[vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]Ocieplanie klimatu Arktyki powoduje znaczne ubytki masy lodowc\u00f3w uchodz\u0105cych do morza. Jest to efekt zwi\u0119kszonego topnienia ich powierzchni oraz intensywnego od\u0142amywania g\u00f3r lodowych (ablacji frontalnej \u2013 cielenia lodowc\u00f3w). Okre\u015blenie ilo\u015bciowe ablacji frontalnej lodowc\u00f3w Arktyki jest bardzo trudnym zagadnieniem badawczym, istotnym dla wzrostu poziomu ocean\u00f3w oraz dop\u0142ywu s\u0142odkiej wody do fiord\u00f3w. Ablacja lodowc\u00f3w Arktyki jest najszybsza na Svalbardzie. W efekcie cz\u0119\u015b\u0107 ich cz\u00f3\u0142 wycofuje si\u0119 z morza na l\u0105d i cielenie ustaje. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przebieg tego procesu i jego skutki dla zmian \u015brodowiska polarnego nie s\u0105 odpowiednio poznane. Zrozumienie mechanizm\u00f3w tego procesu ma istotne znaczenie dla ustalenia kierunk\u00f3w ewolucji zlodowacenia Svalbardu w przysz\u0142o\u015bci, jako modelu dla innych region\u00f3w oraz w przesz\u0142o\u015bci geologicznej.<\/p>\n
Celem projektu jest okre\u015blenie czynnik\u00f3w decyduj\u0105cych o tempie wycofywania si\u0119 lodowc\u00f3w uchodz\u0105cych do morza na l\u0105d. Poznaniu mechanizm\u00f3w tego procesu s\u0142u\u017c\u0105 badania prowadzone na przyk\u0142adzie wybranych lodowc\u00f3w po\u0142udniowego Svalbardu, w kontek\u015bcie ca\u0142ej Arktyki. Autorami bada\u0144 byli prof. dr hab. Jacek A. Jania, dr Micha\u0142 Ciep\u0142y i mgr Aleksandra Osika.<\/p>\n
Pierwszym etapem bada\u0144 by\u0142o sfinalizowanie prac mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u naukowego, utworzonego z inicjatywy Centrum Studi\u00f3w Polarnych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w 2016 roku nad ilo\u015bciowym uj\u0119ciem wielko\u015bci utraty masy lodowc\u00f3w Arktyki i Subarktyki (z wy\u0142\u0105czeniem L\u0105dolodu Grenlandii) w efekcie cielenia do morza. W 2022 r. by\u0142a to finalizacja artyku\u0142u przedstawiaj\u0105cego po raz pierwszy wielko\u015b\u0107, rozk\u0142ad przestrzenny i zmiany w czasie (2000-2020) ablacji frontalnej na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej (William Kochtitzky, Luke Copland, Wesley Van Wychen, Romain Hugonnet, Regine Hock, Julian A. Dowdeswell, Toby Benham, Tazio Strozzi, Andrey Glazovsky, Ivan Lavrentiev, David R. Rounce, Romain Millan, Alison Cook, Abigail Dalton, Hester Jiskoot, Jade Cooley, Jacek Jania, Francisco Navarro, 2022: The unquantified mass loss of Northern Hemisphere marine-terminating glaciers from 2000\u20132020. Nature Communications. https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41467-022-33231-x<\/em>). Przeanalizowano \u0142\u0105cznie 1496 lodowc\u00f3w. Wykazano wzrost intensywno\u015bci dop\u0142ywu lodu do morza pomi\u0119dzy okresem 2000-2010 (\u015brednio 44.47\u2009\u00b1\u20096.23\u2009Gt\u2009a\u22121<\/sup>), a dekad\u0105 2010-2020 (51.98\u2009\u00b1\u20094.62\u2009Gt\u2009a\u22121<\/sup> lodu). Ablacja frontalna w ca\u0142ym okresie 2000-2020 stanowi\u0142a ekwiwalent 2.10\u2009\u00b1\u20090.22\u2009mm wzrostu poziomu oceanu \u015bwiatowego. Stwierdzono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w pierwszej dekadzie obecnego wieku 49 z badanych lodowc\u00f3w wycofa\u0142o si\u0119 z morza na l\u0105d, a w okresie 2010-2020 by\u0142o to a\u017c 120 lodowc\u00f3w. Wyniki te stanowi\u0105 istotny kontekst rozwijanego projektu, wskazuj\u0105c na skal\u0119 zjawiska na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n W drugim etapie podj\u0119to bardziej szczeg\u00f3\u0142owe badania nad czynnikami i mechanizmem procesu recesji wybranych lodowc\u00f3w Svalbardu. W sezonie letnim 2022 r. dokonano terenowej weryfikacji danych satelitarnych w rejonie fiordu Hornsund dla lodowc\u00f3w wycofanych na l\u0105d w ostatnich latach: Wibebreen, Hyrnebreen, Petersbreen oraz dla por\u00f3wnania Kvalfangarbreen (bliski recesji na l\u0105d). Przeprowadzono sondowania rozpoznawcze g\u0142\u0119boko\u015bci zatok na ich przedpolach echosond\u0105 monopulsow\u0105. Dokonano obserwacji wyp\u0142yw\u00f3w w\u00f3d roztopowych z lodowc\u00f3w do morza oraz oceniono stan cyrkulacji wody w tych zatokach. Archiwalne materia\u0142y teledetekcyjne oraz wysokorozdzielcze obrazy satelitarne, wraz z danymi terenowymi, b\u0119d\u0105 podstaw\u0105 analiz ilo\u015bciowych czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na proces recesji lodowc\u00f3w na l\u0105d. Wst\u0119pne wyniki wykazuj\u0105, \u017ce g\u0142\u00f3wne czynniki takiej recesji obejmuj\u0105 zmniejszenie grubo\u015bci czo\u0142a lodowca, redukcj\u0119 znaczenia oddzia\u0142ywania morza na klif lodowy i wolniejszy nap\u0142yw lodu do p\u0142ytszej wody morskiej. Efekty bada\u0144 b\u0119d\u0105 podstaw\u0105 przygotowania publikacji pilota\u017cowej oraz propozycji wi\u0119kszego projektu badawczego nakierowanego na modelowanie badanego procesu.<\/p>\n W pierwszym etapie badania finansowane by\u0142y ze \u015brodk\u00f3w Centrum Studi\u00f3w Polarnych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego oraz University of Ottawa w Kanadzie. W drugim etapie uzyskano dofinansowanie w ramach „Ma\u0142ych Projekt\u00f3w” Instytutu Nauk o Ziemi Uniwersytetu \u015al\u0105skiego.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41467-022-33231-x<\/p>\n Autor notatki:<\/strong> J.A. Jania[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”5313″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][vc_single_image image=”5312″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]Ocieplanie klimatu Arktyki powoduje znaczne ubytki masy lodowc\u00f3w uchodz\u0105cych do morza. Jest to efekt zwi\u0119kszonego topnienia ich powierzchni oraz intensywnego od\u0142amywania g\u00f3r lodowych (ablacji frontalnej \u2013 cielenia lodowc\u00f3w). Okre\u015blenie ilo\u015bciowe ablacji frontalnej lodowc\u00f3w Arktyki jest bardzo trudnym zagadnieniem badawczym, istotnym dla wzrostu poziomu ocean\u00f3w oraz dop\u0142ywu s\u0142odkiej wody do fiord\u00f3w. Ablacja lodowc\u00f3w Arktyki jest […]<\/p>\n