[vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]<\/p>\n
Podziemna eksploatacja w\u0119gla kamiennego sprzyja wyst\u0105pieniu zjawisk sejsmicznych w postaci wstrz\u0105s\u00f3w g\u00f3rniczych i t\u0105pa\u0144, kt\u00f3re s\u0105 dynamiczn\u0105 odpowiedzi\u0105 g\u00f3rotworu na zmiany w rozk\u0142adzie napr\u0119\u017ce\u0144 we wn\u0119trzu Ziemi. Silne zjawiska potrafi\u0105 wywo\u0142a\u0107 fale sejsmiczne, kt\u00f3re propaguj\u0105 na odleg\u0142o\u015bci kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. S\u0105 odczuwane przez wielu mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i mog\u0105 powodowa\u0107 lokalne uszkodzenia budynk\u00f3w, a tak\u017ce ich wn\u0119trz oraz przerwania infrastruktury miejskiej. Jednym z element\u00f3w analizy hazardu sejsmicznego, kt\u00f3ry pr\u00f3buje radzi\u0107 sobie z tym niekorzystnym zjawiskiem, s\u0105 prognozy wyst\u0105pienia szczytowych amplitud przy\u015bpieszenia lub pr\u0119dko\u015bci na powierzchni terenu. Relacja statystyczna, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce rozmiar zjawiska sejsmicznego, odleg\u0142o\u015b\u0107 epicentraln\u0105 (lub hipocentraln\u0105) z rozmiarem amplitud drga\u0144 nazywana jest r\u00f3wnaniem prognozuj\u0105cym drgania gruntu (ang. ground-motion prediction equation, GMPE). Do tej pory rozwa\u017cania na temat prognozowania amplitud na powierzchni w obszarze G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego wykonywano dla wybranych obszar\u00f3w g\u00f3rniczych i stosowano r\u00f3\u017cne modele statystyczne.<\/p>\n
Na \u0142amach presti\u017cowego czasopisma \u201eGeophysical Journal International\u201d, wydawanego przez Oxford University Press, ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 pracownik\u00f3w Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu \u015al\u0105skiego dr Macieja Mendeckiego i prof. Adama Idziaka, przy wsp\u00f3\u0142pracy z Polsk\u0105 Grup\u0105 G\u00f3rnicza S.A., kt\u00f3ry opisuje nowe modele statystyczne dla trzech obszar\u00f3w G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego: nasuni\u0119cia micha\u0142kowicko-rybnickiego, sid\u0142a g\u0142\u00f3wnego i niecki g\u0142\u00f3wnej. Estymacje parametr\u00f3w modeli GMPE wskaza\u0142a istotno\u015b\u0107 uwzgl\u0119dnia zjawiska lokalnej amplifikacji drga\u0144 w modelach, poprawiaj\u0105c tym samym ich rozwi\u0105zanie. Zjawisko amplifikacji polega na wzmocnieniu drga\u0144 w p\u0142aszczy\u017anie poziomej wzgl\u0119dem drga\u0144 pionowych w wyniku przej\u015bcia fali przez lu\u017ane osady czwartorz\u0119dowe. Wzmocnienie poziome mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 warto\u015bci kilku a nawet kilkunastu razy w zale\u017cno\u015bci od mi\u0105\u017cszo\u015bci i rodzaju osadu. Ponadto, artyku\u0142 jest r\u00f3wnie\u017c przegl\u0105da\u0142em dotychczasowego stanu wiedzy na temat opracowanych modeli statystycznych przez innych badaczy i systematyzuj\u0105cym wiedz\u0119 na ich temat. W artykule por\u00f3wnano lokalne modele prognozuj\u0105ce drgania do regionalnych i wykazano statystyczn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy parametrem energii a parametrem odleg\u0142o\u015bci, co mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 uproszczeniu procedury szacowania modeli GMPE dla G\u00f3rno\u015bl\u0105skiego Zag\u0142\u0119bia W\u0119glowego. Za\u0142\u0105czona rycina prezentuj\u0105 przyk\u0142adowe wyniki oblicze\u0144: map\u0119 rozk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czynnika amplifikacji dla nasuni\u0119cia micha\u0142kowicko-rybnickiego (a) oraz wyniki oceny statystycznej u\u017cytego modelu \u2013 histogram reszt (b), wykres normalno\u015bci reszt (c), wykres rozrzutu (d), wariacje rezydu\u00f3w wraz z odleg\u0142o\u015bci\u0105 epicentraln\u0105 (f) oraz por\u00f3wnanie obserwowanych amplitud drga\u0144 (czarne punktu) z estymowan\u0105 median\u0105\u00a0 (czerwona linia).<\/p>\n
Mendecki, M. J., Odrobi\u0144ska, J., Paty\u0144\u015bka, R., & Idziak, A. F. (2021). Ground-motion prediction models evoked by seismicity in the Upper Silesia Coal Basin, Poland, the review with case studies. Geophysical Journal International, 224(2), 1381-1403. https:\/\/doi.org\/10.1093\/gji\/ggaa525<\/a><\/p>\n [\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”3966″ img_size=”full” alignment=”center”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text] Podziemna eksploatacja w\u0119gla kamiennego sprzyja wyst\u0105pieniu zjawisk sejsmicznych w postaci wstrz\u0105s\u00f3w g\u00f3rniczych i t\u0105pa\u0144, kt\u00f3re s\u0105 dynamiczn\u0105 odpowiedzi\u0105 g\u00f3rotworu na zmiany w rozk\u0142adzie napr\u0119\u017ce\u0144 we wn\u0119trzu Ziemi. Silne zjawiska potrafi\u0105 wywo\u0142a\u0107 fale sejsmiczne, kt\u00f3re propaguj\u0105 na odleg\u0142o\u015bci kilkunastu lub kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w. S\u0105 odczuwane przez wielu mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska i mog\u0105 powodowa\u0107 lokalne uszkodzenia […]<\/p>\n