Autorzy: <\/strong>Jack Thorne, Stephen Graham<\/span><\/p>\n Gatunek: <\/strong>dramat psychologiczny<\/span><\/p>\n Zagadnienia psychologiczne: <\/strong>okres dojrzewania, system rodzinny, samoregulacja emocjonalna<\/span><\/p>\n Kto poleca: <\/strong>dr Karina At\u0142as<\/span><\/p>\n W \u201eDojrzewaniu\u201d<\/em> na pierwszy plan wybija si\u0119 nie sama fabu\u0142a (kt\u00f3ra zreszt\u0105 mog\u0142aby by\u0107 nieco lepsza), ale raczej odbiorca ze swym niedowierzaniem jako reakcj\u0105 na udzia\u0142 w dzieci\u0119cym \u015bwiecie czyn\u00f3w potocznie \u0142\u0105czonych z doros\u0142o\u015bci\u0105 \u2013 z\u0142ych, niemoralnych, okrutnych. Podczas gdy widz zastanawia si\u0119 nad win\u0105 oskar\u017conego i potencjalnymi wyja\u015bnieniami takiego obrotu zdarze\u0144, to g\u0142\u00f3wny bohater zdaje si\u0119 nie przetwarza\u0107 na poziomie emocjonalnym stawianych mu zarzut\u00f3w. Jest to tak autentyczne, \u017ce mo\u017cemy mu uwierzy\u0107, i to nie tylko ze wzgl\u0119du na talent aktorski Owena Coopera.<\/span><\/p>\n W warstwie fabularnej, serial ten jest przede wszystkim o czynnikach umo\u017cliwiaj\u0105cych przypisanie winy za dzia\u0142anie sprzeczne z prawem, cho\u0107 zawiera on jeszcze kilka ciekawych element\u00f3w. W warstwie psychologicznej, mo\u017cna go potraktowa\u0107 jako studium zdejmowania masek \u2013 od maski idyllicznego dzieci\u0144stwa, w kt\u00f3rym nie wyst\u0119puj\u0105 impulsy agresywne (a wi\u0119c nie ma potrzeby systemowego wsparcia w tym zakresie), po mask\u0119 \u201eidealnego\u201d rodzica (tak bardzo pragn\u0119 nim by\u0107, \u017ce nie dostrzegam, co robi\u0119 \u017ale).<\/span><\/p>\n Zdj\u0119cie pierwszej z masek wymaga wnikni\u0119cia w proces rozwoju cz\u0142owieka. Teorie stadialne, m.in. teoria rozwoju moralnego Kohlberga, wskazuj\u0105, \u017ce jednostka przechodzi od orientacji na unikanie kary, poprzez internalizacj\u0119 zasad spo\u0142ecznych, a\u017c po ukierunkowanie na dobro wsp\u00f3lnoty i uniwersalne warto\u015bci. Jak to zwykle bywa w rozwoju cz\u0142owieka, nie ca\u0142y repertuar reakcji jest jeszcze dost\u0119pny trzynastolatkowi, kt\u00f3rego rozw\u00f3j b\u0119dzie kontynuowany przez wiele kolejnych lat. Nie wszystkie akty przemocy s\u0105 planowane \u201ena ch\u0142odno\u201d, wiele z nich wynika z emocji, testowania granic czy braku zdolno\u015bci do kontroli impuls\u00f3w. Doros\u0142y cz\u0142owiek, dzi\u0119ki rozwini\u0119tej korze przedczo\u0142owej, zazwyczaj dysponuje neurobiologicznymi podstawami umo\u017cliwiaj\u0105cymi przewidywanie konsekwencji w\u0142asnych dzia\u0142a\u0144. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b doros\u0142ych, np. w przypadku uszkodze\u0144 m\u00f3zgu czy chor\u00f3b neurologicznych, zdolno\u015b\u0107 ta mo\u017ce by\u0107 ograniczona \u2013 co rodzi pytanie, czy w\u00f3wczas ponosz\u0105 oni pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za swoje dzia\u0142ania? Z regu\u0142y jednak doros\u0142y rozumie spos\u00f3b my\u015blenia drugiej osoby i potrafi skuteczniej panowa\u0107 nad impulsami, stosuj\u0105c profilaktycznie mechanizmy samoregulacji, a w sytuacjach nag\u0142ych \u2013 samokontrol\u0119. W spo\u0142ecze\u0144stwie powszechne jest jednak my\u015blenie o dzieciach w kategoriach \u0142atwo\u015bci dostosowywania si\u0119 do zasad doros\u0142ych i \u201ekopiowania\u201d wymaga\u0144 dotycz\u0105cych rozr\u00f3\u017cniania dobra i z\u0142a (\u201eniech \u017cyj\u0105\u201d uwagi szkolne ilustruj\u0105ce cz\u0119sto brak znajomo\u015bci rozwoju neurobiologicznego dziecka). Skuteczno\u015b\u0107 kary okazuje si\u0119 ponadto kr\u00f3tkotrwa\u0142a \u2013 dzia\u0142a g\u0142\u00f3wnie \u201epod okiem\u201d doros\u0142ego, a poza jego kontrol\u0105 szybko wygasa. To przypomina sytuacj\u0119 znan\u0105 ka\u017cdemu do\u015bwiadczonemu kierowcy: w martwym punkcie nie wiadomo dok\u0142adnie, co mo\u017ce si\u0119 wydarzy\u0107, dlatego konieczna jest szczeg\u00f3lna ostro\u017cno\u015b\u0107. Inaczej wygl\u0105da to jednak w przypadku os\u00f3b bez odpowiedniego do\u015bwiadczenia \u2013 mog\u0105 one nie zdawa\u0107 sobie sprawy z potencjalnych konsekwencji na drodze.\u00a0<\/span><\/p>\n Drug\u0105 mask\u0105, kt\u00f3r\u0105 ods\u0142ania serial, jest maska \u201eidealnego rodzica\u201d. Konfrontacja z w\u0142asnymi emocjami \u2013 zw\u0142aszcza tymi, kt\u00f3re w dzieci\u0144stwie by\u0142y t\u0142umione, jak smutek czy z\u0142o\u015b\u0107 \u2013 stanowi jeden z najtrudniejszych element\u00f3w rodzicielstwa. Psychologia system\u00f3w rodzinnych (Minuchin, Bowen) podkre\u015bla, \u017ce autentyczne prze\u017cywanie i nazywanie emocji w relacjach rodzinnych umo\u017cliwia budowanie sp\u00f3jnych i bezpiecznych wi\u0119zi. W \u201eDojrzewaniu\u201d<\/em> unikanie przez rodzic\u00f3w g\u0142\u00f3wnego bohatera konfrontacji z w\u0142asnymi trudno\u015bciami emocjonalnymi prowadzi do powstania przestrzeni \u201enienazywania\u201d \u2013 emocje nie s\u0105 werbalizowane, obawy nie s\u0105 wyra\u017cane, a strategie radzenia sobie z impulsami nie podlegaj\u0105 refleksji. Taki mechanizm sprzyja utrzymywaniu fasady rodziny \u201ekochaj\u0105cej si\u0119\u201d, lecz nie w pe\u0142ni zdolnej do autentycznego prze\u017cywania i regulowania emocji. Mo\u017cna jednak dostrzec, \u017ce towarzyszy temu pewna autentyczna troska o ca\u0142\u0105 rodzin\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n Gdy przyjrzymy si\u0119 wnikliwie sposobom funkcjonowania tej \u2013 mimo wszystko mocno kochaj\u0105cej si\u0119 \u2013 rodziny, przestajemy by\u0107 zaskoczeni reakcjami g\u0142\u00f3wnego bohatera. \u201eDojrzewanie\u201d<\/em> nie opowiada wi\u0119c wy\u0142\u0105cznie o dorastaniu jednej osoby, lecz o dynamice ca\u0142ego systemu rodzinnego, kt\u00f3ra mog\u0142a mie\u0107 na ni\u0105 wp\u0142yw.<\/span> \r\n
![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ip\/wp-content\/uploads\/sites\/33\/Bez-kategorii\/Dojrzewanie_Karina_Atlas.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"