{"id":7059,"date":"2026-01-16T15:38:39","date_gmt":"2026-01-16T14:38:39","guid":{"rendered":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/?p=7059"},"modified":"2026-01-16T15:40:25","modified_gmt":"2026-01-16T14:40:25","slug":"500-lat-zmian-klimatu-grenlandii-zapisane-w-drewnie-jalowcow-nowe-badania-wskazuja-na-bezprecedensowe-tempo-wspolczesnego-ocieplenia-arktyki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2026\/01\/16\/500-lat-zmian-klimatu-grenlandii-zapisane-w-drewnie-jalowcow-nowe-badania-wskazuja-na-bezprecedensowe-tempo-wspolczesnego-ocieplenia-arktyki\/","title":{"rendered":"500 lat zmian klimatu Grenlandii zapisane w drewnie ja\u0142owc\u00f3w. Nowe badania wskazuj\u0105 na bezprecedensowe tempo wsp\u00f3\u0142czesnego ocieplenia Arktyki"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Na \u0142amach czasopisma Nature Communications ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 pt. \u201e<em>500-year paleoclimate record inferred from Greenland Juniper wood contextualizes current climate warming<\/em>\u201d przygotowany przez mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badaczy pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Opa\u0142y-Owczarek, prof. U\u015a. W artykule przedstawiono 500-letni\u0105 rekonstrukcj\u0119 zmienno\u015bci temperatur letnich w po\u0142udniowej Grenlandii, opart\u0105 na rocznych przyrostach drewna ja\u0142owca grenlandzkiego.<\/p>\n<p>Ja\u0142owce (<em>Juniperus communis) <\/em>rosn\u0105ce w surowych warunkach po\u0142udniowej Grenlandii reaguj\u0105 bardzo silnie na temperatur\u0119 lata. Analiza szeroko\u015bci ich s\u0142oj\u00f3w rocznych oraz mikroskopowej budowy drewna, pozwoli\u0142a na rekonstrukcj\u0119 letnich temperatur od XVI wieku do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. Opracowana rekonstrukcja dendrochronologiczna jest jedn\u0105 z najd\u0142u\u017cszych dla ca\u0142ej Arktyki. W zebranym materiale zidentyfikowano \u015blady ekstremalnych och\u0142odze\u0144, zwi\u0105zanych z du\u017cymi erupcjami wulkanicznymi, m.in. Laki (1783) i Tambora (1815). Tradycyjne przekazy ustne m\u00f3wi\u0105ce o \u201eroku, w kt\u00f3rym nie by\u0142o lata\u201d w historii Inuit\u00f3w stanowi\u0105 przejaw zbiorowej pami\u0119ci o ekstremalnych och\u0142odzeniach po erupcjach. Po raz pierwszy w Arktyce znaleziono zapis dendrochronologiczny tych zdarze\u0144. By\u0142o to mo\u017cliwe dzi\u0119ki odkryciu tzw. przyrost\u00f3w niebieskich (blue rings), stanowi\u0105cych biologiczne \u201eblizny\u201d, kt\u00f3re powstaj\u0105 w czasie gwa\u0142townych spadk\u00f3w temperatury w okresie letnim.<\/p>\n<p>Nowatorstwo przedstawionych bada\u0144 wi\u0105za\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z wykorzystaniem nie tylko \u017cywych ja\u0142owc\u00f3w, ale przede wszystkim drewna historycznego, zdeponowanego w herbariach i muzeach przez uczestnik\u00f3w historycznych wypraw Arktycznych. Dzi\u0119ki kwerendzie muzealnej uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 w terenie miejsca bada\u0144 prowadzonych przez dawne ekspedycje i ponownie pobra\u0107 pr\u00f3by do bada\u0144, dzi\u0119ki czemu skonstruowana skala dendrochronologiczna posiada bardzo wysok\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 i b\u0119dzie punktem odniesienia do innych tego typu analiz prowadzonych poza p\u00f3\u0142nocn\u0105 granic\u0105 lasu. Najwa\u017cniejszy wniosek z bada\u0144 wskazuje, \u017ce ostatnie dekady s\u0105 najcieplejszym okresem w analizowanych pi\u0119ciu stuleciach, a wsp\u00f3\u0142czesne ocieplenie jest zjawiskiem bezprecedensowym, wyra\u017anie wykraczaj\u0105c poza naturaln\u0105 zmienno\u015b\u0107 klimatu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Badania wykonano w ramach grantu NCN Sonata pt. <em>Rekonstrukcja warunk\u00f3w klimatycznych Arktyki przed okresem pomiar\u00f3w instrumentalnych na podstawie analizy dendrochronologicznej ro\u015blinno\u015bci krzewinkowej i historycznych kolekcji botanicznych. <\/em>Prace nad publikacj\u0105 prowadzono w czasie sta\u017cu na University of Cambridge, dzi\u0119ki wsparciu programu Inicjatywa Doskona\u0142o\u015bci Badawczej Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach &#8211; Priorytetowe Obszary Badawcze POB3.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: Opa\u0142a-Owczarek, M., B\u00fcntgen, U., Owczarek, P., Lange, Ch., 2025. 500-year paleoclimate record inferred from Greenland Juniper wood contextualizes current climate warming. Nature Communications 16, 11665. <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41467-025-66842-1\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41467-025-66842-1<\/a>[\/vc_column_text][vc_single_image image=&#8221;7049&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;zoom&#8221;][\/vc_column][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_single_image image=&#8221;7048&#8243; img_size=&#8221;full&#8221; add_caption=&#8221;yes&#8221; alignment=&#8221;center&#8221; onclick=&#8221;zoom&#8221;][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column width=&#8221;1\/2&#8243;][vc_column_text]Na \u0142amach czasopisma Nature Communications ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 pt. \u201e500-year paleoclimate record inferred from Greenland Juniper wood contextualizes current climate warming\u201d przygotowany przez mi\u0119dzynarodowy zesp\u00f3\u0142 badaczy pod kierunkiem dr hab. Magdaleny Opa\u0142y-Owczarek, prof. U\u015a. W artykule przedstawiono 500-letni\u0105 rekonstrukcj\u0119 zmienno\u015bci temperatur letnich w po\u0142udniowej Grenlandii, opart\u0105 na rocznych przyrostach drewna ja\u0142owca grenlandzkiego. Ja\u0142owce (Juniperus [&#8230;]<\/p>\n<p><a class=\"btn btn-secondary understrap-read-more-link\" href=\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/2026\/01\/16\/500-lat-zmian-klimatu-grenlandii-zapisane-w-drewnie-jalowcow-nowe-badania-wskazuja-na-bezprecedensowe-tempo-wspolczesnego-ocieplenia-arktyki\/\">Read More&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":192,"featured_media":7049,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_expiration-date-status":"","_expiration-date":0,"_expiration-date-type":"","_expiration-date-categories":[],"_expiration-date-options":[]},"categories":[29,31,8],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7059"}],"collection":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/192"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7059"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7059\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7061,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7059\/revisions\/7061"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7049"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/inoz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}