Data wydarzenia<\/strong>: 31 stycznia 2025<\/span> Instytut Miko\u0142owski zaprasza na spotkanie wok\u00f3\u0142 nowych ksi\u0105\u017cek: Witold Wirpsza\u00a0Morderca i inne opowiadania<\/strong><\/em>\u00a0(wyd. IM, 2024) i Dariusz Pawelec\u00a0Wirpsza po s\u0142owie<\/strong><\/em>\u00a0(wyd. U\u015a, 2025).<\/span><\/p>\n Udzia\u0142 wezm\u0105: Dariusz Pawelec i Piotr Bogalecki.<\/span><\/p>\n Prowadzenie: Maciej Melecki i Krzysztof Siwczyk.<\/span><\/p>\n O ksi\u0105\u017cce:<\/span><\/span><\/p>\n Z bogatej i wielowymiarowej tw\u00f3rczo\u015bci Witolda Wirpszy najs\u0142abiej pami\u0119tamy dzi\u015b chyba jego opowiadania \u2013 nies\u0142usznie, gdy\u017c s\u0105 to teksty dor\u00f3wnuj\u0105ce poziomem jego powie\u015bciom, a w niekt\u00f3rych wypadkach nawet je przewy\u017cszaj\u0105ce. Przed podj\u0119ciem ostatecznej decyzji o emigracji zdo\u0142a\u0142 Wirpsza opublikowa\u0107 w kraju dwa tomy kr\u00f3tkich form narracyjnych: zbi\u00f3r\u00a0Stary tramwaj i inne opowiadania<\/em>\u00a0(1955) oraz ksi\u0105\u017ck\u0119\u00a0Morderca<\/em>\u00a0(1966). Zw\u0142aszcza prozy z tego drugiego zbioru cechuj\u0105 si\u0119 wysokimi walorami artystycznymi i inwencyjnym potraktowaniem pozornie konwencjonalnej, ponadczasowej tematyki, co czyni je atrakcyjnymi tak\u017ce dla wsp\u00f3\u0142czesnego czytelnika. Wskaza\u0142bym tu zw\u0142aszcza na otwieraj\u0105ce t\u0119 publikacj\u0119 doskona\u0142e\u00a0Dziecko,\u00a0<\/em>kt\u00f3re jawi si\u0119 dzi\u015b jako tekst fascynuj\u0105cy i zdecydowanie wyprzedzaj\u0105cy czas swego powstania. Niekt\u00f3re opowiadania Wirpszy \u2013 w tym groteskowy, uniwersalny w swej wymowie\u00a0Pojedynek<\/em>\u00a0\u2013 nie by\u0142y do tej pory przedrukowywane ani wznawiane; rozproszone po numerach czasopism wydawanych w Pary\u017cu (\u201eKultura”), Londynie (\u201eWiadomo\u015bci”) czy Berlinie (\u201eArchipelag”) pozostaj\u0105 szerzej nieznane. Do innych, jaki\u015b czas temu przypomnianych \u2013 my\u015bl\u0119 tu o apokryficznym\u00a0Na piasku\u00a0<\/em>i satyrycznym\u00a0Grzybie\u00a0<\/em>\u2013 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wci\u0105\u017c warto wraca\u0107. Z kolei z nowel\u0105\u00a0Pierwszy krok na parterze\u00a0<\/em>i z obecnymi dot\u0105d jedynie w literaturoznawczym obiegu autobiograficznymi\u00a0Zapiskami datowanymi, bez porz\u0105dku<\/em>\u00a0w nowym wydawnictwie mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 po raz pierwszy.<\/span><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Jakie s\u0105 opowiadania Witolda Wirpszy? Zorganizowane i zaskakuj\u0105ce. Logiczne i ludyczne. Konsekwentne i kuriozalne. Ich pierwsze zdania szybko wci\u0105gaj\u0105 nas wewn\u0105trz przedstawionego w nich \u015bwiata, kusz\u0105c anegdot\u0105 i obiecuj\u0105c potoczysto\u015b\u0107: \u201eDom, gdzie pojawi\u0142 si\u0119 grzyb, sta\u0142 u potoka” (Grzyb<\/em>), \u201eKiedy Henryk zamkn\u0105\u0142 drzwi, opu\u015bci\u0142a go ca\u0142a dotychczasowa suchowata pewno\u015b\u0107 siebie” (Pierwszy krok na parterze<\/em>), \u201eDobrze, \u017ce mi si\u0119 uda\u0142o przemyci\u0107 ten przyrz\u0105dzik” (Morderca<\/em>). Szybko jednak oka\u017ce si\u0119, \u017ce historii prostych i czystych, niczym niezak\u0142\u00f3conych i nieskomplikowanych, powinni\u015bmy byli szuka\u0107 gdzie indziej. Ca\u0142\u0105 suchowat\u0105 pewno\u015b\u0107 siebie zostawmy wi\u0119c za drzwiami lektury \u2013 Wirpsza przyrz\u0105dzi\u0142 dla nas co\u015b znacznie ciekawszego. Opowiada o \u201esytuacji trudnej i skomplikowanej, nadto i nieco bezsensownej” (Zapasy<\/em>), kt\u00f3rej bohaterowie padn\u0105 sobie jednak w obj\u0119cia. Przedstawia \u201edziecko tak urz\u0105dzone, \u017ce cho\u0107 d\u017awi\u0119ki do\u0144 dociera\u0142y, ono nie wydawa\u0142o \u017cadnych” (Dziecko<\/em>) \u2013 do czasu a\u017c wreszcie przem\u00f3wi, wprawiaj\u0105c \u015bwiat w os\u0142upienie. Wyznaje: \u201eWiele opowiadano mi o tym, co w\u00f3wczas napisa\u0142 na piasku, a tak\u017ce i sam przy tym by\u0142em, ale wiem tyle tylko, \u017ce napis nagle si\u0119 pokaza\u0142 i r\u00f3wnie nagle potem znikn\u0105\u0142” (Na piasku<\/em>) \u2013 by nast\u0119pnie wypisa\u0107 zdumiewaj\u0105cy erotyczny poemat na kobiecych plecach.<\/span><\/p>\n Dobrze, \u017ce \u2013 nim znikn\u0105\u0142 \u2013 r\u00f3wnie\u017c w gatunku opowiadania odcisn\u0105\u0142 Wirpsza \u015blad, \u017ce i w kr\u00f3tkich prozach uruchomi\u0142 sw\u0105 gr\u0119 znacze\u0144, \u017ce uda\u0142o mu si\u0119 przemyci\u0107 w nie poezj\u0119 (<\/span>Piotr Bogalecki). O ksi\u0105\u017cce:<\/span><\/span><\/p>\n Ksi\u0105\u017cka opisuje, jak proces tw\u00f3rczy w nieoczekiwany spos\u00f3b trwa i przebiega ju\u017c po \u015bmierci pisarza, rzecz jasna, przy wsp\u00f3\u0142udziale edytora; jak dzie\u0142o sztuki, zapomniane lub dot\u0105d nieobecne, rodzi si\u0119 w nowym uk\u0142adzie nadawczo-odbiorczym. Dzieje si\u0119 tak zar\u00f3wno dzi\u0119ki wydobyciu z archiwum gotowego tekstu, przewidzianego w danej postaci do druku przez pisarza, jak i w procesie scalania rozproszonych fragment\u00f3w, dzi\u0119ki rozmaitym gestom rekonstruuj\u0105cym domnieman\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, a nawet w wyniku komponowania jakiej\u015b nowej struktury i nadawania jej rangi dzie\u0142a przez edytora zast\u0119puj\u0105cego autora w cz\u0119\u015bci tych czynno\u015bci. Powstaj\u0105 wskutek tego nieznane wcze\u015bniej sytuacje komunikacyjne, interwencje w tera\u017aniejszo\u015b\u0107, wywo\u0142ywane okoliczno\u015bciami wprowadzania danego utworu do obiegu. Witold Wirpsza przez dekady, wskutek dzia\u0142a\u0144 cenzury, by\u0142 wykluczony z krajowego obiegu wydawniczego i czytelniczego. Z uwagi na eksperymentalny, hermetyczny charakter swojej tw\u00f3rczo\u015bci, nieposzukuj\u0105cej wprost zaanga\u017cowania politycznego, nie by\u0142 przy tym do\u015b\u0107 dobrze, jak na sw\u00f3j potencja\u0142, obecny r\u00f3wnie\u017c w obiegu emigracyjnym. W zwi\u0105zku z problemami ze znalezieniem wydawcy oraz\u00a0\u00a0czytelnik\u00f3w pisarz pozostawi\u0142 po sobie ogromny korpus utw\u00f3r\u00f3w, czekaj\u0105cych na odkrycie w archiwach. Dopiero dzisiaj, po ponad dw\u00f3ch dekadach po\u015bmiertnej ekspansji wydawniczej pisarza zmar\u0142ego w roku 1985, mo\u017cna zademonstrowa\u0107 nowy kszta\u0142t jego dzie\u0142a, utwor\u00f3w na nowo zebranych i zobaczy\u0107 fenomen tej kolekcji posthumus. Archiwalne kwerendy, odkrywanie i konstruowanie nowych tekstowych ca\u0142o\u015bci w edytorskim wysi\u0142ku staj\u0105 si\u0119 pr\u00f3b\u0105 zmieniania aktualnej rzeczywisto\u015bci literackiej. Do\u015bwiadczenie wprowadzania do obiegu czytelniczego edycji nieznanych dot\u0105d utw\u00f3r Wirpszy, reedycji jego dzie\u0142 z r\u00f3\u017cnych racji niedost\u0119pnych na rynku, \u201e \u017ale obecnych” lub zapomnianych, pozwala pokaza\u0107, w jaki spos\u00f3b edytorstwo mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 dzia\u0142aniem z zakresu krytyki literackiej.<\/span><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][vc_column width=”1\/3″]\r\n
\nGodzina<\/strong>: 18.00<\/span>
\nMiejsce<\/strong>: Instytut Miko\u0142owski im. Rafa\u0142a Wojaczka<\/span><\/p>\n
\nWitold Wirpsza\u00a0Morderca i inne opowiadania<\/em><\/strong>\u00a0(Instytut Miko\u0142owski, 2024)<\/span><\/h1>\n
\n<\/span><\/p>\n
\nDariusz Pawelec\u00a0Wirpsza po s\u0142owie<\/em><\/strong>\u00a0(wyd. U\u015a, Katowice, 2025)<\/span><\/h1>\n
![\"\"](\"http:\/\/us.edu.pl\/instytut\/ipo\/wp-content\/uploads\/sites\/74\/2025\/01\/post-na-FB.png\")
<\/a><\/p>\n<\/div>\r\n <\/div>\r\n <\/div>[\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][vc_column_text][\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"