[vc_row][vc_column width=”1\/2″]\r\n
Szar\u017ce lodowc\u00f3w to zjawisko, w kt\u00f3rym lodowiec nagle przyspiesza sw\u00f3j ruch nawet 10-1000 razy w por\u00f3wnaniu do normalnej pr\u0119dko\u015bci. Taki gwa\u0142towny wzrost pr\u0119dko\u015bci powoduje przemieszczenie ogromnych mas lodu z wy\u017cszych partii lodowca do jego dolnych cz\u0119\u015bci, co cz\u0119sto prowadzi do znacznego przesuni\u0119cia czo\u0142a lodowca. Lodowce szar\u017cuj\u0105ce wyst\u0119puj\u0105 powszechnie na Svalbardzie.<\/p>\n
Jednym z najbardziej znanych lodowc\u00f3w tego regionu jest Lodowiec Hansa, kt\u00f3ry mimo wieloletnich bada\u0144 nie wykazywa\u0142 dotychczas wyra\u017anych oznak szar\u017cy w czasach wsp\u00f3\u0142czesnych. Jednak dzi\u0119ki analizie archiwalnych materia\u0142\u00f3w i rze\u017aby terenu, naukowcom z naszego Instytutu uda\u0142o si\u0119 odkry\u0107 \u015blady dawnych szar\u017c tego lodowca.<\/p>\n
W artykule opublikowanym w czasopi\u015bmie Annals of Glaciology mgr Aleksandra Osika i prof. Jacek Jania przedstawili dowody na szar\u017c\u0119 Lodowca Hansa, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w 1872 roku. Fotografie z ekspedycji austro-w\u0119gierskiej oraz norweskiej dostarczy\u0142y niezbitych dowod\u00f3w na ten gwa\u0142towny ruch lodu, a tak\u017ce na faz\u0119 uspokojenia w 1918 roku. W efekcie tej szar\u017cy Lodowiec Hansa przesun\u0105\u0142 si\u0119 do maksymalnego zasi\u0119gu, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 w okresie tzw. Ma\u0142ej Epoki Lodowej.<\/p>\n
Do kluczowych dowod\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o tym zdarzeniu nale\u017c\u0105 m.in. charakterystyczne formy terenu, takie jak wyci\u015bni\u0119te grzbiety szczelinowe (crevasse-squeeze ridges, CSRs) oraz subakwatyczna morena ko\u0144cowa. Co wi\u0119cej, analiza dna Zatoki Bia\u0142ego Nied\u017awiedzia sugeruje, \u017ce pod koniec lat 30. XX wieku mog\u0142a wyst\u0105pi\u0107 kolejna, cho\u0107 mniejsza, szar\u017ca Lodowca Hansa.<\/p>\n
Badania zosta\u0142y zrealizowane dzi\u0119ki wsparciu Narodowego Centrum Nauki w ramach projektu Preludium 20 (nr 2021\/41\/N\/ST10\/02070).<\/p>\n
<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> Osika A., Jania J., 2024: Geomorphological and historical records of the surge-type behaviour of Hansbreen (Svalbard). Annals of Glaciology, doi:10.1017\/aog.2024.32<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”5945″ img_size=”full”]\r\n Ryc. 1. Mapa geomorfologiczna przedpola Lodowca Hansa.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_single_image image=”5946″ img_size=”full”]\r\n Ryc. 2. Grzbiety z wyci\u015bni\u0119cia (crevasse-squeeze ridges; CSRs) wytapiaj\u0105ce si\u0119 z martwego lodu.<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”1\/2″][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”5945″ img_size=”full”][vc_single_image image=”5946″ img_size=”full”][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n