Przejdź do treści

Uniwersytet Śląski w Katowicach

Instytut Nauk o Sztuce

100 faktów z historii Polski, które każdy cudzoziemiec znać powinien. Nauczanie języka polskiego jako obcego i historii Polski

Kierownik projektu: dr Agnieszka Tambor

Czas trwania: 2019-2020

Instytucja finansująca: NAWA, program “Promocja języka polskiego”

Opis projektu: Przedmiotem projektu są nowoczesne metody, techniki, materiały i narzędzia do nauki języka polskiego jako obcego oparte na tematach związanych z historią Polski. Przygotowanie profesjonalnych, nowoczesnych i atrakcyjnych materiałów i podręczników do nauczania jest ważne, ponieważ ich wykorzystanie buduje pozytywny obraz Polski w świecie, pozwala na prowadzenie zajęć w kraju i za granicą z interesującym użyciem faktów historycznych. W ten sposób jakość nauczania buduje prestiż języka polskiego i Polski. Rezultaty to m.in. publikacja w formie elektronicznej i tradycyjnej, aby umożliwić dostęp do jak najszerszego grona odbiorców. Zawartość to opis wydarzeń z historii Polski w sposób odmienny niż w podręcznikach szkolnych czy akademickich. Publikacja będzie różniła się także od wydawnictw popularnonaukowych. Celem projektu jest, po zebraniu i opisaniu materiałów dostępnych na rynku, stworzenie w efekcie kompendium je uzupełniającego. Materiały, który powstaną, przeznaczone mają być dla uczniów polonijnych, dla dorosłych studiujących na kierunkach związanych z Polską (zagraniczne i krajowe polonistyki, studia polskie, studia środkowoeuropejskie, akademickie kursy języka polskiego jako drugiego/trzeciego i pozauniwersyteckie zajęcia z polskiego) oraz studentów kursów przygotowawczych (zajęcia z języka polskiego i zajęcia propedeutyczne z historii). Projekt jest przeznaczony dla odbiorcy zagranicznego, ma ułatwić (a czasem umożliwić) zetknięcie się z historią Polski osobom mieszkającym poza granicami naszego kraju. Wartością dodaną wynikającą z usprawnienia procesu nauczania w szkołach za granicą będzie udoskonalenie procesów repatriacji i reemigracji w kontekście konieczności zapisywania dzieci do polskich szkół. Nieznajomość polskiej historii u zagranicznego odbiorcy wynika w dużej mierze z niedostosowania językowego i sposobu podania materiałów, które są wykorzystywane.

Michael Sittow – Melchior Alemán i jego działalność na dworze kastylijskim (1492-1506) według dokumentów z Archivo General de Simancas

Kierownik projektu: dr Oskar Jacek Rojewski

Czas trwania: 2019-2020

Instytucja finansująca: NCN, Miniatura2

Opis projektu: Głównym celem niniejszego projektu jest realizacja kwerendy archiwalno-bibliotecznej w Bibliotece Museo del Prado w Madrycie i w Archivo General de Simancas, dotyczącej ośmioletniej działalności Michaela Sittow na dworze Izabeli Katolickiej, Ferdynanda Aragońskiego, Joanny I Kastylijskiej i Filipa Pięknego. Michael Sittow jest doskonałym przykładem emigranta zarobkowego z czasów nowożytnych, który przez 57 lat swojego życia pracował na siedmiu prestiżowych dworach królewskich. Jakość jego portretów w znacznym stopniu wpłynęła na zmiękczenie wizerunków i wzrost naturalizmu w oficjalnych portretach dworskich w pierwszej połowie XVI wieku. Pochodzący z rodziny malarzy z Rewala w młodym wieku wyemigrował do Brugii, gdzie prawdopodobnie kształcił się w warsztacie Hansa Memlinga. Od 1492 roku pracował na dworze Izabeli Katolickiej, która wyróżniła go prestiżowym tytułem ayudante de camara i stałym wysokim wynagrodzeniem. Po śmierci królowej pracował dla jej rodziny. Z czasów jego pobytu na dworze kastylijskim pochodzą jego jedyne udokumentowane dzieła takie jak fragmenty ołtarza z katedry w Toledo oraz liczne portrety rodziny królewskiej. Po śmierci Filipa Pięknego w 1506 roku powrócił do Rewala, z którego powtórnie wyemigrował na dwór Krystiana II Oldenburga, a następnie do Mechelen, gdzie pracował dla Małgorzaty Austriaczki. W roku 1518 ostatecznie wrócił do rodzinnego miasta i do śmierci kierował swoim warsztatem. W ramach planowanego działania badawczego zamierzam przeprowadzić kwerendy w Madrycie (2 tygodnie) i w Archivo General de Simancas (6 tygodni). Pobyt w Madrycie poświęcony zostanie zgromadzeniu międzynarodowej bibliografii dotyczącej artysty. Wszystkie publikacje artykułów, rozdziałów w książkach, katalogów czy też monografia znajdują się w zbiorach Biblioteki Museo del Prado. Drugi etap to kwerenda archiwalna, która obejmie zbiory unidad Casa Real ES.47161.AGS/2.3 (273 poszytów) oraz Contaduría Mayor de Cuentas (648 poszytów), które zawierają wszelkie dane dotyczące składu dworu i jego wydatków, uwzględniając zlecenia monarchów oraz pensje regularne dworzan. Efektem planowanych kwerend będzie zgromadzenie informacji i materiałów ikonograficznych, które pozwolą na analizę œuvre Michaela Sittow oraz poznanie materiałów wcześniej niepublikowanych, dotyczących jego pracy na Półwyspie Iberyjskim.

Malarz Joseph Prechtl i jego twórczość w świetle źródeł

Kierownik projektu: dr Mirosława Sobczyńska-Szczepańska

Czas trwania: 2018-2019

Instytucja finansująca: NCN, Miniatura2

Opis projektu: W ramach projektu zostały przeprowadzone kwerendy archiwalno-bibliotecznych w Wiedniu i na Ukrainie, podczas których zgromadzono informacje i materiały ikonograficzne pozwalające na włączenie kolejnych dzieł do oeuvre Josepha Prechtla, uściślenie ich chronologii, zdefiniowanie i wskazanie źródeł indywidualnego stylu malarza oraz określenie miejsca jego twórczości w panoramie artystycznej dawnej Rzeczypospolitej. Nowe ustalenia zostaną przedstawione w monograficznym opracowaniu nt. życia i twórczości artysty.

Architektura lat 60. i 70. XX w. na Górnym Śląsku i Zagłębiu Dąbrowskim. Forma, ochrona i waloryzacja

Kierownik projektu: dr Aneta Borowik

Czas trwania: 2014-2019

Instytucja finansująca: NCN, Sonata5

Opis projektu: Głównymi celami przedsięwzięcia były prezentacja oraz pogłębiona analiza zjawisk związanych z urbanistyką i architekturą lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych na obszarze ówczesnego województwa katowickiego. Cele szczegółowe obejmowały:

  • udokumentowanie wartościowych obiektów zagrożonych przez wyburzenia i niewłaściwe modernizacje
  • zbadanie innowacyjności ówcześnie stosowanych materiałów i technologii,
  • dalszy rozwój badań nad ustaleniem kryteriów wartościowania zabytków z tego okresu
  • zbadanie wkładu polskich, w tym działających na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim, urbanistów i architektów w światowy rozwój tych dziedzin sztuki, szczególnie w kontekście działalności tzw. polskiej szkoły urbanistyki
  • przeanalizowanie prawnych, socjologicznych oraz politycznych aspektów twórczości od 1956 do 1975 r. w celu ustalenia przyczyn szybkiej akceptacji nowoczesności i innowacyjności architektury i urbanistyki w tym czasie

Badania wykazały uprzywilejowanie województwa katowickiego pod względem ilości spektakularnych rozwiązań architektonicznych oraz wysoką jakość wielu z nich. Szczególną rolę odegrał szeroko zakrojony projekt modernizacyjny określany jako Nowe Katowice, polegający na całkowitej przebudowie bardzo szeroko zakreślonego śródmieścia miasta. Tutaj powstały spektakularne i ważne dla rozwoju polskiej architektury tego okresu – śródmiejski zespół usługowo-mieszkaniowy „Śródmieście-Zachód” z „Superjednostką”, śródmiejska dzielnica mieszkaniowa Koszutka, osiedla Tysiąclecie oraz Roździeńskiego (słynne „gwiazdy) czy Hala Widowiskowo-Sportowa powszechnie znana jako „Spodek”. W innych regionach Polski te oraz inne obiekty traktowano jako wzorcowe.

Nowoczesną urbanistykę i architekturę tworzyło bardzo silne i różnorodne środowisko architektoniczne: przybyli na Górny Śląsk absolwenci politechnik Lwowskiej i Warszawskiej, architekci wykształceni na Wydziale Architektury Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz reprezentanci młodszego pokolenia, którzy dyplom uzyskali po wojnie na Politechnikach Śląskiej lub Wrocławskiej (w okresie, gdy zlikwidowano nauczanie architektury na śląskiej uczelni). Badania prowadzone w ramach grantu wykazały duży wpływ osobowości i teorii architektonicznej Juliusza Żórawskiego, zarówno poprzez wykłady prowadzone na krakowskiej uczelni, jak i publikacje, w tym najważniejszą książkę pt. „O budowie formy architektonicznej”.

Jednym z większych odkryć projektu był szereg nowoczesnych i bardzo efektownych  realizacji przemysłowych o wyraźnie propagandowym charakterze, ponieważ przemysł, a co za tym idzie architektura przemysłowa, były kreowane na symbole nowoczesności i postępu.

return to top