Autor: <\/strong>Jonathan Haidt i Greg Lukianoff oraz Jonathan Haidt<\/span><\/p>\n Gatunek: <\/strong>ksi\u0105\u017cki popularnonaukowe z zaci\u0119ciem publicystycznym i poradnikowym<\/span><\/p>\n Zagadnienia psychologiczne: <\/strong>psychologia spo\u0142eczna, psychologia rozwojowa, psychologia ewolucyjna, psychologia medi\u00f3w, psychologiczne zjawiska w interakcji ze wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiatem<\/span><\/p>\n Kto poleca: <\/strong>dr hab. \u0141ukasz Jach, prof. U\u015a<\/span><\/p>\n <\/p>\n W ka\u017cdej epoce znajd\u0105 si\u0119 osoby twierdz\u0105ce, \u017ce koniec \u015bwiata jest tu\u017c za progiem i og\u00f3lnie \u201ekiedy\u015b by\u0142y czasy, teraz nie ma czas\u00f3w\u201d. Tak\u017ce dzi\u015b, co rusz s\u0142yszymy o kolejnych powodach do niepokoju, a diagnozy m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce co\u015b z dzisiejsz\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 jest nie tak stawiaj\u0105 ju\u017c nie tylko posiadacze starych numer\u00f3w PESEL. O co jednak z tym wsp\u00f3\u0142czesnym kryzysem chodzi i co z nim zrobi\u0107? Odwa\u017cnych odpowiedzi na oba te pytania udziela Jonathan Haidt w swoich ksi\u0105\u017ckach \u201eRozpieszczony umys\u0142\u201d i \u201eNiespokojne pokolenie\u201d, kt\u00f3re niedawno pojawi\u0142y si\u0119 w polskich ksi\u0119garniach.<\/span><\/p>\n \u201eRozpieszczony umys\u0142\u201d powsta\u0142 w reakcji na obecn\u0105 aktualnie w debatach, w tym akademickich, tendencj\u0119 do (auto)cenzurowania wypowiedzi w obawie przed tym, \u017ce jej tre\u015b\u0107 wywo\u0142a u kogo\u015b nieprzyjemny stan emocjonalny. Zdaniem Haidta, publiczny obowi\u0105zek zapewniania bezpiecze\u0144stwa powinien ogranicza\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do jego aspekt\u00f3w fizycznych. Badacz twierdzi, \u017ce uczelnie, szko\u0142y i inne miejsca edukacji nale\u017cy wyobra\u017ca\u0107 sobie jako co\u015b \u00e0 la umys\u0142owe centra gimnastyczne. Ludzie przychodz\u0105cy tam powinni mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 mierzenia si\u0119 z wyzwaniami zwi\u0119kszaj\u0105cymi ich intelektualn\u0105 wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 i umiej\u0119tno\u015bci, zamiast d\u017awigania wy\u0142\u0105cznie tego, co s\u0105 w stanie mentalnie unie\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciwie ju\u017c od pocz\u0105tku. Z tego w\u0142a\u015bnie powodu w\u0142adze szk\u00f3\u0142 i uczelni powinny zawsze sta\u0107 po stronie warto\u015bci nauki i fakt\u00f3w, umo\u017cliwia\u0107 prowadzenie debat, w kt\u00f3rych konfrontowane s\u0105 r\u00f3\u017cne pogl\u0105dy i stanowiska oraz nie ulega\u0107 presji \u015brodowisk zmierzaj\u0105cych do ograniczania dyskusji ze wzgl\u0119du na potencjalne oburzenie tych czy innych \u015brodowisk.<\/span><\/p>\n Kultura stoj\u0105ca w kontrze wobec misji uczelni jako umys\u0142owych si\u0142owni w \u201eRozpieszczonym umy\u015ble\u201d nazywana jest kultur\u0105 sejfityzmu. Haidt twierdzi, \u017ce kultura ta ma obecnie mn\u00f3stwo narz\u0119dzi oddzia\u0142ywania na szerok\u0105 skal\u0119, ale najwi\u0119kszy i najbardziej szkodliwy wp\u0142yw na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 maj\u0105 wyra\u017cane w jej obr\u0119bie trzy fa\u0142szywe przekonania: (1) co ci\u0119 nie zabije, uczyni ci\u0119 s\u0142abszym, (2) zawsze ufaj swoim uczuciom oraz (3) \u017cycie to wojna mi\u0119dzy Dobrymi i Z\u0142ymi lud\u017ami. Wdra\u017canie tych zasad sprawia, \u017ce ludzie nie tylko przestaj\u0105 by\u0107 odporni na przeciwno\u015bci, maj\u0105 nadmiern\u0105 tendencj\u0119 do dzia\u0142ania zbyt impulsywnie i reaguj\u0105 w przesadzony spos\u00f3b. Zasady te odbieraj\u0105 r\u00f3wnie\u017c poczucie sprawstwa i obni\u017caj\u0105 samoocen\u0119. Czemu? Ot\u00f3\u017c dlatego, \u017ce mechanizmy naszej motywacji (tak\u017ce na poziomie neurochemicznym) dostarczaj\u0105 nam poczucia zadowolenia w zamian za realizowanie \u017cyciowych \u201equest\u00f3w\u201d. Gdy tworzone jest \u015brodowisko nastawione przede wszystkim na zapewnianie ludziom poczucia bezpiecze\u0144stwa, pole do realizacji \u017cyciowych \u201equest\u00f3w\u201d staje si\u0119 bardzo zaw\u0119\u017cone. Tam, gdzie nie ma \u201equest\u00f3w\u201d, nie ma te\u017c nagr\u00f3d, a my sami pogr\u0105\u017camy si\u0119 w apatii.<\/span><\/p>\n W\u015br\u00f3d proponowanych przez Haidta lekarstw na apati\u0119 nieludzko bezpiecznego \u015bwiata znajdziemy odej\u015bcie od kultury promuj\u0105cej usuwanie z \u017cycia i otoczenia jakichkolwiek przejaw\u00f3w ryzyka. Wi\u0119cej o tym, ale i o wielu innych rzeczach, m\u00f3wi druga z ksi\u0105\u017cek, czyli \u201eNiespokojne pokolenie\u201d. Znajdziemy w niej wiele zestawie\u0144 na temat zjawisk charakteryzuj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesne podej\u015bcie do \u015bwiata. Styl prowadzonej argumentacji dobrze oddaje w tym przypadku taki oto paradoks: jak to mo\u017cliwe, \u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w\u0142a\u015bciwe od dzieci\u0144stwa pokazujemy dzieciom bohater\u00f3w, kt\u00f3rzy prze\u017cywaj\u0105 najlepsze przygody spontanicznie, poza domem i poza kontrol\u0105 rodzic\u00f3w, podczas gdy sami ograniczamy dzieciom mo\u017cliwo\u015b\u0107 zachowywania si\u0119 w taki w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b?<\/span><\/p>\n Haidt dodaje, \u017ce kultura sejfityzmu tworzy dzi\u015b mieszank\u0119 wybuchow\u0105 z kilkoma innym sk\u0142adnikami: powszechnym dost\u0119pem do Internetu oraz nieustann\u0105 obecno\u015bci\u0105 w naszym \u017cyciu multimedialnych, po\u0142\u0105czonych z sieci\u0105 urz\u0105dze\u0144. Hiperkontrola w \u015bwiecie rzeczywistym oraz praktyczny jej brak w \u015bwiecie cyfrowym prowadz\u0105 do wielu zmian, kt\u00f3re Haidt ilustruje przemawiaj\u0105cymi do wyobra\u017ani statystykami. Przyk\u0142adowo, na jednej z rycin ukazane zosta\u0142y dane pokazuj\u0105ce, \u017ce w USA mi\u0119dzy rokiem 2000 a 2018 liczba przyj\u0119\u0107 do szpitali z powodu nieumy\u015blnych uraz\u00f3w zmniejszy\u0142a si\u0119 w przypadku ch\u0142opc\u00f3w w wieku 10-19 lat o po\u0142ow\u0119 a w przypadku dziewcz\u0105t w tym samym wieku prawie o po\u0142ow\u0119. Na pierwszy rzut oka mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce to dobrze\u2026 ale statystyki te mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c efektem organizowania dzieciom \u015brodowiska tak, aby wyeliminowa\u0107 z niego wszelkie ryzyko w imi\u0119 przekonania, \u017ce zewn\u0119trzny \u015bwiat to bardzo niebezpieczne miejsce.<\/span><\/p>\n Wyj\u0105tkowe w ksi\u0105\u017ckach Haidta jest to, \u017ce badacz nie tylko opisuje i wyja\u015bnia przyczyny wsp\u00f3\u0142czesnych problem\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c proponuje liczne rozwi\u0105zania, w tym jedno naprawd\u0119 prze\u0142omowe. Autor twierdzi, \u017ce wiele negatywnych zmian dzisiejszego \u015bwiata da\u0142oby si\u0119 cofn\u0105\u0107, gdyby na powa\u017cnie zaj\u0119to si\u0119 ograniczaniem dzieci i m\u0142odzie\u017cy do ekran\u00f3w i tre\u015bci internetowych, a ju\u017c na pewno zrobiono to w szko\u0142ach. Podobny postulat pojawia si\u0119 tak\u017ce w polskiej debacie na temat systemu edukacji, spotykaj\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno z g\u0142osami poparcia, jak i fal\u0105 krytyki. Zanim wyrazimy na ten temat w\u0142asne zdanie, wcze\u015bniej naprawd\u0119 warto si\u0119gn\u0105\u0107 po obie prezentowane ksi\u0105\u017cki.<\/span> \r\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ip\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/Bez-kategorii\/Haidt_razy_dwa_PDK_LJ-scaled.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"