Autorzy: <\/strong>re\u017c. Sidney Lumet, scen. Reginald Rose<\/span><\/p>\n Gatunek: <\/strong>dramat s\u0105dowy<\/span><\/p>\n Zagadnienia psychologiczne: <\/strong>psychologia s\u0105dowa, zeznania \u015bwiadk\u00f3w, moralno\u015b\u0107<\/span><\/p>\n Kto poleca: <\/strong>dr Karina At\u0142as<\/span><\/p>\n Gdybym mia\u0142a stworzy\u0107 TOP 5 moich ulubionych film\u00f3w, to zdecydowanie znalaz\u0142by si\u0119 w nim 12 gniewnych ludzi<\/em> \u2013 w czarno-bia\u0142ej wersji z 1957 roku. To film, kt\u00f3ry mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 wielokrotnie i za ka\u017cdym razem dostrzega\u0107 w nim co\u015b nowego. Oczywi\u015bcie, jest to dzie\u0142o swoich czas\u00f3w i warto o tym pami\u0119ta\u0107, si\u0119gaj\u0105c po nie. W roli \u00f3smego przysi\u0119g\u0142ego wyst\u0119puje fenomenalny Henry Fond \u2013 ojciec znanej aktorki Jane Fondy \u2013 kt\u00f3rego str\u00f3j (i nie tylko) od pocz\u0105tku odr\u00f3\u017cnia go od pozosta\u0142ych bohater\u00f3w (w rzeczywisto\u015bci garnitur by\u0142 b\u0142\u0119kitny). Zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem gry aktorskiej, jak i sposobu realizacji, film jest prawdziwym majstersztykiem. Uj\u0119cia maj\u0105 charakter niemal teatralny, s\u0105 d\u0142ugie, a akcja \u2013 poza nielicznymi wyj\u0105tkami \u2013 rozgrywa si\u0119 w jednym pomieszczeniu. 12 gniewnych ludzi<\/em> pokazuje dobitnie, \u017ce ponadczasowo\u015b\u0107 tworz\u0105 \u015bwietne scenariusze i zdolni aktorzy. Czujny widz dostrze\u017ce te\u017c subtelne momenty prze\u0142amywania czwartej \u015bciany, kt\u00f3re maj\u0105 nas wci\u0105gn\u0105\u0107 w autentyczn\u0105 refleksj\u0119 nad filmem.<\/span><\/p>\n Z punktu widzenia psychologii film stanowi prawdziw\u0105 skarbnic\u0119 materia\u0142u do analizy. Bohaterami pierwszoplanowymi rozgrywaj\u0105cymi win\u0119 oskar\u017conego (jak pi\u0142eczk\u0119 pingpongow\u0105) s\u0105 ludzie \u2013 12 s\u0119dzi\u00f3w przysi\u0119g\u0142ych. Jednak, co niezwyk\u0142e \u2013 prawdziwymi bohaterami dla widza staj\u0105 si\u0119 same w sobie psychologiczne procesy: wszechogarniaj\u0105ce emocje, wadliwe procesy poznawcze (my\u015blenie, spostrzeganie, pami\u0119\u0107), pozbawione ostro\u015bci zmys\u0142y, ostry jak brzytwa j\u0119zyk, temperament i osobowo\u015b\u0107 oraz mechanizmy wp\u0142ywu spo\u0142ecznego. Etyka i podejmowanie decyzji moralnych kryj\u0105 si\u0119 w tle, podczas gdy bohaterowie \u201enieludzcy\u201d pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy, ulegaj\u0105 zniekszta\u0142ceniom, potwierdzaj\u0105 bezrefleksyjnie czyje\u015b oczekiwania czy te\u017c \u2013 w duchu utylitaryzmu Benthama \u2013 maksymalizuj\u0105 dobro og\u00f3\u0142u kosztem jednostki.<\/span><\/p>\n Kolejno odkrywamy, \u017ce stan psychofizyczny \u2013 np. temperatura cia\u0142a, choroba czy po\u015bpiech \u2013 wywiera presj\u0119 na nasze decyzje \u2013 cho\u0107 nie zero-jedynkowo, bo w zale\u017cno\u015bci od r\u00f3\u017cnic indywidualnych (reaktywno\u015bci emocjonalnej, impulsywno\u015bci, og\u00f3lnej emocjonalno\u015bci). Okazuje si\u0119, \u017ce rozbawienie bywa r\u00f3wnie podatne na b\u0142\u0119dy, co gniew. Widzimy, jak konformizm normatywny, znany z eksperyment\u00f3w Solomona Ascha, ogranicza autonomiczne wybory. Stajemy si\u0119 niemymi \u015bwiadkami zniekszta\u0142ce\u0144 my\u015blenia \u2013 dzia\u0142a przecie\u017c b\u0142\u0105d atrybucji, efekt aureoli czy z\u0142udzenie hazardzisty. Stres wp\u0142ywa na pami\u0119\u0107, a ludzki umys\u0142 okazuje si\u0119 prawdziwym \u201esk\u0105pcem poznawczym\u201d \u2013 zawsze pr\u00f3buje i\u015b\u0107 na skr\u00f3ty, by chroni\u0107 swoje zasoby.<\/span><\/p>\n Jak dzia\u0142a j\u0119zyk? J\u0119zyk b\u0142yskawicznie przenosi uprzedzenia i stereotypy, staj\u0105c si\u0119 narz\u0119dziem dehumanizacji i zaw\u0119\u017caj\u0105c dyskusj\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie ma te\u017c inn\u0105 twarz \u2013 bywa no\u015bnikiem wspieraj\u0105cych emocji, ale tak\u017ce \u015brodkiem do pobudzania krytycznego my\u015blenia. W \u201etechnicznej\u201d stronie j\u0119zyka znajdzie si\u0119 te\u017c wsp\u00f3lny aparat poj\u0119ciowy, o kt\u00f3rego istnieniu tak cz\u0119sto zapominamy \u2013 czy uzasadnione w\u0105tpliwo\u015bci s\u0119dzi\u00f3w oznaczaj\u0105 to samo, co uznanie niewinno\u015bci? Jako ludzie zapominamy, \u017ce \u015bwiadkowie naoczni nie odtwarzaj\u0105 wiernie rzeczywisto\u015bci, lecz konstruuj\u0105 j\u0105 w pami\u0119ci (co ma zwi\u0105zek z ich do\u015bwiadczeniami, samoocen\u0105 czy zaspokojeniem potrzeb). Analiza wiarygodno\u015bci zezna\u0144 to kluczowy obszar psychologii s\u0105dowej \u2013 psycholog jest w stanie przewidzie\u0107, gdzie \u015bwiadkowie mog\u0105 nieintencjonalnie konfabulowa\u0107. Film ukazuje tak\u017ce mechanizmy obronne, takie jak projekcja oraz znaczenie osobistych do\u015bwiadcze\u0144 w ocenie innych.<\/span><\/p>\n 12 gniewnych ludzi<\/em> sk\u0142ania nas do refleksji nad w\u0142asnym post\u0119powaniem. Ile razy dali\u015bmy emocjom pole do nadu\u017cy\u0107? Czy nasze my\u015blenie jest wolne od b\u0142\u0119d\u00f3w? Jak bardzo mo\u017cemy by\u0107 pewni siebie? W duchu podzia\u0142u system\u00f3w my\u015blenia, opisanego przez Kahnemana w kultowej ksi\u0105\u017cce Pu\u0142apki my\u015blenia<\/em>, warto czasem zaprosi\u0107 do dzia\u0142ania system drugi \u2013 cho\u0107 jest to trudniejsze, bardziej wymagaj\u0105ce. Nasi wewn\u0119trzni bohaterowie lubi\u0105 wyprowadza\u0107 nas w os\u0105dach w pole, aby chroni\u0107 nas lub u\u0142atwia\u0107 nam zniesienie trudnych wspomnie\u0144 i docelowo \u2013 u\u0142atwia\u0107 nam \u017cycie. Umys\u0142 \u2013 z racji ogromu analizowanych danych \u2013 musi chodzi\u0107 na skr\u00f3ty, inaczej nikt z nas nie by\u0142by w stanie rano wyj\u015b\u0107 z domu do pracy. Wbrew pozorom nie jeste\u015bmy jednak naszymi emocjami ani naszymi my\u015blami \u2013 mo\u017cemy spojrze\u0107 na nie czujnym, ale i czu\u0142ym metapoznawczym okiem.<\/span><\/p>\n 12 gniewnych ludzi <\/em>pokazuje, \u017ce najtrudniej jest os\u0105dzi\u0107 samego siebie. Jednak przede wszystkim ten film to po prostu znakomita rozrywka, kt\u00f3rej nie s\u0105 potrzebne efekty specjalne, zapewne dlatego po 70 latach nadal cieszy si\u0119 popularno\u015bci\u0105.<\/span> \r\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ip\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/Bez-kategorii\/12-gniewnych-ludzi_Karina_Atlas-1.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"