{"id":5685,"date":"2024-02-27T14:06:47","date_gmt":"2024-02-27T13:06:47","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/?p=5685"},"modified":"2024-02-27T14:06:47","modified_gmt":"2024-02-27T13:06:47","slug":"kiedy-zaczely-rosnac-sudety","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2024\/02\/27\/kiedy-zaczely-rosnac-sudety\/","title":{"rendered":"Kiedy zacz\u0119\u0142y rosn\u0105\u0107 Sudety?"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Stwierdzenie, \u017ce Sudety s\u0105 starymi g\u00f3rami jest pewnym uproszczeniem. Faktycznie w Sudetach wiele jest dowod\u00f3w na obecno\u015b\u0107 starych orogen\u00f3w, jednak Sudety jako g\u00f3ry, kt\u00f3re widzimy teraz s\u0105 efetem relatywnie m\u0142odych ruch\u00f3w tektonicznych. Dot\u0105d brak jednak by\u0142o jasnych ram czasowych kiedy Sudety pojawi\u0142y si\u0119 w krajobrazie, co wynika z braku odpowiednio m\u0142odych, neoge\u0144skich ska\u0142. Takie w\u0142a\u015bnie osady na skraju Masywu \u015anie\u017cnika, ukryte w pustkach krasowych odkryli dr hab. Jacek Szczygie\u0142 wraz z dr Arturem Sobczykiem (Uniwersytet Wroc\u0142awski). Nowo odkryte osady paleokrasowe z bogatym mioce\u0144skim zapisem palinologicznym w Sudetach Wschodnich wype\u0142niaj\u0105 luk\u0119 w rekonstrukcji krajobrazu i historii tektonicznej Masywu Czeskiego w okresie neogenu. Analiza palinologiczna wykaza\u0142a obecno\u015b\u0107 licznych takson\u00f3w przedczwartorz\u0119dowych, w tym gatunk\u00f3w &#8222;paleotropikalnych&#8221;, w analizowanych osadach. Wyniki analizy py\u0142kowej wskazuj\u0105 na ciep\u0142y i wilgotny klimat podczas sedymentacji wype\u0142nienia krasowego Nowego Waliszowa, wraz z rozwojem ro\u015blinno\u015bci podmok\u0142ej (lasy bagienne, lasy \u0142\u0119gowe i torfowiska krzewiaste) oraz las\u00f3w mezofitycznych. Zarejestrowane taksony s\u0105 typowe dla p\u0142askich i pag\u00f3rkowatych krajobraz\u00f3w, poprzedzaj\u0105c rozw\u00f3j obecnej topografii g\u00f3rskiej o rze\u017abie &gt;1000 m i formowanie si\u0119 pierwotnego europejskiego tr\u00f3jpodzia\u0142u drena\u017cowego na obszarze Masywu \u015anie\u017cnika. Palinostratygrafia osad\u00f3w paleokrasowych wskazuje na pocz\u0105tek zmian \u015brodowiskowych w Sudetach w po\u0142owie miocenu (~15 \u00b1 1,5 mln lat temu) z powodu przyspieszonego wypi\u0119trzenia tektonicznego wzd\u0142u\u017c uskoku wschodniej granicy rowu G\u00f3rnej Nysy K\u0142odzkiej i bloku tektonicznego kopu\u0142y Orlicko-\u015anie\u017cnickiej.<\/p>\n<p>Wyniki bada\u0144 zosta\u0142y opublikowane w czasopi\u015bmie <em>Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology<\/em><\/p>\n<p><strong>\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>Sobczyk, A., Worobiec, E., Olkowicz, M., Szczygie\u0142, J., 2024. Mid-Miocene onset of the NE Bohemian Massif (SW Poland, Europe) growth, landscape evolution, and paleoenvironmental changes unraveled using paleokarst sediment palynology. Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 640, 112107. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.palaeo.2024.112107<\/p>\n<p><strong>Autor notatki: <\/strong>Jacek Szczygie\u0142[\/vc_column_text][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;5686&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Stwierdzenie, \u017ce Sudety s\u0105 starymi g\u00f3rami jest pewnym uproszczeniem. Faktycznie w Sudetach wiele jest dowod\u00f3w na obecno\u015b\u0107 starych orogen\u00f3w, jednak Sudety jako g\u00f3ry, kt\u00f3re widzimy teraz s\u0105 efetem relatywnie m\u0142odych ruch\u00f3w tektonicznych. Dot\u0105d brak jednak by\u0142o jasnych ram czasowych kiedy Sudety pojawi\u0142y si\u0119 w krajobrazie, co wynika z braku odpowiednio m\u0142odych, neoge\u0144skich ska\u0142. Takie [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2024\/02\/27\/kiedy-zaczely-rosnac-sudety\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":192,"featured_media":5686,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[31,8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5685"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/192"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5685"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5687,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5685\/revisions\/5687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}