{"id":7302,"date":"2025-01-31T00:52:55","date_gmt":"2025-01-30T23:52:55","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/?page_id=7302"},"modified":"2025-02-01T02:05:34","modified_gmt":"2025-02-01T01:05:34","slug":"sp-dr-marek-szyjewski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/pamietamy\/sp-dr-marek-szyjewski\/","title":{"rendered":"\u015ap. dr Marek Szyjewski"},"content":{"rendered":"

[vc_row][vc_column]\r\n

\r\n
\r\n

Pami\u0119tamy o...<\/h3>

Doktor Marek Szyjewski (1957 - 2020)<\/h3>\r\n
\r\n
\r\n <\/p>\n
\n
\n
\n

Marek Szyjewski urodzi\u0142 si\u0119 15 stycznia 1957 roku w Cz\u0119stochowie, tam te\u017c ucz\u0119szcza\u0142 do szk\u00f3\u0142, a po zdanej maturze podj\u0105\u0142 studia matematyczne na Uniwersytecie \u015al\u0105skim, gdzie w 1980 roku obroni\u0142 prac\u0119 magistersk\u0105 Injektywno\u015b\u0107 niezmiennika Clifforda<\/i> napisan\u0105 pod opiek\u0105 prof. Kazimierza Szymiczka. Jeszcze jako student aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w prace seminarium Zak\u0142adu Algebry i Teorii Liczb, w kt\u00f3rym wkr\u00f3tce zosta\u0142 zatrudniony na stanowisku asystenta.<\/span><\/p>\n

Od samego pocz\u0105tku swojej kariery Marek Szyjewski docenia\u0142 wag\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy z wiod\u0105cymi o\u015brodkami matematycznymi w kraju i za granic\u0105: ju\u017c w 1982 roku uczestniczy\u0142 w zorganizowanym przez Centrum Banacha semestrze po\u015bwi\u0119conym teorii liczb, za\u015b w 1986 roku, za zach\u0119t\u0105 goszcz\u0105cego w Polsce prof. Borewicza, wyjecha\u0142 na studia doktoranckie do Leningradu, gdzie w 1990 roku uzyska\u0142 doktorat pod kierunkiem prof. Andrieja Suslina za rozpraw\u0119 The fifth invariant of quadratic forms<\/i>.<\/span><\/p>\n

Po powrocie do Polski pracowa\u0142 jako adiunkt na Uniwersytecie \u015al\u0105skim do 2009 roku. Aktywnie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 w mi\u0119dzynarodowe \u017cycie matematyczne, z jego inicjatywy katowicki o\u015brodek wielokrotnie go\u015bci\u0142 znanych specjalist\u00f3w, z kt\u00f3rymi Marek Szyjewski realizowa\u0142 wsp\u00f3lne projekty: prof. Ismoilowa (1990, Tad\u017cycki Pa\u0144stwowy Uniwersytet Narodowy, Duszanbe, Tad\u017cykistan), prof. Shapiro (1991, Ohio State University, Columbus, USA), prof. Nienaszewa (1999, University of Saskatchewan, Saskatoon, Kanada). By\u0142 zapraszany na liczne konferencje i sympozja, w szczeg\u00f3lno\u015bci uczestniczy\u0142 w AMS Summer Research Institute<\/i> po\u015bwi\u0119conemu formom kwadratowym i zorganizowanemu w lecie 1992 roku na University of California Santa Barbara<\/i> w USA, czy te\u017c w letniej szkole z geometrii algebraicznej w 2003 w Borowcu, w Bu\u0142garii. Dwukrotnie (w 1993 i 1999) by\u0142 kierownikiem grant\u00f3w badawczych przyznanych przez Komitet Bada\u0144 Naukowych. Poza macierzyst\u0105 plac\u00f3wk\u0105 bra\u0142 te\u017c udzia\u0142 w pracach seminarium z geometrii algebraicznej Instytutu Matematyki PAN, gdzie sp\u0119dza\u0142 urlopy naukowe.<\/span><\/p>\n

Marek Szyjewski by\u0142 specyficznym wyk\u0142adowc\u0105, kt\u00f3rego studenci albo panicznie si\u0119 bali, albo bezgranicznie ub\u00f3stwiali. Sam uwielbia\u0142 prac\u0119 ze zdoln\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105, a prace magisterskie pisane pod jego promotorstwem nierzadko po drobnych korektach ukazywa\u0142y si\u0119 drukiem (na przyk\u0142ad rozprawa Tatiany Korzeniowskiej-Howard [2], pracuj\u0105cej obecnie na Princeton University<\/i>). Przez wiele lat wsp\u00f3\u0142opiekowa\u0142 si\u0119 te\u017c Ko\u0142em Naukowym Matematyk\u00f3w przy Uniwersytecie \u015al\u0105skim, nie opuszczaj\u0105c \u017cadnej z sesji wyjazdowych lub konferencji organizowanych przez katowickich student\u00f3w.<\/span><\/p>\n

By\u0142 ponadprzeci\u0119tnie wykszta\u0142conym matematykiem, co znajdowa\u0142o odzwierciedlenie w jego pracach. Wyznawa\u0142 zasad\u0119, \u017ce publikowa\u0107 wolno tylko wa\u017cne rezultaty \u2013 z tego powodu ukaza\u0142o si\u0119 raptem kilka artyku\u0142\u00f3w opatrzonych jego nazwiskiem, jednak wszystkie zawiera\u0142y wyniki interesuj\u0105ce i docenione w \u015brodowisku, kt\u00f3rych opracowanie wymaga\u0142o talentu, zaawansowanego aparatu poj\u0119ciowego i bieg\u0142o\u015bci w pos\u0142ugiwaniu si\u0119 nim. Marek Szyjewski zajmowa\u0142 si\u0119 teori\u0105 form kwadratowych w jej najbardziej nowoczesnym i abstrakcyjnym wydaniu, w kt\u00f3rym uprawiana jest nad schematami, czy, og\u00f3lniej, kategoriami dok\u0142adnymi z dualizacj\u0105, za\u015b jego bodaj najbardziej znanym wynikiem jest opisanie tzw. homomorfizmu<\/i> .<\/span><\/p>\n

Nie wnikaj\u0105c nadmiernie w szczeg\u00f3\u0142y techniczne, odnotujmy tu, \u017ce ju\u017c w pionierskich pracach Witta po\u015bwi\u0119conych wsp\u00f3\u0142czesnej teorii form [9] zapocz\u0105tkowana zosta\u0142a ich klasyfikacja nad dowolnymi cia\u0142ami ze wzgl\u0119du na ich r\u00f3wnowa\u017cno\u015b\u0107, do kt\u00f3rej wystarczy rozpatrywa\u0107 niezmienniki podobie\u0144stwa: wymiar, wyr\u00f3\u017cnik i niezmiennik Hassego-Witta. We wsp\u00f3\u0142czesnym j\u0119zyku niezmienniki te traktuje si\u0119 jako homomorfizmy grup:<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

gdzie jest grup\u0105 kohomologii Galois domkni\u0119cia rozdzielczego o wsp\u00f3\u0142czynnikach w , za\u015b jest -t\u0105 pot\u0119g\u0105 idea\u0142u fundamentalnego pier\u015bcienia Witta . Odwzorowania te indukuj\u0105 z kolei homomorfizmy:<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Dla lub nie jest trudno sprawdzi\u0107, \u017ce s\u0105 to, w istocie, izomorfizmy, natomiast pytanie o bijektywno\u015b\u0107 by\u0142o jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w algebraicznej teorii form kwadratowych lat siedemdziesi\u0105tych, kt\u00f3rego spektakularne rozwi\u0105zanie poda\u0142 w 1981 roku dwudziestoczteroletni matematyk z Leningradu, Aleksander Merkurjew [4]. Z kolei dla istnieje tylko jeden spos\u00f3b okre\u015blenia odwzorowania na odpowiednich addytywnych generatorach grupy ; problemem natomiast jest stwierdzenie, czy tak zdefiniowane przyporz\u0105dkowanie jest homomorfizmem. \u00a0Sprowadza si\u0119 ono do wykazania dw\u00f3ch w\u0142asno\u015bci:<\/span><\/p>\n

a) jest dobrze okre\u015blonym homomorfizmem ,<\/span><\/p>\n

b) .<\/span><\/p>\n

Rozwi\u0105zanie problemu a) dla poda\u0142 Pfister w 1966 [6], dla Arason w 1975 [1], za\u015b dla niezale\u017cnie Jacob i Rost w 1989 [3] oraz Szyjewski w swojej rozprawie doktorskiej [7]. Z kolei w\u0142asno\u015b\u0107 b) dla r\u00f3wnie\u017c wykazana zosta\u0142a przez Pfistera [6], dla przez Merkurjewa we wspomnianej ju\u017c pracy [4], a dla przez Merkurjewa i Suslina oraz, niezale\u017cnie, przez Rosta w 1986. Ju\u017c w 1970 roku ukaza\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna praca Johna Milnora [5], w kt\u00f3rej udowodniono, \u017ce problem istnienia izomorfizm\u00f3w r\u00f3wnowa\u017cny jest pytaniu, znanemu obecnie jako hipoteza Milnora, o bijektywno\u015b\u0107 pewnych naturalnych homomorfizm\u00f3w ustalaj\u0105cych zwi\u0105zki mi\u0119dzy pier\u015bcieniami Witta, K-teori\u0105 i wy\u017cszymi grupami kohomologii. Kompletne rozwi\u0105zanie hipotezy Milnora poda\u0142 w 1996 Vladimir Voevodsky [8], ucze\u0144 szko\u0142y Suslina, za co, jak wiadomo, w 2002 zosta\u0142 nagrodzony Medalem Fieldsa.<\/span><\/p>\n

Marek Szyjewski by\u0142 erudyt\u0105 o niezwykle szerokich zainteresowaniach. By\u0142 zapalonym szachist\u0105, biegle w\u0142ada\u0142 j\u0119zykami, fascynowa\u0142a go literatura fantastyczna i science-fiction, a jednym z owoc\u00f3w tej fascynacji by\u0142a stworzona przez niego imponuj\u0105cych rozmiar\u00f3w encyklopedia odniesie\u0144 popkulturowych w tw\u00f3rczo\u015bci Sapkowskiego.<\/span><\/p>\n

Marek Szyjewski zmar\u0142 2 listopada 2020 roku.<\/span><\/p>\n

Lista publikacji naukowych dr. Marka Szyjewskiego<\/span><\/a><\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/span><\/b><\/p>\n

[1]<\/strong> \u00a0J\u00f3n Kr. Arason. Cohomologische invarianten quadratischer Formen.<\/i> J. Algebra, 36<\/b>(3):448\u2013491, 1975.<\/span><\/p>\n

[2]<\/strong> \u00a0Tatiana Howard. The invariant . Int. J. Appl. Math., 19<\/b>(2):233\u2013238, 2006.<\/i><\/span><\/p>\n

[3]<\/strong> \u00a0Bill Jacob i Markus Rost. Degree four cohomological invariants for quadratic forms.<\/i> Invent. Math., 96<\/b>(3):551\u2013570, 1989.<\/span><\/p>\n

[4]<\/strong> \u00a0Alexander Merkurev. On the norm residue symbol of degree 2.<\/i> Dokl. Akad. Nauk SSSR, 261<\/b>(3):542\u2013547, 1981.<\/span><\/p>\n

[5]<\/strong> \u00a0John Milnor. Algebraic K-theory and quadratic forms.<\/i> Invent. Math., 9<\/b>:318\u2013344, 1969\/70.<\/span><\/p>\n

[6]<\/strong> \u00a0Albrecht Pfister. Quadratische Formen in beliebigen K\u00f6rpern.<\/i> Invent. Math., 1<\/b>:116\u2013132, 1966.<\/span><\/p>\n

[7]<\/strong> \u00a0Marek Szyjewski. The fifth invariant of quadratic forms.<\/i> Dokl. Akad. Nauk SSSR, 308<\/b>(3):542\u2013545, 1989.<\/span><\/p>\n

[8]<\/strong> \u00a0Vladimir Voevodsky. Motivic cohomology with Z<\/strong>\/2-coefficients.<\/i> Publ. Math. Inst. Hautes \u00c9tudes Sci., 98<\/b>:59\u2013104, 2003.<\/span><\/p>\n

[9]<\/strong> \u00a0Ernst Witt. Theorie der quadratischen Formen in beliebigen K\u00f6rpern.<\/i> J. Reine Angew. Math., 176<\/b>:31\u201344, 1937.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n

Opracowa\u0142: dr Pawe\u0142 G\u0142adki<\/strong><\/span><\/p>\n

Fragment niniejszego biogramu pochodzi z ksi\u0105\u017cki: <\/span>S\u0142ownik biograficzny matematyk\u00f3w polskich<\/em>, Wyd. PAU, Krak\u00f3w 2024.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n
\"img\"<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n

Read More…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":820,"featured_media":0,"parent":2381,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/users\/820"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7302"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7302\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7368,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7302\/revisions\/7368"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/im\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}