{"id":4524,"date":"2021-12-10T13:52:25","date_gmt":"2021-12-10T12:52:25","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/?p=4524"},"modified":"2021-12-10T13:57:46","modified_gmt":"2021-12-10T12:57:46","slug":"z-krajobrazu-wyzyny-slaskiej-znikaja-wydmy-srodladowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2021\/12\/10\/z-krajobrazu-wyzyny-slaskiej-znikaja-wydmy-srodladowe\/","title":{"rendered":"Z krajobrazu Wy\u017cyny \u015al\u0105skiej znikaj\u0105 wydmy \u015br\u00f3dl\u0105dowe"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Wydmy \u015br\u00f3dl\u0105dowe s\u0105 wa\u017cnym elementem krajobrazu Ni\u017cu Europejskiego, w tym Polski. Na wielu obszarach by\u0142y jednak poddane silnej antropopresji. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w znacznego zniszczenia p\u00f3l wydmowych jest Wy\u017cyna \u015al\u0105ska. Obecnie dla niekt\u00f3rych jej cz\u0119\u015bci odtworzenie dawnej rze\u017aby eolicznej jest mo\u017cliwe jedynie na podstawie analizy archiwalnych map i \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Z bada\u0144 podj\u0119tych przez prof. Renat\u0119 Dulias na obszarze Kotliny D\u0105browskiej wynika, \u017ce spo\u015br\u00f3d oko\u0142o 100 wydm wyst\u0119puj\u0105cych tu na pocz\u0105tku XX wieku pozosta\u0142o jedynie 25 form, czyli z krajobrazu znikn\u0119\u0142o ich oko\u0142o 75%. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wydm zosta\u0142a zniszczona podczas budowy Huty Katowice, eksploatacji piask\u00f3w oraz wyr\u00f3wnywania terenu w celach budowlanych. Z przyrodniczego punktu widzenia s\u0105 to niepowetowane straty ze wzgl\u0119du na zmniejszenie bio- i geor\u00f3\u017cnorodno\u015bci obszaru. Wydmy Kotliny D\u0105browskiej wyst\u0119puj\u0105 w r\u00f3\u017cnych sytuacjach morfologicznych oraz na bardzo zr\u00f3\u017cnicowanym pod\u0142o\u017cu pod wzgl\u0119dem litologicznym (piaski, gliny, i\u0142y, mu\u0142owce, wapienie, piaskowce) oraz wiekowym (zlodowacenie Wis\u0142y, Odry i Sanu, trias dolny i \u015brodkowy, perm, karbon g\u00f3rny). Jest to sytuacja wyj\u0105tkowa, nawet w skali Polski, aby na stosunkowo niewielkim obszarze procesy eoliczne zachodzi\u0142y w tak zr\u00f3\u017cnicowanych warunkach przyrodniczych. Niestety wraz ze zniszczeniem wielu wydm w znacznym stopniu utracono mo\u017cliwo\u015b\u0107 zbadania cech strukturalnych i teksturalnych osad\u00f3w eolicznych oraz okre\u015blenia liczby i wieku faz wydmotw\u00f3rczych. Przyk\u0142ad Kotliny D\u0105browskiej pokazuje, \u017ce w planach zagospodarowania przestrzennego nale\u017cy przyk\u0142ada\u0107 wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 do ochrony walor\u00f3w przyrodniczych i naukowych wydm \u015br\u00f3dl\u0105dowych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-family: verdana, geneva, sans-serif; font-size: 12pt;\">Dulias R. 2021. <em>The disappearance of inland dunes landscape \u2013 a case study from southern Poland<\/em>. Environmental &amp; Socio-economic Studies, 9, 2: 72-79.\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.2478\/environ-2021-0012\">https:\/\/doi.org\/10.2478\/environ-2021-0012<\/a><\/span>[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;4523&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;zoom&#8221;][vc_single_image image=&#8221;4522&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;zoom&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text] Wydmy \u015br\u00f3dl\u0105dowe s\u0105 wa\u017cnym elementem krajobrazu Ni\u017cu Europejskiego, w tym Polski. Na wielu obszarach by\u0142y jednak poddane silnej antropopresji. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w znacznego zniszczenia p\u00f3l wydmowych jest Wy\u017cyna \u015al\u0105ska. Obecnie dla niekt\u00f3rych jej cz\u0119\u015bci odtworzenie dawnej rze\u017aby eolicznej jest mo\u017cliwe jedynie na podstawie analizy archiwalnych map i \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych. Z bada\u0144 podj\u0119tych przez [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2021\/12\/10\/z-krajobrazu-wyzyny-slaskiej-znikaja-wydmy-srodladowe\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":192,"featured_media":4522,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"saved","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4524"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/192"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4524"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4524\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4527,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4524\/revisions\/4527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4524"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4524"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4524"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}