{"id":5780,"date":"2024-06-18T15:14:19","date_gmt":"2024-06-18T13:14:19","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/?p=5780"},"modified":"2024-06-18T15:15:37","modified_gmt":"2024-06-18T13:15:37","slug":"botryoidalny-i-sferolityczny-hematyt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2024\/06\/18\/botryoidalny-i-sferolityczny-hematyt\/","title":{"rendered":"Botryoidalny i sferolityczny hematyt"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Hematyt Fe<sub>2<\/sub>O<sub>3<\/sub> jest minera\u0142em powszechnie wyst\u0119puj\u0105cym w wielu \u015brodowiskach na Ziemi i innych cia\u0142ach Uk\u0142adu S\u0142onecznego, w tym na zwa\u0142owiskach po eksploatacji w\u0119gla kamiennego w G\u00f3rno\u015bl\u0105skim Zag\u0142\u0119biu W\u0119glowym w Polsce. Monitoruj\u0105c od 2005 roku dwadzie\u015bcia pal\u0105cych si\u0119 ha\u0142d tylko trzykrotnie natrafiono na wyst\u0105pienie botryoidalnego i sferolitycznego hematytu, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina \u201eblueberries\u201d, czyli sferule hematytowe wyst\u0119puj\u0105ce na Marsie. W celu odtworzenia warunk\u00f3w fizykochemicznych, kt\u00f3re \u00a0doprowadzi\u0142y do utworzenia na pal\u0105cych si\u0119 ha\u0142dach sferul hematytowych, w laboratoriach Instytutu Nauk o Ziemi U\u015a w Sosnowcu przeprowadzono 41 eksperyment\u00f3w, gdzie zmiennymi by\u0142y: substraty (goethyt \u03b1-FeOOH w kombinacjach z salmiakiem NH<sub>4<\/sub>Cl, siark\u0105 elementarn\u0105 S<sub>8<\/sub>, ftalimidem C<sub>8<\/sub>H<sub>5<\/sub>NO<sub>2<\/sub>, FeSO<sub>4<\/sub>\u22c57H<sub>2<\/sub>O, naftalenem C<sub>10<\/sub>H<sub>8<\/sub>, NaCl, AlCl<sub>3<\/sub>, FeSO<sub>4<\/sub>, MnSO<sub>4<\/sub>, HCl i odpadami pow\u0119glowymi), temperatura (150<sup>o<\/sup>C &#8211; 900<sup>\u25e6<\/sup>C), czas (od 90 minut do 16 dni), dost\u0119p tlenu, obecno\u015b\u0107 wody oraz pH (od oboj\u0119tnego do 0). Udowodniono, \u017ce kulisty hematyt utworzy si\u0119 z goethytu w stosunkowo niskiej temperaturze, oko\u0142o 200<sup>o<\/sup>C, przy ograniczonym dost\u0119pie tlenu, a przede wszystkim ekstremalnie niskim pH, r\u00f3wnym 0. Sferolityczna forma hematytu powstaj\u0105cego w wyniku dynamicznie zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w fizykochemicznych na pal\u0105cych si\u0119 ha\u0142dach mo\u017ce by\u0107 wska\u017anikiem ekstremalnie kwa\u015bnego \u015brodowiska na Ziemi oraz kolejnym ziemskim analogiem tajemniczych \u201eblueberries\u201d na Marsie.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: Justyna Ciesielczuk, Monika J. Fabia\u0144ska, Krzysztof Gaidzik, \u00c1d\u00e1m N\u00e1dudvari, Magdalena Misz-Kennan, Anna Abramowicz, 2024. Botryoidal and spherulitic hematite as experimental evidence of highly acidic conditions in burning coal-waste dumps and potentially on Mars. Science of the Total Environment 932 (2024) 172759. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.scitotenv.2024.172759\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.scitotenv.2024.172759<\/a>[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;5781&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_column_text]Hematyt Fe2O3 jest minera\u0142em powszechnie wyst\u0119puj\u0105cym w wielu \u015brodowiskach na Ziemi i innych cia\u0142ach Uk\u0142adu S\u0142onecznego, w tym na zwa\u0142owiskach po eksploatacji w\u0119gla kamiennego w G\u00f3rno\u015bl\u0105skim Zag\u0142\u0119biu W\u0119glowym w Polsce. Monitoruj\u0105c od 2005 roku dwadzie\u015bcia pal\u0105cych si\u0119 ha\u0142d tylko trzykrotnie natrafiono na wyst\u0105pienie botryoidalnego i sferolitycznego hematytu, kt\u00f3ry do z\u0142udzenia przypomina \u201eblueberries\u201d, czyli sferule hematytowe [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2024\/06\/18\/botryoidalny-i-sferolityczny-hematyt\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":192,"featured_media":5781,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5780"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/192"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5780"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5783,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5780\/revisions\/5783"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}