Publikacje naukowe (2022-2025)<\/h3>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row full_height=”yes” css_animation=”bounceInLeft” el_class=”container”][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n od A do J<\/h3>\r\n \r\n - 75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/a><\/li>
- A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w U\u015a...<\/a><\/li>
- Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie<\/a><\/li>
- Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/a><\/li>
- Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/a><\/li>
- Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/a><\/li>
- El Cuerpo Del Espectador \/ The Body of the Spectator<\/a><\/li>
- Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/a><\/li>
- Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
od K do O<\/h3>\r\n \r\n - Kalliope Austria II: kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i ...<\/a><\/li>
- Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X<\/a><\/li>
- Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ...<\/a><\/li>
- Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w ...<\/a><\/li>
- Legendy Ajn\u00f3w z czwartej r\u0119ki<\/a><\/li>
- Lekcja odpowiedzialno\u015bci z Janem J\u00f3zefem Szczepa\u0144skim<\/a><\/li>
- Literatura ze stanowiska potrzeb \u017cycia. O \u015bwiadomo\u015bci ...<\/a><\/li>
- Love in Contemporary Technoculture<\/a><\/li>
- Mity w \u015bwiecie postprawdy. O dyskursie antymedycznym<\/a><\/li>
- Model systemu zarz\u0105dzania indywidualn\u0105 wiedz\u0105 ...<\/a><\/li>
- My z Pomorza. Transformacje lokalnych i regionalnych ...<\/a><\/li>
- Na styku. Performanse naturo-kulturowe w strefach kontaktu i ...<\/a><\/li>
- Niesta\u0142y l\u0105d. \"Miejsca przechodnie\" w filmach fabularnych ...<\/a><\/li>
- O pi\u0119knej potrzebie do wzrastania w cz\u0142owiecze\u0144stwie ...<\/a><\/li>
- \"Ocali\u0107 ducha moralno\u015b\u0107 i rozum...\" G\u00f3rno\u015bl\u0105skie teatry studenckie<\/a><\/li>
- Od kosmicznych podr\u00f3\u017cy do cyfrowych \u015bwiat\u00f3w. Analiza ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
od P do \u017b<\/h3>\r\n \r\n - Paradoxes of Late Socialism. Polish Popular Cinema ...<\/a><\/li>
- Park Pokoju. Przewodnik dla my\u015bl\u0105cych karykaturalnie<\/a><\/li>
- Performanse plastyczne W\u0142adys\u0142awa Hasiora<\/a><\/li>
- Pisanie i czytanie (o) fotografii. Odkrywcy, klasycy, obrazoburcy<\/a><\/li>
- \"Polski atlas etnograficzny\" \u2013 stan prac. Digitalizacja ...<\/a><\/li>
- Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury ...<\/a><\/li>
- Promocja aktywno\u015bci fizycznej w instytucjach kultury<\/a><\/li>
- Rescue Me. On Dogs and Their Humans<\/a><\/li>
- \"Sam sobie sterem\". O tw\u00f3rczo\u015bci Stefana Kisielewskiego<\/a><\/li>
- \u015alady wdzi\u0119czno\u015bci \u2013 inspiracje dla edukacji kulturalnej ...<\/a><\/li>
- \u015al\u0105skie \u015bcie\u017cki filmowe<\/a><\/li>
- Tajemne \u017cycie przedmiot\u00f3w. Topografia pokoju ...<\/a><\/li>
- W\u0119dr\u00f3wki humanisty<\/a><\/li>
- Wyj\u015b\u0107 z cienia<\/a><\/li>
- \u017begnaj, Ameryko. Mitologia p\u00f3\u017anego kapitalizmu w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_zigzag el_class=”container”][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n
75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana. Bielsko-Bia\u0142a 2022. ISBN: 978-83-966502-0-7, ss. 150.<\/p>\nWydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/75-lalek-na-75-lecie-300x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/a_zrodlo_okladka.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/2023\/03\/Bauhausowcy-i-neoplastycy-o-filmie-i-kinie-190x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/Biblioteki-muzealne-i-teatralne-w-systemie-kultury-213x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/Cztery-eseje-o-kulturze-i-sztuce-w-epoce-AI-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/Dziecko-w-teatrze-JD-300x280.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/el-cuerpo-del-212x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/gdzie_dom_styka_sie_ze_swiatem.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/humanistyka-w-pandemii-209x300.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/kalliope2-219x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/Komentarze-do-Polskiego-Atlasy-Etnograficznego-211x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/Konstelacje-i-korespondencje-1-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
od A do J<\/h3>\r\n \r\n - 75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/a><\/li>
- A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w U\u015a...<\/a><\/li>
- Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie<\/a><\/li>
- Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/a><\/li>
- Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/a><\/li>
- Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/a><\/li>
- El Cuerpo Del Espectador \/ The Body of the Spectator<\/a><\/li>
- Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/a><\/li>
- Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
od K do O<\/h3>\r\n \r\n - Kalliope Austria II: kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i ...<\/a><\/li>
- Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X<\/a><\/li>
- Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ...<\/a><\/li>
- Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w ...<\/a><\/li>
- Legendy Ajn\u00f3w z czwartej r\u0119ki<\/a><\/li>
- Lekcja odpowiedzialno\u015bci z Janem J\u00f3zefem Szczepa\u0144skim<\/a><\/li>
- Literatura ze stanowiska potrzeb \u017cycia. O \u015bwiadomo\u015bci ...<\/a><\/li>
- Love in Contemporary Technoculture<\/a><\/li>
- Mity w \u015bwiecie postprawdy. O dyskursie antymedycznym<\/a><\/li>
- Model systemu zarz\u0105dzania indywidualn\u0105 wiedz\u0105 ...<\/a><\/li>
- My z Pomorza. Transformacje lokalnych i regionalnych ...<\/a><\/li>
- Na styku. Performanse naturo-kulturowe w strefach kontaktu i ...<\/a><\/li>
- Niesta\u0142y l\u0105d. \"Miejsca przechodnie\" w filmach fabularnych ...<\/a><\/li>
- O pi\u0119knej potrzebie do wzrastania w cz\u0142owiecze\u0144stwie ...<\/a><\/li>
- \"Ocali\u0107 ducha moralno\u015b\u0107 i rozum...\" G\u00f3rno\u015bl\u0105skie teatry studenckie<\/a><\/li>
- Od kosmicznych podr\u00f3\u017cy do cyfrowych \u015bwiat\u00f3w. Analiza ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
od P do \u017b<\/h3>\r\n \r\n - Paradoxes of Late Socialism. Polish Popular Cinema ...<\/a><\/li>
- Park Pokoju. Przewodnik dla my\u015bl\u0105cych karykaturalnie<\/a><\/li>
- Performanse plastyczne W\u0142adys\u0142awa Hasiora<\/a><\/li>
- Pisanie i czytanie (o) fotografii. Odkrywcy, klasycy, obrazoburcy<\/a><\/li>
- \"Polski atlas etnograficzny\" \u2013 stan prac. Digitalizacja ...<\/a><\/li>
- Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury ...<\/a><\/li>
- Promocja aktywno\u015bci fizycznej w instytucjach kultury<\/a><\/li>
- Rescue Me. On Dogs and Their Humans<\/a><\/li>
- \"Sam sobie sterem\". O tw\u00f3rczo\u015bci Stefana Kisielewskiego<\/a><\/li>
- \u015alady wdzi\u0119czno\u015bci \u2013 inspiracje dla edukacji kulturalnej ...<\/a><\/li>
- \u015al\u0105skie \u015bcie\u017cki filmowe<\/a><\/li>
- Tajemne \u017cycie przedmiot\u00f3w. Topografia pokoju ...<\/a><\/li>
- W\u0119dr\u00f3wki humanisty<\/a><\/li>
- Wyj\u015b\u0107 z cienia<\/a><\/li>
- \u017begnaj, Ameryko. Mitologia p\u00f3\u017anego kapitalizmu w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_zigzag el_class=”container”][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n
75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana. Bielsko-Bia\u0142a 2022. ISBN: 978-83-966502-0-7, ss. 150.<\/p>\nWydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
od K do O<\/h3>\r\n \r\n - Kalliope Austria II: kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i ...<\/a><\/li>
- Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X<\/a><\/li>
- Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ...<\/a><\/li>
- Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w ...<\/a><\/li>
- Legendy Ajn\u00f3w z czwartej r\u0119ki<\/a><\/li>
- Lekcja odpowiedzialno\u015bci z Janem J\u00f3zefem Szczepa\u0144skim<\/a><\/li>
- Literatura ze stanowiska potrzeb \u017cycia. O \u015bwiadomo\u015bci ...<\/a><\/li>
- Love in Contemporary Technoculture<\/a><\/li>
- Mity w \u015bwiecie postprawdy. O dyskursie antymedycznym<\/a><\/li>
- Model systemu zarz\u0105dzania indywidualn\u0105 wiedz\u0105 ...<\/a><\/li>
- My z Pomorza. Transformacje lokalnych i regionalnych ...<\/a><\/li>
- Na styku. Performanse naturo-kulturowe w strefach kontaktu i ...<\/a><\/li>
- Niesta\u0142y l\u0105d. \"Miejsca przechodnie\" w filmach fabularnych ...<\/a><\/li>
- O pi\u0119knej potrzebie do wzrastania w cz\u0142owiecze\u0144stwie ...<\/a><\/li>
- \"Ocali\u0107 ducha moralno\u015b\u0107 i rozum...\" G\u00f3rno\u015bl\u0105skie teatry studenckie<\/a><\/li>
- Od kosmicznych podr\u00f3\u017cy do cyfrowych \u015bwiat\u00f3w. Analiza ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n \r\n
od P do \u017b<\/h3>\r\n \r\n - Paradoxes of Late Socialism. Polish Popular Cinema ...<\/a><\/li>
- Park Pokoju. Przewodnik dla my\u015bl\u0105cych karykaturalnie<\/a><\/li>
- Performanse plastyczne W\u0142adys\u0142awa Hasiora<\/a><\/li>
- Pisanie i czytanie (o) fotografii. Odkrywcy, klasycy, obrazoburcy<\/a><\/li>
- \"Polski atlas etnograficzny\" \u2013 stan prac. Digitalizacja ...<\/a><\/li>
- Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury ...<\/a><\/li>
- Promocja aktywno\u015bci fizycznej w instytucjach kultury<\/a><\/li>
- Rescue Me. On Dogs and Their Humans<\/a><\/li>
- \"Sam sobie sterem\". O tw\u00f3rczo\u015bci Stefana Kisielewskiego<\/a><\/li>
- \u015alady wdzi\u0119czno\u015bci \u2013 inspiracje dla edukacji kulturalnej ...<\/a><\/li>
- \u015al\u0105skie \u015bcie\u017cki filmowe<\/a><\/li>
- Tajemne \u017cycie przedmiot\u00f3w. Topografia pokoju ...<\/a><\/li>
- W\u0119dr\u00f3wki humanisty<\/a><\/li>
- Wyj\u015b\u0107 z cienia<\/a><\/li>
- \u017begnaj, Ameryko. Mitologia p\u00f3\u017anego kapitalizmu w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_zigzag el_class=”container”][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n
75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana. Bielsko-Bia\u0142a 2022. ISBN: 978-83-966502-0-7, ss. 150.<\/p>\nWydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
od P do \u017b<\/h3>\r\n \r\n - Paradoxes of Late Socialism. Polish Popular Cinema ...<\/a><\/li>
- Park Pokoju. Przewodnik dla my\u015bl\u0105cych karykaturalnie<\/a><\/li>
- Performanse plastyczne W\u0142adys\u0142awa Hasiora<\/a><\/li>
- Pisanie i czytanie (o) fotografii. Odkrywcy, klasycy, obrazoburcy<\/a><\/li>
- \"Polski atlas etnograficzny\" \u2013 stan prac. Digitalizacja ...<\/a><\/li>
- Polski film i fotografia nowego wieku na tle kultury ...<\/a><\/li>
- Promocja aktywno\u015bci fizycznej w instytucjach kultury<\/a><\/li>
- Rescue Me. On Dogs and Their Humans<\/a><\/li>
- \"Sam sobie sterem\". O tw\u00f3rczo\u015bci Stefana Kisielewskiego<\/a><\/li>
- \u015alady wdzi\u0119czno\u015bci \u2013 inspiracje dla edukacji kulturalnej ...<\/a><\/li>
- \u015al\u0105skie \u015bcie\u017cki filmowe<\/a><\/li>
- Tajemne \u017cycie przedmiot\u00f3w. Topografia pokoju ...<\/a><\/li>
- W\u0119dr\u00f3wki humanisty<\/a><\/li>
- Wyj\u015b\u0107 z cienia<\/a><\/li>
- \u017begnaj, Ameryko. Mitologia p\u00f3\u017anego kapitalizmu w ...<\/a><\/li>\r\n <\/ul>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_zigzag el_class=”container”][vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n
75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana. Bielsko-Bia\u0142a 2022. ISBN: 978-83-966502-0-7, ss. 150.<\/p>\nWydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
75 lalek na 75-lecie : Teatru Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Teatr Lalek Banialuka im. Jerzego Zitzmana. Bielsko-Bia\u0142a 2022. ISBN: 978-83-966502-0-7, ss. 150.<\/p>\nWydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
Wydanie jubileuszowe pod patronatem Prezydenta Miasta Bielska-Bia\u0142ej Jaros\u0142awa Klimaszewskiego na 75-lecie Teatru Lalek Banialuka.<\/p>\n
Teatr Lalek Banialuka zosta\u0142 za\u0142o\u017cony w 1947 roku w Bielsku-Bia\u0142ej przez artyst\u00f3w plastyk\u00f3w Jerzego Zitzmana i Zenobiusza Zwolskiego. To jeden z najstarszych teatr\u00f3w lalek w Polsce i jednocze\u015bnie jeden z najbardziej znanych na \u015bwiecie. Przedstawienia wystawiane przez Teatr, by\u0142y pokazywane w wielu krajach \u2013 cho\u0107by tak odleg\u0142ych, jak Japonia, Chile czy Stany Zjednoczone.<\/p>\n
Spektakle prezentowane przez zesp\u00f3\u0142 Teatru zdoby\u0142y wiele najwy\u017cszych nagr\u00f3d i wyr\u00f3\u017cnie\u0144 na najbardziej renomowanych przegl\u0105dach. Te sukcesy wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y znakomite osobowo\u015bci \u2013 dyrektorzy artystyczni, re\u017cyserzy, scenografowie, a tak\u017ce muzycy.<\/p>\n
W dzia\u0142alno\u015bci instytucji wa\u017cn\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0105 organizowane co dwa lata (od maja 1966 roku) mi\u0119dzynarodowe festiwale teatr\u00f3w lalkowych. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n A \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije... NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/h3> JOLANTA GWIO\u0179DZIK, Gra\u017cyna Pasterna, Ewa \u017burawska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. ISBN: 978-83-226-4221-4, ss. 490.<\/p>\nPublikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3> Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Centrum Studi\u00f3w Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego. Wroc\u0142aw 2023. Niemcy. Media. Kultura.<\/em> ISBN: 978-83-\u00ad66810-\u00ad19-8, ss. 304.<\/p>\nAntologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3> Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Warszawa 2024. ISBN: 978-83-67723-26-8, ss. 216.<\/p>\nW publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3> Piotr Zawojski<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4605-2, ss. 267.<\/p>\nBy\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3> Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polski O\u015brodek Lalkarski POLUNIMA. Bia\u0142ystok 2022. ISBN: 978-83-901301-8-7, ss. 35 [publikacja elektroniczna<\/em>].<\/p>\nPowi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n
Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3> Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Peter Lang Publishing Group. Frankfurt am Main 2022. ISBN: 978-3-631-87402-8, ss. 336.<\/p>\nThe book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3> Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2022. Seria: Oikos. Komparatystyka Literacka i Kulturowa (4)<\/em>. ISBN: 978-83-226-4238-2, ss. 244.<\/p>\nCztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3> Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Gnome. Katowice 2022. ISBN: 978-83-63268-70-1, ss. 180.<\/p>\nNiniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n
Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3> red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Naukowe „\u015al\u0105sk”. Katowice 2022. ISBN: 978-83-8183-117-8, ss. 202.<\/p>\nDruga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3> ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Wroc\u0142aw 2025. ISBN: 978-83-226-4567-3, ss. 269.<\/p>\nPo\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3> Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n \r\n \r\n <\/a>Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4641-0, ss. 118.<\/p>\nMonografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3> Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
Publikacja\u00a0\u201eA \u017ar\u00f3d\u0142o wci\u0105\u017c bije\u2026\u201d. NSZZ Solidarno\u015b\u0107 w Uniwersytecie \u015al\u0105skim w latach 1980\u20132020<\/em>\u00a0przedstawia dzieje NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w uczelni, okoliczno\u015bci tworzenia struktur Zwi\u0105zku, konkretne dzia\u0142ania podejmowane na rzecz demokratyzacji kraju i \u015brodowiska akademickiego. Ukazano w niej tak\u017ce mechanizmy represji stosowane wobec zwi\u0105zkowc\u00f3w w okresie stanu wojennego, zw\u0142aszcza liczne internowania. Podstaw\u0105 analiz by\u0142y materia\u0142y prywatne (g\u0142\u00f3wnie korespondencja) i dokumenty zachowane w Komisji Zak\u0142adowej, a tak\u017ce przekazy prasowe (w tym wywiady) i opracowania dotycz\u0105ce dziej\u00f3w Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Genez\u0119 NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w Uniwersytecie \u015al\u0105skim przedstawiono w kontek\u015bcie wydarze\u0144 krajowych. Ponadto opisano aktualn\u0105 organizacj\u0119 Zwi\u0105zku i jego funkcjonowanie w latach 1989\u20132020. \r\n Antologia niniejsza gromadzi reprezentatywny wyb\u00f3r artyku\u0142\u00f3w oraz dokument\u00f3w po\u015bwi\u0119conych zagadnieniom filmu i kina oraz scenariuszy powsta\u0142ych w okresie 1921\u20131936 w kr\u0119gu my\u015bli estetycznej Bauhausu oraz holenderskiej grupy De Stijl. Wypowiadaj\u0105<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>si\u0119<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>tu<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>zar\u00f3wno<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>autorzy,<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kt\u00f3rzy<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>o<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>filmie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>i<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>kinie<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>pisali<\/span>\u00a0\u00a0<\/span>spora- dycznie (na przyk\u0142ad neoplastycysta Theo van Doesburg), teoretycy, dla kt\u00f3rych praktyka filmowa stanowi\u0142a istotny punkt odniesienia (L\u00e1szl\u00f3 Moholy-Nagy, Hans Richter), jak i tw\u00f3rcy gier \u015bwietlnych rozwijanych w ramach awangardowych praktyk \u201eczystego kszta\u0142towania\u201d r\u00f3wnolegle z eksperymentami filmowymi innych artyst\u00f3w (Kurt Schwerdtfeger, Ludwig Hirschfeld-Mack, Werner Gr\u00e4ff).<\/span> \r\n W publikacji Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/em> analizowany jest status, zawarto\u015b\u0107 i rola zasob\u00f3w bibliotecznych w muzeach i teatrach. Przedstawiono, jak te instytucje, mimo r\u00f3\u017cnic, realizuj\u0105 swoje misje w r\u00f3\u017cnych przestrzeniach kulturalnych, wype\u0142niaj\u0105c zadania interakcji i komunikacji z odbiorcami poprzez obiekt, obraz, d\u017awi\u0119k i s\u0142owo. Muzea, z ich cennymi kolekcjami sztuki i artefakt\u00f3w oraz teatry, jako przestrzenie kreatywno\u015bci i integracji spo\u0142ecznej, odgrywaj\u0105 kluczow\u0105 rol\u0119 w zachowaniu i prezentacji dziedzictwa kulturowego. \r\n By\u0107 mo\u017ce to moja ostatnia ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra zosta\u0142a napisana w tradycyjny spos\u00f3b. B\u0119dzie ona (to wysoce prawdopodobne) rodzajem dokumentu z epoki pisania po ko\u0144cu pisania, tak jak wygl\u0105da\u0142o ono przed rewolucj\u0105 AI. Cho\u0107 nie s\u0105 mi obce tego typu narz\u0119dzia jak ChatGPT, Gemini, Perplexity, Claude czy DeepSeek, to jednak nie korzysta\u0142em z nich jako konsultant\u00f3w w trakcie pisania tych esej\u00f3w po\u015bwi\u0119conych kulturze i sztuce w epoce AI. Mo\u017ce mog\u0142yby one by\u0107 o wiele lepsze, gdybym to zrobi\u0142. Uzna\u0142em jednak, \u017ce mog\u0119 je potraktowa\u0107 jako rodzaj \u0142ab\u0119dziego \u015bpiewu wy\u0142\u0105cznie ludzkiej inteligencji nieposi\u0142kuj\u0105cej si\u0119, na przyk\u0142ad, bardzo przydatnym sk\u0105din\u0105d programem NotebookLM, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by za mnie zgromadzi\u0107 bibliografi\u0119 potrzebnych tekst\u00f3w, a potem je \u201eprzeczyta\u0107\u201d i poda\u0107 mi najwa\u017cniejsze informacje, bym wykorzysta\u0142 je w trakcie w\u0142asnego pisania. Sporz\u0105dzi\u0142em tak\u0105 bibliografi\u0119 sam, o zgrozo, wykona\u0142em te\u017c r\u0119czne notatki o\u0142\u00f3wkiem i d\u0142ugopisem, w cz\u0119\u015bci czytaj\u0105c wybrane przeze mnie artyku\u0142y i ksi\u0105\u017cki, u\u017cywaj\u0105c ich papierowych wersji. Robi\u0142em to z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 odchodzenia takich form kulturowego obcowania z tekstami w niebyt. Czy aby jednak na pewno? \r\n Powi\u0105zania z dzieckiem w teatrze Dormana s\u0105 wielorakie i splataj\u0105 si\u0119 tworz\u0105c niezwykle barwn\u0105 sie\u0107 artystycznych inspiracji. Rozpatrywa\u0107 je mo\u017cna z odmiennych perspektyw: dziecko jako podmiot dzia\u0142a\u0144 \u2013 dziecko jako aktor i kreator przedstawienia \u2013 dziecko jako inspirator \u2013 dziecko jako widz.<\/p>\n Relationships with a child in Dorman\u2019s theatre are manifold and intertwine while creating an extremely colourful network of artistic inspirations. They can be viewed from different perspectives: child as subject of action \u2013 child as actor and creator of performance \u2013 child as inspirer \u2013 child as spectator. \r\n The book focuses on two perspectives: the scenological and the literary, and the visions of the spectator and those of the reader. If we refer to the spectator as the one who sees, the orientation is in the angle of the scene, but when the invocations happen in the field of the dramatic text or of different experiences of literature, another central figure appears, that of the reader. The one who reads literature is also a spectator. So what relationships and differences are established in the dynamics of spectators and readers? If this spectator\/reader is absent or not perceptible, does the cultural model of the scenic or literary representation in which both are assumed make sense? Is the spectator a real body, and is the reader an invisible body? Or are these bodies just two entities of meaning that modernity has forged to connote its cultural stability? \r\n Cztery punkty styku domu i \u015bwiata zostaj\u0105 znalezione za spraw\u0105: (1) humanistyki, (2) cz\u0142owieka, (3) przyja\u017ani z miejscem i (4) uniwersytetu. Gdyby\u015bmy potraktowali tytu\u0142 jako pytanie: \u201eGdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem?\u201d, odpowied\u017a na nie by\u0142aby taka: \u201eW punktach wymagaj\u0105cych naszej uwa\u017cno\u015bci \u017cycia\u201d. Uwa\u017cno\u015b\u0107 domaga si\u0119 zachowania dyscypliny i precyzji, i nie chodzi tylko o precyzj\u0119 w dzia\u0142aniach i obserwacji, ale o nasze bycie w domu i \u015bwiecie, w zmiennych rytmach zakorzenienia i w\u0119drowania. Uwa\u017cne bycie kieruje nas ku miejscu i trosce rozci\u0105gni\u0119tej w czasie, by w ko\u0144cu naprowadzi\u0107 na dom. Dom to swoisty (bez)czas, to dynamicznie poj\u0119te i otwarte miejsce, kt\u00f3re pozwala kierowa\u0107 swe pragnienie ku temu, co dalekie, nieobejmowalne i niepoj\u0119te. M\u00f3wi\u0105c \u201edom\u201d, nie mamy na my\u015bli swojskiej i zamkni\u0119tej warowni, ale dom zakorzeniony w idei kosmosu. Idea\u00a0Heimat<\/em>\u00a0jest tu na miejscu. Cztery eseje oikologiczne zagl\u0105daj\u0105 w sploty, na\u0142o\u017cenia, ale i najprawdziwszy brak nieokre\u015blonego na granicy domu, w okolicach progu, kt\u00f3ry symbolicznie nie tylko za\u015bwiadcza o tym, co graniczne w rytua\u0142ach, ale wyznacza przestrze\u0144 uwa\u017cno\u015bci. W tych punktach, gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem, wydobyte zostaje nasze uwik\u0142anie w \u201edomowe \u2013 \u015bwiatowe\u201d. \r\n Niniejsza publikacja zawiera wyniki bada\u0144 przeprowadzonych w ramach projektu, ograniczone do tej ich cz\u0119\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a realizowana w Polsce. Jest to pe\u0142ny raport z bada\u0144 ilo\u015bciowych i jako\u015bciowych, przeprowadzonych w dw\u00f3ch polskich uniwersytetach: Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach oraz Uniwersytecie Warmi\u0144sko-Mazurskim w Olsztynie.<\/p>\n Publikacja powsta\u0142a w ramach projektu \u201eE-learning prospects for humanities\u201d (2020-1-PL01-KA203-081599) \r\n Druga cz\u0119\u015b\u0107 publikacji ukazuje sylwetki austriackich \u201e\u017celaznych ladies\u201d, kobiet mocuj\u0105cych si\u0119 z przeciwno\u015bciami losu, niezale\u017cnych i nieust\u0119pliwych. Kobiet, dzi\u0119ki kt\u00f3rym zmienia\u0142o si\u0119 oblicze kraju. One \u2014 jak wyra\u017anie pokaza\u0142a to wystawa zorganizowana pod auspicjami Austriackiego Forum Kultury\u00a0Kalliope Austria. Kobiety<\/em>\u00a0w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce<\/em>, kt\u00f3ra by\u0142a inspiracj\u0105 do powstania tej publikacji \u2014 potrafi\u0142y zbuntowa\u0107 si\u0119 przeciwko niesprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i stawa\u0107 w obronie wolno\u015bci i praw kobiet, kt\u00f3re wst\u0119puj\u0105c na drog\u0119 wiod\u0105c\u0105 do sfery publicznej, tworzy\u0142y ruchy kobiece. Kobiety te opowiada\u0142y si\u0119 za cz\u0142owiecze\u0144stwem i wyst\u0119powa\u0142y przeciwko wojnie, zasilaj\u0105c szeregi ruchu oporu, a po wojnie wsp\u00f3\u0142tworzy\u0142y now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. To kobiety, kt\u00f3re wysz\u0142y z cienia m\u0119\u017cczyzn i odnalaz\u0142y swoje powo\u0142anie na polu zastrze\u017conym w\u00f3wczas dla silniejszej p\u0142ci \u2014 w nauce. \r\n Po\u017cywienie tradycyjne, zwi\u0105zane z \u017cyciem spo\u0142eczno\u015bci g\u0142\u00f3wnie ch\u0142opskich, mo\u017ce by\u0107 rozpatrywane jako szczeg\u00f3lny i wieloaspektowy znak semiotyczny \u0142\u0105cz\u0105cy si\u0119 z r\u00f3\u017cnymi kontekstami kulturowymi. Mo\u017cemy je postrzega\u0107 jako eksponent kultury materialnej, ale tak\u017ce duchowej, odgrywaj\u0105cy bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w \u017cyciu ka\u017cdej spo\u0142eczno\u015bci. Jedzenie przygotowywane i spo\u017cywane przez ch\u0142op\u00f3w stanowi\u0142o odr\u0119bny typ w por\u00f3wnaniu z tym, jakie jadali przedstawiciele innych warstw spo\u0142ecznych. Wyra\u017anie uwidacznia\u0142a si\u0119 jego rodzimo\u015b\u0107, prymitywno\u015b\u0107 oraz samowystarczalno\u015b\u0107 w zakresie pozyskiwania, przetwarzania i przygotowywania potraw, kt\u00f3re by\u0142y uwarunkowane panuj\u0105cymi na wsi stosunkami gospodarczymi oraz poziomem kultury rolno-hodowlanej. Tradycyjne jedzenie wyr\u00f3\u017cnia\u0142o si\u0119 lokalno\u015bci\u0105 wynikaj\u0105c\u0105 z dost\u0119pno\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w i mo\u017cliwo\u015bci produkcyjnych w danym regionie kraju. Mimo du\u017cego wk\u0142adu pracy ca\u0142ej rodziny w pozyskiwanie sk\u0142adnik\u00f3w spo\u017cywczych jej cz\u0142onkowie nierzadko zmagali si\u0119 z g\u0142odem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 „cech\u0105 ch\u0142opskiej egzystencji – ziemskiej i pozagrobowej” (Straczuk, 2013: 207). Po\u017cywienie spo\u017cywane dawniej na wsi polskiej charakteryzowa\u0142o si\u0119 minimalizmem konsumpcyjnym, b\u0119d\u0105cym efektem wykorzystywania w kuchni sk\u0142adnik\u00f3w wytworzonych tylko we w\u0142asnym gospodarstwie lub pochodz\u0105cych ze zbieractwa, w mniejszym stopniu z rybo\u0142\u00f3wstwa i \u0142owiectwa…[fragm. tekstu]. \r\n Monografia dotyczy zagadnienia obecno\u015bci sztuki we wsp\u00f3\u0142czesnym dyskursie humanistycznym. Zwr\u00f3cona jest uwaga na rang\u0119 spo\u0142ecznego oddzia\u0142ywania wypowiedzi artystycznych. Wykazujemy, \u017ce teksty sztuki stanowi\u0142y i wci\u0105\u017c stanowi\u0105 nie tylko komentarz do fakt\u00f3w, zjawisk, emocji obserwowanych wok\u00f3\u0142, ale tak\u017ce s\u0105 swoistym prognostykiem przysz\u0142o\u015bci. Analizie poddane zosta\u0142y zar\u00f3wno dzie\u0142a i wypowiedzi o sztuce wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w jak r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy reprezentowali starsze pokolenie. Zwracamy uwag\u0119 na kluczowe zagadnienia formalne i aksjologiczne w tym formy obecno\u015bci kwestii metafizycznych. Przedstawione w ksi\u0105\u017cce propozycje artystyczne wykazuj\u0105 uniwersalny i aktualny charakter. Pozwalaj\u0105 odbiorcom skonfrontowa\u0107 si\u0119 z podstawowymi wyzwaniami, jakie stawia przed nami rzeczywisto\u015b\u0107 i z pytaniami o rol\u0119 i miejsce w doczesno\u015bci i tradycji. \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Bauhausowcy i neoplastycy o filmie i kinie. Artyku\u0142y - dokumenty - scenariusze 1921-1936<\/h3>
Andrzej Gw\u00f3\u017ad\u017a<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Biblioteki muzealne i teatralne w systemie kultury<\/h3>
Anna Tokarska, Marlena G\u0119borska<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Cztery eseje o kulturze i sztuce w epoce AI<\/h3>
Piotr Zawojski<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Dziecko w teatrze Jana Dormana = Child in Jan Dorman's theatre<\/h3>
Ewa Tomaszewska<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n El cuerpo del espectador \/ el cuerpo del lector (presencias reales del teatro y la literatura) = The body of the spectator \/ the body of the reader (real presences of theater and literature)<\/h3>
Red. Anieszka Palion-Musio\u0142, ANETA G\u0141OWACKA, Carlos Fernando Dimeo \u00c1lvarez, Tomasz Jerzy Brenet, Aleksandra Hasior<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Gdzie dom styka si\u0119 ze \u015bwiatem. Cztery punkty uwa\u017cno\u015bci \u017cycia<\/h3>
Aleksandra Kunce<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Humanistyka w pandemii. Odkrywanie zdalnego kszta\u0142cenia w polskich uniwersytetach<\/h3>
Agata Zygmunt-Ziemianek, Magdalena Wo\u0142ek, Marta Margiel, Andrzej G\u00f3rny, MAGDALENA KEMPNA-PIENI\u0104\u017bEK, JULIA LEGOMSKA, Agnieszka Woszczyk<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Kalliope Austria II : kobiety w spo\u0142ecze\u0144stwie, kulturze i nauce : silna s\u0142aba p\u0142e\u0107<\/h3>
red. nauk. Agata Borek<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego. Tom X: Wybrane zagadnienia z zakresu kultury kulinarnej \u2013 po\u017cywienie codzienne, cz. I: Wojew\u00f3dztwa: \u015bl\u0105skie, opolskie i dolno\u015bl\u0105skie<\/h3>
ANNA DRO\u017bD\u017b, Dorota \u015awita\u0142a-Trybek<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Konstelacje i korespondencje. Sztuka jako medium ludzkiego rozumienia<\/h3>
Ma\u0142gorzata Krakowiak, Aleksandra D\u0119bska-Kossakowska<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Kryzysy, media i emocje. Modelowanie nastroj\u00f3w opinii publicznej w dobie fake news\u00f3w i sztucznej inteligencji<\/h3>
Barbara Orze\u0142<\/h3>\r\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inok\/wp-content\/uploads\/sites\/28\/Bez-kategorii\/kryzysy-media-i-emocje.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_empty_space][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n