publikacje 2025<\/h3>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″]\r\n \r\n \r\n Monika \u0141ado\u0144: 'Wyczerpane. Kobiety i choroby'<\/h3> Seria: Ars medica ac humanitas. Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria. Gda\u0144sk 2025. ISBN: 978-83-7908-310-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n Wyczerpane\u00a0<\/em>to ksi\u0105\u017cka o kobiecych narracjach literackich \u2013 najcz\u0119\u015bciej autobiograficznych \u2013 dotycz\u0105cych sposob\u00f3w prze\u017cywania poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w kryzysu-choroby: (auto)diagnozy, wej\u015bcia w system medyczny, leczenia i przed\u0142u\u017caj\u0105cej si\u0119 rekonwalescencji. To ksi\u0105\u017cka o \u201ecia\u0142o\u015bci\u201d \u2013 pisarskich pr\u00f3bach scalania do\u015bwiadcze\u0144 cia\u0142a z tekstem \u2013 i o \u201ereszcie \u017cycia\u201d, mieszcz\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy utraconym zdrowiem a tl\u0105c\u0105 si\u0119 wci\u0105\u017c chorob\u0105.<\/span><\/p>\nWyczerpanie \u2013 tytu\u0142owa kategoria, kt\u00f3r\u0105 Monika \u0141ado\u0144 pos\u0142uguje si\u0119, by przybli\u017cy\u0107 kondycj\u0119 kobiet we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 ukazuje, jak po traumie, chorobie, stracie i terapii \u017cycie zmienia sw\u0105 posta\u0107, tocz\u0105c si\u0119 odt\u0105d w cieniu tych do\u015bwiadcze\u0144 granicznych. Bycie wyczerpan\u0105 nie oznacza jednak stanu spychaj\u0105cego kobiety na margines \u2013 porusza ono zastany uk\u0142ad \u015bwiata i zmienia jego nakazy, cho\u0107by nieustannego rozwoju i aktywno\u015bci.<\/span><\/p>\nPytania, kt\u00f3re stoj\u0105 u podstaw prezentowanych tu docieka\u0144, dotycz\u0105 znaczenia r\u00f3\u017cnicy, jak\u0105 do przestrzeni kulturowo-spo\u0142ecznej wnosi wyczerpane, naznaczone afektywnie cia\u0142o kobiece, oraz potencja\u0142u sprawczo\u015bci i gniewu widocznego w praktykach kobiecego pisania. Autorka podejmuje pr\u00f3b\u0119 dotarcia do ponadindywidualnego wymiaru interpretowanych do\u015bwiadcze\u0144, gdzie w kontrze do samotno\u015bci oraz izolacji pojawiaj\u0105 si\u0119 troska i empatia typowe dla siostrze\u0144stwa.<\/span><\/p>\nAutorkami analizowanych narracji s\u0105: Anna Augustyniak, Martyna Bunda, Olga Hund, Inga Iwasi\u00f3w, Agnieszka Jelonek, Karolina Kaczy\u0144ska-Piwko, Justyna Wicenty, Aleksandra Zieli\u0144ska, Anne Boyer, Eve Ensler, Hilary Mantel i Sigrid Nunez.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/Wyczerpane_okladka3032026-206x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Tomasz Bielak: 'Wymiarowanie zbrodni. Polski serial kryminalny. Kilka interpretacji'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4625-0<\/h3>\r\n \r\n \r\n W ksi\u0105\u017cce analizuj\u0119 konkretne narracje oparte na gatunkowym schemacie, w kt\u00f3rym mimo wszystko powinien dominowa\u0107 w\u0105tek wyja\u015bnienia sprawy przest\u0119pstwa wyj\u0105tkowo drastycznego \u2013 morderstwa. Przyj\u0105\u0142em za\u0142o\u017cenie, \u017ce ka\u017cda z analizowanych opowie\u015bci albo w pe\u0142ni realizuje ten schemat, albo w znacznym stopniu jest wobec niego opozycyjna. Staram si\u0119 zatem pokaza\u0107 istot\u0119 serialu kryminalnego, tzn. zbrodni\u0119 i zwi\u0105zane z ni\u0105 konsekwencje spo\u0142eczne, kulturowe, ekonomiczne. W du\u017cej mierze s\u0105 to w mojej propozycji zwierciad\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 niezale\u017cnie od kostiumu (etno, historycznego, wielkomiejskiej narracji czy Polski B). Zwracam r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na swoist\u0105 precyzj\u0119 wypowiedzi serialowej \u2013 ilo\u015b\u0107 odcink\u00f3w, decyzje lokacyjne czy obsadowe. Ten wyb\u00f3r jest jedynie zapowiedzi\u0105 dalszych dzia\u0142a\u0144 \u2013 traktuj\u0119 t\u0119 niewielk\u0105 monografi\u0119, jak pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 trzycz\u0119\u015bciowej opowie\u015bci o polskich serialach (obok krymina\u0142\u00f3w \u2013 thrillery, seriale obyczajowe i romanse), kt\u00f3re w ostatnich latach zainteresowa\u0142y, spolaryzowa\u0142y polsk\u0105 widowni\u0119.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/bielak-wymiarowanie-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Maria Janoszka: 'Mi\u0119dzy gr\u0105 a melancholi\u0105. Szkice o tw\u00f3rczo\u015bci Jana Potockiego'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4618-2<\/h3>\r\n \r\n \r\n To ksi\u0105\u017cka gromadz\u0105ca szkice po\u015bwi\u0119cone tw\u00f3rczo\u015bci Jana Potockiego, kt\u00f3rego dorobek tw\u00f3rczy mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 poprzez napi\u0119cie mi\u0119dzy gr\u0105 a melancholi\u0105. Interpretacje wybranych aspekt\u00f3w jego utwor\u00f3w teatralnych, relacji z podr\u00f3\u017cy, pism politycznych i R\u0119kopisu znalezionego w Saragossie z jednej strony przedstawiaj\u0105 hrabiego jako wnikliwego, pozbawionego z\u0142udze\u0144 obserwatora \u015bwiata i jednocze\u015bnie pisarza o du\u017cej samo\u015bwiadomo\u015bci tw\u00f3rczej, w kt\u00f3rego dzie\u0142ach ujawnia si\u0119 wielopoziomowo rozumiana ironia, z drugiej za\u015b eksploruj\u0105 bogat\u0105 reprezentacj\u0119 figur melancholii zawartych w jego opus magnum, takich jak labiryntowa wizja rzeczywisto\u015bci, jej steatralizowanie, poetyka nadmiaru, pr\u00f3by matematyzacji rzeczywisto\u015bci czy obrazy pustki, wyczerpania, niezakorzenienia i tu\u0142actwa.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/janoszka-miedzy-gra-a-melancholia-210x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Beata Mytych-Forajter: '\u017bywe wi\u0119zi. Studia o zwierz\u0119tach w literaturze polskiej'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4570-3<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona jest obecno\u015bci zwierz\u0105t w tekstach wybranych autor\u00f3w literatury polskiej (od XIX do XXI wieku). Tekstowe przejawianie si\u0119 zwierz\u0105t ma bardzo r\u00f3\u017cny charakter, poczynaj\u0105c od \u015blad\u00f3w leksykalnych, przez obecno\u015b\u0107 alegoryczn\u0105 i symboliczn\u0105, sko\u0144czywszy na opisie relacji opartych na umiej\u0119tno\u015bci empatycznego wychylenia w stron\u0119 drugiego. Celem publikacji jest obserwacja r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych do reprezentowania zwierz\u0105t w tek\u015bcie literackim, tak\u017ce tych z dzisiejszej perspektywy ju\u017c tylko historycznych. W ksi\u0105\u017cce wykorzystano konteksty biograficzne, dokumentuj\u0105ce ludzko-zwierz\u0119ce wi\u0119zi i fascynacje, konteksty obyczajowe, pokazuj\u0105ce historyczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 podej\u015b\u0107 do zwierz\u0119cia, ale tak\u017ce ustalenia zoolog\u00f3w, zawsze jednak w zwi\u0105zku z interpretacj\u0105 badanego tekstu, jego uwarunkowaniami gatunkowymi, stylistycznymi oraz pozycj\u0105 w ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci czytanych autor\u00f3w.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/mytych-zywe-wiezi-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Magdalena Kokoszka: '<<Zamieszka\u0107 w zgryzocie>>. O liryce kameralnej Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-357-8 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 12<\/h3>\r\n \r\n \r\n W publikacji tej liryka kameralna, nale\u017c\u0105ca do ostatniego okresu tw\u00f3rczo\u015bci Boles\u0142awa Le\u015bmiana, odczytywana jest jako \u201epoezja \u017calu\u201d, wyrastaj\u0105ca z trudnego do przyj\u0119cia rozpoznania \u2013 utraty dost\u0119pu do przesz\u0142o\u015bci. Przedmiotem ogl\u0105du staje si\u0119 psychosomatycznie odczuwany brak. Pi\u00f3ro poety pod\u0105\u017ca tu tropem do\u015bwiadczenia egzystencjalnego, a prawda emocjonalna uwiarygodnia od strony psychologicznej chwyty literackie i dyskretny artyzm wypowiedzi na temat prze\u017cywanej straty. Bohater omawianej liryki mierzy si\u0119 z bezradn\u0105 rozpacz\u0105, by opowiedzie\u0107 si\u0119 po stronie przesz\u0142o\u015bci \u2013 a w zwi\u0105zku z tym i dzisiejszej pustki \u2013 jako istotnej cz\u0119\u015bci w\u0142asnego \u017cycia.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/kokoszka-okladka-187x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Leszek Zwierzy\u0144ski: 'Metamorfozy w poezji Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-355-4 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 11<\/h3>\r\n \r\n \r\n Spr\u00f3bowa\u0142em w niniejszej ksi\u0105\u017cce opisa\u0107 to, co najbardziej fascynuj\u0105ce w poezji Le\u015bmiana: przemian\u0119 jako zasad\u0119 istnienia \u2013 \u015bwiata, cz\u0142owieka, natury i mi\u0142o\u015bci. Przejawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 chocia\u017cby w niezwyk\u0142ym, barwnym i ostrym obrazie czerwonego maku, kt\u00f3ry staje si\u0119 krwistym kogutem, a tak\u017ce w intensywnych splotach natury wydarzaj\u0105cych si\u0119 w ogrodzie, lesie, kosmosie i \u2013 w cz\u0142owieku; szczeg\u00f3lnie w mi\u0142o\u015bci. W czasie lektury okaza\u0142o si\u0119, i\u017c owe metamorfozy wnikaj\u0105 w jego wierszach coraz g\u0142\u0119biej w Byt i tekst: cz\u0142owiek staje si\u0119 nie tylko innym ba\u015bniowym czy mitycznym kszta\u0142tem, lecz okazuje si\u0119 istnieniem wielopunktowym, a \u015bwiat zaczyna bytowa\u0107 na granicy nico\u015bci. Przemiana dzieje si\u0119 w samej materii, w fundamencie istnienia. Najbardziej fascynuj\u0105ce s\u0105 te metamorfozy, kt\u00f3re docieraj\u0105 do kresu: albo w niepowstrzymanym, kosmicznym locie ognistego wozu, gdy wszystko przestaje by\u0107 sob\u0105 (Eliasz), albo blisko, u kresu poznania; dotykamy nagiego Bytu, kt\u00f3ry okazuje si\u0119 T\u0142em, poza jakimkolwiek kszta\u0142tem, \u201ebia\u0142ym ob\u0142okiem z liliow\u0105 przekresk\u0105\u201d (Zwiewno\u015b\u0107). Mo\u017cemy wtedy \u015bwiat zobaczy\u0107 na nowo i poczu\u0107, jak stajemy si\u0119 kim\u015b innym. (Od autora)<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/zwierzynski-okladka-194x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Teresa Wilko\u0144: By\u0107 sob\u0105 na ruinach \u015bwiata. Wok\u00f3\u0142 \u201enieprzynale\u017cnej\u201d poezji J\u00f3zefa \u0141obodowskiego i Mariana Czuchnowskiego<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-353-0 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 10<\/h3>\r\n \r\n \r\n Monografia po\u015bwi\u0119cona tw\u00f3rczo\u015bci dw\u00f3ch wybitnych, lecz wci\u0105\u017c niedostatecznie rozpoznanych poet\u00f3w XX wieku, kt\u00f3rych droga artystyczna bieg\u0142a poza g\u0142\u00f3wnymi nurtami literackimi i ideologicznymi. J\u00f3zef \u0141obodowski i Marian Czuchnowski to pisarze \u201enieprzynale\u017cni\u201d \u2013 niepokorni indywiduali\u015bci, kt\u00f3rzy w swoich wierszach mierzyli si\u0119 z katastrof\u0105 historii, samotno\u015bci\u0105 jednostki oraz dramatem duchowego i politycznego wyobcowania.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/wilkon-okladka-185x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dariusz Nowacki: Oko geometry: afryka\u0144skie opowiadania Wojciecha Albi\u0144skiego.<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-351-6 . Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 9<\/h3>\r\n \r\n \r\n Dorobek literacki Wojciecha Albi\u0144skiego (1935\u20132015) jest obj\u0119to\u015bciowo skromny. Sk\u0142ada si\u0119 na\u0144 sze\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek wype\u0142nionych kr\u00f3tkimi opowiadaniami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich dotyczy spraw afryka\u0144skich \u2013 fenomen\u00f3w, kt\u00f3re zaistnia\u0142y w Republice Po\u0142udniowej Afryki i Botswanie na prze\u0142omie XX wieku i kolejnego stulecia, cho\u0107 autor nie stroni\u0142 od przedstawiania rzeczywisto\u015bci bardziej odleg\u0142ej. Chodzi o sprawy \u2013 warto podkre\u015bli\u0107 \u2013 jakie wydarzy\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy lud\u017ami; pisarza interesowa\u0142y do\u015bwiadczenia egzystencjalne, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re pozwoli\u0142y mu zapyta\u0107 o kondycj\u0119 cz\u0142owieka. To nieledwie \u201epersonalistyczne\u201d, skupione na problematyce moralnej spojrzenie przes\u0105dza o oryginalno\u015bci prozy Albi\u0144skiego. Ponadto pisarzowi zale\u017ca\u0142o na uchwyceniu po\u0142udniowoafryka\u0144skiej codzienno\u015bci\/zwyczajno\u015bci \u2013 poza jak\u0105kolwiek egzotyk\u0105, bez dwuznacznych ekscytacji odmienn\u0105 (z punktu widzenia bia\u0142ego cz\u0142owieka) przestrzeni\u0105 kulturow\u0105 czy obyczajowo\u015bci\u0105. Albi\u0144ski pisa\u0142 o sprawach Czarnego L\u0105du tak, jak je na co dzie\u0144 widzia\u0142, acz niekoniecznie prze\u017cywa\u0142, gdy\u017c najch\u0119tniej wchodzi\u0142 w rol\u0119 zdystansowanego obserwatora. A fakt, \u017ce w Afryce Po\u0142udniowej sp\u0119dzi\u0142 blisko 40 lat, pracuj\u0105c jako geolog i geometra, przydaje jego opowie\u015bciom niezwyk\u0142ej wiarygodno\u015bci.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/dariusz-nowacki-okladka-181x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Anna Sitkowa: \u201ePotomstwo a ksi\u0119gi w jednakiej niemal s\u0105 cenie\u201d. Wydawnicze losy spu\u015bcizny literackiej \u0141ukasza G\u00f3rnickiego (do 1650 r.)<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-349-3. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 8<\/h3>\r\n \r\n \r\n \u0141ukasz G\u00f3rnicki, jeden z najwybitniejszych pisarzy renesansowych i tw\u00f3rca wzoru klasycznej prozy w j\u0119zyku polskim, za \u017cycia odda\u0142 drukarskiej prasie tylko cz\u0119\u015b\u0107 napisanych przez siebie dzie\u0142. Opublikowanie po jego \u015bmierci pozosta\u0142ych w r\u0119kopisie utwor\u00f3w mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z \u201esensacyjnymi\u201d losami jego traktatu politycznego pt. Rozmowa Polaka z W\u0142ochem, kt\u00f3ry pad\u0142 \u0142upem literackiego z\u0142odzieja w marcu 1616 roku. W sierpniu tego\u017c roku synowie pisarza, Jan i \u0141ukasz, ujawnili dokonanie plagiatu przez szlachcica z ziemi przemyskiej, wydaj\u0105c traktat w wersji poprawionej przez ojca.<\/span>
\nNale\u017cy przypuszcza\u0107, i\u017c przedsi\u0119wzi\u0119ta przez braci edytorska aktywno\u015b\u0107 w obronie praw autorskich rodzica, zaowocowa\u0142a wznowieniem i wydobyciem z manuskrypt\u00f3w innych dzie\u0142 G\u00f3rnickiego, za co najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0119 nale\u017cy przypisa\u0107 \u0141ukaszowi \u2013 synowi. Cho\u0107 potomek renesansowego pisarza przejawia\u0142 ambicje literackie, to jednak w pami\u0119ci potomno\u015bci zapisa\u0142 si\u0119 jako wydawca dzie\u0142 rodzica. I w\u0142a\u015bnie w tej roli podzieli\u0142 jego los, staj\u0105c si\u0119 ofiar\u0105 literackiego z\u0142odzieja\u2026<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/anna-sitkowa-okladka-186x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Marian Kisiel: Czwarta nad ranem<\/h3> Instytut Miko\u0142owski. Miko\u0142\u00f3w 2025. ISBN: 978-83-977455-0-6, ss. 102<\/h3>\r\n \r\n \r\n \u201eW pisaniu dziennika nie chodzi o to, aby kolejne zapiski \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z sob\u0105, dopowiada\u0142y siebie, nawi\u0105zywa\u0142y \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z my\u015bl\u0105, kt\u00f3ra powinna by\u0142a min\u0105\u0107, a wci\u0105\u017c czepia si\u0119 ka\u017cdego p\u00f3\u017aniej napisanego s\u0142owa. W pisaniu dziennika bardziej chodzi o to, by zapiski si\u0119 rozdziela\u0142y, dziwi\u0142y si\u0119 swojemu s\u0105siedztwu, a je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 kiedy\u015b w tej samej lub podobnej postaci, to raczej jako zjawa, widmo, powr\u00f3t zmar\u0142ego, utracona forma, my\u015blowa apophrades.\u201d<\/span><\/p>\n\u201e[\u2026] Fragmenty\/przypisy, jakie teraz przedstawiam, s\u0105 odrzuceniem tamtej samotno\u015bci. S\u0105 wojn\u0105 wypowiedzian\u0105 wirowi. Te kr\u00f3tkie urywki, notatki, cytaty, dopowiedzenia i polemiki wydaj\u0105 mi si\u0119 ciekaw\u0105 form\u0105 dialogu z czytelnikiem nieznanym. Formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w, kt\u00f3re nie t\u0142umacz\u0105, ale otwieraj\u0105 na t\u0142umaczenie, kt\u00f3re niczego nie zamykaj\u0105, ale zapraszaj\u0105 do pochylenia si\u0119 nad rozmow\u0105, dyskusj\u0105 i polemik\u0105 \u2013 wi\u0119c w\u0142a\u015bnie, taka formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w wydaje mi si\u0119 dzisiaj potrzebna. Nie udaj\u0119 tu kogo\u015b, kim nie jestem. Bardziej zdumiewa mnie to, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w kilku zdaniach my\u015bl, z jak\u0105 chodzi\u0142em od lat i kt\u00f3ra nie dawa\u0142a mi spokoju. Dok\u0105d zd\u0105\u017cam w tych odpryskach rzeczywisto\u015bci, fragmentach z \u017cycia, przypisach do \u017cycia? Nikt nie wie, dok\u0105d zd\u0105\u017ca. Idziemy wprz\u00f3d, to trajektoria narodzin i \u015bmierci powoduje nami, a nie my ni\u0105. <\/span>M.K., 31 grudnia 2024\u201d<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/czwarta-194x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Joanna Dembi\u0144ska-Pawelec: Ulotne zmowy. O poezji Bogus\u0142awy Latawiec<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4547-5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka Ulotne zmowy. O poezji Bogus\u0142awy Latawiec<\/em> prezentuje liryczn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zmar\u0142ej w 2021 roku pozna\u0144skiej poetki, autorki dwunastu tomik\u00f3w poezji. Szerszej publiczno\u015bci Bogus\u0142awa Latawiec znana by\u0142a przede wszystkim jako autorka ksi\u0105\u017cek prozatorskich. Joanna Dembi\u0144ska-Pawelec kieruje uwag\u0119 na poezj\u0119 Latawiec, ods\u0142ania kobiec\u0105 stron\u0119 jej liryki, ponadto lokuje j\u0105 na przeci\u0119ciu tradycji awangardowych z Bloomowsko ukszta\u0142towan\u0105 fascynacj\u0105 liryk\u0105 opisow\u0105 Adama Mickiewicza i Boles\u0142awa Le\u015bmiana. Ten splot nowoczesno\u015bci i romantycznej imaginacji prowadzi do nieoczekiwanych efekt\u00f3w poetyckich, ulotnych spotka\u0144 na granicy realno\u015bci i wyobra\u017ani, pami\u0119ci, sn\u00f3w, metafizyki.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/ulotne-zmowy-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Jan Piotrowiak, Mi\u0142osz Piotrowiak: \u201eOsiem nokturn\u00f3w\u201d. Interpretacje<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4552-9<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka \u201eOsiem nokturn\u00f3w\u201d. Interpretacje<\/em> stanowi pr\u00f3b\u0119 ca\u0142o\u015bciowego rozpatrzenia cyklu poetyckiego W\u0142adys\u0142awa Seby\u0142y. Autorzy skupiaj\u0105 si\u0119 na analizie i interpretacji ka\u017cdego z o\u015bmiu nokturnowych tekst\u00f3w, by ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w t\u0105 ciemn\u0105 i tajemnicz\u0105 melodi\u0119 wydobywaj\u0105c\u0105 si\u0119 z ca\u0142ego cyklu. Ich g\u0142osy raz zestrajaj\u0105 si\u0119, by potem oddzieli\u0107 si\u0119 w solowych egzegezach pisarskich i na nowo m\u00f3wi\u0107 wsp\u00f3lnym g\u0142osem. Przez ca\u0142y czas tej tekstowej ekskursji badacze pr\u00f3buj\u0105 my\u015ble\u0107 o ca\u0142o\u015bci poetyckiego tomu. Obracaj\u0105 oni hermeneutyczne ko\u0142o tekstu tak, by ka\u017cdy liryczny utw\u00f3r jako mikromodel wszechog\u00f3\u0142u, podlega\u0142 ogl\u0105dowi w swej osobno\u015bci i przynale\u017cno\u015bci do ca\u0142ego cyklu. Szczeg\u00f3lnie te utwory W\u0142adys\u0142awa Seby\u0142y nale\u017c\u0105 do najbardziej \u201eciemnych\u201d i skrz\u0119tnie ukrywaj\u0105cych sw\u00f3j interpretacyjny wyg\u0142os. Dlatego badawcze teksty z\u0142o\u017cone w tomie stanowi\u0105 odpowied\u017a naukowego dyskursu na t\u0119 spl\u0105tan\u0105 poetyck\u0105 melodi\u0119, w kt\u00f3rej niekoniecznie liczy si\u0119 to, co widoczne, ods\u0142oni\u0119te i jawne.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/osiem-nokturnow-210x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n wst\u0119p, przypisy, indeksy osobowe oraz indeksy nazw geograficznych Mariusz Jochemczyk, Mi\u0142osza Piotrowiak przy wsp\u00f3\u0142udziale Janiny Janas, przek\u0142ad Sandra Struga\u0142a, Ma\u0142gorzata \u015alarzy\u0144ska, t\u0142umaczenie przejrza\u0142 Marcin Wyrembelski Kazimiera Alberti: Dusza Kalabrii<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4543-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka Kazimiery Alberti stanowi znakomity przyk\u0142ad literatury gatunkowej: to z werw\u0105 napisany reporta\u017c podr\u00f3\u017cny. \u201eDusza Kalabrii<\/em>\u201d stanowi pierwsze ogniwo czteroelementowego cyklu, kt\u00f3remu na imi\u0119 \u201eItalia nieznana\u201d. I jako takie nale\u017cy bez w\u0105tpienia do \u015bwiatowego dziedzictwa, kt\u00f3re mo\u017cemy oznaczy\u0107 etykiet\u0105: literatura \u201eGrand Tour\u201d. Pielgrzymki pisarzy do \u017ar\u00f3de\u0142 kultury \u015br\u00f3dziemnomorskiej stanowi\u0142y od wiek\u00f3w element formuj\u0105cy \u015bwiadomo\u015b\u0107 jednostki oraz decydowa\u0142y o wyskalowaniu poznawczych horyzont\u00f3w osoby wybitnej. Jak zauwa\u017caj\u0105 w\u0142oscy krytycy (tu\u017c po publikacji kolejnych tom\u00f3w w\u0142oskiego cyklu), pisarstwo Alberti sytuuje si\u0119 po stronie dojrza\u0142ej refleksji filozoficznej zwi\u0105zanej z okre\u015bleniem miejsca cz\u0142owieka postwojennego w kulturze i przestrzeni \u201ezdruzgotanej\u201d. Alberti pozostaje tu w absolutnej europejskiej awangardzie \u2013 \u0142\u0105cz\u0105c medytacj\u0119 nad krajobrazem, obserwacje ludzi i obiekt\u00f3w dziedzictwa z refleksj\u0105 historiozoficzn\u0105 i poetyck\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 diagnozy. Zbli\u017ca si\u0119 w tym do pomnikowych dokona\u0144 np. P.P. Pasoliniego (por. La lunga strada di sabbia<\/em>) czy G. Piovene. Pierwsza ods\u0142ona dzie\u0142a prowadzi nas w stron\u0119 dziedzictwa Wielkiej Grecji.<\/span><\/p>\nPublikacja dofinansowana ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego pod nazw\u0105 \u201eNarodowy Program Rozwoju Humanistyki\u201d nr projektu NPRH\/U22\/SP\/0025\/2023\/12<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/dusza-kalabrii-210x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n opracowanie Marian Kisiel; Andrzej K. Wa\u015bkiewicz: Poezje zebrane 1 i 2<\/h3> Wojew\u00f3dzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego. Gda\u0144sk 2025. ISBN: 9788389285515, ss. 560<\/h3>\r\n \r\n \r\n Dwutomowe krytyczne opracowanie \u201ePoezji zebranych 1 i 2\u201d Andrzeja K. Wa\u015bkiewicza, wydane przez Wojew\u00f3dzk\u0105 i Miejsk\u0105 Bibliotek\u0119 Publiczn\u0105 w Gda\u0144sku i Fundacj\u0119 \u015awiat\u0142o Literatury w 2025 roku, scala wiersze i poematy w jedn\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. To pierwsze tak szerokie i kompletne opracowanie tw\u00f3rczo\u015bci jednego z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w pomorskich. Ksi\u0105\u017cka otwiera seri\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 klasyczki i klasyk\u00f3w poezji.<\/span><\/p>\n\u201eDla Andrzeja K. Wa\u015bkiewicza poezja by\u0142a konstruowaniem \u2013 dost\u0119pnego naszemu do\u015bwiadczeniu \u2013 obrazu \u015bwiata i rekonstruowaniem pami\u0119ci (biografii, prze\u017cycia) jednostki w akcie mowy. Wprawdzie ka\u017cda poezja wypowiada swoje do\u015bwiadczenie w formach j\u0119zyka, lecz nie ka\u017cda czyni z nich \u201einstrument\u201d szczeg\u00f3lnego uprzywilejowania. Wa\u015bkiewicz, wybitny interpretator awangardowego dziedzictwa futuryst\u00f3w i \u201ezwrotniczan\u201d, doskonale wiedzia\u0142, \u017ce wierszem nie rz\u0105dzi momentalna, nag\u0142a i bezosobowa si\u0142a natchnienia, lecz si\u0142a wyobra\u017ani i rozumu. I jakkolwiek poeta mo\u017ce, a nawet powinien, ulega\u0107 czarowi \u201emarzenia\u201d, to jednak jego podstawow\u0105 powinno\u015bci\u0105 w trakcie tworzenia jest dyscyplinowanie j\u0119zyka, \u201erygor\u201d (ze wst\u0119pu prof. Mariana Kisiela).<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/poezje-zebrane-1-i-2-212x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Iwona Gralewicz-Wolny: \u201eCo wyprawia z nami literatura\u201d. Refleksja metaliteracka w eseistyce Olgi Tokarczuk<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-286-1. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w rozpoczyna swoj\u0105 znajomo\u015b\u0107 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Olgi Tokarczuk od lektury jej powie\u015bci. \u201eBieguni\u201d, \u201eProwad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych\u201d oraz \u201ePrawiek i inne czasy\u201d to wed\u0142ug internetowych ranking\u00f3w najpopularniejsze utwory tej autorki. Warto jednak skierowa\u0107 swoj\u0105 uwag\u0119 ku mniej oczywistym rejonom dorobku Tokarczuk reprezentowanym przez jej ksi\u0105\u017cki eseistyczne. \u201eLalka i per\u0142a\u201d (2001), \u201eMoment nied\u017awiedzia\u201d (2012) i \u201eCzu\u0142y narrator\u201d (2020) uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 bowiem w interesuj\u0105c\u0105 narracj\u0119 metaliterack\u0105 otwieraj\u0105c\u0105 nowe perspektywy interpretacji powie\u015bci i opowiada\u0144 noblistki. Co wi\u0119cej, sformu\u0142owana w esejach sztuka pisania i czytania wed\u0142ug Olgi Tokarczuk ma szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 istotnym wsparciem w definiowaniu roli, jak\u0105 w naszym \u017cyciu odgrywa literatura.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/co_wyprawia_z_nami_literatura-max-e1749214535600-189x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Grzegorz Olsza\u0144ski: Pisane cia\u0142em. Szkice o przygodach literatury i fotografii<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4550-5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Interdyscyplinarna refleksja nad zwi\u0105zkami literatury z r\u00f3\u017cnymi formami sztuki \u2013 muzyk\u0105, kinem, sztukami wizualnymi, etc. \u2013 od lat stanowi wa\u017cny komponent prac literaturoznawczych. Do niedawana badania nad interakcjami mi\u0119dzy literatur\u0105 a sztukami wizualnymi zdominowana by\u0142a mnogo\u015bci\u0105 analiz po\u015bwi\u0119conych przede wszystkim zwi\u0105zkom literatury i malarstwa, zagadnieniu ekfrazy. Ksi\u0105\u017cka \u201ePisane cia\u0142em (szkice o przygodach literatury i fotografii)\u201d \u2013 zgodnie z podtytu\u0142em \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest wybranym aspektom \u0142\u0105cz\u0105cym dwa r\u00f3\u017cne media, dwie osobne dziedziny sztuki. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142o skomponowana w taki spos\u00f3b, aby w trzech autonomicznych, cho\u0107 dialoguj\u0105cych z sob\u0105 rozdzia\u0142ach, pokaza\u0107 r\u00f3\u017cne mechanizmy pozwalaj\u0105ce budowa\u0107 interdyscyplinarne relacje mi\u0119dzy fotografi\u0105 a literatur\u0105.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/olszanski-okladka-215x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Magdalena Ochwat: Wi\u0119cej-ni\u017c-tylko-ludzkie lekcje j\u0119zyka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4428-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n W ksi\u0105\u017cce \u201eWi\u0119cej-ni\u017c-tylko-ludzkie lekcje j\u0119zyka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego\u201d autorka nakre\u015bla mo\u017cliwo\u015bci szeroko zakrojonych przeobra\u017ce\u0144 niesionych przez \u015brodowiskowe analizy i interpretacje, kt\u00f3re mo\u017cna z powodzeniem stosowa\u0107 w szkole na lekcjach j\u0119zyka polskiego. Humanistyka \u015brodowiskowa z jej rewizjonistyczn\u0105 si\u0142\u0105 mo\u017ce zmieni\u0107 odbi\u00f3r archaicznego kanonu literackiego, a jego relektura pozwala dostrzec wi\u0119cej-ni\u017c-ludzk\u0105 histori\u0119 \u015bwiata i tworzy\u0107 nowe opowie\u015bci. Do tkania nowych opowie\u015bci inspiruj\u0105cych do przemiany, \u201eekologicznej metanoi\u201d powinna w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szko\u0142a. Snucie tych opowie\u015bci to z pewno\u015bci\u0105 dzi\u015b jedno z zada\u0144 edukacji humanistycznej.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/ochwat-1-210x300.jpg\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n wst\u0119p i opracowanie: Dariusz Pawelec; Stanis\u0142aw Bara\u0144czak: Wiersze<\/h3> Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich \u2013 Wydawnictwo. Wroc\u0142aw 2025. ISBN 978-83-66257-31-3. Seria: Biblioteka Narodowa<\/h3>\r\n \r\n \r\n Edycja w\u00a0serii Biblioteka Narodowa obejmuje wszystkie wiersze Stanis\u0142awa Bara\u0144czaka, pocz\u0105wszy od\u00a0debiutanckiego zbioru\u00a0Korekta twarzy<\/em>\u00a0z\u00a01968 roku oraz\u00a0utwor\u00f3w rozproszonych, a\u017c\u00a0po\u00a0wydan\u0105 w\u00a0roku 1998\u00a0Chirurgiczn\u0105 precyzj\u0119<\/em>\u00a0i\u00a0ostatni opublikowany wiersz, zatytu\u0142owany\u00a0Hemofilia<\/em>.<\/span><\/p>\nWst\u0119p<\/em>\u00a0Dariusza Pawelca \u2013 przewodnik po\u00a0najistotniejszych tematach i\u00a0motywach poezji pozna\u0144sko-harwardzkiego autora, t\u0142umacza i\u00a0krytyka literackiego \u2013 daje wgl\u0105d nie\u00a0tylko\u00a0w\u00a0jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i\u00a0warsztat pisarski, ale\u00a0te\u017c w\u00a0bardziej prywatne oblicze dzie\u0142a Bara\u0144czaka, kt\u00f3ry\u00a0m\u00f3wi\u0142: \u201ePoeta naprawd\u0119 dobry, obok innych umiej\u0119tno\u015bci, musi te\u017c umie\u0107 zdoby\u0107 si\u0119 na\u00a0zrozumienie, \u017ce\u00a0ka\u017cda jego prawda o\u00a0ludziach powinna sprawdza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na\u00a0jego przyk\u0142adzie\u201d.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/Okladka-Baranczak-e1768815069867-211x300.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dariusz Pawelec: Wirpsza. Po s\u0142owie<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4444-7. Seria: Inventio. Antropologia Tworzenia \u2013 Krytyka Genetyczna \u2013 Interpretacja, nr 4.<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka przynosi refleksj\u0119 wok\u00f3\u0142 po\u015bmiertnych los\u00f3w dzie\u0142 Witolda Wirpszy (1918\u20131985) oraz ich recepcji. Autora przez dekady, wskutek dzia\u0142a\u0144 cenzury, wykluczonego z krajowego obiegu wydawniczego i czytelniczego. Z uwagi na eksperymentalny, hermetyczny charakter swojej tw\u00f3rczo\u015bci, nieposzukuj\u0105cej aktualnych zaanga\u017cowa\u0144 politycznych, nie do\u015b\u0107 dobrze, jak na sw\u00f3j potencja\u0142, obecnego tak\u017ce w obiegu emigracyjnym. W zwi\u0105zku z problemami ze znalezieniem wydawcy oraz czytelnik\u00f3w pisarz pozostawi\u0142 po sobie ogromny korpus utwor\u00f3w czekaj\u0105cych na odkrycie w archiwach. Sukcesywne edycje i reedycje kolejnych tytu\u0142\u00f3w, poezji, powie\u015bci, dramat\u00f3w, eseistyki i korespondencji, realizowane dopiero w XXI wieku, spotka\u0142y si\u0119 z niezwykle \u017cywym odbiorem czytelniczym oraz krytycznym, wywieraj\u0105c nawet udokumentowany wp\u0142yw na bie\u017c\u0105ce \u017cycie literackie, a nawet na artystyczne wybory, szczeg\u00f3lnie poet\u00f3w i przemiany modeli j\u0119zyka poetyckiego. Ksi\u0105\u017cka opisuje, jak proces tw\u00f3rczy, w nieoczekiwany spos\u00f3b trwa i przebiega po \u015bmierci autora, rzecz jasna maj\u0105cego za wsp\u00f3lnika-po\u015brednika edytora. W kolejnych rozdzia\u0142ach analizowane s\u0105 konkretne przypadki powstawania dzie\u0142a sztuki w tym nowym uk\u0142adzie nadawczo-odbiorczym. Ksi\u0105\u017cka demonstruje, jak rodzi si\u0119 ono nie tylko przez proste wydobycie z archiwum gotowego tekstu, przewidzianego w danej postaci do druku przez pisarza, ale tak\u017ce jak powstaje w rozmaitych gestach rekonstrukcji, scalania, komponowania jakiej\u015b nowej struktury i nadawania jej rangi dzie\u0142a przez edytora zast\u0119puj\u0105cego autora w cz\u0119\u015bci tych czynno\u015bci. Do\u015bwiadczenie wprowadzania do obiegu czytelniczego edycji nieznanych dot\u0105d utwor\u00f3w Witolda Wirpszy, ale tak\u017ce i reedycji jego dzie\u0142 z r\u00f3\u017cnych racji niedost\u0119pnych na rynku, \u201e\u017ale obecnych\u201d lub zapomnianych, pokazuje, w jaki spos\u00f3b edytorstwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniem z zakresu krytyki literackiej.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n ![\"img\"](\"https:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/Bez-kategorii\/wirpsza-po-slowie-199x300.png\")
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
Monika \u0141ado\u0144: 'Wyczerpane. Kobiety i choroby'<\/h3> Seria: Ars medica ac humanitas. Wydawnictwo s\u0142owo\/obraz terytoria. Gda\u0144sk 2025. ISBN: 978-83-7908-310-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n Wyczerpane\u00a0<\/em>to ksi\u0105\u017cka o kobiecych narracjach literackich \u2013 najcz\u0119\u015bciej autobiograficznych \u2013 dotycz\u0105cych sposob\u00f3w prze\u017cywania poszczeg\u00f3lnych etap\u00f3w kryzysu-choroby: (auto)diagnozy, wej\u015bcia w system medyczny, leczenia i przed\u0142u\u017caj\u0105cej si\u0119 rekonwalescencji. To ksi\u0105\u017cka o \u201ecia\u0142o\u015bci\u201d \u2013 pisarskich pr\u00f3bach scalania do\u015bwiadcze\u0144 cia\u0142a z tekstem \u2013 i o \u201ereszcie \u017cycia\u201d, mieszcz\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy utraconym zdrowiem a tl\u0105c\u0105 si\u0119 wci\u0105\u017c chorob\u0105.<\/span><\/p>\nWyczerpanie \u2013 tytu\u0142owa kategoria, kt\u00f3r\u0105 Monika \u0141ado\u0144 pos\u0142uguje si\u0119, by przybli\u017cy\u0107 kondycj\u0119 kobiet we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 ukazuje, jak po traumie, chorobie, stracie i terapii \u017cycie zmienia sw\u0105 posta\u0107, tocz\u0105c si\u0119 odt\u0105d w cieniu tych do\u015bwiadcze\u0144 granicznych. Bycie wyczerpan\u0105 nie oznacza jednak stanu spychaj\u0105cego kobiety na margines \u2013 porusza ono zastany uk\u0142ad \u015bwiata i zmienia jego nakazy, cho\u0107by nieustannego rozwoju i aktywno\u015bci.<\/span><\/p>\nPytania, kt\u00f3re stoj\u0105 u podstaw prezentowanych tu docieka\u0144, dotycz\u0105 znaczenia r\u00f3\u017cnicy, jak\u0105 do przestrzeni kulturowo-spo\u0142ecznej wnosi wyczerpane, naznaczone afektywnie cia\u0142o kobiece, oraz potencja\u0142u sprawczo\u015bci i gniewu widocznego w praktykach kobiecego pisania. Autorka podejmuje pr\u00f3b\u0119 dotarcia do ponadindywidualnego wymiaru interpretowanych do\u015bwiadcze\u0144, gdzie w kontrze do samotno\u015bci oraz izolacji pojawiaj\u0105 si\u0119 troska i empatia typowe dla siostrze\u0144stwa.<\/span><\/p>\nAutorkami analizowanych narracji s\u0105: Anna Augustyniak, Martyna Bunda, Olga Hund, Inga Iwasi\u00f3w, Agnieszka Jelonek, Karolina Kaczy\u0144ska-Piwko, Justyna Wicenty, Aleksandra Zieli\u0144ska, Anne Boyer, Eve Ensler, Hilary Mantel i Sigrid Nunez.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Tomasz Bielak: 'Wymiarowanie zbrodni. Polski serial kryminalny. Kilka interpretacji'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4625-0<\/h3>\r\n \r\n \r\n W ksi\u0105\u017cce analizuj\u0119 konkretne narracje oparte na gatunkowym schemacie, w kt\u00f3rym mimo wszystko powinien dominowa\u0107 w\u0105tek wyja\u015bnienia sprawy przest\u0119pstwa wyj\u0105tkowo drastycznego \u2013 morderstwa. Przyj\u0105\u0142em za\u0142o\u017cenie, \u017ce ka\u017cda z analizowanych opowie\u015bci albo w pe\u0142ni realizuje ten schemat, albo w znacznym stopniu jest wobec niego opozycyjna. Staram si\u0119 zatem pokaza\u0107 istot\u0119 serialu kryminalnego, tzn. zbrodni\u0119 i zwi\u0105zane z ni\u0105 konsekwencje spo\u0142eczne, kulturowe, ekonomiczne. W du\u017cej mierze s\u0105 to w mojej propozycji zwierciad\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 niezale\u017cnie od kostiumu (etno, historycznego, wielkomiejskiej narracji czy Polski B). Zwracam r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na swoist\u0105 precyzj\u0119 wypowiedzi serialowej \u2013 ilo\u015b\u0107 odcink\u00f3w, decyzje lokacyjne czy obsadowe. Ten wyb\u00f3r jest jedynie zapowiedzi\u0105 dalszych dzia\u0142a\u0144 \u2013 traktuj\u0119 t\u0119 niewielk\u0105 monografi\u0119, jak pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 trzycz\u0119\u015bciowej opowie\u015bci o polskich serialach (obok krymina\u0142\u00f3w \u2013 thrillery, seriale obyczajowe i romanse), kt\u00f3re w ostatnich latach zainteresowa\u0142y, spolaryzowa\u0142y polsk\u0105 widowni\u0119.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Maria Janoszka: 'Mi\u0119dzy gr\u0105 a melancholi\u0105. Szkice o tw\u00f3rczo\u015bci Jana Potockiego'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4618-2<\/h3>\r\n \r\n \r\n To ksi\u0105\u017cka gromadz\u0105ca szkice po\u015bwi\u0119cone tw\u00f3rczo\u015bci Jana Potockiego, kt\u00f3rego dorobek tw\u00f3rczy mo\u017cna scharakteryzowa\u0107 poprzez napi\u0119cie mi\u0119dzy gr\u0105 a melancholi\u0105. Interpretacje wybranych aspekt\u00f3w jego utwor\u00f3w teatralnych, relacji z podr\u00f3\u017cy, pism politycznych i R\u0119kopisu znalezionego w Saragossie z jednej strony przedstawiaj\u0105 hrabiego jako wnikliwego, pozbawionego z\u0142udze\u0144 obserwatora \u015bwiata i jednocze\u015bnie pisarza o du\u017cej samo\u015bwiadomo\u015bci tw\u00f3rczej, w kt\u00f3rego dzie\u0142ach ujawnia si\u0119 wielopoziomowo rozumiana ironia, z drugiej za\u015b eksploruj\u0105 bogat\u0105 reprezentacj\u0119 figur melancholii zawartych w jego opus magnum, takich jak labiryntowa wizja rzeczywisto\u015bci, jej steatralizowanie, poetyka nadmiaru, pr\u00f3by matematyzacji rzeczywisto\u015bci czy obrazy pustki, wyczerpania, niezakorzenienia i tu\u0142actwa.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Beata Mytych-Forajter: '\u017bywe wi\u0119zi. Studia o zwierz\u0119tach w literaturze polskiej'<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4570-3<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka po\u015bwi\u0119cona jest obecno\u015bci zwierz\u0105t w tekstach wybranych autor\u00f3w literatury polskiej (od XIX do XXI wieku). Tekstowe przejawianie si\u0119 zwierz\u0105t ma bardzo r\u00f3\u017cny charakter, poczynaj\u0105c od \u015blad\u00f3w leksykalnych, przez obecno\u015b\u0107 alegoryczn\u0105 i symboliczn\u0105, sko\u0144czywszy na opisie relacji opartych na umiej\u0119tno\u015bci empatycznego wychylenia w stron\u0119 drugiego. Celem publikacji jest obserwacja r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych do reprezentowania zwierz\u0105t w tek\u015bcie literackim, tak\u017ce tych z dzisiejszej perspektywy ju\u017c tylko historycznych. W ksi\u0105\u017cce wykorzystano konteksty biograficzne, dokumentuj\u0105ce ludzko-zwierz\u0119ce wi\u0119zi i fascynacje, konteksty obyczajowe, pokazuj\u0105ce historyczn\u0105 zmienno\u015b\u0107 podej\u015b\u0107 do zwierz\u0119cia, ale tak\u017ce ustalenia zoolog\u00f3w, zawsze jednak w zwi\u0105zku z interpretacj\u0105 badanego tekstu, jego uwarunkowaniami gatunkowymi, stylistycznymi oraz pozycj\u0105 w ca\u0142ej tw\u00f3rczo\u015bci czytanych autor\u00f3w.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Magdalena Kokoszka: '<<Zamieszka\u0107 w zgryzocie>>. O liryce kameralnej Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-357-8 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 12<\/h3>\r\n \r\n \r\n W publikacji tej liryka kameralna, nale\u017c\u0105ca do ostatniego okresu tw\u00f3rczo\u015bci Boles\u0142awa Le\u015bmiana, odczytywana jest jako \u201epoezja \u017calu\u201d, wyrastaj\u0105ca z trudnego do przyj\u0119cia rozpoznania \u2013 utraty dost\u0119pu do przesz\u0142o\u015bci. Przedmiotem ogl\u0105du staje si\u0119 psychosomatycznie odczuwany brak. Pi\u00f3ro poety pod\u0105\u017ca tu tropem do\u015bwiadczenia egzystencjalnego, a prawda emocjonalna uwiarygodnia od strony psychologicznej chwyty literackie i dyskretny artyzm wypowiedzi na temat prze\u017cywanej straty. Bohater omawianej liryki mierzy si\u0119 z bezradn\u0105 rozpacz\u0105, by opowiedzie\u0107 si\u0119 po stronie przesz\u0142o\u015bci \u2013 a w zwi\u0105zku z tym i dzisiejszej pustki \u2013 jako istotnej cz\u0119\u015bci w\u0142asnego \u017cycia.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Leszek Zwierzy\u0144ski: 'Metamorfozy w poezji Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-355-4 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 11<\/h3>\r\n \r\n \r\n Spr\u00f3bowa\u0142em w niniejszej ksi\u0105\u017cce opisa\u0107 to, co najbardziej fascynuj\u0105ce w poezji Le\u015bmiana: przemian\u0119 jako zasad\u0119 istnienia \u2013 \u015bwiata, cz\u0142owieka, natury i mi\u0142o\u015bci. Przejawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 chocia\u017cby w niezwyk\u0142ym, barwnym i ostrym obrazie czerwonego maku, kt\u00f3ry staje si\u0119 krwistym kogutem, a tak\u017ce w intensywnych splotach natury wydarzaj\u0105cych si\u0119 w ogrodzie, lesie, kosmosie i \u2013 w cz\u0142owieku; szczeg\u00f3lnie w mi\u0142o\u015bci. W czasie lektury okaza\u0142o si\u0119, i\u017c owe metamorfozy wnikaj\u0105 w jego wierszach coraz g\u0142\u0119biej w Byt i tekst: cz\u0142owiek staje si\u0119 nie tylko innym ba\u015bniowym czy mitycznym kszta\u0142tem, lecz okazuje si\u0119 istnieniem wielopunktowym, a \u015bwiat zaczyna bytowa\u0107 na granicy nico\u015bci. Przemiana dzieje si\u0119 w samej materii, w fundamencie istnienia. Najbardziej fascynuj\u0105ce s\u0105 te metamorfozy, kt\u00f3re docieraj\u0105 do kresu: albo w niepowstrzymanym, kosmicznym locie ognistego wozu, gdy wszystko przestaje by\u0107 sob\u0105 (Eliasz), albo blisko, u kresu poznania; dotykamy nagiego Bytu, kt\u00f3ry okazuje si\u0119 T\u0142em, poza jakimkolwiek kszta\u0142tem, \u201ebia\u0142ym ob\u0142okiem z liliow\u0105 przekresk\u0105\u201d (Zwiewno\u015b\u0107). Mo\u017cemy wtedy \u015bwiat zobaczy\u0107 na nowo i poczu\u0107, jak stajemy si\u0119 kim\u015b innym. (Od autora)<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Teresa Wilko\u0144: By\u0107 sob\u0105 na ruinach \u015bwiata. Wok\u00f3\u0142 \u201enieprzynale\u017cnej\u201d poezji J\u00f3zefa \u0141obodowskiego i Mariana Czuchnowskiego<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-353-0 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 10<\/h3>\r\n \r\n \r\n Monografia po\u015bwi\u0119cona tw\u00f3rczo\u015bci dw\u00f3ch wybitnych, lecz wci\u0105\u017c niedostatecznie rozpoznanych poet\u00f3w XX wieku, kt\u00f3rych droga artystyczna bieg\u0142a poza g\u0142\u00f3wnymi nurtami literackimi i ideologicznymi. J\u00f3zef \u0141obodowski i Marian Czuchnowski to pisarze \u201enieprzynale\u017cni\u201d \u2013 niepokorni indywiduali\u015bci, kt\u00f3rzy w swoich wierszach mierzyli si\u0119 z katastrof\u0105 historii, samotno\u015bci\u0105 jednostki oraz dramatem duchowego i politycznego wyobcowania.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dariusz Nowacki: Oko geometry: afryka\u0144skie opowiadania Wojciecha Albi\u0144skiego.<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-351-6 . Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 9<\/h3>\r\n \r\n \r\n Dorobek literacki Wojciecha Albi\u0144skiego (1935\u20132015) jest obj\u0119to\u015bciowo skromny. Sk\u0142ada si\u0119 na\u0144 sze\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek wype\u0142nionych kr\u00f3tkimi opowiadaniami. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich dotyczy spraw afryka\u0144skich \u2013 fenomen\u00f3w, kt\u00f3re zaistnia\u0142y w Republice Po\u0142udniowej Afryki i Botswanie na prze\u0142omie XX wieku i kolejnego stulecia, cho\u0107 autor nie stroni\u0142 od przedstawiania rzeczywisto\u015bci bardziej odleg\u0142ej. Chodzi o sprawy \u2013 warto podkre\u015bli\u0107 \u2013 jakie wydarzy\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy lud\u017ami; pisarza interesowa\u0142y do\u015bwiadczenia egzystencjalne, zw\u0142aszcza te, kt\u00f3re pozwoli\u0142y mu zapyta\u0107 o kondycj\u0119 cz\u0142owieka. To nieledwie \u201epersonalistyczne\u201d, skupione na problematyce moralnej spojrzenie przes\u0105dza o oryginalno\u015bci prozy Albi\u0144skiego. Ponadto pisarzowi zale\u017ca\u0142o na uchwyceniu po\u0142udniowoafryka\u0144skiej codzienno\u015bci\/zwyczajno\u015bci \u2013 poza jak\u0105kolwiek egzotyk\u0105, bez dwuznacznych ekscytacji odmienn\u0105 (z punktu widzenia bia\u0142ego cz\u0142owieka) przestrzeni\u0105 kulturow\u0105 czy obyczajowo\u015bci\u0105. Albi\u0144ski pisa\u0142 o sprawach Czarnego L\u0105du tak, jak je na co dzie\u0144 widzia\u0142, acz niekoniecznie prze\u017cywa\u0142, gdy\u017c najch\u0119tniej wchodzi\u0142 w rol\u0119 zdystansowanego obserwatora. A fakt, \u017ce w Afryce Po\u0142udniowej sp\u0119dzi\u0142 blisko 40 lat, pracuj\u0105c jako geolog i geometra, przydaje jego opowie\u015bciom niezwyk\u0142ej wiarygodno\u015bci.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Anna Sitkowa: \u201ePotomstwo a ksi\u0119gi w jednakiej niemal s\u0105 cenie\u201d. Wydawnicze losy spu\u015bcizny literackiej \u0141ukasza G\u00f3rnickiego (do 1650 r.)<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-349-3. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 8<\/h3>\r\n \r\n \r\n \u0141ukasz G\u00f3rnicki, jeden z najwybitniejszych pisarzy renesansowych i tw\u00f3rca wzoru klasycznej prozy w j\u0119zyku polskim, za \u017cycia odda\u0142 drukarskiej prasie tylko cz\u0119\u015b\u0107 napisanych przez siebie dzie\u0142. Opublikowanie po jego \u015bmierci pozosta\u0142ych w r\u0119kopisie utwor\u00f3w mo\u017cna \u0142\u0105czy\u0107 z \u201esensacyjnymi\u201d losami jego traktatu politycznego pt. Rozmowa Polaka z W\u0142ochem, kt\u00f3ry pad\u0142 \u0142upem literackiego z\u0142odzieja w marcu 1616 roku. W sierpniu tego\u017c roku synowie pisarza, Jan i \u0141ukasz, ujawnili dokonanie plagiatu przez szlachcica z ziemi przemyskiej, wydaj\u0105c traktat w wersji poprawionej przez ojca.<\/span>
\nNale\u017cy przypuszcza\u0107, i\u017c przedsi\u0119wzi\u0119ta przez braci edytorska aktywno\u015b\u0107 w obronie praw autorskich rodzica, zaowocowa\u0142a wznowieniem i wydobyciem z manuskrypt\u00f3w innych dzie\u0142 G\u00f3rnickiego, za co najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0119 nale\u017cy przypisa\u0107 \u0141ukaszowi \u2013 synowi. Cho\u0107 potomek renesansowego pisarza przejawia\u0142 ambicje literackie, to jednak w pami\u0119ci potomno\u015bci zapisa\u0142 si\u0119 jako wydawca dzie\u0142 rodzica. I w\u0142a\u015bnie w tej roli podzieli\u0142 jego los, staj\u0105c si\u0119 ofiar\u0105 literackiego z\u0142odzieja\u2026<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Marian Kisiel: Czwarta nad ranem<\/h3> Instytut Miko\u0142owski. Miko\u0142\u00f3w 2025. ISBN: 978-83-977455-0-6, ss. 102<\/h3>\r\n \r\n \r\n \u201eW pisaniu dziennika nie chodzi o to, aby kolejne zapiski \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z sob\u0105, dopowiada\u0142y siebie, nawi\u0105zywa\u0142y \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z my\u015bl\u0105, kt\u00f3ra powinna by\u0142a min\u0105\u0107, a wci\u0105\u017c czepia si\u0119 ka\u017cdego p\u00f3\u017aniej napisanego s\u0142owa. W pisaniu dziennika bardziej chodzi o to, by zapiski si\u0119 rozdziela\u0142y, dziwi\u0142y si\u0119 swojemu s\u0105siedztwu, a je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 kiedy\u015b w tej samej lub podobnej postaci, to raczej jako zjawa, widmo, powr\u00f3t zmar\u0142ego, utracona forma, my\u015blowa apophrades.\u201d<\/span><\/p>\n\u201e[\u2026] Fragmenty\/przypisy, jakie teraz przedstawiam, s\u0105 odrzuceniem tamtej samotno\u015bci. S\u0105 wojn\u0105 wypowiedzian\u0105 wirowi. Te kr\u00f3tkie urywki, notatki, cytaty, dopowiedzenia i polemiki wydaj\u0105 mi si\u0119 ciekaw\u0105 form\u0105 dialogu z czytelnikiem nieznanym. Formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w, kt\u00f3re nie t\u0142umacz\u0105, ale otwieraj\u0105 na t\u0142umaczenie, kt\u00f3re niczego nie zamykaj\u0105, ale zapraszaj\u0105 do pochylenia si\u0119 nad rozmow\u0105, dyskusj\u0105 i polemik\u0105 \u2013 wi\u0119c w\u0142a\u015bnie, taka formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w wydaje mi si\u0119 dzisiaj potrzebna. Nie udaj\u0119 tu kogo\u015b, kim nie jestem. Bardziej zdumiewa mnie to, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w kilku zdaniach my\u015bl, z jak\u0105 chodzi\u0142em od lat i kt\u00f3ra nie dawa\u0142a mi spokoju. Dok\u0105d zd\u0105\u017cam w tych odpryskach rzeczywisto\u015bci, fragmentach z \u017cycia, przypisach do \u017cycia? Nikt nie wie, dok\u0105d zd\u0105\u017ca. Idziemy wprz\u00f3d, to trajektoria narodzin i \u015bmierci powoduje nami, a nie my ni\u0105. <\/span>M.K., 31 grudnia 2024\u201d<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Joanna Dembi\u0144ska-Pawelec: Ulotne zmowy. O poezji Bogus\u0142awy Latawiec<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4547-5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka Ulotne zmowy. O poezji Bogus\u0142awy Latawiec<\/em> prezentuje liryczn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zmar\u0142ej w 2021 roku pozna\u0144skiej poetki, autorki dwunastu tomik\u00f3w poezji. Szerszej publiczno\u015bci Bogus\u0142awa Latawiec znana by\u0142a przede wszystkim jako autorka ksi\u0105\u017cek prozatorskich. Joanna Dembi\u0144ska-Pawelec kieruje uwag\u0119 na poezj\u0119 Latawiec, ods\u0142ania kobiec\u0105 stron\u0119 jej liryki, ponadto lokuje j\u0105 na przeci\u0119ciu tradycji awangardowych z Bloomowsko ukszta\u0142towan\u0105 fascynacj\u0105 liryk\u0105 opisow\u0105 Adama Mickiewicza i Boles\u0142awa Le\u015bmiana. Ten splot nowoczesno\u015bci i romantycznej imaginacji prowadzi do nieoczekiwanych efekt\u00f3w poetyckich, ulotnych spotka\u0144 na granicy realno\u015bci i wyobra\u017ani, pami\u0119ci, sn\u00f3w, metafizyki.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Jan Piotrowiak, Mi\u0142osz Piotrowiak: \u201eOsiem nokturn\u00f3w\u201d. Interpretacje<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4552-9<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka \u201eOsiem nokturn\u00f3w\u201d. Interpretacje<\/em> stanowi pr\u00f3b\u0119 ca\u0142o\u015bciowego rozpatrzenia cyklu poetyckiego W\u0142adys\u0142awa Seby\u0142y. Autorzy skupiaj\u0105 si\u0119 na analizie i interpretacji ka\u017cdego z o\u015bmiu nokturnowych tekst\u00f3w, by ws\u0142ucha\u0107 si\u0119 w t\u0105 ciemn\u0105 i tajemnicz\u0105 melodi\u0119 wydobywaj\u0105c\u0105 si\u0119 z ca\u0142ego cyklu. Ich g\u0142osy raz zestrajaj\u0105 si\u0119, by potem oddzieli\u0107 si\u0119 w solowych egzegezach pisarskich i na nowo m\u00f3wi\u0107 wsp\u00f3lnym g\u0142osem. Przez ca\u0142y czas tej tekstowej ekskursji badacze pr\u00f3buj\u0105 my\u015ble\u0107 o ca\u0142o\u015bci poetyckiego tomu. Obracaj\u0105 oni hermeneutyczne ko\u0142o tekstu tak, by ka\u017cdy liryczny utw\u00f3r jako mikromodel wszechog\u00f3\u0142u, podlega\u0142 ogl\u0105dowi w swej osobno\u015bci i przynale\u017cno\u015bci do ca\u0142ego cyklu. Szczeg\u00f3lnie te utwory W\u0142adys\u0142awa Seby\u0142y nale\u017c\u0105 do najbardziej \u201eciemnych\u201d i skrz\u0119tnie ukrywaj\u0105cych sw\u00f3j interpretacyjny wyg\u0142os. Dlatego badawcze teksty z\u0142o\u017cone w tomie stanowi\u0105 odpowied\u017a naukowego dyskursu na t\u0119 spl\u0105tan\u0105 poetyck\u0105 melodi\u0119, w kt\u00f3rej niekoniecznie liczy si\u0119 to, co widoczne, ods\u0142oni\u0119te i jawne.<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n wst\u0119p, przypisy, indeksy osobowe oraz indeksy nazw geograficznych Mariusz Jochemczyk, Mi\u0142osza Piotrowiak przy wsp\u00f3\u0142udziale Janiny Janas, przek\u0142ad Sandra Struga\u0142a, Ma\u0142gorzata \u015alarzy\u0144ska, t\u0142umaczenie przejrza\u0142 Marcin Wyrembelski Kazimiera Alberti: Dusza Kalabrii<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4543-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka Kazimiery Alberti stanowi znakomity przyk\u0142ad literatury gatunkowej: to z werw\u0105 napisany reporta\u017c podr\u00f3\u017cny. \u201eDusza Kalabrii<\/em>\u201d stanowi pierwsze ogniwo czteroelementowego cyklu, kt\u00f3remu na imi\u0119 \u201eItalia nieznana\u201d. I jako takie nale\u017cy bez w\u0105tpienia do \u015bwiatowego dziedzictwa, kt\u00f3re mo\u017cemy oznaczy\u0107 etykiet\u0105: literatura \u201eGrand Tour\u201d. Pielgrzymki pisarzy do \u017ar\u00f3de\u0142 kultury \u015br\u00f3dziemnomorskiej stanowi\u0142y od wiek\u00f3w element formuj\u0105cy \u015bwiadomo\u015b\u0107 jednostki oraz decydowa\u0142y o wyskalowaniu poznawczych horyzont\u00f3w osoby wybitnej. Jak zauwa\u017caj\u0105 w\u0142oscy krytycy (tu\u017c po publikacji kolejnych tom\u00f3w w\u0142oskiego cyklu), pisarstwo Alberti sytuuje si\u0119 po stronie dojrza\u0142ej refleksji filozoficznej zwi\u0105zanej z okre\u015bleniem miejsca cz\u0142owieka postwojennego w kulturze i przestrzeni \u201ezdruzgotanej\u201d. Alberti pozostaje tu w absolutnej europejskiej awangardzie \u2013 \u0142\u0105cz\u0105c medytacj\u0119 nad krajobrazem, obserwacje ludzi i obiekt\u00f3w dziedzictwa z refleksj\u0105 historiozoficzn\u0105 i poetyck\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 diagnozy. Zbli\u017ca si\u0119 w tym do pomnikowych dokona\u0144 np. P.P. Pasoliniego (por. La lunga strada di sabbia<\/em>) czy G. Piovene. Pierwsza ods\u0142ona dzie\u0142a prowadzi nas w stron\u0119 dziedzictwa Wielkiej Grecji.<\/span><\/p>\nPublikacja dofinansowana ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego pod nazw\u0105 \u201eNarodowy Program Rozwoju Humanistyki\u201d nr projektu NPRH\/U22\/SP\/0025\/2023\/12<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n opracowanie Marian Kisiel; Andrzej K. Wa\u015bkiewicz: Poezje zebrane 1 i 2<\/h3> Wojew\u00f3dzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego. Gda\u0144sk 2025. ISBN: 9788389285515, ss. 560<\/h3>\r\n \r\n \r\n Dwutomowe krytyczne opracowanie \u201ePoezji zebranych 1 i 2\u201d Andrzeja K. Wa\u015bkiewicza, wydane przez Wojew\u00f3dzk\u0105 i Miejsk\u0105 Bibliotek\u0119 Publiczn\u0105 w Gda\u0144sku i Fundacj\u0119 \u015awiat\u0142o Literatury w 2025 roku, scala wiersze i poematy w jedn\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. To pierwsze tak szerokie i kompletne opracowanie tw\u00f3rczo\u015bci jednego z najwa\u017cniejszych polskich poet\u00f3w pomorskich. Ksi\u0105\u017cka otwiera seri\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 klasyczki i klasyk\u00f3w poezji.<\/span><\/p>\n\u201eDla Andrzeja K. Wa\u015bkiewicza poezja by\u0142a konstruowaniem \u2013 dost\u0119pnego naszemu do\u015bwiadczeniu \u2013 obrazu \u015bwiata i rekonstruowaniem pami\u0119ci (biografii, prze\u017cycia) jednostki w akcie mowy. Wprawdzie ka\u017cda poezja wypowiada swoje do\u015bwiadczenie w formach j\u0119zyka, lecz nie ka\u017cda czyni z nich \u201einstrument\u201d szczeg\u00f3lnego uprzywilejowania. Wa\u015bkiewicz, wybitny interpretator awangardowego dziedzictwa futuryst\u00f3w i \u201ezwrotniczan\u201d, doskonale wiedzia\u0142, \u017ce wierszem nie rz\u0105dzi momentalna, nag\u0142a i bezosobowa si\u0142a natchnienia, lecz si\u0142a wyobra\u017ani i rozumu. I jakkolwiek poeta mo\u017ce, a nawet powinien, ulega\u0107 czarowi \u201emarzenia\u201d, to jednak jego podstawow\u0105 powinno\u015bci\u0105 w trakcie tworzenia jest dyscyplinowanie j\u0119zyka, \u201erygor\u201d (ze wst\u0119pu prof. Mariana Kisiela).<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Iwona Gralewicz-Wolny: \u201eCo wyprawia z nami literatura\u201d. Refleksja metaliteracka w eseistyce Olgi Tokarczuk<\/h3> Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-286-1. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w rozpoczyna swoj\u0105 znajomo\u015b\u0107 z tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Olgi Tokarczuk od lektury jej powie\u015bci. \u201eBieguni\u201d, \u201eProwad\u017a sw\u00f3j p\u0142ug przez ko\u015bci umar\u0142ych\u201d oraz \u201ePrawiek i inne czasy\u201d to wed\u0142ug internetowych ranking\u00f3w najpopularniejsze utwory tej autorki. Warto jednak skierowa\u0107 swoj\u0105 uwag\u0119 ku mniej oczywistym rejonom dorobku Tokarczuk reprezentowanym przez jej ksi\u0105\u017cki eseistyczne. \u201eLalka i per\u0142a\u201d (2001), \u201eMoment nied\u017awiedzia\u201d (2012) i \u201eCzu\u0142y narrator\u201d (2020) uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 bowiem w interesuj\u0105c\u0105 narracj\u0119 metaliterack\u0105 otwieraj\u0105c\u0105 nowe perspektywy interpretacji powie\u015bci i opowiada\u0144 noblistki. Co wi\u0119cej, sformu\u0142owana w esejach sztuka pisania i czytania wed\u0142ug Olgi Tokarczuk ma szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 istotnym wsparciem w definiowaniu roli, jak\u0105 w naszym \u017cyciu odgrywa literatura.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Grzegorz Olsza\u0144ski: Pisane cia\u0142em. Szkice o przygodach literatury i fotografii<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4550-5<\/h3>\r\n \r\n \r\n Interdyscyplinarna refleksja nad zwi\u0105zkami literatury z r\u00f3\u017cnymi formami sztuki \u2013 muzyk\u0105, kinem, sztukami wizualnymi, etc. \u2013 od lat stanowi wa\u017cny komponent prac literaturoznawczych. Do niedawana badania nad interakcjami mi\u0119dzy literatur\u0105 a sztukami wizualnymi zdominowana by\u0142a mnogo\u015bci\u0105 analiz po\u015bwi\u0119conych przede wszystkim zwi\u0105zkom literatury i malarstwa, zagadnieniu ekfrazy. Ksi\u0105\u017cka \u201ePisane cia\u0142em (szkice o przygodach literatury i fotografii)\u201d \u2013 zgodnie z podtytu\u0142em \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest wybranym aspektom \u0142\u0105cz\u0105cym dwa r\u00f3\u017cne media, dwie osobne dziedziny sztuki. Ksi\u0105\u017cka zosta\u0142o skomponowana w taki spos\u00f3b, aby w trzech autonomicznych, cho\u0107 dialoguj\u0105cych z sob\u0105 rozdzia\u0142ach, pokaza\u0107 r\u00f3\u017cne mechanizmy pozwalaj\u0105ce budowa\u0107 interdyscyplinarne relacje mi\u0119dzy fotografi\u0105 a literatur\u0105.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Magdalena Ochwat: Wi\u0119cej-ni\u017c-tylko-ludzkie lekcje j\u0119zyka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4428-7<\/h3>\r\n \r\n \r\n W ksi\u0105\u017cce \u201eWi\u0119cej-ni\u017c-tylko-ludzkie lekcje j\u0119zyka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego\u201d autorka nakre\u015bla mo\u017cliwo\u015bci szeroko zakrojonych przeobra\u017ce\u0144 niesionych przez \u015brodowiskowe analizy i interpretacje, kt\u00f3re mo\u017cna z powodzeniem stosowa\u0107 w szkole na lekcjach j\u0119zyka polskiego. Humanistyka \u015brodowiskowa z jej rewizjonistyczn\u0105 si\u0142\u0105 mo\u017ce zmieni\u0107 odbi\u00f3r archaicznego kanonu literackiego, a jego relektura pozwala dostrzec wi\u0119cej-ni\u017c-ludzk\u0105 histori\u0119 \u015bwiata i tworzy\u0107 nowe opowie\u015bci. Do tkania nowych opowie\u015bci inspiruj\u0105cych do przemiany, \u201eekologicznej metanoi\u201d powinna w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c szko\u0142a. Snucie tych opowie\u015bci to z pewno\u015bci\u0105 dzi\u015b jedno z zada\u0144 edukacji humanistycznej.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n wst\u0119p i opracowanie: Dariusz Pawelec; Stanis\u0142aw Bara\u0144czak: Wiersze<\/h3> Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich \u2013 Wydawnictwo. Wroc\u0142aw 2025. ISBN 978-83-66257-31-3. Seria: Biblioteka Narodowa<\/h3>\r\n \r\n \r\n Edycja w\u00a0serii Biblioteka Narodowa obejmuje wszystkie wiersze Stanis\u0142awa Bara\u0144czaka, pocz\u0105wszy od\u00a0debiutanckiego zbioru\u00a0Korekta twarzy<\/em>\u00a0z\u00a01968 roku oraz\u00a0utwor\u00f3w rozproszonych, a\u017c\u00a0po\u00a0wydan\u0105 w\u00a0roku 1998\u00a0Chirurgiczn\u0105 precyzj\u0119<\/em>\u00a0i\u00a0ostatni opublikowany wiersz, zatytu\u0142owany\u00a0Hemofilia<\/em>.<\/span><\/p>\nWst\u0119p<\/em>\u00a0Dariusza Pawelca \u2013 przewodnik po\u00a0najistotniejszych tematach i\u00a0motywach poezji pozna\u0144sko-harwardzkiego autora, t\u0142umacza i\u00a0krytyka literackiego \u2013 daje wgl\u0105d nie\u00a0tylko\u00a0w\u00a0jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i\u00a0warsztat pisarski, ale\u00a0te\u017c w\u00a0bardziej prywatne oblicze dzie\u0142a Bara\u0144czaka, kt\u00f3ry\u00a0m\u00f3wi\u0142: \u201ePoeta naprawd\u0119 dobry, obok innych umiej\u0119tno\u015bci, musi te\u017c umie\u0107 zdoby\u0107 si\u0119 na\u00a0zrozumienie, \u017ce\u00a0ka\u017cda jego prawda o\u00a0ludziach powinna sprawdza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na\u00a0jego przyk\u0142adzie\u201d.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n \r\n \r\n Dariusz Pawelec: Wirpsza. Po s\u0142owie<\/h3> Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4444-7. Seria: Inventio. Antropologia Tworzenia \u2013 Krytyka Genetyczna \u2013 Interpretacja, nr 4.<\/h3>\r\n \r\n \r\n Ksi\u0105\u017cka przynosi refleksj\u0119 wok\u00f3\u0142 po\u015bmiertnych los\u00f3w dzie\u0142 Witolda Wirpszy (1918\u20131985) oraz ich recepcji. Autora przez dekady, wskutek dzia\u0142a\u0144 cenzury, wykluczonego z krajowego obiegu wydawniczego i czytelniczego. Z uwagi na eksperymentalny, hermetyczny charakter swojej tw\u00f3rczo\u015bci, nieposzukuj\u0105cej aktualnych zaanga\u017cowa\u0144 politycznych, nie do\u015b\u0107 dobrze, jak na sw\u00f3j potencja\u0142, obecnego tak\u017ce w obiegu emigracyjnym. W zwi\u0105zku z problemami ze znalezieniem wydawcy oraz czytelnik\u00f3w pisarz pozostawi\u0142 po sobie ogromny korpus utwor\u00f3w czekaj\u0105cych na odkrycie w archiwach. Sukcesywne edycje i reedycje kolejnych tytu\u0142\u00f3w, poezji, powie\u015bci, dramat\u00f3w, eseistyki i korespondencji, realizowane dopiero w XXI wieku, spotka\u0142y si\u0119 z niezwykle \u017cywym odbiorem czytelniczym oraz krytycznym, wywieraj\u0105c nawet udokumentowany wp\u0142yw na bie\u017c\u0105ce \u017cycie literackie, a nawet na artystyczne wybory, szczeg\u00f3lnie poet\u00f3w i przemiany modeli j\u0119zyka poetyckiego. Ksi\u0105\u017cka opisuje, jak proces tw\u00f3rczy, w nieoczekiwany spos\u00f3b trwa i przebiega po \u015bmierci autora, rzecz jasna maj\u0105cego za wsp\u00f3lnika-po\u015brednika edytora. W kolejnych rozdzia\u0142ach analizowane s\u0105 konkretne przypadki powstawania dzie\u0142a sztuki w tym nowym uk\u0142adzie nadawczo-odbiorczym. Ksi\u0105\u017cka demonstruje, jak rodzi si\u0119 ono nie tylko przez proste wydobycie z archiwum gotowego tekstu, przewidzianego w danej postaci do druku przez pisarza, ale tak\u017ce jak powstaje w rozmaitych gestach rekonstrukcji, scalania, komponowania jakiej\u015b nowej struktury i nadawania jej rangi dzie\u0142a przez edytora zast\u0119puj\u0105cego autora w cz\u0119\u015bci tych czynno\u015bci. Do\u015bwiadczenie wprowadzania do obiegu czytelniczego edycji nieznanych dot\u0105d utwor\u00f3w Witolda Wirpszy, ale tak\u017ce i reedycji jego dzie\u0142 z r\u00f3\u017cnych racji niedost\u0119pnych na rynku, \u201e\u017ale obecnych\u201d lub zapomnianych, pokazuje, w jaki spos\u00f3b edytorstwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniem z zakresu krytyki literackiej.<\/span><\/p>\n <\/p>\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"[vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
Wyczerpanie \u2013 tytu\u0142owa kategoria, kt\u00f3r\u0105 Monika \u0141ado\u0144 pos\u0142uguje si\u0119, by przybli\u017cy\u0107 kondycj\u0119 kobiet we wsp\u00f3\u0142czesnym spo\u0142ecze\u0144stwie \u2013 ukazuje, jak po traumie, chorobie, stracie i terapii \u017cycie zmienia sw\u0105 posta\u0107, tocz\u0105c si\u0119 odt\u0105d w cieniu tych do\u015bwiadcze\u0144 granicznych. Bycie wyczerpan\u0105 nie oznacza jednak stanu spychaj\u0105cego kobiety na margines \u2013 porusza ono zastany uk\u0142ad \u015bwiata i zmienia jego nakazy, cho\u0107by nieustannego rozwoju i aktywno\u015bci.<\/span><\/p>\n Pytania, kt\u00f3re stoj\u0105 u podstaw prezentowanych tu docieka\u0144, dotycz\u0105 znaczenia r\u00f3\u017cnicy, jak\u0105 do przestrzeni kulturowo-spo\u0142ecznej wnosi wyczerpane, naznaczone afektywnie cia\u0142o kobiece, oraz potencja\u0142u sprawczo\u015bci i gniewu widocznego w praktykach kobiecego pisania. Autorka podejmuje pr\u00f3b\u0119 dotarcia do ponadindywidualnego wymiaru interpretowanych do\u015bwiadcze\u0144, gdzie w kontrze do samotno\u015bci oraz izolacji pojawiaj\u0105 si\u0119 troska i empatia typowe dla siostrze\u0144stwa.<\/span><\/p>\n Autorkami analizowanych narracji s\u0105: Anna Augustyniak, Martyna Bunda, Olga Hund, Inga Iwasi\u00f3w, Agnieszka Jelonek, Karolina Kaczy\u0144ska-Piwko, Justyna Wicenty, Aleksandra Zieli\u0144ska, Anne Boyer, Eve Ensler, Hilary Mantel i Sigrid Nunez.<\/span> \r\n <\/p>\n <\/p>\n \u201e[\u2026] Fragmenty\/przypisy, jakie teraz przedstawiam, s\u0105 odrzuceniem tamtej samotno\u015bci. S\u0105 wojn\u0105 wypowiedzian\u0105 wirowi. Te kr\u00f3tkie urywki, notatki, cytaty, dopowiedzenia i polemiki wydaj\u0105 mi si\u0119 ciekaw\u0105 form\u0105 dialogu z czytelnikiem nieznanym. Formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w, kt\u00f3re nie t\u0142umacz\u0105, ale otwieraj\u0105 na t\u0142umaczenie, kt\u00f3re niczego nie zamykaj\u0105, ale zapraszaj\u0105 do pochylenia si\u0119 nad rozmow\u0105, dyskusj\u0105 i polemik\u0105 \u2013 wi\u0119c w\u0142a\u015bnie, taka formu\u0142a fragment\u00f3w\/przypis\u00f3w wydaje mi si\u0119 dzisiaj potrzebna. Nie udaj\u0119 tu kogo\u015b, kim nie jestem. Bardziej zdumiewa mnie to, \u017ce uda\u0142o mi si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w kilku zdaniach my\u015bl, z jak\u0105 chodzi\u0142em od lat i kt\u00f3ra nie dawa\u0142a mi spokoju. Dok\u0105d zd\u0105\u017cam w tych odpryskach rzeczywisto\u015bci, fragmentach z \u017cycia, przypisach do \u017cycia? Nikt nie wie, dok\u0105d zd\u0105\u017ca. Idziemy wprz\u00f3d, to trajektoria narodzin i \u015bmierci powoduje nami, a nie my ni\u0105. <\/span>M.K., 31 grudnia 2024\u201d<\/span> \r\n Publikacja dofinansowana ze \u015brodk\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego pod nazw\u0105 \u201eNarodowy Program Rozwoju Humanistyki\u201d nr projektu NPRH\/U22\/SP\/0025\/2023\/12<\/span><\/p>\n \u201eDla Andrzeja K. Wa\u015bkiewicza poezja by\u0142a konstruowaniem \u2013 dost\u0119pnego naszemu do\u015bwiadczeniu \u2013 obrazu \u015bwiata i rekonstruowaniem pami\u0119ci (biografii, prze\u017cycia) jednostki w akcie mowy. Wprawdzie ka\u017cda poezja wypowiada swoje do\u015bwiadczenie w formach j\u0119zyka, lecz nie ka\u017cda czyni z nich \u201einstrument\u201d szczeg\u00f3lnego uprzywilejowania. Wa\u015bkiewicz, wybitny interpretator awangardowego dziedzictwa futuryst\u00f3w i \u201ezwrotniczan\u201d, doskonale wiedzia\u0142, \u017ce wierszem nie rz\u0105dzi momentalna, nag\u0142a i bezosobowa si\u0142a natchnienia, lecz si\u0142a wyobra\u017ani i rozumu. I jakkolwiek poeta mo\u017ce, a nawet powinien, ulega\u0107 czarowi \u201emarzenia\u201d, to jednak jego podstawow\u0105 powinno\u015bci\u0105 w trakcie tworzenia jest dyscyplinowanie j\u0119zyka, \u201erygor\u201d (ze wst\u0119pu prof. Mariana Kisiela).<\/span><\/p>\n Wst\u0119p<\/em>\u00a0Dariusza Pawelca \u2013 przewodnik po\u00a0najistotniejszych tematach i\u00a0motywach poezji pozna\u0144sko-harwardzkiego autora, t\u0142umacza i\u00a0krytyka literackiego \u2013 daje wgl\u0105d nie\u00a0tylko\u00a0w\u00a0jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i\u00a0warsztat pisarski, ale\u00a0te\u017c w\u00a0bardziej prywatne oblicze dzie\u0142a Bara\u0144czaka, kt\u00f3ry\u00a0m\u00f3wi\u0142: \u201ePoeta naprawd\u0119 dobry, obok innych umiej\u0119tno\u015bci, musi te\u017c umie\u0107 zdoby\u0107 si\u0119 na\u00a0zrozumienie, \u017ce\u00a0ka\u017cda jego prawda o\u00a0ludziach powinna sprawdza\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na\u00a0jego przyk\u0142adzie\u201d.<\/span><\/p>\n <\/p>\n [vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Tomasz Bielak: 'Wymiarowanie zbrodni. Polski serial kryminalny. Kilka interpretacji'<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4625-0<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Maria Janoszka: 'Mi\u0119dzy gr\u0105 a melancholi\u0105. Szkice o tw\u00f3rczo\u015bci Jana Potockiego'<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4618-2<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Beata Mytych-Forajter: '\u017bywe wi\u0119zi. Studia o zwierz\u0119tach w literaturze polskiej'<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4570-3<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Magdalena Kokoszka: '<<Zamieszka\u0107 w zgryzocie>>. O liryce kameralnej Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-357-8 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 12<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Leszek Zwierzy\u0144ski: 'Metamorfozy w poezji Boles\u0142awa Le\u015bmiana'<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-355-4 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 11<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Teresa Wilko\u0144: By\u0107 sob\u0105 na ruinach \u015bwiata. Wok\u00f3\u0142 \u201enieprzynale\u017cnej\u201d poezji J\u00f3zefa \u0141obodowskiego i Mariana Czuchnowskiego<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-353-0 Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 10<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Dariusz Nowacki: Oko geometry: afryka\u0144skie opowiadania Wojciecha Albi\u0144skiego.<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-351-6 . Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 9<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Anna Sitkowa: \u201ePotomstwo a ksi\u0119gi w jednakiej niemal s\u0105 cenie\u201d. Wydawnicze losy spu\u015bcizny literackiej \u0141ukasza G\u00f3rnickiego (do 1650 r.)<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-349-3. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 8<\/h3>\r\n
\nNale\u017cy przypuszcza\u0107, i\u017c przedsi\u0119wzi\u0119ta przez braci edytorska aktywno\u015b\u0107 w obronie praw autorskich rodzica, zaowocowa\u0142a wznowieniem i wydobyciem z manuskrypt\u00f3w innych dzie\u0142 G\u00f3rnickiego, za co najwi\u0119ksz\u0105 zas\u0142ug\u0119 nale\u017cy przypisa\u0107 \u0141ukaszowi \u2013 synowi. Cho\u0107 potomek renesansowego pisarza przejawia\u0142 ambicje literackie, to jednak w pami\u0119ci potomno\u015bci zapisa\u0142 si\u0119 jako wydawca dzie\u0142 rodzica. I w\u0142a\u015bnie w tej roli podzieli\u0142 jego los, staj\u0105c si\u0119 ofiar\u0105 literackiego z\u0142odzieja\u2026<\/span> \r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Marian Kisiel: Czwarta nad ranem<\/h3>
Instytut Miko\u0142owski. Miko\u0142\u00f3w 2025. ISBN: 978-83-977455-0-6, ss. 102<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Joanna Dembi\u0144ska-Pawelec: Ulotne zmowy. O poezji Bogus\u0142awy Latawiec<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4547-5<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Jan Piotrowiak, Mi\u0142osz Piotrowiak: \u201eOsiem nokturn\u00f3w\u201d. Interpretacje<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4552-9<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n wst\u0119p, przypisy, indeksy osobowe oraz indeksy nazw geograficznych Mariusz Jochemczyk, Mi\u0142osza Piotrowiak przy wsp\u00f3\u0142udziale Janiny Janas, przek\u0142ad Sandra Struga\u0142a, Ma\u0142gorzata \u015alarzy\u0144ska, t\u0142umaczenie przejrza\u0142 Marcin Wyrembelski Kazimiera Alberti: Dusza Kalabrii<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN: 978-83-226-4543-7<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n opracowanie Marian Kisiel; Andrzej K. Wa\u015bkiewicz: Poezje zebrane 1 i 2<\/h3>
Wojew\u00f3dzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego. Gda\u0144sk 2025. ISBN: 9788389285515, ss. 560<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Iwona Gralewicz-Wolny: \u201eCo wyprawia z nami literatura\u201d. Refleksja metaliteracka w eseistyce Olgi Tokarczuk<\/h3>
Wydawnictwo Naukowe \u015al\u0105sk. Katowice 2025. ISBN: 978-83-8183-286-1. Seria: Spotkania z Literatur\u0105. Seria Nowa, 5<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Grzegorz Olsza\u0144ski: Pisane cia\u0142em. Szkice o przygodach literatury i fotografii<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4550-5<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Magdalena Ochwat: Wi\u0119cej-ni\u017c-tylko-ludzkie lekcje j\u0119zyka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4428-7<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n wst\u0119p i opracowanie: Dariusz Pawelec; Stanis\u0142aw Bara\u0144czak: Wiersze<\/h3>
Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich \u2013 Wydawnictwo. Wroc\u0142aw 2025. ISBN 978-83-66257-31-3. Seria: Biblioteka Narodowa<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column]\r\n Dariusz Pawelec: Wirpsza. Po s\u0142owie<\/h3>
Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego. Katowice 2025. ISBN 978-83-226-4444-7. Seria: Inventio. Antropologia Tworzenia \u2013 Krytyka Genetyczna \u2013 Interpretacja, nr 4.<\/h3>\r\n
<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[vc_separator border_width=”3″][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"