[vc_row][vc_column]\r\n
Grant w ramach konkursu Opus 5<\/strong> (NCN) (UMO-2013\/09\/B\/HS5\/00021 do wniosku nr 2013\/09\/B\/HS5\/00021). Czas trwania grantu: 36 miesi\u0119cy (18.02.2014 \u2013 17.02.2017). Przyznana kwota: 131 560,00 z\u0142.<\/strong><\/p>\n Kierownik grantu: dr hab. Ma\u0142gorzata My\u015bliwiec, prof. U\u015a. <\/strong><\/p>\n Wykonawcy grantu: dr hab. Tomasz Kubin,prof. U\u015a, dr Ma\u0142gorzata Lorencka<\/strong><\/p>\n Podstawowym celem badawczym projektu by\u0142o pokazanie wp\u0142ywu kryzysu gospodarczego na funkcjonowanie systemu politycznego. Przedmiotem szczeg\u00f3\u0142owych prac badawczych by\u0142y systemy polityczne Grecji, Hiszpanii i W\u0142och. To bowiem w tych pa\u0144stwach Unii Europejskiej skutki \u015bwiatowego kryzysu gospodarczego z 2008 roku mia\u0142y najwi\u0119kszy wp\u0142yw na dzia\u0142anie najwa\u017cniejszych element\u00f3w owych system\u00f3w.<\/p>\n Trwaj\u0105cy od 2008 roku kryzys gospodarczy i zad\u0142u\u017ceniowy sk\u0142oni\u0142y badaczy w najwa\u017cniejszych o\u015brodkach naukowych zachodniego \u015bwiata do podj\u0119cia bada\u0144 w tym zakresie \u2013 r\u00f3wnie\u017c na gruncie nauk politycznych. Do najwa\u017cniejszych prac w owej dyscyplinie, og\u0142oszonych w drugiej dekadzie XXI wieku, mo\u017cna zaliczy\u0107 mi\u0119dzy innymi publikacje prof. Nancy Bermeo z Princeton University, prof. Larry M. Bartelsa z Vanderbilt University, prof. Pablo Beramendiego i prof. Herberta P. Kitscheltza z Duke University, czy prof. Petera Maira z European University Institute. Jednak w \u017cadnej z nich w spos\u00f3b kompleksowy nie zosta\u0142a scharakteryzowana geneza, przebieg i konsekwencje kryzysu gospodarczego 2008 roku w trzech pa\u0144stwach Europy Po\u0142udniowej: w Grecji, Hiszpanii i we W\u0142oszech. Pod tym wzgl\u0119dem przygotowane przez zesp\u00f3\u0142 realizuj\u0105cy grant publikacje maj\u0105 charakter nowatorski i uzupe\u0142niaj\u0105 luk\u0119 w \u015bwiatowej literaturze przedmiotu. Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce autorom uda\u0142o si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 rozwa\u017cania z zakresu wsp\u00f3\u0142czesnych system\u00f3w politycznych z wynikami analiz typowych dla nauk ekonomicznych oraz bada\u0144 nad zjawiskami zwi\u0105zanymi z procesami integracyjnymi w Unii Europejskiej.<\/p>\n W procesie badawczym autorom uda\u0142o si\u0119 pozytywnie zweryfikowa\u0107 za\u0142o\u017cenie, \u017ce w warunkach demokracji przedstawicielskiej sytuacja gospodarcza pa\u0144stwa jest jednym z najistotniejszych czynnik\u00f3w warunkuj\u0105cych stabilno\u015b\u0107 i trwa\u0142o\u015b\u0107 systemu politycznego. Im lepsza sytuacja gospodarcza pa\u0144stwa, tym wi\u0119ksza stabilno\u015b\u0107 funkcjonowania i mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetrwania systemu politycznego. Natomiast w sytuacji kryzysu gospodarczego stabilno\u015b\u0107 i trwa\u0142o\u015b\u0107 systemu politycznego jest powa\u017cnie zagro\u017cona. \u0179r\u00f3de\u0142 takiej zale\u017cno\u015bci nale\u017cy niew\u0105tpliwie szuka\u0107 w naturze relacji obywatel-pa\u0144stwo, ukszta\u0142towanych w ci\u0105gu ostatnich dziesi\u0119cioleci. Na przestrzeni XX wieku \u017c\u0105dania ekonomiczne obywateli wzgl\u0119dem pa\u0144stw europejskich (np. w zakresie pokrycia koszt\u00f3w opieki medycznej, systemu opieki nad dzie\u0107mi i ich edukacji, czy te\u017c zabezpieczenia emerytalnego) rozwin\u0119\u0142y si\u0119 na niespotykan\u0105 do tej pory skal\u0119. To, co przez wiele stuleci pozostawa\u0142o w sferze prywatnej, dzi\u0119ki dzia\u0142aniom i decyzjom politycznym sta\u0142o si\u0119 zadaniem pa\u0144stwa. A to oznacza, \u017ce na organach w\u0142adzy publicznej spocz\u0119\u0142a ogromna odpowiedzialno\u015b\u0107 ekonomiczna. Dobry stan gospodarki pa\u0144stwa umo\u017cliwia bowiem, w realiach demokracji przedstawicielskiej, realizowanie coraz dalej id\u0105cych roszcze\u0144, artyku\u0142owanych przez poszczeg\u00f3lne grupy interesu, kt\u00f3re tworz\u0105 wyborcy. Natomiast pojawienie si\u0119 kryzysu gospodarczego zdecydowanie utrudnia realizacj\u0119 wielu kosztownych i z\u0142o\u017conych, lecz spo\u0142ecznie oczekiwanych zada\u0144. Sytuacj\u0119 dodatkowo komplikuje fakt, \u017ce we wsp\u00f3\u0142czesnych realiach, zwi\u0105zanych z globalizacj\u0105 proces\u00f3w gospodarczych, niemo\u017cliwym wr\u0119cz staje si\u0119 samodzielne i skuteczne zapobieganie sytuacjom kryzysowym przez pojedyncze pa\u0144stwa i walka z nimi. Zar\u00f3wno pojawienie si\u0119 takiej sytuacji, jak i p\u00f3\u017aniejsze przeciwdzia\u0142anie jej skutkom jest z regu\u0142y procesem anga\u017cuj\u0105cym wiele podmiot\u00f3w na arenie mi\u0119dzynarodowej, co jest szczeg\u00f3lnie widoczne w przypadku pa\u0144stw Unii Europejskiej. To z kolei oznacza, \u017ce procesy te zachodz\u0105 nie wewn\u0105trz, a w otoczeniu system\u00f3w politycznych pojedynczych pa\u0144stw. Natomiast w sytuacji, gdy tworzy si\u0119 system silnych zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy politycznym centrum pa\u0144stwa (wyst\u0119puj\u0105cego w charakterze d\u0142u\u017cnika) i innym pa\u0144stwem, grup\u0105 pa\u0144stw lub podmiotem dzia\u0142aj\u0105cym na arenie mi\u0119dzynarodowej (wyst\u0119puj\u0105cym w charakterze wierzyciela) zdecydowanie s\u0142abnie wi\u0119\u017a i poziom zaufania pomi\u0119dzy politycznym centrum i obywatelami, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 do jego organ\u00f3w swoich przedstawicieli. \u00d3w brak zaufania skutkuje najcz\u0119\u015bciej w pierwszej kolejno\u015bci zmian\u0105 preferencji wyborczych i alternacj\u0105 w\u0142adzy. Lecz gdy sytuacji kryzysowej nie da si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 szybko, ani te\u017c w spos\u00f3b \u0142agodny, unikaj\u0105c trudnych decyzji politycznych, proces dezintegracji i przekszta\u0142cenia danego systemu politycznego wydaje si\u0119 nieunikniony. Sytuacja kryzysowa sprzyja dekompozycji systemu partyjnego danego pa\u0144stwa. Z regu\u0142y jest ona wykorzystywana do tworzenia nowych ugrupowa\u0144, kt\u00f3re za cen\u0119 iluzji poradzenia sobie z trudn\u0105 sytuacj\u0105 i powrotu do realizacji spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144 buduj\u0105 w\u0142asny kapita\u0142 polityczny. Jednak ich przetrwanie na scenie politycznej pa\u0144stwa jest mo\u017cliwe jedynie w\u00f3wczas, gdy rzeczywi\u015bcie uda im si\u0119 znale\u017a\u0107 recept\u0119 na przezwyci\u0119\u017cenie kryzysu gospodarczego, co z regu\u0142y bywa bardzo trudne. Przej\u0119cie ster\u00f3w w\u0142adzy centralnej przez inny podmiot nie oznacza bowiem automatycznego znikni\u0119cia zewn\u0119trznych zobowi\u0105za\u0144 pa\u0144stwa wobec podmiot\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cych w jego otoczeniu. W badanych pa\u0144stwach przekonali si\u0119 o tym i liderzy Syrizy w Grecji, i Podemos oraz Ciudadanos w Hiszpanii, jak i przedstawiciele Ruchu Pi\u0119ciu Gwiazd we W\u0142oszech.<\/p>\n Kryzys gospodarczy powoduje tak\u017ce d\u0105\u017cenie do przeprowadzenia zmian w zakresie funkcjonowania organ\u00f3w administracji publicznej. Podj\u0119cie takich dzia\u0142a\u0144 przez w\u0142adze centralne pa\u0144stwa doskonale pokaza\u0142a analiza przypadk\u00f3w Grecji i W\u0142och. W sytuacji konieczno\u015bci realizowania zada\u0144, wynikaj\u0105cych ze spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144, wi\u0105\u017c\u0105cej si\u0119 jednak z niewystarczaj\u0105cymi \u015brodkami na ich realizacj\u0119, pa\u0144stwa zaczynaj\u0105 szuka\u0107 mo\u017cliwo\u015bci ekonomicznej optymalizacji dzia\u0142a\u0144. Likwidacja po\u015brednich szczebli administracji publicznej lub zmniejszanie liczby jednostek podzia\u0142u terytorialnego to dzia\u0142anie zdecydowanie zmieniaj\u0105ce funkcjonowanie ca\u0142ego systemu politycznego.<\/p>\n Innym zjawiskiem, kt\u00f3re mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w sytuacji kryzysowej i \u015bci\u015ble wi\u0105\u017ce si\u0119 z problemem decentralizacji pa\u0144stwa, jest nasilenie si\u0119 tendencji od\u015brodkowych w regionach charakteryzuj\u0105cych si\u0119 szczeg\u00f3lnymi odr\u0119bno\u015bciami. Wykorzystanie sytuacji kryzysowej przez regionalne elity polityczne do pog\u0142\u0119bienie roz\u0142amu spocjopolitycznego na linii centrum-peryferie mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych zmian w zakresie dzia\u0142ania ca\u0142ego systemu politycznego: od zmiany formy organizacji terytorialnej pa\u0144stwa, po pr\u00f3b\u0119 przeprowadzenia procesu jego dezintegracji.<\/p>\n Pojawienie si\u0119 powa\u017cnego w skutkach kryzysu gospodarczego sprzyja tak\u017ce wprowadzeniu do publicznej debaty problemu konieczno\u015bci zmiany przepis\u00f3w konstytucji. Natomiast udane przeprowadzenie takiego planu oznacza radykaln\u0105 zmian\u0119 w dzia\u0142aniu systemu politycznego pa\u0144stwa.<\/p>\n WYKAZ PRAC OPUBLIKOWANYCH W WYNIKU REALIZACJI PROJEKTU<\/p>\n \n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" [vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n\n