Pami\u0119tamy o...<\/h3> Profesor Andrzej Lasota (1932 - 2006)<\/h3>\r\n \r\n \r\n Andrzej Aleksander Lasota urodzi\u0142 si\u0119 11 stycznia 1932 roku w Warszawie. Ojciec Zygmunt, kt\u00f3ry w czasie s\u0142u\u017cby wojskowej awansowa\u0142 do stopnia pu\u0142kownika, bra\u0142 udzia\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej oraz walczy\u0142 w Powstaniu Warszawskim. Losy wojenne zmusi\u0142y rodzin\u0119 Lasot\u00f3w do wyjazdu do Krakowa, a nast\u0119pnie do Poznania, gdzie Andrzej Lasota zda\u0142 egzamin dojrza\u0142o\u015bci w Pa\u0144stwowej Szkole Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cej Stopnia Licealnego im. I. Paderewskiego. Zaraz po maturze, w roku 1951, Andrzej Lasota wr\u00f3ci\u0142 do Krakowa i rozpocz\u0105\u0142 studia fizyczne na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. Mimo \u017ce fizyka b\u0119dzie Go pasjonowa\u0107 zawsze, po dw\u00f3ch latach zmieni kierunek studi\u00f3w na matematyk\u0119. Powodem tej zmiany by\u0142a osobowo\u015b\u0107 znakomitego matematyka, Profesora Tadeusza Wa\u017cewskiego (1896\u20131972), kt\u00f3ry studentom fizyki Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego wyk\u0142ada\u0142 analiz\u0119 matematyczn\u0105, ukazuj\u0105c jej fizykalne i przyrodnicze tre\u015bci. Z niezwyk\u0142\u0105 si\u0142\u0105 przyci\u0105ga\u0142 wybitne umys\u0142y.<\/span><\/p>\nPrac\u0119 magistersk\u0105 Andrzej Lasota napisa\u0142 w roku 1955 pod kierunkiem Profesora Tadeusza Wa\u017cewskiego, kt\u00f3rego zawsze wspomina\u0142 w ciep\u0142ych s\u0142owach i z ogromnym szacunkiem. Doktoryzowa\u0142 si\u0119 w roku 1960 w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Promotorem dysertacji O pewnym problemie granicznym dla r\u00f3wnania struny drgaj\u0105cej\u00a0by\u0142 Profesor Tadeusz Wa\u017cewski.<\/span>
\nCztery lata p\u00f3\u017aniej habilitowa\u0142 si\u0119 na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego na podstawie rozprawy O istnieniu i jednoznaczno\u015bci rozwi\u0105za\u0144 nieliniowych r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych i ca\u0142kowych.\u00a0 Wyniki zawarte w rozprawie habilitacyjnej zosta\u0142y opublikowane w Biuletynie PAN.<\/span><\/p>\nProfesor Lasota awansowa\u0142 zawodowo i naukowo, zostaj\u0105c kolejno:
\n<\/span><\/p>\n\n- profesorem nadzwyczajnym nauk matematycznych w 1972 roku, a w 1979 \u2013 profesorem zwyczajnym;<\/span><\/li>\n
- cz\u0142onkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk w roku 1983, cz\u0142onkiem rzeczywistym\u00a0PAN w roku 1994;<\/span><\/li>\n
- cz\u0142onkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci w roku 1997, a cz\u0142onkiem czynnym tej Akademii w roku 2001.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W roku 1976 Profesor Andrzej Lasota przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Krakowa na Uniwersytet \u015al\u0105ski. Ale ka\u017cdy, kto zna\u0142 Profesora osobi\u015bcie, wie, \u017ce ca\u0142ym sercem by\u0142 dalej z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim zwi\u0105zany. Tam wyk\u0142ada\u0142 od roku 1955 do 2003, a w latach 1972\u20131975 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dziekana Wydzia\u0142u Matematyki, Fizyki i Chemii UJ. Ponadto w latach 1970\u20131976 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika Zak\u0142adu Rachunku Prawdopodobie\u0144stwa.<\/span><\/p>\nPozostaj\u0105c ca\u0142e \u017cycie uczuciowo zwi\u0105zanym z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim, Profesor wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma o\u015brodkami naukowo-badawczymi, m.in.:<\/span><\/p>\n\n- z Instytutem Maszyn Matematycznych w Krakowie (w latach 1967\u20131968), gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika pracowni;<\/span><\/li>\n
- z Uniwersytetem Marii Curie-Sk\u0142odowskiej \u2013 jako profesor zwyczajny w latach 1986\u20131988;<\/span><\/li>\n
- z Instytutem Matematycznym PAN, z kt\u00f3rym by\u0142 zwi\u0105zany od roku 1956, najpierw jako asystent, potem adiunkt, a w latach 1995\u20132006 jako profesor zwyczajny.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Od roku 1976 Profesor kontynuowa\u0142 prac\u0119 dydaktyczn\u0105 i naukow\u0105 na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, gdzie kierowa\u0142 Zak\u0142adem Biomatematyki, a potem Zak\u0142adem Teorii Prawdopodobie\u0144stwa. Na tej uczelni pracowa\u0142 a\u017c do \u015bmierci.<\/span>
\nS\u0105 dwie rzeczy, kt\u00f3re bardzo mi si\u0119 spodoba\u0142y; kiedy na UJ o co\u015b poprosi\u0142em w administracji, s\u0142ysza\u0142em: Tak, tak, panie profesorze, my to zaraz za\u0142atwimy! \u2013 i wiedzia\u0142em, \u017ce na p\u00f3\u0142 roku mam \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j \u2013 nikt nic nie zrobi; a tutaj: O, wie pan, to jest trudna sprawa, niech pan za dwa dni zajrzy, albo my zadzwonimy, zobaczymy, co da si\u0119 zrobi\u0107 \u2013 i z regu\u0142y spraw\u0119 po dw\u00f3ch dniach pomy\u015blnie za\u0142atwiono. To jest w\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad s\u0142ynnej \u015bl\u0105skiej solidno\u015bci. Tutaj te\u017c po raz drugi spotka\u0142em si\u0119 z tak\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 wiedzy. Studenci ze \u015al\u0105ska podchodzili do nauki z ogromnym entuzjazmem. Kiedy przychodzi\u0142em na wyk\u0142ad to wiedzia\u0142em, \u017ce oni czekaj\u0105 \u017cebym im co\u015b ciekawego i wa\u017cnego powiedzia\u0142. Musia\u0142em si\u0119 wi\u0119c naprawd\u0119 solidnie przygotowa\u0107, aby spe\u0142ni\u0107 te oczekiwania.<\/span><\/p>\nW uznaniu wybitnych zas\u0142ug, uchwa\u0142\u0105 z dnia 22 maja 2001 Senat Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przyzna\u0142 Profesorowi Andrzejowi Lasocie tytu\u0142\u00a0doktora honoris causa Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. W laudacji czytamy mi\u0119dzy innymi: (…) matematyka tworzona przez Dostojnego Doktoranta jest pr\u00f3by najwy\u017cszej. Jego osi\u0105gni\u0119cia s\u0105 g\u0142\u0119bokie i wyj\u0105tkowo oryginalne (…).<\/span><\/p>\nProfesor by\u0142 matematykiem wszechstronnym. Jego specjalno\u015bciami by\u0142y zar\u00f3wno r\u00f3wnania r\u00f3\u017cniczkowe, jak i teoria prawdopodobie\u0144stwa. Zainteresowania r\u00f3\u017cnymi zastosowaniami ju\u017c istniej\u0105cych narz\u0119dzi matematycznych oraz problemami przyrodniczymi, kt\u00f3re w naturalny spos\u00f3b mog\u0142y sugerowa\u0107 budow\u0119 nowych modeli matematycznych, pojawia\u0142y si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci naukowej Profesora Lasoty stale i w widoczny spos\u00f3b, a zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c podczas studi\u00f3w na fizyce.<\/span><\/p>\nJa jestem troch\u0119 nietypowy: mam na koncie oko\u0142o 20 prac dotycz\u0105cych zastosowa\u0144 matematyki. Niekt\u00f3rzy moi koledzy uwa\u017caj\u0105 wi\u0119c, \u017ce si\u0119 splami\u0142em. Ja za\u015b przyznaj\u0119 racj\u0119 bytu tylko takiej matematyce, kt\u00f3ra wyja\u015bnia rozmaite zjawiska wok\u00f3\u0142 nas. Nauka, kt\u00f3ra niczemu i nikomu nie s\u0142u\u017cy, do niczego si\u0119 nie nadaje. Trzeba jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce zastosowania matematyki rzadko s\u0105 natychmiastowe (wyj\u0105tek \u2013 tomograf!). Wybitne odkrycia z zakresu fizyki staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 nowych technologii z regu\u0142y po kilku dziesi\u0119cioleciach. Czas ten w przypadku matematyki musi by\u0107 znacznie d\u0142u\u017cszy, poniewa\u017c matematyk\u0119 stosuje si\u0119 poprzez nauki przyrodnicze. Stosuje si\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107, a nie przez pojedyncze twierdzenie.<\/span><\/p>\nProfesor Lasota mia\u0142 nie tylko odwag\u0119, ale wr\u0119cz nawyk atakowania problem\u00f3w najtrudniejszych. Nie powiela\u0142 znanych metod, lecz rozwija\u0142 w\u0142asn\u0105 problematyk\u0119 badawcz\u0105. Ka\u017cd\u0105 z uprawianych dziedzin wzbogaci\u0142 w\u0142asnymi rezultatami wysokiej rangi. Zawdzi\u0119czamy mu mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n- podanie zwi\u0105zku pomi\u0119dzy istnieniem i jednoznaczno\u015bci\u0105 rozwi\u0105za\u0144 (jednoznaczno\u015b\u0107 implikuje istnienie) dla nieliniowych r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych zwyczajnych, cz\u0105stkowych i ca\u0142kowych;<\/span><\/li>\n
- sformu\u0142owanie twierdzenia o funkcjach uwik\u0142anych dla funkcji nier\u00f3\u017cniczkowalnych oraz podanie zastosowa\u0144 tego twierdzenia w dowodach istnienia rozwi\u0105za\u0144 problem\u00f3w brzegowych i rozwi\u0105za\u0144 okresowych r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych zwyczajnych;<\/span><\/li>\n
- wykazanie, \u017ce w przestrzeniach Banacha istnienie rozwi\u0105za\u0144 r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych o prawej stronie ci\u0105g\u0142ej jest w\u0142asno\u015bci\u0105 generyczn\u0105 (wsp\u00f3\u0142autor: James A. Yorke);<\/span><\/li>\n
- rozwi\u0105zanie problemu Ulama dotycz\u0105cego istnienia miary niezmienniczej dla transformacji kawa\u0142kami monotonicznych;<\/span><\/li>\n
- uzyskanie w teorii operator\u00f3w nieliniowych odpowiednika alternatywy Fredholma;<\/span><\/li>\n
- podanie oryginalnej metody funkcji dolnej w teorii operator\u00f3w Markowa, kt\u00f3ra jest mocnym narz\u0119dziem badania asymptotycznej stabilno\u015bci operator\u00f3w Markowa;<\/span><\/li>\n
- zbadanie asymptotycznej stabilno\u015bci operator\u00f3w Markowa dzia\u0142aj\u0105cych na miarach i opisanie nowej klasy zbior\u00f3w, kt\u00f3re nazwa\u0142 semifraktalami (wsp\u00f3\u0142autorami tych rezultat\u00f3w byli J. A. Yorke i J. Myjak);<\/span><\/li>\n
- stworzenie podstaw teorii chaosu dla r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych cz\u0105stkowych pierwszego rz\u0119du,<\/span><\/li>\n
- zbudowanie modelu, kt\u00f3ry opisuje proces reprodukcji krwinek (wsp\u00f3\u0142autor: doc. Maria Wa\u017cewska-Czy\u017cewska).<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Za swoje wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe oraz organizacyjne Profesor by\u0142 wielokrotnie wyr\u00f3\u017cniany. Po\u015br\u00f3d nagr\u00f3d, kt\u00f3re otrzyma\u0142, s\u0105:<\/span><\/p>\n\n- nagroda\u00a0PTM\u00a0im. Stanis\u0142awa Zar\u0119by, w roku 1967;<\/span><\/li>\n
- nagroda\u00a0Naukowa Wydzia\u0142u III PAN, w roku 1969;<\/span><\/li>\n
- nagroda\u00a0Sekretarza Naukowego PAN, w roku 1974;<\/span><\/li>\n
- nagroda\u00a0PTM z dziedziny zastosowa\u0144 matematyki, w roku 1974.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
W dniu 1 wrze\u015bnia 2003 roku Walne Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Matematycznego nada\u0142o Profesorowi Andrzejowi Lasocie\u00a0godno\u015b\u0107 cz\u0142onka honorowego Polskiego Towarzystwa Matematycznego za wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe w dziedzinie matematyki i jej zastosowa\u0144 oraz za osi\u0105gni\u0119cia w kszta\u0142ceniu matematycznej kadry naukowej i zas\u0142ugi dla Polskiego Towarzystwa Matematycznego. W Polskim Towarzystwie Matematycznym Profesor pozostawa\u0142 od roku 1956, a w latach 1981\u20131983 pe\u0142ni\u0142 w nim funkcj\u0119 wiceprezesa.<\/span>
\nSzczeg\u00f3lnym wyr\u00f3\u017cnieniem by\u0142a przyznana Profesorowi Lasocie w roku 2004 Nagroda Prezesa Rady Ministr\u00f3w za wybitny dorobek naukowy.<\/span><\/p>\nProfesor by\u0142 uczonym niezwykle inspiruj\u0105cym dla otoczenia, st\u0105d w jego dorobku liczne prace wsp\u00f3\u0142autorskie. Niekt\u00f3re z nich maj\u0105 charakter interdyscyplinarny.\u00a0Spektakularnym przyk\u0142adem tego rodzaju osi\u0105gni\u0119\u0107 jest, wyr\u00f3\u017cniona w 1977 roku nagrod\u0105 naukow\u0105 Wydzia\u0142u Nauk Medycznych PAN,\u00a0seria prac napisanych z docent Mari\u0105 Wa\u017cewsk\u0105-Czy\u017cewsk\u0105 dotycz\u0105cych modelu matematycznego procesu reprodukcji krwinek. Wyniki te by\u0142y wykorzystane przez Mari\u0119 Wa\u017cewsk\u0105-Czy\u017cewsk\u0105 w praktyce klinicznej, przy leczeniu pewnych typ\u00f3w anemii polekowej. D<\/span>ocent Wa\u017cewska, wykorzystuj\u0105c do planowanej terapii rozwi\u0105zania badanego przez nas r\u00f3wnania r\u00f3\u017cniczkowego, pomog\u0142a w istotny spos\u00f3b kilku pacjentom z anemi\u0105 polekow\u0105.\u00a0Je\u017celi nawet w minimalnym stopniu moja praca si\u0119 do tego przyczyni\u0142a, to mo\u017ce jest to najwarto\u015bciowsza rzecz, jak\u0105 w \u017cyciu zrobi\u0142em…<\/span><\/p>\nPrac\u0119 nad modelami wzrostu i r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek prowadzi\u0142 kierowany przez Profesora Lasot\u0119 Zak\u0142ad Biomatematyki Uniwersytetu \u015al\u0105skiego wsp\u00f3lnie z Center of Nonlinear Dynamics Uniwersytetu McGilla w Montrealu, kt\u00f3rym kierowa\u0142 zaprzyja\u017aniony z Profesorem Michael C. Mackey. Wsp\u00f3\u0142praca z M. C. Mackeyem zaowocowa\u0142a monografi\u0105 Probabilistic Properties of Deterministic Systems, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w roku 1985\u00a0nak\u0142adem\u00a0Cambridge University Press.<\/span><\/p>\nW roku 1994 w presti\u017cowej serii Applied Mathematical Sciences wydawnictwa Springer opublikowana zosta\u0142a druga monografia Profesora, napisana wsp\u00f3lnie z\u00a0M. C. Mackeyem: Chaos, Fractals and Noise \u2013Stochastic Aspects of Dynamics, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Indywidualn\u0105 Ministra Edukacji Narodowej. Ta znakomita ksi\u0105\u017cka \u2013\u00a0jak napisano\u00a0w \u201eMathematical Reviews\u201d\u00a0\u2013 pokazuje uczonym z rozmaitych dyscyplin, jak mo\u017cna bada\u0107 nieliniowe uk\u0142ady dynamiczne przy pomocy teorii operator\u00f3w liniowych i teorii prawdopodobie\u0144stwa. Zdaniem jednego z czo\u0142owych specjalist\u00f3w ameryka\u0144skich, Jamesa A. Yorke\u2019a: Podej\u015bcie Profesora Lasoty do probabilistycznego traktowania uk\u0142ad\u00f3w dynamicznych przyj\u0119\u0142a szko\u0142a uk\u0142ad\u00f3w dynamicznych w Berkeley i sta\u0142o si\u0119 ono jednym z fundament\u00f3w tej teorii.<\/span><\/p>\nWyrazem uznania dla Jego osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych by\u0142y zaproszenia do wyg\u0142oszenia wyk\u0142ad\u00f3w:<\/span><\/p>\n\n- na Mi\u0119dzynarodowym Kongresie Matematyk\u00f3w w roku 1983 w Warszawie; zdaniem profesora Stanis\u0142awa \u0141ojasiewicza:\u00a0Jest to wyr\u00f3\u017cnienie w skali \u015bwiatowej, kt\u00f3rego dost\u0119puj\u0105 jedynie nieliczni;<\/span><\/li>\n
- im. W\u0142adys\u0142awa Orlicza w Collegium Mathematicum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w roku 2000;<\/span><\/li>\n
- im. Wac\u0142awa Sierpi\u0144skiego na Uniwersytecie Warszawskim\u00a0w roku 2002, po\u0142\u0105czone z wr\u0119czeniem Medalu Sierpi\u0144skiego za wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Dorobek naukowy Profesora Andrzeja Lasoty to 142 publikacje oraz wspomniane dwie monografie. Jest On r\u00f3wnie\u017c autorem wielu artyku\u0142\u00f3w przegl\u0105dowych oraz esej\u00f3w.\u00a0Profesor wypromowa\u0142 21 doktor\u00f3w nauk matematycznych.\u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest obecnie po habilitacji, a cztery spo\u015br\u00f3d tych os\u00f3b maj\u0105 tytu\u0142 profesorski. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, \u017ce doczeka\u0142 si\u0119\u00a0habilitant\u00f3w swoich uczni\u00f3w.<\/span>
\nInspiruj\u0105ca rola Profesora zosta\u0142a doceniona za granic\u0105. By\u0142 zapraszany na mi\u0119dzynarodowe imprezy matematyczne i proszony o wyg\u0142aszanie plenarnych odczyt\u00f3w. Presti\u017cowe zagraniczne instytucje naukowe wielokrotnie zaprasza\u0142y Profesora na pobyty badawcze i wyg\u0142aszanie wyk\u0142ad\u00f3w. Odwiedzi\u0142 w szczeg\u00f3lno\u015bci nast\u0119puj\u0105ce uczelnie:<\/span><\/p>\n\n- Dipartimento di Matematica \u201eUlisse Dini\u201d,\u00a0Universit\u00e0 degli Studi di Firenze, W\u0142ochy; 1968; 1975;<\/span><\/li>\n
- The Institute of Fluid Dynamics and Applied Mathematics,\u00a0University of Maryland, USA; 1969\u20131970;<\/span><\/li>\n
- Department of Physiology,\u00a0McGill\u00a0University, Montreal, Kanada; 1979, 1981;<\/span><\/li>\n
- Dipartimento di Matematica,\u00a0Universit\u00e0 degli Studi di Udine, W\u0142ochy; 1981;<\/span><\/li>\n
- Institute\u00a0of Mathematics,\u00a0Michigan State University, USA; 1982\u20131983;<\/span><\/li>\n
- Institute\u00a0of Mathematics,\u00a0University\u00a0of Oxford, Anglia; 1988;<\/span><\/li>\n
- Institute for Physical Science and Technology,\u00a0University of Maryland, USA; 1991.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto Profesor Lasota odwiedza\u0142 Dipartimento di Matematica Pura ed Applicata, Universit\u00e0 degli Studi di L\u2019Aquila we W\u0142oszech.\u00a0By\u0142 tam zapraszany w latach 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003. Pobyt na Uniwersytecie w L\u2019Aquila w 2005 roku by\u0142 Jego ostatnim zagranicznym pobytem naukowym.<\/span>
\nPe\u0142ni\u0142 wiele zaszczytnych funkcji naukowych. By\u0142 mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n- Cz\u0142onkiem Komitetu Matematyki Polskiej Akademii Nauk;<\/span><\/li>\n
- Cz\u0142onkiem Rady Naukowej Instytutu Matematycznego PAN;<\/span><\/li>\n
- Redaktorem Naczelnym serii matematycznej Biuletynu Polskiej Akademii Nauk;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
By\u0142 cz\u0142onkiem komitet\u00f3w redakcyjnych wielu czasopism o mi\u0119dzynarodowym zasi\u0119gu. Wymieni\u0119 kilka z nich:<\/span><\/p>\n\n- \u201eAnnales Polonici Mathematici\u201d,<\/span><\/li>\n
- \u201eCommentationes Mathematicae\u201d,<\/span><\/li>\n
- \u201eRivista di Matimatica Pura ed Applicata\u201d,<\/span><\/li>\n
- \u201eDynamics Reported\u201d,<\/span><\/li>\n
- \u201eJournal of the European Mathematical Society\u201d.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n
Profesor Lasota by\u0142 mistrzem wymagaj\u0105cym, ale najwi\u0119cej wymaga\u0142 od siebie. Seminaria Profesora cieszy\u0142y si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105, odznacza\u0142y si\u0119 wnikliw\u0105 analiz\u0105 rozwa\u017canych zagadnie\u0144, a z drugiej strony swobod\u0105 dyskusji i wymian\u0105 my\u015bli \u2013 nierzadko przeplatane dowcipem na odpowiednim poziomie. Ludzie je lubili i lubili Profesora, kt\u00f3ry zwyk\u0142 mawia\u0107: …m\u00f3j przepis na sukces sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: mie\u0107 szcz\u0119\u015bcie do ludzi i umie\u0107 je doceni\u0107. Ja mia\u0142em wielkie szcz\u0119\u015bcie…\u00a0Potrafi\u0142 jak nikt inny w ciekawy spos\u00f3b opowiada\u0107 o wielu powa\u017cnych sprawach, uzupe\u0142niaj\u0105c swoje wypowiedzi wywa\u017conymi \u017cartami.<\/span>
\nProfesor Andrzej Lasota cieszy\u0142 si\u0119 zas\u0142u\u017conym autorytetem w \u015brodowisku naukowym. Jak ma\u0142o kto wiedzia\u0142, kiedy jak\u0105\u015b prawd\u0119 mo\u017cna by\u0142o powiedzie\u0107, a kiedy nale\u017ca\u0142o j\u0105 powiedzie\u0107. By\u0142 przede wszystkim dobrym cz\u0142owiekiem, otwartym na ludzi i uczynnym. To w\u0142a\u015bnie Jego serdeczno\u015b\u0107 najcz\u0119\u015bciej wspominano podczas uroczysto\u015bci pogrzebowych, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 6 stycznia 2007 roku w Krakowie. Na Cmentarzu Rakowickim opr\u00f3cz rodziny Profesora zebra\u0142a si\u0119 ogromna rzesza: Jego uczniowie, wsp\u00f3\u0142pracownicy, przyjaciele i koledzy z wielu o\u015brodk\u00f3w uniwersyteckich \u2013 w tym rektorzy Uniwersytetu \u015al\u0105skiego i Jagiello\u0144skiego \u2013 oraz Polskiej Akademii Nauk. Przyszli po\u017cegna\u0107 nie tylko wielkiego matematyka, ale i wielkiego cz\u0142owieka.<\/span>
\nProfesor Andrzej Lasota jest niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z najbardziej znamienitych postaci, kt\u00f3re na trwale wpisa\u0142y si\u0119 w histori\u0119 Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/span><\/p>\nZmar\u0142 28 grudnia 2006 roku w Katowicach.<\/span><\/p>\n
Prac\u0119 magistersk\u0105 Andrzej Lasota napisa\u0142 w roku 1955 pod kierunkiem Profesora Tadeusza Wa\u017cewskiego, kt\u00f3rego zawsze wspomina\u0142 w ciep\u0142ych s\u0142owach i z ogromnym szacunkiem. Doktoryzowa\u0142 si\u0119 w roku 1960 w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Promotorem dysertacji O pewnym problemie granicznym dla r\u00f3wnania struny drgaj\u0105cej\u00a0by\u0142 Profesor Tadeusz Wa\u017cewski.<\/span> Profesor Lasota awansowa\u0142 zawodowo i naukowo, zostaj\u0105c kolejno: W roku 1976 Profesor Andrzej Lasota przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Krakowa na Uniwersytet \u015al\u0105ski. Ale ka\u017cdy, kto zna\u0142 Profesora osobi\u015bcie, wie, \u017ce ca\u0142ym sercem by\u0142 dalej z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim zwi\u0105zany. Tam wyk\u0142ada\u0142 od roku 1955 do 2003, a w latach 1972\u20131975 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dziekana Wydzia\u0142u Matematyki, Fizyki i Chemii UJ. Ponadto w latach 1970\u20131976 pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kierownika Zak\u0142adu Rachunku Prawdopodobie\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Pozostaj\u0105c ca\u0142e \u017cycie uczuciowo zwi\u0105zanym z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim, Profesor wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma o\u015brodkami naukowo-badawczymi, m.in.:<\/span><\/p>\n Od roku 1976 Profesor kontynuowa\u0142 prac\u0119 dydaktyczn\u0105 i naukow\u0105 na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, gdzie kierowa\u0142 Zak\u0142adem Biomatematyki, a potem Zak\u0142adem Teorii Prawdopodobie\u0144stwa. Na tej uczelni pracowa\u0142 a\u017c do \u015bmierci.<\/span> W uznaniu wybitnych zas\u0142ug, uchwa\u0142\u0105 z dnia 22 maja 2001 Senat Uniwersytetu \u015al\u0105skiego przyzna\u0142 Profesorowi Andrzejowi Lasocie tytu\u0142\u00a0doktora honoris causa Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. W laudacji czytamy mi\u0119dzy innymi: (…) matematyka tworzona przez Dostojnego Doktoranta jest pr\u00f3by najwy\u017cszej. Jego osi\u0105gni\u0119cia s\u0105 g\u0142\u0119bokie i wyj\u0105tkowo oryginalne (…).<\/span><\/p>\n Profesor by\u0142 matematykiem wszechstronnym. Jego specjalno\u015bciami by\u0142y zar\u00f3wno r\u00f3wnania r\u00f3\u017cniczkowe, jak i teoria prawdopodobie\u0144stwa. Zainteresowania r\u00f3\u017cnymi zastosowaniami ju\u017c istniej\u0105cych narz\u0119dzi matematycznych oraz problemami przyrodniczymi, kt\u00f3re w naturalny spos\u00f3b mog\u0142y sugerowa\u0107 budow\u0119 nowych modeli matematycznych, pojawia\u0142y si\u0119 w tw\u00f3rczo\u015bci naukowej Profesora Lasoty stale i w widoczny spos\u00f3b, a zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c podczas studi\u00f3w na fizyce.<\/span><\/p>\n Ja jestem troch\u0119 nietypowy: mam na koncie oko\u0142o 20 prac dotycz\u0105cych zastosowa\u0144 matematyki. Niekt\u00f3rzy moi koledzy uwa\u017caj\u0105 wi\u0119c, \u017ce si\u0119 splami\u0142em. Ja za\u015b przyznaj\u0119 racj\u0119 bytu tylko takiej matematyce, kt\u00f3ra wyja\u015bnia rozmaite zjawiska wok\u00f3\u0142 nas. Nauka, kt\u00f3ra niczemu i nikomu nie s\u0142u\u017cy, do niczego si\u0119 nie nadaje. Trzeba jednak wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce zastosowania matematyki rzadko s\u0105 natychmiastowe (wyj\u0105tek \u2013 tomograf!). Wybitne odkrycia z zakresu fizyki staj\u0105 si\u0119 podstaw\u0105 nowych technologii z regu\u0142y po kilku dziesi\u0119cioleciach. Czas ten w przypadku matematyki musi by\u0107 znacznie d\u0142u\u017cszy, poniewa\u017c matematyk\u0119 stosuje si\u0119 poprzez nauki przyrodnicze. Stosuje si\u0119 jako ca\u0142o\u015b\u0107, a nie przez pojedyncze twierdzenie.<\/span><\/p>\n Profesor Lasota mia\u0142 nie tylko odwag\u0119, ale wr\u0119cz nawyk atakowania problem\u00f3w najtrudniejszych. Nie powiela\u0142 znanych metod, lecz rozwija\u0142 w\u0142asn\u0105 problematyk\u0119 badawcz\u0105. Ka\u017cd\u0105 z uprawianych dziedzin wzbogaci\u0142 w\u0142asnymi rezultatami wysokiej rangi. Zawdzi\u0119czamy mu mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n Za swoje wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe oraz organizacyjne Profesor by\u0142 wielokrotnie wyr\u00f3\u017cniany. Po\u015br\u00f3d nagr\u00f3d, kt\u00f3re otrzyma\u0142, s\u0105:<\/span><\/p>\n W dniu 1 wrze\u015bnia 2003 roku Walne Zgromadzenie Polskiego Towarzystwa Matematycznego nada\u0142o Profesorowi Andrzejowi Lasocie\u00a0godno\u015b\u0107 cz\u0142onka honorowego Polskiego Towarzystwa Matematycznego za wybitne osi\u0105gni\u0119cia naukowe w dziedzinie matematyki i jej zastosowa\u0144 oraz za osi\u0105gni\u0119cia w kszta\u0142ceniu matematycznej kadry naukowej i zas\u0142ugi dla Polskiego Towarzystwa Matematycznego. W Polskim Towarzystwie Matematycznym Profesor pozostawa\u0142 od roku 1956, a w latach 1981\u20131983 pe\u0142ni\u0142 w nim funkcj\u0119 wiceprezesa.<\/span> Profesor by\u0142 uczonym niezwykle inspiruj\u0105cym dla otoczenia, st\u0105d w jego dorobku liczne prace wsp\u00f3\u0142autorskie. Niekt\u00f3re z nich maj\u0105 charakter interdyscyplinarny.\u00a0Spektakularnym przyk\u0142adem tego rodzaju osi\u0105gni\u0119\u0107 jest, wyr\u00f3\u017cniona w 1977 roku nagrod\u0105 naukow\u0105 Wydzia\u0142u Nauk Medycznych PAN,\u00a0seria prac napisanych z docent Mari\u0105 Wa\u017cewsk\u0105-Czy\u017cewsk\u0105 dotycz\u0105cych modelu matematycznego procesu reprodukcji krwinek. Wyniki te by\u0142y wykorzystane przez Mari\u0119 Wa\u017cewsk\u0105-Czy\u017cewsk\u0105 w praktyce klinicznej, przy leczeniu pewnych typ\u00f3w anemii polekowej. D<\/span>ocent Wa\u017cewska, wykorzystuj\u0105c do planowanej terapii rozwi\u0105zania badanego przez nas r\u00f3wnania r\u00f3\u017cniczkowego, pomog\u0142a w istotny spos\u00f3b kilku pacjentom z anemi\u0105 polekow\u0105.\u00a0Je\u017celi nawet w minimalnym stopniu moja praca si\u0119 do tego przyczyni\u0142a, to mo\u017ce jest to najwarto\u015bciowsza rzecz, jak\u0105 w \u017cyciu zrobi\u0142em…<\/span><\/p>\n Prac\u0119 nad modelami wzrostu i r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek prowadzi\u0142 kierowany przez Profesora Lasot\u0119 Zak\u0142ad Biomatematyki Uniwersytetu \u015al\u0105skiego wsp\u00f3lnie z Center of Nonlinear Dynamics Uniwersytetu McGilla w Montrealu, kt\u00f3rym kierowa\u0142 zaprzyja\u017aniony z Profesorem Michael C. Mackey. Wsp\u00f3\u0142praca z M. C. Mackeyem zaowocowa\u0142a monografi\u0105 Probabilistic Properties of Deterministic Systems, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w roku 1985\u00a0nak\u0142adem\u00a0Cambridge University Press.<\/span><\/p>\n W roku 1994 w presti\u017cowej serii Applied Mathematical Sciences wydawnictwa Springer opublikowana zosta\u0142a druga monografia Profesora, napisana wsp\u00f3lnie z\u00a0M. C. Mackeyem: Chaos, Fractals and Noise \u2013Stochastic Aspects of Dynamics, za kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Indywidualn\u0105 Ministra Edukacji Narodowej. Ta znakomita ksi\u0105\u017cka \u2013\u00a0jak napisano\u00a0w \u201eMathematical Reviews\u201d\u00a0\u2013 pokazuje uczonym z rozmaitych dyscyplin, jak mo\u017cna bada\u0107 nieliniowe uk\u0142ady dynamiczne przy pomocy teorii operator\u00f3w liniowych i teorii prawdopodobie\u0144stwa. Zdaniem jednego z czo\u0142owych specjalist\u00f3w ameryka\u0144skich, Jamesa A. Yorke\u2019a: Podej\u015bcie Profesora Lasoty do probabilistycznego traktowania uk\u0142ad\u00f3w dynamicznych przyj\u0119\u0142a szko\u0142a uk\u0142ad\u00f3w dynamicznych w Berkeley i sta\u0142o si\u0119 ono jednym z fundament\u00f3w tej teorii.<\/span><\/p>\n Wyrazem uznania dla Jego osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych by\u0142y zaproszenia do wyg\u0142oszenia wyk\u0142ad\u00f3w:<\/span><\/p>\n Dorobek naukowy Profesora Andrzeja Lasoty to 142 publikacje oraz wspomniane dwie monografie. Jest On r\u00f3wnie\u017c autorem wielu artyku\u0142\u00f3w przegl\u0105dowych oraz esej\u00f3w.\u00a0Profesor wypromowa\u0142 21 doktor\u00f3w nauk matematycznych.\u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest obecnie po habilitacji, a cztery spo\u015br\u00f3d tych os\u00f3b maj\u0105 tytu\u0142 profesorski. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, \u017ce doczeka\u0142 si\u0119\u00a0habilitant\u00f3w swoich uczni\u00f3w.<\/span> Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto Profesor Lasota odwiedza\u0142 Dipartimento di Matematica Pura ed Applicata, Universit\u00e0 degli Studi di L\u2019Aquila we W\u0142oszech.\u00a0By\u0142 tam zapraszany w latach 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2000, 2001, 2003. Pobyt na Uniwersytecie w L\u2019Aquila w 2005 roku by\u0142 Jego ostatnim zagranicznym pobytem naukowym.<\/span> By\u0142 cz\u0142onkiem komitet\u00f3w redakcyjnych wielu czasopism o mi\u0119dzynarodowym zasi\u0119gu. Wymieni\u0119 kilka z nich:<\/span><\/p>\n Profesor Lasota by\u0142 mistrzem wymagaj\u0105cym, ale najwi\u0119cej wymaga\u0142 od siebie. Seminaria Profesora cieszy\u0142y si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 popularno\u015bci\u0105, odznacza\u0142y si\u0119 wnikliw\u0105 analiz\u0105 rozwa\u017canych zagadnie\u0144, a z drugiej strony swobod\u0105 dyskusji i wymian\u0105 my\u015bli \u2013 nierzadko przeplatane dowcipem na odpowiednim poziomie. Ludzie je lubili i lubili Profesora, kt\u00f3ry zwyk\u0142 mawia\u0107: …m\u00f3j przepis na sukces sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci: mie\u0107 szcz\u0119\u015bcie do ludzi i umie\u0107 je doceni\u0107. Ja mia\u0142em wielkie szcz\u0119\u015bcie…\u00a0Potrafi\u0142 jak nikt inny w ciekawy spos\u00f3b opowiada\u0107 o wielu powa\u017cnych sprawach, uzupe\u0142niaj\u0105c swoje wypowiedzi wywa\u017conymi \u017cartami.<\/span> Zmar\u0142 28 grudnia 2006 roku w Katowicach.<\/span><\/p>\n
\nCztery lata p\u00f3\u017aniej habilitowa\u0142 si\u0119 na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego na podstawie rozprawy O istnieniu i jednoznaczno\u015bci rozwi\u0105za\u0144 nieliniowych r\u00f3wna\u0144 r\u00f3\u017cniczkowych i ca\u0142kowych.\u00a0 Wyniki zawarte w rozprawie habilitacyjnej zosta\u0142y opublikowane w Biuletynie PAN.<\/span><\/p>\n
\n<\/span><\/p>\n\n
\n
\nS\u0105 dwie rzeczy, kt\u00f3re bardzo mi si\u0119 spodoba\u0142y; kiedy na UJ o co\u015b poprosi\u0142em w administracji, s\u0142ysza\u0142em: Tak, tak, panie profesorze, my to zaraz za\u0142atwimy! \u2013 i wiedzia\u0142em, \u017ce na p\u00f3\u0142 roku mam \u015bwi\u0119ty spok\u00f3j \u2013 nikt nic nie zrobi; a tutaj: O, wie pan, to jest trudna sprawa, niech pan za dwa dni zajrzy, albo my zadzwonimy, zobaczymy, co da si\u0119 zrobi\u0107 \u2013 i z regu\u0142y spraw\u0119 po dw\u00f3ch dniach pomy\u015blnie za\u0142atwiono. To jest w\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad s\u0142ynnej \u015bl\u0105skiej solidno\u015bci. Tutaj te\u017c po raz drugi spotka\u0142em si\u0119 z tak\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 wiedzy. Studenci ze \u015al\u0105ska podchodzili do nauki z ogromnym entuzjazmem. Kiedy przychodzi\u0142em na wyk\u0142ad to wiedzia\u0142em, \u017ce oni czekaj\u0105 \u017cebym im co\u015b ciekawego i wa\u017cnego powiedzia\u0142. Musia\u0142em si\u0119 wi\u0119c naprawd\u0119 solidnie przygotowa\u0107, aby spe\u0142ni\u0107 te oczekiwania.<\/span><\/p>\n\n
\n
\nSzczeg\u00f3lnym wyr\u00f3\u017cnieniem by\u0142a przyznana Profesorowi Lasocie w roku 2004 Nagroda Prezesa Rady Ministr\u00f3w za wybitny dorobek naukowy.<\/span><\/p>\n\n
\nInspiruj\u0105ca rola Profesora zosta\u0142a doceniona za granic\u0105. By\u0142 zapraszany na mi\u0119dzynarodowe imprezy matematyczne i proszony o wyg\u0142aszanie plenarnych odczyt\u00f3w. Presti\u017cowe zagraniczne instytucje naukowe wielokrotnie zaprasza\u0142y Profesora na pobyty badawcze i wyg\u0142aszanie wyk\u0142ad\u00f3w. Odwiedzi\u0142 w szczeg\u00f3lno\u015bci nast\u0119puj\u0105ce uczelnie:<\/span><\/p>\n\n
\nPe\u0142ni\u0142 wiele zaszczytnych funkcji naukowych. By\u0142 mi\u0119dzy innymi:<\/span><\/p>\n\n
\n
\nProfesor Andrzej Lasota cieszy\u0142 si\u0119 zas\u0142u\u017conym autorytetem w \u015brodowisku naukowym. Jak ma\u0142o kto wiedzia\u0142, kiedy jak\u0105\u015b prawd\u0119 mo\u017cna by\u0142o powiedzie\u0107, a kiedy nale\u017ca\u0142o j\u0105 powiedzie\u0107. By\u0142 przede wszystkim dobrym cz\u0142owiekiem, otwartym na ludzi i uczynnym. To w\u0142a\u015bnie Jego serdeczno\u015b\u0107 najcz\u0119\u015bciej wspominano podczas uroczysto\u015bci pogrzebowych, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 6 stycznia 2007 roku w Krakowie. Na Cmentarzu Rakowickim opr\u00f3cz rodziny Profesora zebra\u0142a si\u0119 ogromna rzesza: Jego uczniowie, wsp\u00f3\u0142pracownicy, przyjaciele i koledzy z wielu o\u015brodk\u00f3w uniwersyteckich \u2013 w tym rektorzy Uniwersytetu \u015al\u0105skiego i Jagiello\u0144skiego \u2013 oraz Polskiej Akademii Nauk. Przyszli po\u017cegna\u0107 nie tylko wielkiego matematyka, ale i wielkiego cz\u0142owieka.<\/span>
\nProfesor Andrzej Lasota jest niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z najbardziej znamienitych postaci, kt\u00f3re na trwale wpisa\u0142y si\u0119 w histori\u0119 Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/span><\/p>\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-content\/uploads\/sites\/43\/Pami\u0119tamy-o\/prof.-A.-Lasota-2.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"