[vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]W czasie bada\u0144 terenowych w 2024 roku, w trudno dost\u0119pnym obszarze p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Islandii na polu lawowym \u00feeistareykir w kalderze Katla, dr hab. prof. U\u015a Magdalena Opa\u0142a-Owczarek wraz z prof. Piotrem Owczarkiem (Uniwersytet Wroc\u0142awski) i dr Paw\u0142em W\u0105sowiczem (Instytut Historii Naturalnej Islandii) odkryli grup\u0119 kilkuset ja\u0142owc\u00f3w, z kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142a wiek ponad 400 lat. Dodatkowe badania terenowe w 2025 r. wykaza\u0142y istnienie jeszcze starszych okaz\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 ponad 700 lat. Odkrycie to jest o tyle donios\u0142e, \u017ce dotychczasowe badania na Islandii wskazywa\u0142y, \u017ce nie ma tam wielowiekowych ro\u015blin drzewiastych, a najstarsze drzewa (brzozy) maj\u0105 do 150 lat.<\/p>\n
Szczeg\u00f3\u0142owe badania dendroklimatyczne prowadzone przez mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badawczy pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Opa\u0142y-Owczarek wykaza\u0142y, \u017ce ja\u0142owce s\u0105 bardzo wra\u017cliwe na zmiany termiczne, dzi\u0119ki czemu uda\u0142o si\u0119 na ich podstawie zrekonstruowa\u0107 zmiany temperatury lata w p\u00f3\u0142nocnej Islandii w ci\u0105gu ostatnich 800 lat. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki znalezieniu suchych (martwych) okaz\u00f3w przy wykorzystaniu tzw. procedury datowania pomostowego. Rekonstrukcja temperatury dostarcza dowod\u00f3w na przebieg p\u00f3\u017ano \u015bredniowiecznego okresu ciep\u0142ego (oko\u0142o 1260-1370) i trzech wydarze\u0144 typu \u201eLittle Ice Age\u201d (od oko\u0142o 1380 do 1810). Wsp\u00f3\u0142czesne ocieplenie obserwowane w p\u00f3\u0142nocnej Islandii jest por\u00f3wnywalne z przedindustrialnymi ciep\u0142ymi fazami w pierwszej po\u0142owie XVIII wieku i w latach 1550-1590. Wa\u017cnym osi\u0105gnieciem by\u0142o r\u00f3wnie\u017c znalezienie \u015blad\u00f3w wybuch\u00f3w wulkan\u00f3w islandzkich (np. Laki w 1783 r.) oraz z innych stref klimatycznych (np. Tambora w 1815 r.). Sygna\u0142y te zosta\u0142y zapisane w postaci tzw. Blue Rings (specyficzne przyrosty roczne, zbudowane z nie ca\u0142kowicie zlignifikowanych \u015bcian kom\u00f3rkowych), b\u0119d\u0105cych sygna\u0142em silnych post-wulkanicznych och\u0142odze\u0144. Tego typu zaburzenia w drewnie nie zosta\u0142y wcze\u015bniej znalezione w Arktyce.<\/p>\n
Z uwagi na wag\u0119 znaleziska obszar wyst\u0119powania unikatowych ja\u0142owc\u00f3w (Juniperus communis <\/em>var. saxatilis<\/em> Pall) b\u0119dzie w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci obj\u0119ty ochron\u0105 rezerwatow\u0105.<\/p>\n Projekt zrealizowano cz\u0119\u015bciowo w ramach grantu NCN Sonata pt. \u201eRekonstrukcja warunk\u00f3w klimatycznych Arktyki przed okresem pomiar\u00f3w instrumentalnych na podstawie analizy dendrochronologicznej ro\u015blinno\u015bci krzewinkowej i historycznych kolekcji botanicznych\u201d oraz dzi\u0119ki wsparciu Inicjatywy Doskona\u0142o\u015bci Badawczej (POB3).<\/p>\n Pierwsze wyniki bada\u0144 zosta\u0142y ju\u017c opublikowane w czasopi\u015bmie Quaternary Science Reviews.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142o: Opa\u0142a-Owczarek M., W\u0105sowicz P., Owczarek P., Damm C., Eggertsson \u00d3., Skurzy\u0144ski J., Kenis P. & B\u00fcntgen U. (2025). Slow growing juniper shrubs from northern Iceland record summer temperature changes over the last 800 years. Quaternary Science Reviews, 363, 109441. https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.quascirev.2025.109441<\/a>[\/vc_column_text][vc_single_image image=”6408″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” onclick=”zoom”][\/vc_column][vc_column width=”1\/2″][vc_single_image image=”6410″ img_size=”full” add_caption=”yes” alignment=”center” onclick=”zoom”][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column width=”1\/2″][vc_column_text]W czasie bada\u0144 terenowych w 2024 roku, w trudno dost\u0119pnym obszarze p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Islandii na polu lawowym \u00feeistareykir w kalderze Katla, dr hab. prof. U\u015a Magdalena Opa\u0142a-Owczarek wraz z prof. Piotrem Owczarkiem (Uniwersytet Wroc\u0142awski) i dr Paw\u0142em W\u0105sowiczem (Instytut Historii Naturalnej Islandii) odkryli grup\u0119 kilkuset ja\u0142owc\u00f3w, z kt\u00f3rych znaczna cz\u0119\u015b\u0107 osi\u0105gn\u0119\u0142a wiek ponad 400 lat. […]<\/p>\n