale tak\u017ce pracy i ocalenia cz\u0142owieka; jako \u015bmietniki, przestrzenie gromadzenia pokopalnianych odpad\u00f3w, rzeczy niepotrzebnych i wyrzuconych; jako wzniesienia zanieczyszczaj\u0105ce otoczenie i truj\u0105ce \u015brodowisko.<\/span><\/p>\n

Zaprezentowane w ksi\u0105\u017cce szkice o \u015bl\u0105skich poetach koncentruj\u0105 si\u0119 na interpretacji obrazu. Ka\u017cde jego widzenie kszta\u0142tuje si\u0119 natomiast indywidualnie, \u201eukazuje to, co widzialne, w inny, i od tej pory nieznany spos\u00f3b\u201d. Interpretacja ka\u017cdorazowo stanowi najwa\u017cniejsze narz\u0119dzie, poprzez kt\u00f3re mo\u017cna dotrze\u0107 do wyobra\u017ani tw\u00f3rc\u00f3w. Przywo\u0142ywany w pracy kontekst historyczno-literacki pojawia si\u0119 \u2013 by tak rzec \u2013 przy okazji, jest wzmocnieniem interpretacyjnych tez [op. wyd.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n \u00ab\u2026 nur Frauen k\u00f6nnen Briefe schreiben\u00bb Facetten weiblicher. Briefkultur nach 1750. Band 1<\/em>. Ed. by Renata Dampc-Jarosz, Pawe\u0142 Zarychta. Peter Lang 2019. ISBN: 9783631792247, ss. 332.<\/span><\/strong><\/p>\n

Die gegenw\u00e4rtigen digitalen Formen des Kommunizierens geben zweifelsohne Anlass zu Reflexionen \u00fcber die Geschichte der Gattung Brief, \u00fcber Brieftheorien und Briefautor_innen. Diese Voraussetzungen lie\u00dfen internationale Briefforscher_innen vom 3. bis 5. M\u00e4rz 2017 im Geb\u00e4ude der Jagiellonen-Bibliothek in Krak\u00f3w zu einer Tagung zusammenkommen und \u00fcber die Briefentwicklung seit dem 18. Jahrhundert bis zur Gegenwart nachdenken. Diese vertieften Reflexionen finden in den beiden vorliegenden B\u00e4nden ihren Niederschlag. Die Aufs\u00e4tze verbindet das Bestreben, die \u00c4sthetik des weiblichen Briefes aus drei Jahrhunderten einer kulturhistorischen Bilanz zu unterziehen, den Einfluss von gesellschaftlichen und kulturellen Faktoren auf die Entfaltung der weiblichen Briefkultur zu untersuchen sowie die Aufgaben der heutigen Briefedition und den Umgang mit Nachl\u00e4ssen zu erw\u00e4gen [desc. of the publ].<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n

\u00ab\u2026nur Frauen k\u00f6nnen Briefe schreiben\u00bbFacetten weiblicher Briefkultur nach 1750. Band 2<\/em>. Ed. by Renata Dampc-Jarosz, Pawe\u0142 Zarychta. Peter Lang 2019. ISBN: 9783631792278, ss. 310.<\/span><\/strong><\/p>\n

Die gegenw\u00e4rtigen digitalen Formen des Kommunizierens geben zweifelsohne Anlass zu Reflexionen \u00fcber die Geschichte der Gattung Brief, \u00fcber Brieftheorien und Briefautor_innen. Diese Voraussetzungen lie\u00dfen internationale Briefforscher_innen vom 3. bis 5. M\u00e4rz 2017 im Geb\u00e4ude der Jagiellonen-Bibliothek in Krak\u00f3w zu einer Tagung zusammenkommen und \u00fcber die Briefentwicklung seit dem 18. Jahrhundert bis zur Gegenwart nachdenken. Diese vertieften Reflexionen finden in den beiden vorliegenden B\u00e4nden ihren Niederschlag. Die Aufs\u00e4tze verbindet das Bestreben, die \u00c4sthetik des weiblichen Briefes aus drei Jahrhunderten einer kulturhistorischen Bilanz zu unterziehen, den Einfluss von gesellschaftlichen und kulturellen Faktoren auf die Entfaltung der weiblichen Briefkultur zu untersuchen sowie die Aufgaben der heutigen Briefedition und den Umgang mit Nachl\u00e4ssen zu erw\u00e4gen [desc. by the publ.].<\/span><\/p>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Nadodrza\u0144skie opowie\u015bci. Antologia tekst\u00f3w niemieckich autor\u00f3w z obszaru \u015arodkowej i Dolnej Odry przed 1945 rokiem<\/em>. Red. Renata Dampc-Jarosz, Hannelore Scholz-Lubbering. Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk” Katowice 2019. ISBN: 978-83-8183-024-9, ss. 174.<\/span><\/strong><\/p>\n

Miniatury, zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem formalno-gatunkowym, mog\u0105 by\u0107 czytane tak\u017ce w oderwaniu od lokalno\u015bci, kt\u00f3ra je wytworzy\u0142a \u2013 jako ba\u015bnie, podania, urywki z \u201ebajecznych dziej\u00f3w\u201d lub zagubionych kronik. Czas przyda\u0142 im literackiej patyny, a na ich miejscowych sensach, by\u0107 mo\u017ce w pe\u0142ni zrozumia\u0142ych ju\u017c tylko dla minionych spo\u0142eczno\u015bci, nadbudowa\u0142y si\u0119 znaczenia nowe, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 atrakcyjne tak dla odbiorcy z obszaru \u015arodkowej i Dolnej Odry, jak r\u00f3wnie\u017c dla mi\u0142o\u015bnika literatury ludowej czy te\u017c takiej, kt\u00f3ra eksponuje siln\u0105 wie\u017a z okre\u015blonym terytorium [z rec. prof. dr. hab. Zbigniewa Chojnowskiego].<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n
\r\n
\r\n \r\n
\r\n
\r\n Pisz\u0105c, zmieniam \u015bwiat. Heinrich B\u00f6ll czytany wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie<\/em>. Red. Renata Dampc-Jarosz, Leszek \u017byli\u0144ski. „Universitas”. Krak\u00f3w 2019. ISBN: 97883-242-3528-5, ss. 344.<\/span><\/strong><\/p>\n

Trudno wyobrazi\u0107 sobie, jak innym krajem by\u0142aby RFN bez Heinricha B\u00f6lla. Klasyk literatury niemieckiej, w\u015br\u00f3d dzisiejszej publiczno\u015bci bardziej znany ni\u017c czytany jak wielu innych pisarzy XX wieku, przywo\u0142ywany jest jako sprawdzony literacki kronikarz bo\u0144skiej Republiki Federalnej, cz\u0142owiek wielkiej uczciwo\u015bci, zaanga\u017cowany towarzysz czas\u00f3w kszta\u0142towania si\u0119 nowoczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa niemieckiego. Po jego \u015bmierci w 1985 roku nie ma ju\u017c w Niemczech autorytetu o takim autentyzmie, charyzmie i mi\u0119dzynarodowym wp\u0142ywie [op. wyd.].<\/span> \r\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":0,"parent":149,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1007"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3840,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1007\/revisions\/3840"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/il\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}