[vc_row][vc_column]\r\n
W kszta\u0142towaniu si\u0119 katowickiej socjologii znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y agendy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (PTS). Jak wspomina prof. Wojciech \u015awi\u0105tkiewicz: \u201e[\u2026] w roku 1963 nawi\u0105zane zosta\u0142y kontakty ze \u015brodowiskiem socjologicznym w Krakowie, a dr Henryk Dutkiewicz zosta\u0142 wybrany do Zarz\u0105du krakowskiego oddzia\u0142u PTS i pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 delegata na G\u00f3rny \u015al\u0105sk. W roku 1968 decyzj\u0105 Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego powo\u0142ano w Katowicach oddzia\u0142 PTS, wpisany do rejestru Wydzia\u0142u Spraw Wewn\u0119trznych Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego w Katowicach dnia 27 listopada. Przewodnicz\u0105c\u0105 oddzia\u0142u zosta\u0142a wybrana Wanda Mrozek, pe\u0142ni\u0105c t\u0119 funkcj\u0119 przez wiele nast\u0119pnych kadencji. Do czasu utworzenia Instytutu Socjologii na Uniwersytecie \u015al\u0105skim oddzia\u0142 katowicki PTS skupia\u0142 si\u0119 wok\u00f3\u0142 socjolog\u00f3w pracuj\u0105cych w \u015al\u0105skim Instytucie Naukowym i tu te\u017c mia\u0142 swoj\u0105 siedzib\u0119\u201d[2]<\/a>. W relacjach dotycz\u0105cych tego okresu rysuje si\u0119 obraz pasjonat\u00f3w socjologicznego rzemios\u0142a, kt\u00f3rzy tworz\u0105c zgrany zesp\u00f3\u0142, prowadzili prace badawcze nad wa\u017cn\u0105 pod\u00f3wczas problematyk\u0105. Zwraca\u0142 na to uwag\u0119 w opublikowanych reminiscencjach prof. Kazimierz Z. Sowa: \u201eZ pracy w wymienionym zespole Zak\u0142adu Bada\u0144 Socjologicznych \u015aIN zapami\u0119ta\u0142em bardzo mi\u0142\u0105, kole\u017ce\u0144sk\u0105 atmosfer\u0119, a tak\u017ce cz\u0119ste, regularnie odbywane, prowadzone przez doc. Wand\u0119 Mrozkow\u0105 ciekawe zebrania naukowe, zazwyczaj z interesuj\u0105cym wyk\u0142adem i o\u017cywion\u0105 dyskusj\u0105\u201d[3]<\/a>.<\/p>\n Potrzeba ukonstytuowania Instytutu Socjologii na Uniwersytecie \u015al\u0105skim wynika\u0142a nie tylko z gwa\u0142townego rozwoju tej ga\u0142\u0119zi wiedzy, mia\u0142a tak\u017ce swoje istotne regionalne uzasadnienia. Specyfika okr\u0119gu \u015bl\u0105sko-d\u0105browskiego i dokonuj\u0105ce si\u0119 tu przeobra\u017cenia wp\u0142yn\u0119\u0142y na powstanie i diagnostyczne zadania jednostki. Profesor Wojciech \u015awi\u0105tkiewicz podkre\u015bla, \u017ce utworzenie Instytutu by\u0142o \u201eodpowiedzi\u0105 na spo\u0142eczne potrzeby w zakresie intensyfikacji bada\u0144 socjologicznych i kszta\u0142cenia socjolog\u00f3w dla regionu wielkoprzemys\u0142owego o okre\u015blonej specyfice gospodarczej i spo\u0142eczno-kulturalnej\u201d[4]<\/a>. Taka geneza katowickiej socjologii znajduje odzwierciedlenie w eksplorowanych od jej zarania obszarach badawczych. Obejmowa\u0142y one rozmaite zagadnienia, kt\u00f3rych poznawcza istotno\u015b\u0107 korespondowa\u0142a z problemami wa\u017cnymi z punktu widzenia regionu. Pierwotnymi obszarami zainteresowa\u0144 by\u0142y mi\u0119dzy innymi kwestie zwi\u0105zane z prac\u0105 w przemy\u015ble (zesp\u00f3\u0142 kierowany najpierw przez prof. Janusza Sztumskiego, p\u00f3\u017aniej przez prof. W\u0142adys\u0142awa Jachera), zjawiskami patologii spo\u0142ecznej (zesp\u00f3\u0142 prof. Jacka Wodza), tematyk\u0105 kultury regionu (zespo\u0142y prof. Kazimiery W\u00f3dz i prof. Wojciecha \u015awi\u0105tkiewicza), planowaniem spo\u0142ecznym i postrzeganiem przestrzeni miejskiej (zespo\u0142y prof. Jacka Wodza, prof. Kazimiery W\u00f3dz, prof. Marka S. Szczepa\u0144skiego, prof. Wojciecha \u015awi\u0105tkiewicza), specyfik\u0105 struktury spo\u0142ecznej regionu \u015bl\u0105sko-d\u0105browskiego (pierwotnie zesp\u00f3\u0142 prof. Wandy Mrozek, w p\u00f3\u017aniejszym okresie prof. Zbigniewa A. \u017bechowskiego i prof. Wojciecha \u015awi\u0105tkiewicza) oraz rozwojem regionalnym i lokalnym (zespo\u0142y prof. Marka S. Szczepa\u0144skiego i prof. Jacka Wodza). Prowadzono tak\u017ce studia nad zagadnieniami metodologii nauk spo\u0142ecznych[5]<\/a>.<\/p>\n Od samego pocz\u0105tku Instytut stara\u0142 si\u0119 swoimi dzia\u0142aniami urzeczywistnia\u0107 dwie zasadnicze dla wsp\u00f3\u0142czesnego uniwersytetu funkcje. Pierwsz\u0105 z nich jest pomna\u017canie kapita\u0142u ludzkiego, spo\u0142ecznego i kulturowego \u2013 czyli nie tylko wyposa\u017canie student\u00f3w w wiedz\u0119 i profesjonalne umiej\u0119tno\u015bci, lecz r\u00f3wnie\u017c przekazywanie systemu aksjonormatywnego, w kt\u00f3rym wa\u017cne s\u0105 takie kategorie, jak zaufanie, dobro, tolerancja czy wzajemny szacunek. Drug\u0105 zasadnicz\u0105 funkcj\u0105 jest gromadzenie i archiwizacja wiedzy naukowej \u2013 zar\u00f3wno teoretycznej, jak i maj\u0105cej wymiar praktyczny[6]<\/a>. Prze\u015bwiadczenie o konieczno\u015bci \u0142\u0105czenia tych dw\u00f3ch funkcji z przyjazn\u0105, kole\u017ce\u0144sk\u0105 atmosfer\u0105 zawodowej kooperacji, pomimo nie\u0142atwych czasem okoliczno\u015bci zewn\u0119trznych, ci\u0105gle jest fundamentaln\u0105 konstytuant\u0105 instytutowej to\u017csamo\u015bci.<\/p>\n Nast\u0119pcami prof. Wandy Mrozek w kierowaniu Instytutem Socjologii \u2013 byli w kolejno\u015bci \u2013 prof. W\u0142adys\u0142aw Jacher, prof. Marek S. Szczepa\u0144ski i prof. Wojciech \u015awi\u0105tkiewicz. Aktualnie funkcj\u0119 dyrektora Instytutu pe\u0142ni dr hab. Tomasz Nawrocki, kt\u00f3rego zast\u0119pc\u0105 jest dr hab. Rafa\u0142 Muster. Przez ponad czterdzie\u015bci lat istnienia Instytutu Socjologii na Uniwersytecie \u015al\u0105skim w Katowicach przeprowadzono wiele bada\u0144, kt\u00f3re pozwoli\u0142y uczyni\u0107 \u015bwiat spo\u0142eczny bardziej zrozumia\u0142ym. Takich, kt\u00f3re na trwa\u0142e wpisa\u0142y si\u0119 w rozw\u00f3j tej dyscypliny, a r\u00f3wnie\u017c takich, kt\u00f3re mia\u0142y bezpo\u015bredni wp\u0142yw na funkcjonowanie konkretnych obszar\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego. Sw\u00f3j socjologiczny warsztat zdoby\u0142a tu liczna grupa os\u00f3b \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 z nich wywiera znacz\u0105cy intelektualny wp\u0142yw na rozw\u00f3j swoich \u015brodowisk, inni na r\u00f3\u017cne sposoby kontynuuj\u0105 swoje zainteresowania i pasje, korzystaj\u0105c ze zdobytych kompetencji.<\/p>\n Szkic do historii Instytutu by\u0142by z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 niepe\u0142ny bez zaakcentowania jeszcze jednej kwestii \u2013 niepoddaj\u0105cej si\u0119 \u0142atwo jakiejkolwiek parametryzacji i trudnej do opisu, lecz maj\u0105cej fundamentalne znaczenie dla \u015bl\u0105skiego socjologicznego \u015brodowiska naukowego. Ponad cztery dekady funkcjonowania zinstytucjonalizowanej socjologii to okres zadzierzgiwania wielu przyja\u017ani \u2013 zar\u00f3wno w relacjach mistrz\u2013ucze\u0144, jak i w ramach budowania wi\u0119zi pomi\u0119dzy pracownikami naukowymi. \u015al\u0105skie \u015brodowisko socjologiczne nie jest zrzeszeniem zaanga\u017cowanych we w\u0142asne pasje i projekty badaczy, lecz raczej prawdziw\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105, \u015bwiadom\u0105 swoich korzeni, opart\u0105 na wzajemnym szacunku i przyjaznej kooperacji. Odtwarza i wytwarza, niejednokrotnie na przek\u00f3r rozmaitym zewn\u0119trznym trudno\u015bciom, w\u0142a\u015bciw\u0105 pracy naukowej atmosfer\u0119, o kt\u00f3r\u0105 dopomina\u0142a si\u0119 niegdy\u015b Simone Weil, pisz\u0105c: \u201e[\u2026] inteligencja rozwija si\u0119 i wydaje owoce tylko w rado\u015bci. Rado\u015b\u0107 nauki jest tak samo niezb\u0119dna w studiach jak poprawne oddychanie dla biegaczy\u201d[7]<\/a>. Instytut Socjologii w Katowicach to wsp\u00f3lnota osobowo\u015bci bardzo r\u00f3\u017cnorodnych, nie tylko po\u0142\u0105czonych podobn\u0105 poznawcz\u0105 pasj\u0105, lecz r\u00f3wnie\u017c \u017cyczliwie do siebie usposobionych oraz \u015bwiadomych znaczenia zakorzenionej w historii, a obecnie wsp\u00f3lnie troskliwie aktualizowanej dobrej, kole\u017ce\u0144skiej atmosfery. Takiej, kt\u00f3ra pozwala \u017cywi\u0107 uzasadnione nadzieje na dalszy rozw\u00f3j Instytutu i poszczeg\u00f3lnych jego pracownik\u00f3w, z korzy\u015bci\u0105 dla otoczenia zewn\u0119trznego, student\u00f3w i nade wszystko \u2013 niezwykle wa\u017cnej i potrzebnej ga\u0142\u0119zi wiedzy, jak\u0105 niezmiennie okazuje si\u0119 by\u0107 socjologia.<\/p>\n <\/p>\n [1]<\/a> Kilka kart historii<\/em>\u2026. http:\/\/www.is.wns.us.edu.pl\/instytut\/historia-instytutu (data dost\u0119pu: 18.12.2017). [vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row] […]<\/p>\n
\n[2]<\/a> Ibidem.|
\n[3]<\/a> K.Z. Sowa: Kilka refleksji i wspomnie\u0144 z mojej pracy na \u015al\u0105sku<\/em>. W: \u0141ad spo\u0142eczny i jego przedstawienia. Ksi\u0119ga jubileuszowa Profesora Jacka Wodza<\/em>. Red. T. Nawrocki, W. \u015awi\u0105tkiewicz. Katowice 2016, s. 29.
\n[4]<\/a> M. Dziewierski, T. Nawrocki: Aneks<\/em>. W: Grupa etniczna \u2013 region \u2013 to\u017csamo\u015b\u0107 kulturowa<\/em>. Red. M. Dziewierski, T. Nawrocki. Katowice 1997, s. 153.
\n[5]<\/a> Ibidem.
\n[6]<\/a> A. \u015aliz, M.S. Szczepa\u0144ski: Od Akademii do Uniwersytetu XXI wieku<\/em>. W: Dostojny uniwersytet?<\/em> Red. A. \u015aliz, M.S. Szczepa\u0144ski. Warszawa 2014, s. 17.
\n[7]<\/a> S. Weil: Wyb\u00f3r pism<\/em>. Prze\u0142. C. Mi\u0142osz. Krak\u00f3w 1991, s. 52. \r\n